The vietnamese efl teachers perceptions of peer observation as a tool for professional development

Giáo dục là quá trình tiếp thu kiến thức thông qua các hoạt động dạy và học. 113 trang · Ho Chi Minh City Open University · 2022.

• Tác giả: Nguyen Hoang Thao Nguyen
• Người hướng dẫn: Dr. Le Thi Thuy Nhung
• Trường học: Ho Chi Minh City Open University
• Chuyên ngành: Teaching English to Speakers of Other Languages
• Đề tài: Nhận Thức Của Giáo Viên Tiếng Anh Việt Nam Về Quan Sát Đồng Nghiệp Như Một Công Cụ Phát Triển Nghề Nghiệp
• Loại tài liệu: master's thesis
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• STATEMENT OF AUTHORSHIP
• ACKNOWLEDGMENTS
• ABSTRACT
• ABBREVIATIONS
• 1. TABLE OF CONTENT
• 2. BACKGROUND OF THE STUDY
• 2.1. Rationale for the study
• 2.2. Statement of Problem
• 2.3. Aims of the study
• 2.4. The significance of the study
• 2.5. Organization of the study
• 3. LITERATURE REVIEW
• 3.1. Definition of terms
• 3.2. The required quality of the language teachers

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhận Thức Của Giáo Viên Về Quan Sát Đồng Nghiệp

Giáo dục là quá trình tiếp thu kiến thức thông qua các hoạt động dạy và học. Giáo viên đóng vai trò quan trọng trong quá trình này, năng lực và hiệu quả giảng dạy của họ ảnh hưởng đến kết quả của người học và chất lượng của hệ thống giáo dục. Giáo viên tiếng Anh cần cập nhật những thay đổi trong nhu cầu của người học, các bài kiểm tra, chương trình giảng dạy và phương pháp giảng dạy do sự đổi mới và phát triển trong lĩnh vực giảng dạy ngôn ngữ. Do đó, giáo viên cần tiếp tục phát triển nghề nghiệp, một quá trình liên tục phát triển các kỹ năng, kiến thức và chuyên môn của giáo viên. Quan sát đồng nghiệp (Peer Observation - PO) là một công cụ hữu ích cho phát triển chuyên môn giáo viên, cho phép giáo viên quan sát lẫn nhau để hiểu các khía cạnh của việc dạy, học và tương tác trong lớp học. Sau khi quan sát, giáo viên có thể nhận được phản hồi từ đồng nghiệp để tự cải thiện. PO không chỉ hỗ trợ hiệu quả giảng dạy mà còn giúp nhà quản lý thúc đẩy phát triển đội ngũ.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Phát Triển Chuyên Môn Giáo Viên

Phát triển chuyên môn (PD) là một quá trình liên tục, giúp giáo viên xây dựng kinh nghiệm, trí tuệ và cải thiện thái độ. Giáo viên ngôn ngữ nên tham gia vào tự đánh giá, phát triển kỹ năng sư phạm và mở rộng kiến thức chuyên môn. Giáo viên không nên ngừng học hỏi để đáp ứng nhu cầu của người học và chất lượng giáo dục. Có nhiều chiến lược hiệu quả hỗ trợ thực hành giảng dạy, bao gồm các hoạt động sau giờ học như hội thảo, hội nghị và các hoạt động trong ngày học như nghiên cứu hành động, dạy học nhóm, quan sát đồng nghiệp, cố vấn. Nghiên cứu này tập trung vào quan sát đồng nghiệp, một phương pháp hiệu quả được thực hiện ở nhiều tổ chức và LTOs.

1.2. Quan Sát Đồng Nghiệp Như Một Công Cụ Phát Triển Nghề Nghiệp

Quan sát đồng nghiệp cho phép giáo viên quan sát lẫn nhau để hiểu các khía cạnh của việc dạy, học và tương tác trong lớp học. Giáo viên có thể nhận được nhận xét từ đồng nghiệp sau khi quan sát lớp học để tự cải thiện. PO không chỉ hỗ trợ hiệu quả giảng dạy mà còn giúp nhà quản lý thúc đẩy phát triển đội ngũ, một nguồn lực quan trọng của mỗi viện. Quan sát đồng nghiệp thường được phân loại thành ba mô hình: đánh giá, phát triển và mô hình đánh giá ngang hàng. Mô hình đánh giá chủ yếu cho phép các nhà quản lý học thuật đạt được các mục đích hành chính. Phản hồi chỉ được đưa ra từ một phía, thiếu sự hợp tác. Chức năng đánh giá cũng khuyến khích phản ứng tiêu cực của giáo viên do lo lắng bị phán xét và căng thẳng khi nhận phản hồi phê bình.

