Đặt vấn đề nghiên cứu: Trong sự chuyển mình đổi mới, Việt Nam đã không ngừng phát triển vượt bật về mọi mặt, từ năm 2002 đến 2018 GDP đầu người tăng đến 2,7 lần, riêng “năm 2019 thì GDP (tổng sản phẩn quốc nội) tăng 7,02 %, trong đó cơ cấu kinh tế thì khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản đạt tỷ trọng 13,96% GDP, khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 34,49% và tương ứng là dịch vụ chiếm 41,64%. Thuế sản phẩm trừ trợ cấp sản phẩm chiếm 9,91% (tương ứng với cơ cấu kinh tế của năm 2018 là: 14,68% , 34,23% , 41,12%, 9,97%)” (Bích Hà , Laodong.vn, “Những con số ấn tượng về kinh tế Việt Nam năm 2019” 28/12/2019). Cùng nhịp với sự phát triển chung của nền kinh tế cả nước “ngành xây dựng có tỉ lệ tăng trưởng đạt khoảng 9 – 9,2% so với năm 2018. Tỷ lệ đô thị hóa cả nước đạt khoảng 39,2%, tăng 0,8% so với năm 2018.
Cụ thể, tổng giá trị sản xuất toàn ngành Xây dựng đạt 358,684 tỷ đồng, đóng góp 5,94% cơ cấu GDP cả nước” ( theo báo cáo bộ xây dựng, 12/2019). Nhìn chung ngành xây dựng những năm gần đây phát triển mạnh mẽ là nhờ vào áp dụng những công nghệ tiên tiến vào ngành xây dựng cùng với những cải cách của chính phủ. Hiện nay, tại các thành phố lớn ở Việt Nam, nhu cầu về nhà để ở (chung cư), các trung tâm thương mại, tòa nhà , khách sạn hiện đang rất lớn bên cạch đó việc xây dựng nhà cao tầng gặp nhiều khó khăn trong công tác quản lý đặc biệt là công tác quản lý rủi ro. Có một rủi ro mà hầu như các dự án nào cũng gặp phải đó là việc thay đổi đơn đặt hàng việc này dẫn đến trễ tiến độ, chi phí tăng cao, và chất lượng không đảm bảo, tranh chấp giữa các bên, những nghiên cứu về vấn đề này ở trên thế giới như: Alia Alaryan (2014) có nghiên cứu “Nguyên nhân và ảnh hưởng của việc thay đổi đơn đặt hàng đối với các dự án xây dựng ở Kuwait.” đã tìm được 3 nguyên nhân chính từ 20 nguyên nhân làm thay đổi đơn đặt hàng là thay đổi phạm vi công việc từ chủ đầu tư, các vấn đề về trang web, lỗi và thiếu sót trong thiết kế, thiết kế kém và lỗi trong chi tiết bản vẽ bên cạnh đó nghiên cứu này chỉ ra được 5 hậu quả việc thay đổi đơn đặt hàng là tăng chi phí dự án, tăng thời gian hạng mục, chậm tiến độ, trả thêm tiến cho nhà thầu, chậm thanh toán.
Còn tại Las Vegas. Trang 1 HV: Nguyễn Ngọc Vũ GVHD: TS. Phạm Thanh Hải USA thì Pramen P. Shrestha (2013) với nghiên cứu “ Phân Tích Thay Đổi Đơn Đặt Hàng Trong Các Dự án Trường Công Lập”, nghiên cứu này so sánh thống kê các thay đổi đơn đặt hàng đối với 171 dự án hiện đại hóa và 98 dự án mới ở các trường công lập khu Clark County của Nevada và được xây dựng từ năm 2001 đến năm 2009.
Nghiên cứu thu thập tổng chi phí của các đơn hàng thay đổi, chi phí dự thầu, chi phí xây dựng, thời gian đấu thầu và thời hạn hoàn thành cuối cùng của các dự án hiện đại hóa và trường học mới. Còn với Ala’a Alshdiefat (2018) “ Nguyên nhân của việc thay đổi đơn hàng trong ngành công nghiệp xây dựng Jordan” tại Jordan thì tác giả đã sử dụng bảng câu hỏi và phỏng vấn đã chỉ ra được 3 nguyên nhân chính đó là những thay đổi từ chủ đầu tư, thứ 2 là lỗi thiết kế cuối cùng là các yếu tố về tài liệu hợp đồng. Thêm vào đó ở khu vực bờ tây thì Mujahed M. Staiti (2016) đã cũng có nghiên cứu “ tác động của thay đổi đơn đặt hàng trong lĩnh vực xây dựng ở Bờ Tây”.
