Nghiên cứu nhân giống in vitro cây khôi tía ardisia gigantifolia stapf

Nghiên cứu nhân giống in vitro cây khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf). Phương pháp nhân giống hiệu quả, bảo tồn nguồn gen quý, ứng dụng trong y học.

• Tác giả: Trần Quang Sang
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Hoài Sâm
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Công nghệ sinh học
• Đề tài: Nghiên cứu nhân giống in vitro cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.1.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.1.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Giới thiệu chung về cây Khôi
• 2.2. Nguồn gốc và phân bố
• 2.3. Phân loại thực vật
• 2.4. Đặc điểm thực vât học
• 2.5. Thành phần hóa học
• 2.6. Giá trị kinh tế
• 2.7. Tình hình sản xuất và tiêu thụ
• 2.8. Tình hình nghiên cứu cây Khôi
• 2.9. Một số yếu tố ảnh hƣởng đến quá trình nhân giống in vitro
• 3. PHẦN III: VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu và địa điểm nghiên cứu
• 3.1.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.2.1. Nội dung 1: Nghiên cứu nhân nhanh cây Khôi
• 3.2.2. Nội dung 2: Nghiên cứu tạo cây khôi in vitro hoàn chỉnh
• 3.2.3. Nội dung 3: Nghiên cứu đƣa cây ra ngoài vƣờn ƣơm
• 3.3. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phƣơng pháp nuôi cấy mô tế bào thực vật
• 3.3.2. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm
• 3.3.3. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.4. Phƣơng pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Nghiên cứu nhân nhanh cây Khôi
• 4.1.1. Ảnh hƣởng của BA đến khả năng nhân nhanh chồi
• 4.1.2. Ảnh hƣởng của Kinetin đến khả năng nhân nhanh chồi Khôi in vitro
• 4.1.3. Ảnh hƣởng của Adenin đến khả năng nhân nhanh chồi cây Khôi
• 4.2. Nghiên cứu tạo cây Khôi in vitro hoàn chỉnh
• 4.2.1. Ảnh hƣởng của nồng độ khoáng đến khả năng tạo cây Khôi in vitro hoàn chỉnh
• 4.2.2. Ảnh hƣởng của nồng độ than hoạt tính đến khả năng tạo cây Khôi in vitro hoàn chỉnh
• 4.2.3. Ảnh hƣởng của nồng độ đƣờng đến khả năng tạo cây Khôi in vitro hoàn chỉnh
• 4.2.4. Ảnh hƣởng của nồng độ auxin đến khả năng tạo cây Khôi in vitro hoàn chỉnh
• 4.3. Nghiên cứu đƣa cây Khôi in vitro ra ngoài vƣờn ƣơm
• 4.3.1. Ảnh hƣởng của loại giá thể đến khả năng thích nghi cây ngoài vƣờn ƣơm
• 4.3.2. Ảnh hƣởng của tiêu chuẩn cây đến khả năng thích nghi cây ngoài vƣờn ƣơm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu Nhân giống in vitro Khôi tía Giải pháp ưu việt

Cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf), hay còn gọi là Khôi nhung, là một dược liệu quý trong y học cổ truyền, đặc biệt được biết đến với công dụng hỗ trợ điều trị các bệnh về đường tiêu hóa. Tuy nhiên, nguồn Khôi tía tự nhiên đang dần cạn kiệt do khai thác quá mức và môi trường sống bị thu hẹp. Các phương pháp nhân giống truyền thống như giâm cành, chiết cành gặp nhiều khó khăn về hệ số nhân thấp, thời gian dài và phụ thuộc vào mùa vụ. Do đó, nhân giống in vitro cây Khôi tía mở ra một hướng đi mới đầy tiềm năng, khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống, đồng thời đảm bảo nguồn cung cây giống sạch bệnh, chất lượng cao và ổn định.

Nhân giống vô tính cây Khôi tía trong ống nghiệm, hay còn gọi là micropropagation Khôi tía, là một kỹ thuật tiên tiến trong lĩnh vực công nghệ sinh học. Phương pháp này cho phép nhân giống nhanh Khôi tía với số lượng lớn từ một mẫu mô nhỏ ban đầu, tạo ra những cây Khôi tía giống đồng đều về mặt di truyền, có khả năng sinh trưởng và phát triển tốt. Đây là giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm của cây Khôi tía, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường dược liệu.

Khóa luận tốt nghiệp của Trần Quang Sang (2023) tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã đi sâu vào "Nghiên cứu nhân giống in vitro cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf)", cung cấp những dữ liệu quan trọng về quy trình nuôi cấy mô tế bào Khôi tía, các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nhân giống và khả năng ứng dụng trong thực tiễn sản xuất. Nghiên cứu này đóng góp vào việc xây dựng quy trình nhân giống in vitro hiệu quả, phục vụ công tác bảo tồn và phát triển cây Khôi tía, thay thế cho các phương thức nhân giống truyền thống.

Phong cách Hemingway được áp dụng trong bài viết này sẽ mang đến những thông tin ngắn gọn, rõ ràng, và trực tiếp về chủ đề. Mật độ từ khóa được đảm bảo trong khoảng 1-2% cho từ khóa chính và 0.5-1% cho từ khóa phụ để tối ưu hóa SEO, giúp bài viết dễ dàng tiếp cận đến độc giả quan tâm.

1.1. Tổng quan về cây Khôi tía và giá trị dược liệu

Khôi tía, còn được gọi là Khôi nhung, là một loài cây bụi nhỏ, thường mọc dưới tán rừng. Lá Khôi tía được sử dụng rộng rãi trong y học cổ truyền để điều trị các bệnh liên quan đến dạ dày, tá tràng và đường tiêu hóa. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng lá Khôi tía chứa các thành phần hóa học chính như tanin và glucosid, có tác dụng trung hòa acid dạ dày, giảm viêm, giảm đau và làm lành vết loét.

Theo bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, lá Khôi có tác dụng giảm đau, giảm dịch vị ở bệnh nhân đau dạ dày, đồng thời giúp bệnh nhân ăn ngon và ngủ tốt hơn. Nước sắc lá Khôi có khả năng ức chế sự phát triển của vi khuẩn HP, tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều trị loét dạ dày tá tràng. Lá Khôi còn được kết hợp với các dược liệu khác như nghệ vàng, hồi đầu thảo, phục linh, sa nhân, cam thảo để hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, tá tràng cấp và mạn tính.

Ngoài ra, thân rễ cây Khôi cũng chứa nhiều hợp chất có giá trị, bao gồm các saponin triterpenoid và bergenin, có tác dụng chống oxy hóa và chống ung thư. Các nghiên cứu gần đây đã tập trung vào việc nghiên cứu tác dụng chống ung thư của Khôi, đặc biệt là ung thư vú và ung thư phổi. Do những giá trị dược liệu quý giá này, cây Khôi tía ngày càng được sử dụng rộng rãi và có tiềm năng phát triển lớn trong ngành dược liệu.

1.2. Tại sao cần nhân giống in vitro cây Khôi tía

Mặc dù có nhiều công dụng chữa bệnh và mang lại hiệu quả kinh tế, cây Khôi tía đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng do khai thác quá mức và môi trường sống bị tàn phá. Các phương pháp nhân giống truyền thống như gieo hạt, giâm cành, chiết cành gặp nhiều hạn chế về hệ số nhân thấp, thời gian dài, phụ thuộc vào mùa vụ và khó đảm bảo chất lượng cây giống.

Nhân giống in vitro Khôi tía là một giải pháp tối ưu để khắc phục những hạn chế này. Phương pháp này cho phép nhân giống nhanh Khôi tía với số lượng lớn từ một mẫu mô nhỏ ban đầu, tạo ra những cây Khôi tía giống đồng đều về mặt di truyền, sạch bệnh và có khả năng sinh trưởng tốt. Điều này giúp bảo tồn nguồn gen quý hiếm của cây Khôi tía, đồng thời đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường dược liệu.

Ngoài ra, nhân giống in vitro còn giúp tạo ra những cây Khôi tía sạch bệnh, không mang các mầm bệnh truyền nhiễm từ cây mẹ. Điều này rất quan trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của cây trồng, đặc biệt là trong sản xuất dược liệu. Ứng dụng công nghệ sinh học trong nhân giống Khôi tía không chỉ giúp bảo tồn nguồn gen mà còn nâng cao giá trị kinh tế của cây trồng.

II. Thách thức Nguồn giống Khôi tía khan hiếm chất lượng chưa cao

Mặc dù có tiềm năng phát triển lớn, việc nhân giống Khôi tía vẫn còn gặp nhiều thách thức. Nguồn giống tự nhiên ngày càng khan hiếm và chất lượng chưa cao do bị khai thác bừa bãi và không được quản lý chặt chẽ. Các phương pháp nhân giống truyền thống không đáp ứng được nhu cầu về số lượng và chất lượng cây giống.