II. Vấn Đề Thách Thức Nhận Thức Của Giáo Viên Tiếng Anh Việt Nam

Các nghiên cứu trước đây đã điều tra kinh nghiệm của giáo viên tiếng Anh khi tham gia vào quan sát đồng nghiệp và những thách thức trong quá trình thực hiện PO ở nhiều nơi khác nhau. Tuy nhiên, có rất ít nghiên cứu liên quan đến chủ đề PO diễn ra trong bối cảnh tiếng Anh ở Việt Nam. Cụ thể, không có nghiên cứu nào điều tra nhận thức của giáo viên về PO tại trung tâm tiếng Anh của một trường Cao đẳng Kỹ thuật. Các vấn đề tương tự có thể được nghiên cứu ở các địa điểm khác nhau với các đối tượng khác nhau. Nhận thức của giáo viên tiếng Anh Việt Nam về PO cần được xem xét nếu có sự khác biệt trong kết quả của các nghiên cứu trước đây vì những người tham gia trong nghiên cứu này bị ảnh hưởng bởi văn hóa Việt Nam với những đặc điểm riêng biệt.

2.1. Mâu Thuẫn Giữa Lợi Ích Và Nhận Thức Tiêu Cực Về Quan Sát Đồng Nghiệp

Nhiều nghiên cứu trước đây chỉ ra rằng mặc dù giáo viên đã nhận ra những lợi ích không thể phủ nhận của PO trong việc cải thiện và phát triển giảng dạy, họ vẫn có nhận thức tiêu cực về PO và không sẵn lòng bị quan sát. Mặc dù các chức năng phát triển của PO có nhiều ưu điểm hơn chức năng đánh giá, nhưng các mô hình mang lại lợi ích cho các khía cạnh phát triển không được thực hiện thành công; trong khi mô hình đánh giá có nhiều thiếu sót, nó vẫn được thực hiện trong các LTOs. Tồn tại mâu thuẫn khuyến khích nghiên cứu này được thực hiện để điều tra các kết nối và lý do của các vấn đề ảnh hưởng đến nhận thức của giáo viên tiếng Anh Việt Nam về PO.

2.2. Thiếu Nghiên Cứu Về Quan Sát Đồng Nghiệp Trong Bối Cảnh Việt Nam

Các nghiên cứu trước đây đã điều tra kinh nghiệm của giáo viên tiếng Anh khi tham gia vào quan sát đồng nghiệp và những thách thức trong quá trình thực hiện PO ở nhiều nơi khác nhau. Tuy nhiên, có rất ít nghiên cứu liên quan đến chủ đề PO diễn ra trong bối cảnh tiếng Anh ở Việt Nam. Cụ thể, không có nghiên cứu nào điều tra nhận thức của giáo viên về PO tại trung tâm tiếng Anh của một trường Cao đẳng Kỹ thuật. Các vấn đề tương tự có thể được nghiên cứu ở các địa điểm khác nhau với các đối tượng khác nhau. Nhận thức của giáo viên tiếng Anh Việt Nam về PO cần được xem xét nếu có sự khác biệt trong kết quả của các nghiên cứu trước đây vì những người tham gia trong nghiên cứu này bị ảnh hưởng bởi văn hóa Việt Nam với những đặc điểm riêng biệt.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đánh Giá Nhận Thức Về Quan Sát Đồng Nghiệp

Nghiên cứu này nhằm mục đích điều tra nhận thức của giáo viên tiếng Anh Việt Nam về quan sát đồng nghiệp tại trung tâm tiếng Anh của một trường cao đẳng kỹ thuật. Nghiên cứu tập trung vào chức năng phát triển chuyên môn của nó thay vì chức năng đánh giá cũng như các quy trình hiệu quả cho quan sát đồng nghiệp. Các câu hỏi nghiên cứu chính là: Giáo viên tiếng Anh Việt Nam xem PO là một công cụ để phát triển nghề nghiệp đến mức độ nào? Các câu hỏi phụ bao gồm: Kinh nghiệm cá nhân của giáo viên về thực hành quan sát đồng nghiệp hiện tại là gì? Nhận thức của giáo viên về lợi ích và thách thức của PO là gì?

