đặt vấn đề hệ thống tổ chức cùa viện kiểm sát phù hợp với hệ thống tổ chức của tòa án thì chưa đủ, vì viện kiểm sát sẽ gặp khó khăn khi thực hiện cơ chế công tố gắn với hoạt động điều tra và tăng cường kiểm sát hoạt động tư pháp theo yêu càu cải cách tư pháp. [25], Mở rộng ra, trên thế giới, các nước theo các hệ thống pháp luật khác nhau nên vị trí, vai trò và chức năng của VKS/Viện công tố trong bộ máy nhà nước cũng khác nhau. Đối với các nước theo hệ thống Anh - Mỹ (hệ thống common law), hệ thống cơ quan công tố được tinh giản và chủ yếu hoạt động trong lĩnh vực hình sự. Đồng thời, các công tố viên được tuyển chọn theo từng vụ việc cụ thể.
Quan điểm cũa các nước theo hệ thống common law là Nhà nước và pháp luật ít can thiệp thì xã hội càng vận hành có hiệu quả. Ớ một số nước như Đan Mạch, Thủy Điển.thì Viện công tố không có vai trò gì trong vụ án dân sự; đồng thời quá trình tổ tụng, các công tố viên không tham gia trong quá trình lập hồ sơ, xét xử, không có quyền kháng nghị. Trái lại, với các nước theo hệ thống luật lục địa (civil law) thi hệ thống cơ quan công tố rất mạnh, có vai trò lớn trong lĩnh vực kiểm sát việc tuân theo pháp luật và thẩm quyền kháng nghị trong các thủ tục tố tụng. Do đó, nhiệm vụ, quyền hạn của VKS/Viện công tố bao quát hơn.
Ớ Pháp, trong lĩnh vực tổ tụng dân sự, Viện công tố có hai vai trò chủ yếu: 1) thực hiện quyền khởi kiện như một bên đương sự; 2) thực hiện quyền yêu cầu áp dụng pháp luật, với tư cách như một cơ quan tiến hành tố tụng. [44] Ngoài ra, có thể phân chia như sau: (1) Ờ những nước có truyền thống án lệ như Mỹ, Anh, việc tổ chức hệ thống Tòa án căn cứ vào thẩm quyền xét 16 xử. Theo đó, Tòa án được chia câp đê làm các nhiệm vụ: xét xử sơ thâm, xét xử phúc thẩm và Tòa án ở cấp trung ương. Tuy nhiên, ở các nước này cơ quan công tố chỉ được tổ chức ở 2 cấp là Cơ quan công tố trung ương và Cơ quan công tố cấp quận mà không tồ chức các cơ quan công tố ngang cấp với Tòa án cấp phúc thấm (Tòa cấp cao ờ nước ta hiện nay).
Đối với các vụ án đã được Tòa án cấp quận xét xử sơ thấm, nếu bị kháng án và được đưa ra xét xử tại Tòa án cấp phúc thẩm, thì các công tố viên quận (cấp sơ thẩm) phải tiếp tục tham gia phiên tòa phúc thẩm đế bảo vệ quyết định truy tố. (2) Các nước có truyền thống pháp luật châu Âu lục địa như Pháp, Đức và những nước ở châu Á chịu nhiều ảnh hưởng của pháp luật châu Âu lục địa như Nhật Bản, Hàn Quốc, cơ quan Tòa án và VKS/Viện công tố được tổ chức theo thẩm quyền xét xử.ết quả nghiên cứu mô hình tổ chức của các VKS/Viện công tố ở các nước khá đa dạng, nhiều nét giao thoa nhau và có thể phân chia thành một mô hình mà có nhiều nét tương đồng với tố chức, hoạt động của Tòa án, Viện kiếm sát như ở nước ta trước đây đó là (3) hệ thống Tòa án, Viện kiểm sát được tổ chức tương ứng với hệ thống cơ quan hành chính chứ không theo thẩm quyền xét xử ở một số nước có nền kinh tế chuyển đổi như Trung Quốc và Liên bang Nga. Ở Trung Quốc có 04 cấp tòa án, VKS với Tòa án cấp thứ 2 có tên gọi là “Tòa án cấp cao”, tòa án này được tổ chức tương ứng với cơ quan hành chính cấp tỉnh, thành phố và khu tự trị trực thuộc trung ương, có nhiệm vụ xét xử phúc thẩm những vụ án do Tòa án trung cấp xét xử sơ thẩm và nhiệm vụ xét xử sơ thẩm các vụ án hình sự, dân sự quan trọng xảy ra trên địa bàn tỉnh, thành phố và khu tự trị trực thuộc trung ương. Mặc dù việc nhận thức đúng và đầy đủ vị trí của viện kiểm sát nhân dân phụ thuộc vào nhiều yếu tổ nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự ủng hộ của nhân dân, thấm nhuần sâu sắc lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu: 17 “Công minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tôn ” và trên nên tảng giao thoa, học hởi mô hình các Viện công tố/Viện kiểm sát trên thế giới, Viện kiểm sát nhân dân Việt Nam đã tuân thủ đầy đũ các nguyên tắc, thể hiện vai trò là công cụ đấu tranh sắc bén của Đảng trong bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa; bảo vệ quyền tự do, dân chù và những lợi ích chính đáng của nhân dân; góp phần xây dựng nhà nước xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Nhiệm • 7 quyền > «/ • cua Viện hạn • hiện • kiểm sát nhân dân để thực • chức năng được giao 1. Nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khỉ thực hành quyền công tố Theo quy định tại Điều 107 Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2014, Viện kiểm sát nhân dân có chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát các hoạt động tư pháp. Viện kiểm sát nhân dân tối cao thực hành quyền công tổ và kiểm sát hoạt động tư pháp nhàm bảo đảm cho pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, thống nhất. Các Viện kiểm sát nhân dân địa phưcmg thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp ở địa phương mình.