Việc nhân giống Khôi tía bằng nuôi cấy mô còn gặp nhiều khó khăn về kỹ thuật. Quá trình nuôi cấy mô tế bào Khôi tía đòi hỏi phải có phòng thí nghiệm hiện đại, trang thiết bị đầy đủ và đội ngũ kỹ thuật viên có trình độ chuyên môn cao. Các yếu tố như môi trường nuôi cấy, chất điều hòa sinh trưởng, ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm cần được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo sự sinh trưởng và phát triển của cây.

Bên cạnh đó, việc thích nghi cây Khôi tía in vitro với môi trường bên ngoài cũng là một thách thức lớn. Cây con sau khi được đưa ra khỏi ống nghiệm thường rất yếu và dễ bị nhiễm bệnh. Cần có quy trình chăm sóc đặc biệt để giúp cây thích nghi với điều kiện tự nhiên và phát triển khỏe mạnh. Do đó, cần có những nghiên cứu chuyên sâu để giải quyết những thách thức này, xây dựng quy trình nhân giống in vitro hiệu quả và ứng dụng rộng rãi trong sản xuất.

2.1. Thực trạng khai thác và nguy cơ tuyệt chủng của Khôi tía

Tình trạng khai thác quá mức và thiếu kiểm soát đã đẩy cây Khôi tía đến bờ vực tuyệt chủng. Do nhu cầu sử dụng ngày càng tăng, nhiều người dân đã khai thác bừa bãi, thậm chí nhổ cả rễ cây để bán cho thương lái. Việc này không chỉ làm suy giảm số lượng cây Khôi tía mà còn ảnh hưởng đến khả năng tái sinh của loài cây này.

Bên cạnh đó, việc phá rừng làm nương rẫy cũng làm thu hẹp môi trường sống của cây Khôi tía. Diện tích rừng tự nhiên ngày càng bị thu hẹp, khiến cho cây Khôi tía không còn nơi sinh sống và phát triển. Tình trạng này đòi hỏi phải có những biện pháp bảo tồn khẩn cấp để cứu lấy loài cây quý hiếm này.

Việc đưa cây Khôi tía vào Danh lục đỏ cây thuốc từ năm 2007 đã cho thấy mức độ nguy cấp của tình trạng này. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, nhà khoa học và người dân để bảo tồn và phát triển nguồn gen cây Khôi tía một cách bền vững.

2.2. Khó khăn trong nhân giống truyền thống Khôi tía

Các phương pháp nhân giống truyền thống như gieo hạt, giâm cành, chiết cành gặp nhiều khó khăn trong việc nhân giống Khôi tía. Gieo hạt thường cho tỷ lệ nảy mầm thấp và cây con phát triển chậm. Giâm cành và chiết cành đòi hỏi phải có cây mẹ khỏe mạnh và kỹ thuật chăm sóc cao.

Ngoài ra, các phương pháp nhân giống truyền thống còn phụ thuộc vào mùa vụ và điều kiện thời tiết. Vào mùa khô, tỷ lệ thành công của giâm cành và chiết cành thường rất thấp do thiếu độ ẩm. Điều này gây khó khăn cho việc sản xuất cây giống quy mô lớn.

Do đó, cần có những phương pháp nhân giống mới, hiệu quả hơn để đáp ứng nhu cầu về số lượng và chất lượng cây giống. Nhân giống sinh dưỡng Khôi tía bằng kỹ thuật in vitro là một giải pháp tiềm năng, giúp khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống và tạo ra những cây giống chất lượng cao.

III. Phương pháp Quy trình nhân giống in vitro Khôi tía từng bước

Quy trình nhân giống in vitro Khôi tía bao gồm nhiều giai đoạn, từ chuẩn bị mẫu đến chăm sóc cây con. Mỗi giai đoạn đều đòi hỏi kỹ thuật và kinh nghiệm nhất định để đảm bảo thành công. Quy trình chung bao gồm:

1. Chọn mẫu: Chọn những cây Khôi tía khỏe mạnh, không bệnh tật làm nguồn cung cấp mẫu. Mẫu thường là chồi ngọn hoặc đoạn thân.
2. Khử trùng: Khử trùng mẫu bằng các hóa chất như cồn, Javen để loại bỏ các vi sinh vật gây hại.
3. Tạo chồi: Đặt mẫu đã khử trùng vào môi trường nhân chồi chứa các chất điều hòa sinh trưởng như BA (6-benzyladenine) hoặc Kinetin để kích thích sự hình thành chồi.
4. Nhân nhanh: Chuyển các chồi đã hình thành sang môi trường nhân nhanh để tăng số lượng chồi.
5. Tạo rễ: Chuyển các chồi sang môi trường tạo rễ chứa các chất điều hòa sinh trưởng như NAA (1-Naphthaleneacetic acid) hoặc IBA (3-Indole butyric acid) để kích thích sự hình thành rễ.
6. Thích nghi: Chuyển cây con đã có rễ ra môi trường vườn ươm và chăm sóc đặc biệt để giúp cây thích nghi với điều kiện tự nhiên.

Nghiên cứu của Trần Quang Sang (2023) đã đi sâu vào từng giai đoạn của quy trình nhân giống in vitro, đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố như môi trường nuôi cấy, chất điều hòa sinh trưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây.

3.1. Chuẩn bị mẫu và khử trùng cho nuôi cấy mô

Việc chuẩn bị mẫu và khử trùng là bước quan trọng nhất trong quy trình nhân giống in vitro Khôi tía. Mẫu phải được chọn từ những cây mẹ khỏe mạnh, không bị nhiễm bệnh và có khả năng sinh trưởng tốt. Mẫu thường là chồi ngọn hoặc đoạn thân có chứa các mầm ngủ.

Quá trình khử trùng phải được thực hiện cẩn thận để loại bỏ hoàn toàn các vi sinh vật gây hại mà không làm ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của mẫu. Mẫu thường được khử trùng bằng các hóa chất như cồn, Javen hoặc dung dịch HgCl2. Thời gian và nồng độ của hóa chất phải được điều chỉnh phù hợp để đảm bảo hiệu quả khử trùng.

Sau khi khử trùng, mẫu được rửa sạch bằng nước cất vô trùng để loại bỏ các hóa chất còn sót lại. Mẫu sau đó được cắt thành các đoạn nhỏ và đặt vào môi trường nuôi cấy.

3.2. Môi trường và chất điều hòa sinh trưởng tối ưu

Môi trường nuôi cấy và chất điều hòa sinh trưởng đóng vai trò quyết định đến sự thành công của quá trình nhân giống in vitro Khôi tía. Môi trường nuôi cấy phải cung cấp đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự sinh trưởng và phát triển của cây, bao gồm các nguyên tố đa lượng, vi lượng, vitamin và đường.

Chất điều hòa sinh trưởng có vai trò điều khiển sự phân hóa và phát triển của tế bào. Các chất điều hòa sinh trưởng thường được sử dụng trong nhân giống in vitro Khôi tía là auxin và cytokinin. Auxin có tác dụng kích thích sự hình thành rễ, trong khi cytokinin có tác dụng kích thích sự hình thành chồi. Tỷ lệ auxin/cytokinin trong môi trường nuôi cấy có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cây.

Nghiên cứu của Trần Quang Sang (2023) đã đánh giá ảnh hưởng của nhiều loại chất điều hòa sinh trưởng khác nhau đến khả năng nhân nhanh chồi và tạo rễ của cây Khôi tía. Kết quả cho thấy môi trường MS (Murashige and Skoog) bổ sung 1,0 mg/l BA và 1,5 mg/l NAA cho hiệu quả tốt nhất.

IV. Kết quả Tối ưu môi trường nhân nhanh chồi tạo rễ Khôi tía

Nghiên cứu của Trần Quang Sang (2023) đã đạt được những kết quả quan trọng trong việc tối ưu hóa quy trình nhân giống in vitro Khôi tía. Kết quả cho thấy môi trường MS bổ sung 1,0 mg/l BA cho tỷ lệ tạo chồi cao nhất (74%), số chồi trung bình trên mỗi mẫu là 3,51 và chiều cao chồi trung bình là 1,53 cm. Môi trường 1/4MS bổ sung 10g/l sucrose, 0,5g THT (than hoạt tính) và 1,5mg/l NAA cho tỷ lệ tạo rễ cao nhất (95,2%), số rễ trung bình trên mỗi mẫu là 3,23 và chiều dài rễ trung bình là 1,52 cm.

Kết quả này cho thấy việc điều chỉnh nồng độ chất điều hòa sinh trưởng và các thành phần khác trong môi trường nuôi cấy có ảnh hưởng lớn đến sự sinh trưởng và phát triển của cây Khôi tía. Việc tối ưu hóa môi trường nuôi cấy giúp tăng hiệu quả nhân giống và tạo ra những cây giống chất lượng cao.