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Hỗn Hợp Mixed Methods

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp để thu thập dữ liệu. Đầu tiên, bảng câu hỏi khảo sát được hoàn thành trực tuyến bởi 22 giáo viên tiếng Anh làm việc tại một trường cao đẳng kỹ thuật ở Thành phố Hồ Chí Minh; phương pháp lấy mẫu thuận tiện đã được sử dụng để thu thập thông tin từ cuộc khảo sát này. Sau đó, các cuộc phỏng vấn bán cấu trúc đã được thực hiện với bốn trong số các giáo viên đó. Phương pháp lấy mẫu có mục đích đã được chọn để có được giải thích chi tiết cho lựa chọn của người tham gia trong cuộc phỏng vấn.

3.2. Thu Thập Dữ Liệu Từ Khảo Sát Và Phỏng Vấn

Các phát hiện cho thấy nhận thức và kinh nghiệm của giáo viên về PO khác nhau giữa các tổ chức học thuật. Mục đích của PO khác nhau giữa các môi trường giáo dục khác nhau. Các buổi PO ở nhiều tổ chức có xu hướng tập trung nhiều hơn vào mục đích đánh giá hơn là vào mục đích phát triển chuyên môn nhằm cải thiện hiệu suất giảng dạy của giáo viên tiếng Anh. Ngoài ra, các quy trình thực hiện PO không được tổ chức tốt trong các tổ chức. Giáo viên khi được tạo cơ hội để suy ngẫm về việc giảng dạy của chính mình; họ có thể áp dụng các phương pháp hay nhất từ đồng nghiệp để nâng cao hiệu suất giảng dạy của mình.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Lợi Ích Thách Thức Của Quan Sát Đồng Nghiệp

PO cũng được coi là khuyến khích giáo viên chia sẻ ý tưởng và kinh nghiệm của họ thông qua các cuộc thảo luận và cung cấp phản hồi. Mặt khác, PO được phát hiện là mang lại nhiều áp lực, căng thẳng, lo lắng và bối rối hơn cho người quan sát và đồng nghiệp được quan sát của họ. Các phát hiện có một số ý nghĩa đối với các bên liên quan để suy ngẫm về các thực hành hiện tại của PO trong các tổ chức học thuật tương ứng của họ với mục đích nâng cao chất lượng của công cụ phát triển chuyên môn này.

4.1. Quan Sát Đồng Nghiệp Giúp Nâng Cao Hiệu Quả Giảng Dạy

Quan sát đồng nghiệp được coi là một trong những công cụ hữu ích có thể nâng cao hiệu quả giảng dạy. Tuy nhiên, giáo viên ngôn ngữ vẫn có nhận thức tiêu cực về PO, điều này có thể ngăn cản họ tận dụng tối đa quan sát đồng nghiệp. Nghiên cứu đã xác định các rào cản tâm lý của giáo viên tiếng Anh dẫn đến việc họ không sẵn lòng trải nghiệm PO. Hơn nữa, trong trường hợp giáo viên tiếng Anh nhận thức PO là một công cụ hữu ích cho PD của họ và sẵn sàng tham gia vào PO, các vấn đề gặp phải trong quá trình thực hiện có thể ngăn cản họ nhận được nhiều lợi ích từ PO.

4.2. Các Rào Cản Tâm Lý Khi Tham Gia Quan Sát Đồng Nghiệp

Một số trở ngại trong việc thực hiện quan sát đồng nghiệp thành công trong thực tế được liệt kê trong các nghiên cứu. Do đó, kết quả của nghiên cứu này có thể giúp giáo viên nhận ra những lợi ích chính của PO trong việc phát triển tính chuyên nghiệp trong giảng dạy của họ và biết cách thực hiện PO thành công. Hiểu mục đích của PO giúp cải thiện thái độ của giáo viên đối với PO. Họ sẽ dần giảm bớt sự lo lắng khi bị đánh giá và tự tin hơn khi tham gia vào PO tại nơi làm việc của họ.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Cải Thiện Quan Sát Đồng Nghiệp Trong LTOs

PO cũng cho phép các nhà quản lý học thuật đạt được các mục đích hành chính. Đối với các nhà quản lý của LTOs, nghiên cứu này có thể cung cấp cho họ thông tin hữu ích hơn để xác định những gì giáo viên tiếng Anh nghĩ về PO, tìm ra các giải pháp phù hợp để giúp giáo viên thoải mái hơn khi tham gia vào PO và chuẩn bị tốt cho họ trước khi tham gia vào nó. Nó giúp các giám sát viên thực hiện PO hiệu quả hơn và giáo viên có thể tận dụng tối đa lợi thế từ nó. Do đó, sự phát triển của giáo viên sẽ ảnh hưởng tích cực đến chất lượng giáo dục của các viện hoặc LTOs.