Các Viện kiểm sát quân sự thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo quy định cùa pháp luật. Viện kiềm sát nhân dân thực hành quyền công tố là việc Viện kiềm sát nhân dân sử dụng tổng hợp các quyền năng pháp lý thuộc nội dung quyền công tố để truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội trong các giai đoạn điều tra, truy tố và xét xử. Theo pháp luật hiện hành, ở Việt Nam, Viện kiểm sát nhân dân là cơ quan duy nhất được giao chức năng thực hành quyền công tố. Thực hành quyền công tố là hoat động của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự đế thực hiện việc buộc tội của Nhà nước đối với người phạm tội, được thực hiện ngay từ khi giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, 18 kiên nghị khởi tô và trong suôt quá trình khởi tô, điêu tra, truy tô, xét xử vụ án hình sự.
Hoạt động công tố được thực hiện nhàm đảm báo mọi hành vi phạm tội, người phạm tội phải được phát hiện, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử kịp thời, nghiêm minh, đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không làm oan người vô tội, không để lọt tội phạm và người phạm tội; Không để người nào bị khởi tố, bị bắt, tạm giữ, tạm giam, bị hạn chế quyền con người, quyền công dân trái luật. Khi thực hiện chức năng thực hành quyền công tố, Viện kiềm sát nhân dân có nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: a) Yêu càu khởi tố, hủy bỏ quyết định khởi tố hoặc không khởi tố vụ án trái pháp luật, phê chuẩn, không phê chuẩn quyết định khởi tố bị can của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; trực tiếp khởi tố vụ án, khởi tố bị can trong những trường hợp do Bộ luật tổ tụng hình sự quy định; b) Quyết định, phê chuẩn việc áp dụng, thay đổi, hủy bỏ các biện pháp hạn chế quyền con người, quyền công dân trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra, truy tố theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự; c) Hủy bỏ các quyết định tố tụng trái pháp luật khác trong việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong việc khởi tố, điều tra của Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; d) Khi cần thiết đề ra yêu cầu điều tra và yêu cầu Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra thực hiện; đ) Yêu cầu cơ quan, tổ chức, cá nhân hữu quan cung cấp tài liệu để làm rõ tội phạm, người phạm tội; e) Trực tiếp giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố; 19 tiên hành một sô hoạt động điêu tra đê làm rõ căn cứ quyêt định việc buộc tội đối với người phạm tội; g) Điều tra các tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp, các tội phạm về tham nhũng, chức vụ xảy ra trong hoạt động tư pháp theo quy định của luật; h) Quyết định việc áp dụng thủ tục rút gọn trong giai đoạn điều tra, truy tố; i) Quyết định việc truy tố, buộc tội bị cáo tại phiên tòa; k) Kháng nghị bản án, quyết định của Tòa án trong trường hợp Viện kiểm sát nhân dân phát hiện oan, sai, bở lọt tội phạm, người phạm tội; l) Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn khác trong việc buộc tội đối với người phạm tội theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự. Nhiệm vụ, quyền hạn của VKSND khi kiểm sát hoạt động tư pháp Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân đế kiểm sát tính hợp pháp của các hành vi, quyết định của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong hoạt động tư pháp, được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận và giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố và trong suốt quá trình giải quyết vụ án hình sự; trong việc giải quyết vụ án hành chính, vụ việc dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động; việc thi hành án, việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp; các hoạt động tư pháp khác theo quy định của pháp luật.