4.1. Ảnh hưởng của BA và Kinetin đến nhân nhanh chồi

Nghiên cứu đã đánh giá ảnh hưởng của BA (6-benzyladenine) và Kinetin đến khả năng nhân nhanh chồi của cây Khôi tía. Kết quả cho thấy BA có hiệu quả cao hơn Kinetin trong việc kích thích sự hình thành chồi. Môi trường MS bổ sung 1,0 mg/l BA cho tỷ lệ tạo chồi cao nhất (74%), số chồi trung bình trên mỗi mẫu là 3,51 và chiều cao chồi trung bình là 1,53 cm.

Kinetin cũng có tác dụng kích thích sự hình thành chồi, nhưng hiệu quả không cao bằng BA. Môi trường MS bổ sung 1,5 mg/l Kinetin cho tỷ lệ tạo chồi cao nhất (74%), số chồi trung bình trên mỗi mẫu là 3,51 và chiều cao chồi trung bình là 1,53 cm. Tuy nhiên, nồng độ Kinetin cao hơn có thể gây ức chế sự phát triển của chồi.

4.2. Tối ưu môi trường tạo rễ in vitro cho Khôi tía

Nghiên cứu đã đánh giá ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau đến khả năng tạo rễ của cây Khôi tía, bao gồm nồng độ khoáng, nồng độ than hoạt tính và nồng độ auxin. Kết quả cho thấy môi trường 1/4MS bổ sung 10g/l sucrose, 0,5g THT và 1,5mg/l NAA cho tỷ lệ tạo rễ cao nhất (95,2%), số rễ trung bình trên mỗi mẫu là 3,23 và chiều dài rễ trung bình là 1,52 cm.

Việc giảm nồng độ khoáng trong môi trường nuôi cấy giúp kích thích sự hình thành rễ. Than hoạt tính có tác dụng hấp phụ các chất ức chế sự phát triển của rễ, giúp tăng hiệu quả tạo rễ. Auxin có vai trò quan trọng trong việc kích thích sự hình thành rễ. NAA có hiệu quả cao hơn IBA trong việc tạo rễ cho cây Khôi tía.

V. Ứng dụng Nhân giống hàng loạt bảo tồn và phát triển Khôi tía

Quy trình nhân giống in vitro Khôi tía có nhiều ứng dụng quan trọng trong thực tiễn sản xuất. Phương pháp này cho phép sản xuất giống Khôi tía quy mô lớn với số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường. Cây Khôi tía sạch bệnh được tạo ra bằng phương pháp in vitro có chất lượng cao, khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao.

Ứng dụng công nghệ sinh học này còn có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm của cây Khôi tía. Nhân giống nhanh giúp duy trì và phát triển các giống Khôi tía có giá trị dược liệu cao, tránh nguy cơ tuyệt chủng. Việc chiết xuất Khôi tía và các hợp chất có giá trị từ cây trồng bằng phương pháp in vitro cũng mở ra những tiềm năng mới trong lĩnh vực dược liệu.

Ưu điểm nhân giống in vitro Khôi tía so với các phương pháp truyền thống là hệ số nhân cao, thời gian ngắn, chất lượng cây giống đồng đều và sạch bệnh, không phụ thuộc vào mùa vụ và điều kiện thời tiết.

5.1. Sản xuất cây giống Khôi tía quy mô lớn

Quy trình nhân giống in vitro Khôi tía cho phép sản xuất giống Khôi tía quy mô lớn với số lượng lớn cây giống trong thời gian ngắn. Điều này rất quan trọng để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường dược liệu. Cây giống được tạo ra bằng phương pháp in vitro có chất lượng cao, khả năng sinh trưởng tốt và cho năng suất cao.

Việc ứng dụng quy trình nhân giống in vitro trong sản xuất giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả kinh tế. Các nhà vườn có thể chủ động sản xuất cây giống, không phụ thuộc vào nguồn cung từ tự nhiên, đồng thời đảm bảo chất lượng cây giống.

5.2. Bảo tồn nguồn gen và phát triển dược liệu

Nhân giống in vitro Khôi tía có vai trò quan trọng trong việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm của cây Khôi tía. Phương pháp này giúp duy trì và phát triển các giống Khôi tía có giá trị dược liệu cao, tránh nguy cơ tuyệt chủng.

Việc chiết xuất Khôi tía và các hợp chất có giá trị từ cây trồng bằng phương pháp in vitro cũng mở ra những tiềm năng mới trong lĩnh vực dược liệu. Các nhà khoa học có thể nghiên cứu và phát triển các sản phẩm dược liệu mới từ cây Khôi tía, mang lại lợi ích cho sức khỏe con người.

Ngoài ra, việc trồng cây Khôi tía quy mô lớn cũng giúp bảo vệ môi trường, tạo công ăn việc làm cho người dân địa phương và góp phần phát triển kinh tế xã hội.

VI. Kết luận Nhân giống in vitro chìa khóa cho tương lai Khôi tía

Nhân giống in vitro Khôi tía là một giải pháp hiệu quả để bảo tồn và phát triển nguồn gen quý hiếm của cây Khôi tía. Phương pháp này giúp khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống, đồng thời đảm bảo nguồn cung cây giống sạch bệnh, chất lượng cao và ổn định.

Nghiên cứu của Trần Quang Sang (2023) đã đóng góp quan trọng vào việc xây dựng quy trình nhân giống in vitro hiệu quả cho cây Khôi tía. Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn sản xuất, giúp bảo tồn và phát triển nguồn dược liệu quý giá này.

Trong tương lai, cần có những nghiên cứu sâu hơn về công dụng Khôi tía và các hợp chất có giá trị từ cây trồng bằng phương pháp in vitro. Việc phòng thí nghiệm nhân giống Khôi tía cũng cần được đầu tư và phát triển để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

6.1. Hướng phát triển và nghiên cứu tiếp theo

Để phát triển bền vững nguồn dược liệu Khôi tía, cần có những nghiên cứu tiếp theo về:

• Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nhân giống in vitro: Cần nghiên cứu sâu hơn về ảnh hưởng của các yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, môi trường nuôi cấy và chất điều hòa sinh trưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây Khôi tía.
• Nghiên cứu các phương pháp chăm sóc cây con sau khi đưa ra khỏi ống nghiệm: Cần có quy trình chăm sóc đặc biệt để giúp cây con thích nghi với điều kiện tự nhiên và phát triển khỏe mạnh.
• Nghiên cứu các phương pháp chiết xuất và phân tích các hợp chất có giá trị từ cây Khôi tía: Cần nghiên cứu các phương pháp chiết xuất hiệu quả để thu được các hợp chất có giá trị dược liệu cao.
• Nghiên cứu tác dụng dược lý của các hợp chất từ cây Khôi tía: Cần nghiên cứu sâu hơn về tác dụng dược lý của các hợp chất từ cây Khôi tía để phát triển các sản phẩm dược liệu mới.

6.2. Đề xuất chính sách và giải pháp hỗ trợ

Để thúc đẩy phát triển ngành dược liệu Khôi tía, cần có những chính sách và giải pháp hỗ trợ từ phía nhà nước và các tổ chức:

• Hỗ trợ đầu tư xây dựng các phòng thí nghiệm nhân giống in vitro Khôi tía: Cần có sự hỗ trợ về vốn và kỹ thuật để xây dựng các phòng thí nghiệm hiện đại, trang thiết bị đầy đủ và đội ngũ kỹ thuật viên có trình độ chuyên môn cao.
• Hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực: Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về kỹ thuật nhân giống in vitro và chăm sóc cây dược liệu.
• Hỗ trợ nghiên cứu và phát triển: Cần có các chương trình tài trợ cho các dự án nghiên cứu về cây Khôi tía.
• Xây dựng các vùng trồng Khôi tía tập trung: Cần có quy hoạch và quản lý chặt chẽ các vùng trồng Khôi tía để đảm bảo chất lượng và hiệu quả kinh tế.
• Tăng cường công tác tuyên truyền và nâng cao nhận thức về giá trị của cây Khôi tía: Cần nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của cây Khôi tía và tầm quan trọng của việc bảo tồn nguồn gen quý hiếm này.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf, thuộc họ Đơn nem - Myrsinaceae) là một trong những loài cây thuốc bản địa quý hiếm của hệ thực vật Việt Nam. Trong y học cổ truyền và dược lý hiện đại, lá Khôi tía chứa hàm lượng cao các hoạt chất thứ cấp giá trị như tannin, glucosid, dẫn xuất bergenin và các hợp chất saponin triterpenoid (tiêu biểu như AG4, AG36). Các hoạt chất này có tác dụng trung hòa acid dịch vị, kháng viêm, ức chế vi khuẩn Helicobacter pylori (HP), làm se lành vết loét niêm mạc dạ dày - tá tràng và ức chế sự tăng sinh của một số dòng tế bào ung thư (MCF-7, ung thư phổi).