5.1. Giải Pháp Để Giáo Viên Thoải Mái Tham Gia Quan Sát Đồng Nghiệp

Nghiên cứu này có thể cung cấp cho các nhà quản lý thông tin hữu ích để xác định những gì giáo viên tiếng Anh nghĩ về PO, tìm ra các giải pháp phù hợp để giúp giáo viên thoải mái hơn khi tham gia vào PO và chuẩn bị tốt cho họ trước khi tham gia vào nó. Nó giúp các giám sát viên thực hiện PO hiệu quả hơn và giáo viên có thể tận dụng tối đa lợi thế từ nó. Do đó, sự phát triển của giáo viên sẽ ảnh hưởng tích cực đến chất lượng giáo dục của các viện hoặc LTOs.

5.2. Tác Động Của Quan Sát Đồng Nghiệp Đến Chất Lượng Giáo Dục

Sự phát triển của giáo viên sẽ ảnh hưởng tích cực đến chất lượng giáo dục của các viện hoặc LTOs. Khi giáo viên cảm thấy thoải mái và được hỗ trợ trong quá trình quan sát đồng nghiệp, họ sẽ cởi mở hơn trong việc chia sẻ kinh nghiệm, học hỏi lẫn nhau và áp dụng những phương pháp giảng dạy mới. Điều này dẫn đến sự cải thiện liên tục trong phương pháp giảng dạy và kết quả học tập của học sinh.

VI. Kết Luận Quan Sát Đồng Nghiệp Và Tương Lai Phát Triển Nghề Nghiệp

Nghiên cứu này đã khám phá nhận thức của giáo viên tiếng Anh Việt Nam về quan sát đồng nghiệp như một công cụ phát triển nghề nghiệp. Kết quả cho thấy rằng nhận thức và kinh nghiệm của giáo viên về PO khác nhau giữa các tổ chức học thuật. Các nhà quản lý cần tạo ra một môi trường hỗ trợ và khuyến khích để giáo viên có thể tận dụng tối đa lợi ích của quan sát đồng nghiệp.

6.1. Hạn Chế Của Nghiên Cứu Và Đề Xuất Nghiên Cứu Tiếp Theo

Nghiên cứu này có một số hạn chế, bao gồm quy mô mẫu nhỏ và phạm vi địa lý hạn chế. Các nghiên cứu tiếp theo nên được thực hiện với quy mô mẫu lớn hơn và ở các địa điểm khác nhau để có được một bức tranh đầy đủ hơn về nhận thức của giáo viên về quan sát đồng nghiệp.

6.2. Tầm Quan Trọng Của Môi Trường Hỗ Trợ Cho Quan Sát Đồng Nghiệp

Để quan sát đồng nghiệp trở thành một công cụ phát triển nghề nghiệp hiệu quả, các nhà quản lý cần tạo ra một môi trường hỗ trợ và khuyến khích. Điều này bao gồm việc cung cấp đào tạo cho giáo viên về cách thực hiện quan sát đồng nghiệp hiệu quả, tạo ra một nền văn hóa tin tưởng và tôn trọng, và cung cấp thời gian và nguồn lực cho quan sát đồng nghiệp.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh đòi hỏi người dạy phải liên tục bồi dưỡng năng lực sư phạm. Dữ liệu khảo sát thực tế chỉ ra rằng có tới 90.9% giảng viên ngoại ngữ thừa nhận hoạt động quan sát và dự giờ đồng nghiệp (Peer Observation - PO) là công cụ thiết yếu để phát triển chuyên môn liên tục. Tuy nhiên, tại nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp và đại học, hoạt động này thường bị hành chính hóa, khiến khoảng 54.5% giáo viên vẫn nhìn nhận dự giờ mang nặng tính chất đánh giá thứ bậc thay vì hỗ trợ học hỏi lẫn nhau. Nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hoàng Thảo Nguyên tại Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh tập trung làm rõ nhận thức, thực trạng tổ chức cùng những rào cản tâm lý của giảng viên tiếng Anh đối với hoạt động dự giờ đồng nghiệp.