Tuy nhiên, theo thống kê lâm nghiệp và bảo tồn nguồn gen, trữ lượng Khôi tía tự nhiên tại các tỉnh miền núi phía Bắc (Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh, Yên Bái, Thanh Hóa) đang suy giảm nghiêm trọng và đã được đưa vào Danh lục Đỏ Cây thuốc Việt Nam (2007). Nguyên nhân chính xuất phát từ tình trạng khai thác tận diệt (thu hái cả thân và rễ bán qua đường tiểu ngạch) kết hợp với nạn phá rừng làm nương rẫy.

                                VẤN ĐỀ & GIẢI PHÁP
+-------------------------------------------------------------------------------+
| THỰC TRẠNG: Tự nhiên suy kiệt, nhân giống truyền thống (hạt/hom) hiệu suất kém |
|     --> Tỷ lệ đậu quả thấp, thời gian ra rễ giâm hom kéo dài (>5 tháng)      |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
| GIẢI PHÁP: Thiết lập quy trình vi nhân giống in vitro tối ưu 3 giai đoạn     |
|     1. Tối ưu hóa nhân nhanh chồi (Cytokinin BA/Kin)                          |
|     2. Cảm ứng tạo rễ hoàn chỉnh (Auxin NAA/IBA, khoáng 1/4 MS, than, đường)   |
|     3. Thuần hóa ngoài vườn ươm (Giá thể HN1, tiêu chuẩn xuất vườn 4-5 lá)   |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Vấn đề thực tiễn và rào cản kỹ thuật

• Hạn chế nhân giống hữu tính: Cây tái sinh tự nhiên kém do tỷ lệ hoa kết quả thấp, hạt phân tán hẹp xung quanh gốc mẹ và nhanh mất sức nảy mầm nếu không được bảo quản đúng tiêu chuẩn.
• Hạn chế nhân giống vô tính truyền thống: Kỹ thuật giâm hom thân có hệ số nhân giống rất thấp ($< 3$ lần), thời gian nảy chồi và phát triển hệ rễ kéo dài trên 5 tháng, tỷ lệ sống phụ thuộc chặt chẽ vào mùa vụ và tiềm ẩn nguy cơ truyền nhiễm mầm bệnh qua các thế hệ.
• Sai lệch định danh phân loại: Nhiều vùng trồng nhầm lẫn giữa Ardisia silvestris Pitard và loài Ardisia gigantifolia Stapf, dẫn đến thiếu sự chuẩn hóa về quy trình nhân giống công nghiệp cho dòng dược liệu chuẩn.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể

1. Xác định chính xác loại và nồng độ chất điều hòa sinh trưởng nhóm Cytokinin (6-Benzyladenine - BA, Kinetin - Kin, Adenin) thích hợp nhất để tối ưu hóa hệ số nhân chồi in vitro.
2. Xây dựng công thức môi trường cảm ứng tạo rễ hoàn chỉnh thông qua việc chuẩn hóa nồng độ khoáng đa vi lượng Murashige & Skoog (MS), nồng độ than hoạt tính (Activated Charcoal), hàm lượng đường carbon nguồn (Sucrose) và nồng độ chất điều hòa sinh trưởng nhóm Auxin ($\alpha$-NAA, IBA).
3. Đánh giá sự thích nghi của cây giống ex vitro ngoài vườn ươm dựa trên các loại giá thể phối trộn và tiêu chuẩn kích thước chồi xuất vườn, đảm bảo tỷ lệ sống cao nhất.

Phương pháp tiếp cận và phạm vi nghiên cứu

• Phương pháp tiếp cận: Ứng dụng kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào thực vật (Plant tissue culture) để điều khiển quá trình phát sinh hình thái (morphogenesis) thông qua cân bằng tỷ lệ phytohormone Auxin/Cytokinin (A/C ratio), kết hợp với quy trình tôi luyện sinh lý cây con trước khi xuất vườn.
• Phạm vi và giới hạn: Nghiên cứu tập trung vào nguồn mẫu chồi in vitro cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia) thuần chủng lưu giữ tại Trung tâm Nghiên cứu Nguồn gen và Giống Dược liệu Quốc gia – Viện Dược liệu (Hà Nội), theo dõi giai đoạn in vitro và thuần hóa vườn ươm 6 tuần/giai đoạn trong điều kiện phòng thí nghiệm tiêu chuẩn.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp nhân giống	Ưu điểm	Nhược điểm	Tỷ lệ thành công	Thời gian chu kỳ
Gieo hạt truyền thống	Chi phí ban đầu thấp, kỹ thuật đơn giản	Tỷ lệ kết hạt tự nhiên thấp, thoái hóa phân ly di truyền, hạt nhanh mất sức nảy mầm	30 - 45%	6 - 9 tháng
Giâm hom cành/thân	Cây con giữ nguyên đặc tính di truyền của cây mẹ	Hệ số nhân rất thấp ($1.2 - 2.0$), tốn nguồn vật liệu mẹ, rễ ra chậm ($>150$ ngày), phụ thuộc mùa vụ	50 - 65%	5 - 7 tháng
Vi nhân giống In Vitro	Hệ số nhân giống cao ($>3.4$ chồi/chu kỳ), sạch bệnh, đồng đều di truyền, sản xuất quanh năm	Đòi hỏi thiết bị phòng thí nghiệm, kỹ thuật vô trùng nghiêm ngặt, chi phí đầu tư ban đầu cao	95.2% tạo rễ, 68.9% sống vườn ươm	4 - 6 tuần/chu kỳ

                                MA TRẬN YÊU CẦU DỰ ÁN (MoSCoW)
+----------------------------------------------------+---------------------------------------------------+
|                   MUST HAVE (Bắt buộc)             |                 SHOULD HAVE (Nên có)              |
| - Môi trường nhân nhanh đạt hệ số >3.0 chồi/mẫu.   | - Rút ngắn thời gian tạo rễ xuống dưới 15 ngày.   |
| - Tỷ lệ tạo rễ in vitro hoàn chỉnh >90%.           | - Giảm nồng độ khoáng và đường để tiết kiệm.      |
| - Tỷ lệ sống ngoài vườn ươm đạt >65%.              | - Khảo sát tác động của Adenin như nguồn N hữu cơ.|
+----------------------------------------------------+---------------------------------------------------+
|                  COULD HAVE (Có thể có)            |                WON'T HAVE (Chưa thực hiện)        |
| - Ứng dụng hệ thống chiếu sáng LED đơn sắc.        | - Sản xuất sinh khối rễ trong hệ thống Bioreactor.|
| - Định lượng hàm lượng Saponin/Bergenin in vitro.  | - Thử nghiệm đồng ruộng quy mô lớn >10 ha.        |
+----------------------------------------------------+---------------------------------------------------+

Thiết kế hệ thống kỹ thuật và quy trình chuẩn

Hệ thống quy trình công nghệ nhân giống cây Khôi tía in vitro được thiết kế đồng bộ qua sơ đồ vận hành chuẩn (Standard Operating Procedure - SOP):

Thông số kỹ thuật môi trường và hóa chất sử dụng

• Môi trường cơ bản: Murashige & Skoog (MS 1962) bao gồm các muối khoáng đa lượng ($KNO_3, NH_4NO_3, MgSO_4, KH_2PO_4, CaCl_2$), vi lượng ($MnSO_4, ZnSO_4, H_3BO_3, KI, Na_2MoO_4, CuSO_4, CoCl_2$), sắt chelate ($FeSO_4 \cdot 7H_2O, Na_2EDTA$) và hệ Vitamin (Thiamine-HCl $B_1$, Pyridoxine-HCl $B_6$, Nicotinic acid, Myo-Inositol).
• Phụ gia hữu cơ: Sucrose phân tích tinh khiết, than hoạt tính hoạt hóa dạng bột mịn ($0.5\text{ g/L}$), chất đông tụ Agar vi sinh ($6.0\text{ g/L}$).
• Chất điều hòa sinh trưởng thực vật (PGRs): 6-Benzyladenine (BA), Kinetin (Kin), Adenine, $\alpha$-Naphthaleneacetic acid ($\alpha$-NAA), Indole-3-butyric acid (IBA) với độ tinh khiết phân tích $\ge 98%$.
• Điều kiện vi khí hậu phòng nuôi cấy:
  • Nhiệt độ: $25 \pm 2^\circ\text{C}$
  • Độ ẩm tương đối: $70 - 75%$
  • Cường độ quang thông: $2000 - 3000\text{ Lux}$ (đèn huỳnh quang chuyên dụng)
  • Chu kỳ quang: 16 giờ chiếu sáng / 8 giờ tối ($16\text{L}/8\text{D}$)
  • Khử trùng: Nồi hấp áp lực Autoclave ở nhiệt độ $121^\circ\text{C}$, áp suất $1.0\text{ atm}$ trong 20 phút.

---

Implementation và kết quả

                               DANH SÁCH FORMULATION TỐI ƯU
+------------------------------------------------------------------------------------+
| 1. Công thức nhân nhanh tối ưu (Shoot Multiplication):                             |
|    MS (Full) + 1.0 mg/L BA + 30.0 g/L Sucrose + 6.0 g/L Agar (pH = 5.7 - 5.8)      |
|    --> Tỷ lệ tạo cụm: 84.0% | Hệ số nhân: 3.43 chồi/mẫu | Chiều cao: 1.44 cm       |
|                                                                                    |
| 2. Công thức tạo rễ tối ưu (Root Induction & Elongation):                           |
|    1/4 MS + 1.5 mg/L alpha-NAA + 0.5 g/L THT + 10.0 g/L Sucrose + 6.0 g/L Agar    |
|    --> Tỷ lệ tạo rễ: 95.2% | Số rễ: 3.23 rễ/cây | Chiều dài rễ: 1.52 cm            |
|                                                                                    |
| 3. Công thức thích nghi vườn ươm (Acclimatization Medium):                         |
|    Giá thể HN1 (Độ xốp cao, giàu mùn hữu cơ hoạt hóa)                              |
|    Tiêu chuẩn: Cây in vitro đạt 3.5 - 4.5 cm, mang 4 - 5 lá xanh thuần thục        |
|    --> Tỷ lệ sống vườn ươm: 68.9% | Chiều cao cây đạt: 6.36 cm | Lá: 5.9 lá/cây     |
+------------------------------------------------------------------------------------+

Phương pháp bố trí thí nghiệm và thống kê

Tất cả các thí nghiệm được bố trí theo khối hoàn toàn ngẫu nhiên (Completely Randomized Design - CRD), thí nghiệm đơn yếu tố với 3 lần lặp lại độc lập ($n = 3$), mỗi công thức theo dõi 30 mẫu cấy ($10\text{ mẫu/bình} \times 3\text{ bình}$).

Số liệu được thu thập định kỳ và xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel kết hợp với công cụ sinh trắc học nông nghiệp IRRISTAT 5.0. Sai khác giữa các giá trị trung bình được kiểm định qua phép phân tích phương sai (ANOVA) và so sánh LSD (Least Significant Difference) ở mức ý nghĩa $\alpha = 0.05$ (độ tin cậy $95%$). Độ phân tán và mức độ tin cậy của dữ liệu được kiểm soát qua hệ số biến thiên $CV% < 5.0%$.

                            CÔNG THỨC TOÁN HỌC & ĐO LƯỜNG
                       
  (1) Tỷ lệ tạo cụm chồi (%) = (Số mẫu tạo cụm chồi / Tổng số mẫu cấy) * 100
  (2) Hệ số nhân chồi = Tổng số chồi thu được / Tổng số mẫu cấy ban đầu
  (3) Tỷ lệ ra rễ (%) = (Số chồi ra rễ / Tổng số chồi cấy tạo rễ) * 100
  (4) Chiều dài rễ trung bình (cm) = Tổng chiều dài các rễ / Tổng số rễ hình thành
  (5) Tỷ lệ cây sống xuất vườn (%) = (Số cây sống thích nghi / Tổng số cây ra ngôi) * 100

Kết quả chi tiết từng nội dung thực nghiệm

1. Thí nghiệm nhân nhanh chồi in vitro (Cytokinin & Adenine)

Khảo sát ảnh hưởng của Cytokinin đơn chất (BA, Kin: $0 - 2.0\text{ mg/L}$) và Adenin ($0 - 30\text{ mg/L}$) sau 6 tuần nuôi cấy:

Yếu tố khảo sát	Công thức / Nồng độ	Tỷ lệ tạo cụm (%)	Chiều cao chồi (cm)	Số chồi/mẫu (chồi)	Trạng thái chồi
Đối chứng (MS0)	$0.0\text{ mg/L}$	25.0	1.34	1.90	Cây gầy, yếu (+)
6-Benzyladenine (BA)	$0.5\text{ mg/L}$	70.0	1.37	2.66	Cây mập, xanh (+++)
	$1.0\text{ mg/L}$ (Tối ưu)	84.0	1.44	3.43	Cây mập, xanh đậm (+++)
	$1.5\text{ mg/L}$	73.0	1.02	3.10	Cây trung bình (++)
	$2.0\text{ mg/L}$	53.0	1.07	2.56	Cây trung bình (++)
Kinetin (Kin)	$0.5\text{ mg/L}$	43.0	1.30	3.00	Cây trung bình (++)
	$1.0\text{ mg/L}$	66.0	1.38	3.07	Cây mập, xanh (+++)
	$1.5\text{ mg/L}$	74.0	1.53	3.51	Cây mập, xanh (+++)
	$2.0\text{ mg/L}$	47.0	1.24	2.90	Cây mập, xanh (+++)
Adenin	$10.0\text{ mg/L}$	72.2	1.63	3.15	Cây trung bình (++)
	$20.0\text{ mg/L}$	61.1	1.54	2.47	Cây trung bình (++)
	$30.0\text{ mg/L}$	47.2	1.41	2.06	Cây gầy, yếu (+)

Nhận định sinh học: BA ở nồng độ $1.0\text{ mg/L}$ cho khả năng cảm ứng chồi vượt trội với tỷ lệ cụm đạt $84%$ và $3.43\text{ chồi/mẫu}$ ($LSD_{0.05} = 0.26$). Nồng độ BA cao ($>1.5\text{ mg/L}$) gây hiện tượng kìm hãm kéo dài lóng. Adenin không cải thiện hệ số nhân chồi ở cây thân gỗ Khôi tía, việc bổ sung Adenin là không cần thiết.

                  BIỂU ĐỒ SO SÁNH TỶ LỆ CỤM CHỒI (%) THEO NỒNG ĐỘ BA
  100% |
   80% |                          [84.0%] (1.0 mg/L)
   60% |             [70.0%]                   [73.0%]
   40% |                                                    [53.0%]
   20% |  [25.0%]
    0% +------------------------------------------------------------
           0.0 mg/L   0.5 mg/L   1.0 mg/L      1.5 mg/L     2.0 mg/L

2. Thí nghiệm tối ưu hóa cảm ứng tạo rễ in vitro hoàn chỉnh

Khảo sát nồng độ khoáng MS (MS, 1/2 MS, 1/4 MS), than hoạt tính ($0 - 1.0\text{ g/L}$), đường sucrose ($0 - 30\text{ g/L}$) và Auxin ($\alpha$-NAA, IBA: $0.5 - 2.0\text{ mg/L}$):

Nội dung khảo sát	Thông số tối ưu	Thời gian ra rễ (ngày)	Tỷ lệ ra rễ (%)	Số rễ/cây (rễ)	Chiều dài rễ (cm)
Nồng độ khoáng MS	$1/4\text{ MS}$	15 ngày	33.0%	0.87	1.35
Than hoạt tính (THT)	$0.5\text{ g/L}$	14 ngày	60.0%	1.50	1.54
Đường Sucrose	$10.0\text{ g/L}$	10 ngày	88.3%	1.78	2.47
Auxin: $\alpha$-NAA	$1.5\text{ mg/L}$	13 ngày	95.2%	3.23	1.52
Auxin: IBA (So sánh)	$1.5\text{ mg/L}$	13 ngày	93.1%	3.25	1.03

Cơ chế tác động: Nền khoáng giảm xuống $1/4\text{ MS}$ kết hợp $10\text{ g/L Sucrose}$ tạo áp suất thẩm thấu phù hợp, kích hoạt chuyển hóa nội sinh hướng về tạo phôi rễ. Than hoạt tính $0.5\text{ g/L}$ hấp phụ các hợp chất polyphenol do mô cắt tiết ra, hạn chế hóa nâu và kích thích rễ vươn dài. Auxin $\alpha$-NAA $1.5\text{ mg/L}$ vượt trội hơn IBA về chất lượng rễ: rễ mập, trắng, phân nhánh nhiều và tăng chiều cao cây ($4.50\text{ cm}$).

                BIỂU ĐỒ HIỆU QUẢ CỦA CÁC YẾU TỐ ĐẾN TỶ LỆ TẠO RỄ (%)
  100% |                                                   [95.2%] (1/4MS+NAA 1.5)
   80% |                                    [88.3%] (Sucrose 10g/L)
   60% |                     [60.0%] (THT 0.5g/L)
   40% |      [33.0%] (1/4 MS)
   20% |  [11.1%] (MS Full)
    0% +--------------------------------------------------------------------------
          MS Gốc      1/4 MS      +Than 0.5g    +Đường 10g    +NAA 1.5mg/L

3. Thí nghiệm thuần hóa cây con ngoài vườn ươm (Ex Vitro)

Loại giá thể thử nghiệm	Tỷ lệ sống (%)	Chiều cao cây (cm)	Số lá/cây (lá)	Kích thước lá (Dài $\times$ Rộng, cm)
Đất phù sa (CT1)	46.7%	2.98	3.13	$2.04 \times 1.30$
Đất phù sa : Tribat 1:1 (CT2)	36.1%	1.75	1.73	$1.10 \times 0.82$
Giá thể HN1 (CT3 - Tối ưu)	68.9%	6.36	5.90	$4.22 \times 2.19$

• Ảnh hưởng tiêu chuẩn cây xuất vườn: Cây xuất vườn đạt chiều cao $3.5 - 4.5\text{ cm}$, mang $4 - 5\text{ lá}$ thật đạt tỷ lệ thích nghi cao nhất, cây hồi xanh nhanh sau 7 - 10 ngày, lá màu tím tía đặc trưng với lớp lông nhung mịn phát triển hoàn chỉnh.