Vấn đề nghiên cứu xuất phát từ thực tiễn triển khai thiếu quy chuẩn và áp lực tâm lý nặng nề từ văn hóa Á Đông, nơi tâm lý e ngại mất thể diện cản trở sự chia sẻ cởi mở giữa các đồng nghiệp. Mục tiêu cụ thể của luận văn là khảo sát mức độ nhận thức về lợi ích phát triển năng lực, phân tích trải nghiệm thực tế và nhận diện những thách thức cụ thể khi thực hiện dự giờ. Phạm vi nghiên cứu được triển khai tại Trung tâm Ngoại ngữ thuộc Trường Cao đẳng Kỹ thuật Cao Thắng, Thành phố Hồ Chí Minh với sự tham gia của 22 giảng viên trực tiếp giảng dạy. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc đề xuất khung giải pháp dự giờ hợp tác, hướng tới mục tiêu giảm thiểu 100% cảm giác lo âu và tối ưu hóa 3 giai đoạn của quy trình quan sát lớp học, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ cho khoảng 3.000 sinh viên kỹ thuật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của 3 nền tảng lý thuyết sư phạm và quản trị giáo dục hiện đại. Nền tảng cốt lõi là mô hình 3 nhánh quan sát lớp học của Gosling (2002), bao gồm: Mô hình Đánh giá (Evaluation Model - phục vụ mục đích thẩm định nhân sự), Mô hình Phát triển (Development Model - chuyên gia hướng dẫn giáo viên) và Mô hình Đánh giá đồng cấp (Peer Review Model - quan hệ hợp tác bình đẳng, không phán xét nhằm thúc đẩy tự phản tư).

Song song đó, nghiên cứu vận dụng khung phát triển chuyên môn liên tục của OECD (2009) cùng quan điểm của Richards và Farrell (2005), xem hoạt động phát triển nghề nghiệp là một tiến trình kéo dài suốt sự nghiệp thông qua 3 khái niệm trọng tâm: năng lực tự phản tư sư phạm (self-reflection), hiệu quả tự thân (self-efficacy) và sự hợp tác chuyên môn (professional collaboration). Ngoài ra, nghiên cứu còn kết hợp lý thuyết chiều kích văn hóa của Hofstede nhằm giải thích tác động của khoảng cách quyền lực (power distance) và tâm lý giữ thể diện (face-saving) đối với hành vi phản hồi trong môi trường giáo dục Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Đề tài áp dụng thiết kế giải thích tuần tự (Explanatory Sequential Mixed-Methods Design) kết hợp hài hòa giữa định lượng và định tính. Cỡ mẫu nghiên cứu định lượng gồm 22 giảng viên tiếng Anh (trong đó 40.9% ở độ tuổi 24-30 và 59.1% có trên 5 năm kinh nghiệm giảng dạy) được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện (convenience sampling). Phương pháp này giúp tiếp cận toàn bộ đội ngũ giảng viên đang trực tiếp phụ trách các lớp học tại đơn vị khảo sát. Sau khi thu thập dữ liệu bằng bảng hỏi khảo sát 36 tiêu chí qua Google Forms, 4 giảng viên đại diện cho các nhóm quan điểm khác nhau được lựa chọn theo phương pháp lấy mẫu có chủ đích (purposive sampling) để tham gia phỏng vấn bán cấu trúc sâu qua nền tảng Zoom.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích hỗn hợp là nhằm lượng hóa mức độ nhận thức tổng thể qua thang đo Likert 5 điểm, đồng thời đào sâu các nguyên nhân tâm lý và cơ chế ứng xử thông qua dữ liệu phỏng vấn định tính. Dữ liệu định lượng được xử lý bằng phần mềm SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả, kiểm định giá trị trung bình và phân tích phương sai. Kết quả phân tích độ tin cậy Cronbach's Alpha đạt mức rất cao: 0.880 đối với thang đo lợi ích dự giờ, 0.736 đối với thách thức của người được dự và 0.863 đối với thách thức của người đi dự. Tiến trình nghiên cứu được thực hiện trong thời gian 11 tuần.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nhận thức của giáo viên về vai trò phát triển chuyên môn đạt tỷ lệ đồng thuận áp đảo với 90.9% người tham gia khẳng định dự giờ giúp nâng cao kỹ năng sư phạm và thúc đẩy năng lực tự phản tư. Điểm trung bình đánh giá lợi ích tăng cường phản tư đạt mức 3.37 trên thang đo 5 điểm, cho thấy giáo viên đánh giá cao cơ hội học hỏi phương pháp mới từ đồng nghiệp.

Thứ hai, tần suất tham gia hoạt động dự giờ còn ở mức thấp và thiếu tính thường xuyên. Có đến 72.7% giáo viên chỉ được đồng nghiệp dự giờ từ 1-2 lần trong một năm học, và chỉ 9.1% giáo viên được quan sát trên 5 lần/năm. Tương tự, 50.0% giáo viên chỉ thực hiện dự giờ đồng nghiệp từ 1-2 lần/năm, trong khi nhóm dự giờ trên 5 lần/năm chiếm 36.4%.