---

Đổi mới và đóng góp

Các điểm cải tiến khoa học then chốt

1. Chuẩn hóa quy trình vi nhân giống loài Ardisia gigantifolia Stapf: Phân định rõ ràng quy trình nhân giống so với loài Ardisia silvestris Pitard, khắc phục triệt để sự thiếu nhất quán trong các tài liệu trước đây.
2. Kỹ thuật hạ nồng độ khoáng và đường: Đột phá trong việc giảm khoáng từ $1\text{ MS}$ xuống $1/4\text{ MS}$ và giảm đường sucrose từ $30\text{ g/L}$ xuống $10\text{ g/L}$ trong pha ra rễ. Giải pháp này giúp cây chuyển dịch nhanh từ trạng thái dị dưỡng sang tự dưỡng, nâng tỷ lệ ra rễ từ $33%$ lên $95.2%$, đồng thời tiết kiệm $66.7%$ chi phí hóa chất sucrose và $75%$ chi phí khoáng đa lượng.
3. Ứng dụng giá thể HN1 chuyên dụng: Tăng tỷ lệ sống ngoài vườn ươm lên $68.9%$, vượt trội $88.8%$ so với hỗn hợp đất phù sa : Tribat truyền thống.

So sánh với các nghiên cứu tiền nhiệm

Thông số so sánh	Nghiên cứu của đề tài	Nghiên cứu Đoàn Thu Hương et al. (2019)	Nghiên cứu Vũ Hoài Sâm et al. (2020)	Kỹ thuật giâm hom (Đặng Thị Minh, 2013)
Đối tượng loài	Ardisia gigantifolia	Ardisia sylvestris	Ardisia sylvestris	Ardisia gigantifolia
Môi trường tạo rễ	$1/4\text{ MS} + 1.5\text{ NAA} + 0.5\text{ THT}$	$\text{MS Full} + 0.5\text{ NAA}$	$1/2\text{ MS} + 1.5\text{ IBA}$	Giâm cành trên luống cát
Tỷ lệ tạo rễ (%)	95.2%	85.0%	88.0%	52.0%
Thời gian ra rễ	13 ngày	21 ngày	18 ngày	$>150$ ngày (5 tháng)
Hệ số nhân giống	3.43 lần / 6 tuần	2.80 lần / 8 tuần	3.00 lần / 6 tuần	1.50 lần / vụ

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

                              MÔ HÌNH TRIỂN KHAI THỰC ĐỊA
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       PHÒNG NUÔI CẤY MÔ (IN VITRO)                            |
|  - Công suất: 50.000 - 100.000 cây giống sạch bệnh/năm                        |
|  - Kiểm soát nghiêm ngặt nhiệt độ (25°C), ánh sáng (2500 Lux), vô trùng       |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       VƯỜN ƯƠM THUẦN HÓA (EX VITRO)                           |
|  - Hệ thống nhà lưới cắt nắng 70%, phun sương tự động giữ ẩm 80-90%           |
|  - Giá thể HN1 đóng bầu nilon đen tiêu chuẩn 10 x 15 cm                       |
|  - Thời gian huấn luyện: 30 - 45 ngày trước khi đưa ra vùng trồng             |
+---------------------------------------+---------------------------------------+
                                        |
                                        v
+-------------------------------------------------------------------------------+
|                       VÙNG TRỒNG DƯỢC LIỆU DƯỚI TÁN RỪNG                      |
|  - Mật độ tối ưu: 8.000 cây/ha (trồng xen dưới tán rừng tự nhiên/rừng kinh tế)|
|  - Thu hoạch lá: 3 - 5 tạ lá khô/ha/năm (bắt đầu từ năm thứ 2)                |
|  - Doanh thu ước tính: 50.000.000 - 80.000.000 VNĐ/ha/năm                     |
+-------------------------------------------------------------------------------+

Chiến lược nhân rộng và Phân tích hiệu quả kinh tế (ROI)

• Khai thác thương mại: Cung cấp nguồn nguyên liệu tiêu chuẩn cho các doanh nghiệp sản xuất dược phẩm và thực phẩm bảo vệ sức khỏe dạ dày (Folitat, Dạ dày Nam Dược, Dạ dày Mộc Hoa, Trường An Vị).
• Bảo tồn nguồn gen: Cung cấp cây giống chuẩn gen, sạch bệnh phục vụ các chương trình phục tráng rừng phòng hộ và vườn quốc gia (Vườn Quốc gia Bến En, Bái Tử Long).
• Phân tích chi phí - lợi nhuận trên 1 ha trồng trọt:
  • Chi phí đầu tư giống ban đầu ($8.000\text{ cây} \times 5.000\text{ VNĐ/cây}$): $40.000.000\text{ VNĐ}$.
  • Chi phí chăm sóc, phân bón hữu cơ và thu hái: $15.000.000\text{ VNĐ/năm}$.
  • Doanh thu từ năm thứ 2 ($400\text{ kg lá khô} \times 180.000\text{ VNĐ/kg}$): $72.000.000\text{ VNĐ/năm}$.
  • Thời gian hoàn vốn (Payback period): $1.5 - 2\text{ năm}$; Tỷ suất hoàn vốn nội bộ ($IRR$) ước tính đạt $32.5%$.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật hiện tại

• Giai đoạn nhân nhanh sử dụng bình tam giác thủy tinh tĩnh ($80\text{ ml}$ môi trường), năng suất lao động còn phụ thuộc vào thao tác cấy chuyển thủ công.
• Tỷ lệ sống giai đoạn vườn ươm ($68.9%$) cần tiếp tục được nâng cao ($>80%$) thông qua việc tối ưu hóa vi sinh vật vùng rễ (nấm rễ nội cộng sinh Mycorrhiza).
• Chưa đánh giá chi tiết sự biến động của hàm lượng saponin tổng số và bergenin giữa cây giống in vitro và cây mọc tự nhiên sau các năm tuổi khác nhau.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

1. Thử nghiệm hệ thống nuôi cấy ngập chìm tạm thời (Temporary Immersion Bioreactor System - TIS / RITA) để nhân nhanh sinh khối chồi quy mô công nghiệp hàng vạn cây/mẻ.
2. Ứng dụng hệ thống đèn LED chuyên dụng (tỷ lệ phổ Đỏ : Xanh $7:3$) nhằm tăng cường hiệu suất quang hợp và tích lũy sinh khối thân lá trước khi ra ngôi.
3. Phân tích định lượng HPLC hoạt chất Bergenin và Saponin AG36 trên cây thương phẩm để xây dựng tiêu chuẩn dược điển cho Khôi tía nhân giống in vitro.

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                          ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI & GIÁ TRỊ                        |
+-----------------------------------+-------------------------------------------+
| 1. Sinh viên & Giảng viên         | - Tài liệu quy chuẩn về vi nhân giống     |
|                                   | - Phương pháp phân tích thống kê IRRISTAT |
+-----------------------------------+-------------------------------------------+
| 2. Kỹ sư CNSH & Phòng Lab         | - Công thức môi trường tối ưu 3 giai đoạn |
|                                   | - Rút ngắn 35% thời gian tối ưu hóa SOP   |
+-----------------------------------+-------------------------------------------+
| 3. Doanh nghiệp Dược liệu         | - Chuỗi cung ứng cây giống sạch bệnh      |
|                                   | - Nguồn nguyên liệu chuẩn hóa tiêu chuẩn  |
+-----------------------------------+-------------------------------------------+
| 4. Nông dân & HTX Lâm nghiệp      | - Tận dụng đất tán rừng, năng suất cao    |
|                                   | - Tăng thu nhập 50-80 triệu VNĐ/ha/năm    |
+-----------------------------------+-------------------------------------------+

---

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để triển khai phòng nuôi cấy mô Khôi tía?

Hệ thống phòng nuôi cấy cần đảm bảo: Nồi hấp tiệt trùng $121^\circ\text{C}$, tủ cấy vô trùng Laminar Flow màng lọc HEPA $0.3\ \mu\text{m}$, phòng nuôi duy trì $25 \pm 2^\circ\text{C}$, ánh sáng $2000 - 3000\text{ Lux}$ chu kỳ $16\text{L}/8\text{D}$, máy đo pH điện tử chuẩn độ $5.7 - 5.8$ và hệ thống giá đỡ đèn LED/huỳnh quang tiêu chuẩn.

2. Vì sao cần hạ nồng độ khoáng xuống 1/4 MS và đường xuống 10 g/L khi tạo rễ?

Ở giai đoạn tạo rễ, nồng độ khoáng và đường cao trong môi trường kích thích cây ưu tiên phát triển sinh khối thân lá dị dưỡng, ức chế quá trình cảm ứng rễ. Việc hạ nồng độ xuống $1/4\text{ MS}$ và $10\text{ g/L Sucrose}$ tạo tín hiệu sinh học kích thích auxin nội sinh tập trung tại gốc chồi để hình thành mô phân sinh rễ, đồng thời giúp cây thích nghi dần với điều kiện dinh dưỡng tự nhiên ngoài đất.

3. Cây Khôi tía nuôi cấy mô có giữ nguyên hàm lượng dược chất chữa dạ dày không?

Có. Phương pháp nhân giống vô tính in vitro bảo tồn nguyên vẹn hệ gen của cây mẹ, không bị thoái hóa hay phân ly tính trạng như gieo hạt. Cây con sinh trưởng đồng đều, sạch virus và nấm bệnh, đảm bảo hàm lượng tannin, bergenin và saponin tương đương hoặc cao hơn cây mọc hoang dã khi trồng đúng thổ nhưỡng.

4. Giá thể HN1 là gì và có thể thay thế bằng giá thể khác không?

Giá thể HN1 là loại hỗn hợp dinh dưỡng hữu cơ xốp nhẹ, khử khuẩn, giàu mùn sinh học và có độ thoáng khí cao phù hợp cho rễ cây in vitro. Nếu không có HN1, có thể thay thế bằng hỗn hợp phối trộn: $40%\text{ Mụn xơ dừa đã xử lý chát (loại tannin)} + 30%\text{ Trấu hun} + 20%\text{ Đất mùn tơi xốp} + 10%\text{ Phân trùn quế}$, đảm bảo khử trùng trước khi đóng bầu.

5. Khả năng tích hợp quy trình này vào mô hình trồng rừng kinh tế dưới tán cây?

Khôi tía là cây ưa ẩm và chịu bóng ($70 - 80%$ bóng râm), rất thích hợp trồng xen dưới tán rừng tự nhiên, rừng tre nứa, rừng keo hoặc vườn cây ăn quả lâu năm. Mật độ tối ưu là $8.000\text{ cây/ha}$, thu hoạch lá liên tục từ năm thứ 2 kéo dài $5 - 7\text{ năm}$, mang lại giá trị gia tăng lớn trên một đơn vị diện tích rừng.

---

Kết luận

Đề tài “Nghiên cứu nhân giống in vitro cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf)” đã giải quyết triệt để bài toán khan hiếm cây giống dược liệu chất lượng cao bằng một quy trình công nghệ sinh học hoàn chỉnh, có tính lặp lại cao và hiệu quả kinh tế rõ rệt:

• Xác định công thức nhân nhanh tối ưu: $\text{MS} + 1.0\text{ mg/L BA} + 30\text{ g/L Sucrose}$ cho tỷ lệ tạo cụm $84%$ và $3.43\text{ chồi/mẫu}$.
• Xác định công thức tạo rễ tối ưu: $1/4\text{ MS} + 1.5\text{ mg/L }\alpha\text{-NAA} + 0.5\text{ g/L THT} + 10\text{ g/L Sucrose}$ cho tỷ lệ ra rễ đạt $95.2%$, rễ dài $1.52\text{ cm}$.
• Xác định tiêu chuẩn xuất vườn ($3.5 - 4.5\text{ cm}$, $4 - 5\text{ lá}$) trên giá thể HN1 cho tỷ lệ sống đạt $68.9%$.

Kết quả nghiên cứu mở ra hướng đi bền vững trong việc bảo tồn nguồn gen dược liệu quý hiếm của Việt Nam, cung ứng hàng triệu cây giống chuẩn hóa phục vụ ngành công nghiệp dược phẩm trong nước và xuất khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Việt Nam đƣợc biết đến là một đất nƣớc có khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm và có mùa đông lạnh tại miền Bắc nên hệ sinh thái và thảm động thực vật rất đa dạng về số lƣợng loài. Ở Việt Nam, ngƣời ta đã tìm và phát hiện ra trên 5.000 loài cây thuốc quý có tác dụng rất lớn trong Y học và giá trị kinh tế rất cao. Tuy nhiên, trong những năm trở lại đây, dƣới sự khai thác bất hợp lý bừa bãi mà không có sự chú trọng trong việc bảo tồn nguồn gen của các loại cây thuốc quý đó nên nguồn cây dƣợc liệu của Việt Nam đang dần bị cạn kiệt. Trƣớc thực trạng trên, các biện pháp nhân giống bằng phƣơng thức truyền thống nhƣ giâm hom, chiết cây, gieo hạt hay lai tạo ra các loại giống mới đã đƣợc áp dụng và kết hợp với các biện pháp kĩ thuật nông nghiệp công nghệ cao nhằm mở rộng diện tích vùng trồng cây dƣợc liệu tại các vùng miền đƣợc rất nhiều địa phƣơng đầu tƣ nhằm bảo tồn gìn giữ và phát triển nguồn dƣợc liệu nƣớc nhà.

Cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf) hay trong dân gian thƣờng gọi là cây Khôi nhung, cây Đơn tƣớng quân; đƣợc coi là một loài dƣợc liệu quý dùng trong Đông y dùng để chữa các bệnh liên quan đến dạ dày và tá tràng… Tuy nhiên, do bị khai thác quá mức; việc đốt, chặt phá rừng làm nƣơng rẫy cộng với việc tái sinh kém (do cây chủ yếu tái sinh bằng hạt) nên đã làm thu hẹp khu vực phân bố cây Khôi tía một cách nhanh chóng. Chính vì vậy, NGHIÊN CỨU NHÂN GIỐNG IN VITRO CÂY KHÔI TÍA (Ardisia gigantifolia Stapf) đƣợc xem là vô cùng cấp thiết để góp phần xây dựng đƣợc quy trình nhân giống bằng phƣơng pháp nuôi cấy mô góp phần phục vụ cho công việc bảo tồn và phát triển loài dƣợc liệu quý này, nhằm thay thế cho những phƣơng thức nhân giống truyền thống trƣớc đây. Mụ đí Xây dựng đƣợc quy trình nhân giống in vitro cây Khôi tía (Ardisia gigantifolia Stapf) cho hệ số nhân giống cao, cung cấp số lƣợng lớn nguồn cây giống sạch bệnh, chất lƣợng cao cho việc bảo tồn và phát triển nguồn gen của cây. Y u ầu Xác định đƣợc loại môi trƣờng nhân nhanh cho hệ số nhân nhanh cây Khôi tía hiệu quả nhất, nhằm phục vụ các nghiên cứu chọn tạo giống sau này.

Xác định đƣợc môi trƣờng cho tỷ lệ tạo rễ và chất lƣợng của rễ là tốt nhất, nhằm nâng cao tỷ lệ sống của cây Khôi tía bắt nguồn từ nuôi cấy in vitro. Xác định đƣợc chế độ chăm sóc phù hợp với cây Khôi tía , bắt đầu từ giai đoạn đƣa cây ra ngoài vƣờn ƣơm, sinh trƣởng và phát triển. Ý ng ĩa k oa ọ và t t ễn ủa đề tà 1. Ý nghĩa khoa học Đánh giá đƣợc tác dụng của một số loại chất điều hòa sinh trƣởng thực vật, các yếu tố nhƣ tiêu chuẩn cây, giá thể trồng… trong việc tạo nguồn cây Khôi tía giống có chất lƣợng tốt.

Góp phần bổ sung vào nguồn tài liệu tham khảo phục vụ cho công tác nghiên cứu, giảng dạy, bảo tồn và nhân giống cây Khôi tía. Ý nghĩa thực tiễn Góp phần xây dựng quy trình nhân giống in vitro cây Khôi tía giúp bảo tồn và nhân giống cây ngoài tự nhiên. 2 PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. G t ệu ung về ây K ô 2.

Nguồn gốc và phân bố Chi Ardisia có hơn 100 loài trên thế giới, Việt Nam có 94 loài, trong đó nhiều loài đƣợc dùng làm thuốc. Cây Khôi có ở vùng phân bố tƣơng đối phổ biến ở hầu hết các tỉnh miền núi của Việt Nam nhƣ Lạng Sơn, Cao Bằng, Quảng Ninh, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Vĩnh Phú, Tuyên Quang, Yên Bái, Sơn La, Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Độ cao phân bố từ 400 đến 1000m (Đỗ Huy Bích và cs, 2004). Cây Khôi thuộc loài cây bụi, ƣa ẩm và ƣa bóng, thƣờng mọc dƣới tán rừng kín thƣờng xanh ẩm còn nguyên sinh hay tƣơng đối nguyên sinh.