Thứ ba, quy trình tổ chức dự giờ bộc lộ nhiều điểm thiếu chuẩn hóa. Số liệu khảo sát chỉ ra rằng 68.2% giáo viên không được tự do lựa chọn đối tác dự giờ, và 63.6% các buổi dự giờ hoàn toàn bỏ qua phiên họp trao đổi tiền quan sát (pre-observation meeting). Mặc dù 86.4% buổi dự giờ có tổ chức họp rút kinh nghiệm sau giờ dạy, nhưng vẫn còn 13.6% trường hợp không có bất kỳ phản hồi chính thức nào.

Thứ tư, thiếu hụt kỹ năng đóng góp ý kiến tạo ra áp lực tâm lý lớn. Khoảng 59.1% giảng viên xác nhận chưa từng được tham gia bất kỳ khóa đào tạo nào về kỹ thuật cung cấp phản hồi mang tính xây dựng. Điều này khiến 100% giáo viên được phỏng vấn thừa nhận cảm giác căng thẳng, lo sợ bị đánh giá tiêu cực và e ngại làm tổn thương mối quan hệ đồng nghiệp khi đưa ra nhận xét chuyên môn.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu khi được trực quan hóa qua biểu đồ cơ cấu kinh nghiệm và bảng phân tích tần suất đã phản ánh rõ nét sự mâu thuẫn giữa nhận thức lý tưởng và thực hành thực tế. Nguyên nhân chính khiến hoạt động dự giờ chưa phát huy hiệu quả là do mô hình quản lý hiện hành vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi tư duy kiểm tra hành chính, nơi 54.5% hoạt động dự giờ phục vụ cho mục đích thẩm định nhân sự hoặc thi đua. Điều này trái ngược hoàn toàn với mô hình Peer Review của Gosling (2002), vốn đòi hỏi sự bình đẳng và tự nguyện.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, rào cản về thời gian và tâm lý lo âu khi bị quan sát là hiện tượng phổ biến. Tuy nhiên, tại bối cảnh giáo dục Việt Nam, yếu tố văn hóa thứ bậc khiến các giảng viên trẻ (chiếm 40.9% mẫu nghiên cứu) gặp khó khăn lớn khi dự giờ hoặc góp ý cho các đồng nghiệp có thâm niên cao (chiếm 59.1% mẫu). Dữ liệu phỏng vấn định tính bổ trợ làm rõ rằng việc thiếu phiên họp tiền dự giờ khiến người quan sát không nắm được mục tiêu bài học, dẫn đến những nhận xét mang tính quy kết cá nhân thay vì tập trung vào tiến trình tiếp thu của sinh viên.

Đề xuất và khuyến nghị

Một là, chuẩn hóa quy trình dự giờ đồng nghiệp 3 giai đoạn khép kín theo chuẩn mực sư phạm quốc tế. Ban chủ nhiệm khoa và tổ bộ môn cần ban hành quy định bắt buộc thực hiện đầy đủ: Giai đoạn tiền quan sát (thống nhất giáo án và mục tiêu bài giảng), Giai đoạn quan sát trực tiếp (sử dụng phiếu quan sát định hướng hành vi), và Giai đoạn họp phản hồi sau giờ dạy trong vòng 24 đến 48 giờ. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ tuân thủ quy trình đầy đủ từ mức 36.4% hiện nay lên 100% cho toàn bộ 22 giảng viên trong vòng 6 tháng đầu năm học.

Hai là, triển khai chương trình tập huấn chuyên sâu về kỹ năng phản hồi mang tính xây dựng (constructive feedback). Phòng Đào tạo phối hợp với các chuyên gia phương pháp giảng dạy tổ chức 2 khóa tập huấn thực hành trong quý đầu tiên của năm học, trang bị cho 100% giảng viên bộ tiêu chuẩn góp ý tập trung vào phương pháp sư phạm thay vì phán xét cá nhân, khắc phục triệt để tình trạng 59.1% giảng viên thiếu kỹ năng phản hồi.

Ba là, trao quyền tự chủ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên trong việc lựa chọn đối tác dự giờ. Ban quản lý cần chuyển đổi từ cơ chế chỉ định hành chính sang cơ chế tự nguyện ghép cặp theo nhóm chuyên môn tương đồng hoặc cặp đôi cố vấn, nâng tỷ lệ giảng viên được tự chọn đồng nghiệp từ 31.8% lên ít nhất 85% trong lộ trình 12 tháng.

Bốn là, tách biệt hoàn toàn hoạt động dự giờ phát triển chuyên môn khỏi hệ thống đánh giá thi đua và xếp loại nhân sự định kỳ. Lãnh đạo nhà trường cần cam kết bằng văn bản rằng kết quả dự giờ đồng cấp không sử dụng làm căn cứ xét thưởng hay kỷ luật, qua đó xóa bỏ 100% rào cản tâm lý sợ mất thể diện và tạo lập môi trường học thuật tin cậy, thúc đẩy giáo viên tham gia tối thiểu 4 lượt dự giờ mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, Cán bộ quản lý giáo dục và Trưởng bộ môn Ngoại ngữ tại các trường đại học, cao đẳng. Công trình cung cấp khung giải pháp quản trị thực tiễn và bộ công cụ khảo sát chuẩn hóa giúp tái cấu trúc quy trình dự giờ tại đơn vị, chuyển dịch từ quản lý kiểm soát sang hỗ trợ phát triển chuyên môn cho 100% giảng viên trực thuộc.

Thứ hai, Giảng viên và giáo viên giảng dạy tiếng Anh (EFL Teachers). Luận văn là tài liệu hữu ích giúp giáo viên nắm vững kỹ thuật tự phản tư, phương pháp ghi chép nhật ký giảng dạy và cách thức xây dựng mối quan hệ hợp tác học thuật bình đẳng với đồng nghiệp.

Thứ ba, Chuyên viên thiết kế chương trình bồi dưỡng giáo viên và phát triển chuyên môn (PD Facilitators). Nghiên cứu cung cấp dữ liệu thực chứng và cơ sở lý luận vững chắc để thiết kế các khóa tập huấn về kỹ năng quan sát lớp học, kỹ thuật đặt câu hỏi và nghệ thuật phản hồi sư phạm phù hợp với bối cảnh văn hóa Việt Nam.

Thứ tư, Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Lý luận và Phương pháp dạy học tiếng Anh (TESOL). Tài liệu là nguồn tham khảo giá trị về phương pháp nghiên cứu giải thích tuần tự, cách thức xử lý dữ liệu hỗn hợp với độ tin cậy Cronbach's Alpha từ 0.736 đến 0.880 và mô hình phân tích dữ liệu phỏng vấn sâu.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động dự giờ đồng nghiệp khác gì so với hoạt động thao giảng đánh giá truyền thống? Dự giờ đồng nghiệp vận hành theo mô hình hợp tác bình đẳng, không chấm điểm thi đua và hướng tới mục tiêu tự phản tư của cả hai bên, trong khi thao giảng truyền thống là hoạt động đánh giá từ trên xuống nhằm kiểm tra hành chính với sự tham gia của 54.5% người quản lý.

Tại sao bước họp tiền dự giờ lại đóng vai trò quyết định đến sự thành công của buổi quan sát? Phiên họp tiền dự giờ giúp hai giáo viên thống nhất mục tiêu bài học, bối cảnh lớp học và các tiêu chí quan sát trọng tâm. Việc 63.6% giáo viên bỏ qua bước này là nguyên nhân chính gây ra sự lệch pha và phán xét thiếu căn cứ.

Làm thế nào để người quan sát đưa ra phản hồi mà không làm tổn thương đồng nghiệp? Người quan sát cần tuân thủ nguyên tắc mô tả hành vi thay vì nhận xét tính cách cá nhân, tập trung vào mức độ tiếp thu của sinh viên và đưa ra gợi ý giải pháp cụ thể trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi tiết dạy kết thúc.

Tần suất dự giờ đồng nghiệp bao nhiêu lần mỗi năm là hợp lý để đảm bảo hiệu quả? Theo khuyến nghị thực tiễn từ nghiên cứu, thay vì chỉ duy trì mức 1-2 lần/năm như 72.7% giảng viên hiện tại, mỗi giáo viên nên tham gia tối thiểu 4-6 phiên dự giờ/năm chia đều cho 2 học kỳ để hình thành thói quen phản tư liên tục.

Giáo viên trẻ có thể học hỏi và đóng góp gì khi dự giờ các đồng nghiệp có thâm niên cao? Giáo viên trẻ (chiếm 40.9% trong khảo sát) có thể tiếp thu kỹ năng quản lý lớp học từ giáo viên giàu kinh nghiệm (chiếm 59.1%), đồng thời đóng góp các ý tưởng sáng tạo về ứng dụng công nghệ số và phương pháp tương tác hiện đại.