Ở tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Nam, cây mọc cả dƣới tán rừng xen tre nứa, đất có nhiều mùn và giàu dinh dƣỡng. Nguồn trữ lƣợng tự nhiên trƣớc kia của cây Khôi tƣơng đối dồi dào. Song qua nhiều năm khai thác liên tục trữ lƣợng đã giảm sút nhiều. Trên thế giới, Khôi có ở Trung Quốc và Lào.

Ở Trung Quốc, có thể tìm thấy Khôi ở tỉnh Quảng Tây, Giang Tây và Phúc Kiến (Đỗ Huy Bích và cs, 2004) 2. Phân loại thực vật Trong hầu hết các tài liệu về Y học cổ truyền và cây dƣợc liệu, tên khoa học của Khôi đều là loài Ardisia silvestris Pitard. Tuy vậy, qua công tác điều tra và giám định lại tên khoa học, Viện Dƣợc liệu và các chuyên gia phân loại thực vật đã xác định loài Khôi đang sử dụng để nhân giống, phát triển trồng phổ biến hiện nay là loài Ardisia gigantifolia Stapf. Loài Ardisia silvestris Pitard hiện còn rất hiếm ở Việt Nam, chỉ một vài cá thể còn tồn tại ở những vùng rừng khá sâu và hẻo lánh.

Phân loại thực vật : (Danh lục cây thuốc Việt Nam,Viện Dƣợc liệu (2016)) Giới (regnum): Plantae (thực vật) Bộ (ordo) : Primunales (Anh thảo) Họ (famillia) : Myrsinaceae (Đen cơm, cơm nguội) Chi (genus) : Ardisia (cơm nguội, trọng đũa) 3 Loài (species) : Ardisia Tên khoa học: Ardisia gigantifolia Stapf 2. Đặc điểm thực vât học Cây nhỏ, cao 1,5 – 2m thân mảnh, nhẵn, ít phân nhánh, có nhiều vết sẹo xám do lá rụng để lại. Lá mọc so le, thƣờng tập trung ở ngọn thân, dài 20 – 30cm, rộng 6 – 8cm, hình mác thuôn, gốc và đầu nhọn, mép khía răng rất nhỏ, đều và sít nhau, mặt trên màu xanh mịn, mặt dƣới màu tím có nhiều chấm nhỏ, hai mặt đều có lông mịn nhƣ nhung. Cụm hoa mọc ở kẽ lá thành chùm dài 10 – 15cm; hoa màu hồng tím; lá bắc nhỏ hình mác; tràng 5 cánh, có nhị 5, chỉ nhị ngắn; bầu hình trứng.

Khôi ra hoa quả hàng năm, tỷ lệ hoa kết quả thấp. Quả hình cầu khi chín có màu đỏ. Khi quả chín phát tán gần, nên có thể tìm thấy những cây con xung quanh gốc cây mẹ. Cây có khả năng tái sinh chồi sau khi chặt (Đỗ Huy Bích và cs, 2004).

Thành phần hóa học Lá của cây Khôi có chứa các thành phần hoá học chính là tanin và glucosid có công dụng trung hòa, chống viêm, làm giảm độ acid của dạ dày, giảm đau, đặc biệt có tác dụng làm se vết loét, kích thích lên da non và làm lành vết thƣơng nên đƣợc dùng để trị viêm loét dạ dày tá tràng. Theo kết quả nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Anh và đồng tác giả (1996) trong lá của cây có chứa 2-methyl-5-(Z-nonadec-14-enyl) resorcinal và 5-(Z- nonadec-14-enyl) resorcinal (Nguyễn Hoàng Anh, 1996). Saponin triterpenoid từ lá cây Khôi có cyclamiretin A 3β-O- {α-L- rhamnopyranosyl- (1 → 3) - [β-D-xylopyranosyl- (1 → 2)] - β-D-glucopyranosyl- (1 → 4) - [β -D-gluco-pyranosyl- (1 → 2)] - α-L-arabinopyranoside} (AG4) có độc tính gây ra đột ngột đối với tế bào MCF-7 (, Zheng, 2013); hợp chất AG36 đã đƣợc chứng minh là có tác dụng chống ung thƣ vú mạnh hơn AG4 (Mu, 2017). Thân rễ cây Khôi gồm 9 hợp chất, bao gồm: 11-O-galloylbergenin (1), 11- O-syringylbergenin (2), 11-O-protocatechuoylbergenin (3), 4-O-galloylbergenin (4), 11 -O-vanilloylbergenin (5), (-) -epicatechin-3-gallate (6), stigmasterol-3-O- beta-D-glucopyranoside (7), (-) -4'-hydroxy-3-methoxyphenyl-beta-D- [6-O-(4"- hydroxy-3", 5"-dimethoxybenzoyl)] -glucopyranoside (8), and beta-sitosterol (9) (Feng, 2011).

Tác dụng dược lí Theo bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa, nếu dùng ở dạng nƣớc sắc, lá cây Khôi không chỉ có tác dụng giảm đau, giảm dịch vị xuống mức bình thƣờng ở những bệnh nhân đau dạ dày mà còn giúp bệnh nhân ăn ngon và ngủ tốt hơn. Nƣớc sắc của lá cây có tác dụng ức chế sự phát triển của vi khuẩn HP rất hiệu quả. Tác dụng ức chế này tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều trị loét dạ dày tá tràng. Đặc biệt, lá cây Khôi kết hợp với các dƣợc liệu nhƣ nghệ vàng, hồi đầu thảo, phục linh, sa nhân, cam thảo… có tác dụng hỗ trợ điều trị viêm loét dạ dày, tá tràng cấp và mạn tính; giúp giảm nhanh các triệu chứng nhƣ đầy bụng, ợ hơi, 5 ợ chua, nóng rát, đau vùng thƣợng vị; giúp bổ tỳ vị, tăng cƣờng chức năng hệ tiêu hoá.

Nhân dân miền ngƣợc vùng Lang Chánh, Ngọc Lạc tỉnh Thanh Hoá thƣờng dùng lá cây Khôi chế biến, sắc uống chữa đau bụng. Hội Đông y Thanh Hoá đã kết hợp dùng lá cây Khôi (80g), lá bồ công anh (40g) và lá khổ sâm (12g) sắc uống chữa đau dạ dày; có thể gia thêm lá cam thảo dây (20g). Nhiều địa phƣơng khác ở tỉnh Nghệ An cũng dùng lá Khôi chữa đau dạ dày. Lá cây Khôi đƣợc dùng với lá vối, lá hoè nấu nƣớc tắm cho trẻ bị sài lở, hoặc giã với lá Vối trộn với dầu vừng đắp nhọt cho trẻ.

Ngƣời Dao dùng rễ cây Khôi thái nhỏ phơi khô ngâm rƣợu uống cho bổ huyết, lại dùng sắc uống chữa kiết lỵ ra máu, đau yết hầu và đau cơ. Sơ bộ nghiên cứu trên thỏ, chuột bạch và khỉ thấy có một số nhận xét nhƣ lá cây Khôi làm giảm độ axit của dạ dày khỉ, làm giảm nhu động ruột cô lập của thỏ, làm yếu sự co bóp của tim. Thí nghiệm trên chuột trắng, nó còn có tác dụng làm giảm sự hoạt động tự nhiên của chuột thí nghiệm. Về dƣợc lý lâm sàng, bệnh viện 108 đã thí nghiệm dùng lá Khôi chữa cho một số bệnh nhân đau đau dạ dày, sơ bộ thấy giảm đau và làm giảm dịch vị xuống mức bình thƣờng (Đỗ Huy Bích và cs, 2004).

Kinh nghiệm dân gian và các nghiên cứu trong y học cổ truyền đã khẳng định lá của Khôi là một vị thuốc có khả năng chữa bệnh dạ dày rất hiệu quả. Bởi các hoạt chất trong lá cây Khôi có tác dụng trung hoà làm giảm tiết acid dịch vị, giúp se vết loét và làm lành dạ dày một cách nhanh chóng. Dẫn xuất mới phát hiện từ thân rễ cây Khôi là bergenin đã đƣợc chúng minh là có tác dụng chống oxi hóa (Mu, 2013). Gần đây, tác dụng chống ung thƣ của Khôi đã đƣợc tập trung nghiên cứu.4 hợp chất saponin triterpenoid mới nhóm oleanane đã đƣợc phân lập từ thân rễ cây Khôi cho thấy có tác dụng ức chế Khôi u mạnh trong thí nghiệm in vitro dựa trên mô hình MTT (Wen, 2008).

Năm 2016, Quan và cs đã phân lập đƣợc chất các hợp chất resorcinol từ lá và thân cây Khôi (Guan, 2016) có tác dụng chống ung thƣ phổi rằng AGB-5 6 và AG36 chiết xuất từ thân rễ cây Khôi có tác dụng chữa bệnh ung thƣ tuyến vú ở ngƣời (Mu, 2013; 2015; 2017).