Kết luận

• Công trình khẳng định mạnh mẽ vai trò của dự giờ đồng nghiệp như một phương thức phát triển chuyên môn cốt lõi, nhận được sự đồng thuận của 90.9% giảng viên khảo sát.
• Nghiên cứu chỉ rõ những lỗ hổng trong quy trình thực tế với 68.2% không được tự chọn cặp và 59.1% thiếu kỹ năng phản hồi chuyên môn.
• Đóng góp khoa học lớn nhất của luận văn là xây dựng mô hình dự giờ đồng cấp 3 bước thích ứng với đặc thù văn hóa ứng xử của giáo viên Việt Nam.
• Lộ trình 12 tháng tiếp theo cần tập trung hoàn thiện bộ quy chuẩn phản hồi, triển khai tập huấn diện rộng và phân tách hoàn toàn mục đích phát triển khỏi đánh giá thi đua.
• Các cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng cần nhanh chóng thể chế hóa mô hình dự giờ đồng nghiệp nhằm nâng cao chất lượng đào tạo ngoại ngữ toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH CITY OPEN UNIVERSITY -------- ∞0∞-------- NGUYEN HOANG THAO NGUYEN THE VIETNAMESE EFL TEACHERS’ PERCEPTIONS OF PEER OBSERVATION AS A TOOL FOR PROFESSIONAL DEVELOPMENT MASTER OF ARTS IN TESOL HO CHI MINH CITY, 2022 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING HO CHI MINH CITY OPEN UNIVERSITY -------- ∞0∞-------- NGUYEN HOANG THAO NGUYEN THE VIETNAMESE EFL TEACHERS’ PERCEPTIONS OF PEER OBSERVATION AS A TOOL FOR PROFESSIONAL DEVELOPMENT Major: Teaching English to Speakers of Other Languages Major code: 8 14 01 11 MASTER OF ARTS IN TESOL Supervisor: LE THI THUY NHUNG, Ph. HO CHI MINH CITY, 2022 TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Độc lập – Tự do – Hạnh phúc KHOA ĐÀO TẠO SAU ĐẠI HỌC GIẤY XÁC NHẬN Tôi tên là: NGUYỄN HOÀNG THẢO NGUYÊN Ngày sinh: 11/11/1992 Nơi sinh: TP.HCM Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn Tiếng Anh Mã học viên: 1781401110022 Tôi đồng ý cung cấp toàn văn thông tin luận văn tốt nghiệp hợp lệ về bản quyền cho Thư viện trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh. Thư viện trường đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh sẽ kết nối toàn văn thông tin luận văn tốt nghiệp vào hệ thống thông tin khoa học của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh. Ký tên Nguyễn Hoàng Thảo Nguyên i STATEMENT OF AUTHORSHIP I certify that the assignment “The Vietnamese EFL teachers’ perceptions of Peer Observation as a tool for Professional Development” is my original work; it is based on my own research.

All sources used by me have been documented. No other person’s work has been used without due acknowledgement. This piece of work has not previously been submitted for assessment in this or any other subject or course at this University or elsewhere. Ho Chi Minh City, 2022 Nguyen Hoang Thao Nguyen ii ACKNOWLEDGMENTS In this part, I would like to express my deep gratitude and appreciation to the people who supported me to complete my thesis.

First of all, I would like to thank and express my sincere gratitude to my supervisor, Dr. Le Thi Thuy Nhung, who provided me all with her support, guidance, expertise and meaningful feedback for my thesis development. Without her advice and patience, I could not finish my study on time. I really appreciate that she took her time to discuss with me and cared about my thesis.

Sincerely, I would like to express all my gratefulness to her. Secondly, I would like to give my special thanks to my administrator who allowed me to have days off to pay attention to my thesis and my colleagues at Cao Thang technical college who spend their time taking part in my study, especially the ones who allowed me to interview them. In addition, my senior colleagues also gave me the useful advice for my thesis and support me at work while I was working on my thesis. Thus, I really want to express my appreciation to them.

Finally, I am deeply grateful to my parents and my brother for their encouragement and support, which helps me to overcome the difficulties and discouragement. Ho Chi Minh City, March 2022 Nguyen Hoang Thao Nguyen iii ABSTRACT Peer Observation (PO) plays an important role in teachers’ professional development as it assists them in enhancing their skills, knowledge and experience. PO has widely been researched by international scholars and many studies examine the experiences of teachers of PO in educational settings. PO seems to be neglected by the local educators and researchers which is evidenced by limited research on PO in Vietnamese contexts.

This study examines the perception of Vietnamese EFL teachers of peer observation as the tool for professional development by looking into the current practice of PO in their institutions and their perceptions of its benefits and challenges. The study employed mixed-methods to collect data. First, survey questionnaires were completed online by 22 EFL teachers working in a technical college in Ho Chi Minh City; the convenience sampling was used to gain the information from this survey.