Nghiên cứu này nhằm mục đích điều tra tác động của thay đổi đơn đặt hàng về hiệu quả dự án ở Bờ Tây, để có những biện pháp chủ động nhằm giảm thiểu những thay đổi trong xây dựng. Mục tiêu của bài báo là xác định nguyên nhân chính của những thay đổi xảy ra trong các dự án xây dựng và để đánh giá các thực tiễn hiện tại về quản lý đơn đặt hàng thay đổi trong các công ty xây dựng ở Bờ Tây. Kết quả chỉ ra 2 nguyên nhân chính là từ chủ đầu tư và tư vấn thiết kế. Và bên cạnh đó chỉ ra 2 tác động chính là làm tăng chi phí và tiến độ.
Tại Ả Rập Saudi, Walid MA Khalifa (2019) có nghiên cứu “Nguyên nhân thay đổi đơn đặt hàng trong các dự án xây dựng”. Nghiên cứu này thảo luận về các thay đổi đơn đặt hàng ở các dự án xây dựng công cộng ở Ả Rập Saudi bằng cách điều tra nguyên nhân, nghiên cứu ảnh hưởng của chúng đối với dự án, xác định các bên có lợi và đề xuất các biện pháp khắc phục để giảm bớt các vấn đề. Các nhiệm vụ bao gồm tiến hành khảo sát thực tế thông qua bảng câu hỏi, tác giả xác định rằng 5 (năm) nguyên nhân hàng đầu của thay đổi đơn đặt hàng từ quan điểm của nhà thầu là: bổ sung của chủ đầu tư, lỗi và thiếu sót trong thiết kế, thiếu sự phối hợp giữa các bên tham gia, lỗi thi công và khó khăn về tài chính của chủ đầu tư. Tại Việt Nam, nghiên cứu của Trần Nguyễn Nhật Nam và Đỗ tiến Sỹ về “Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng lên phát sinh khối lượng (VO) trong các dự án xây dựng ở Việt Nam” đã chỉ ra 3 nhân tố chủ yếu gây phát sinh khối lượng.
Đầu Trang 2 HV: Nguyễn Ngọc Vũ GVHD: TS. Phạm Thanh Hải tiên là Chủ đầu tư thay đổi kế hoạch, quy mô dự án, yếu tố liên quan đến tư vấn, thứ 2 là thay đổi thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, thứ 3 thiết kế lỗi và thiếu sót. Còn về vấn đề thay đổi đơn đặt hàng thì vấn đề này ở Việt Nam vẫn chưa được quan tâm, mong rằng nghiên cứu này sẽ đóng góp cái nhìn khác về Nguyên Nhân Làm Ảnh Hưởng Đến Việc Thay Đổi Đơn Đặt Hàng Của Dự án Nhà Cao Tầng Ở Việt Nam. Thực tế ở Việt Nam vấn đề thay đổi đơn đặt hàng bất kỳ dự án nào cũng xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau đặt biệt nhất ở các dự án xây dựng ở nhà cao tầng nơi có nhiều công tác đan xen, phối hợp và có tính phức tạp rất khó lường trước dẫn đến việc thay đổi đơn đặt hàng là điều hiển nhiên.
Điển hình như dự án Saigon One Tower nguyên nhân do chủ đầu tư không đảm bảo tài chính dẫn đến các bên tham gia không kiểm soát được hoặc rất chậm trễ trong công tác xử lý dẫn đến trễ tiến độ, phát sinh chi phí và kiện tụng đến nay vẫn chưa được giải quyết. cũng như dự án Mường Thanh Khánh Hòa do thay đổi thiết kế ( tăng 3 tầng so với thiết kế xin phép ) dẫn đến việc phải cắt bỏ 3 tầng làm chậm tiến độ và phát sinh chi phí cho dự án này. Từ những thực tế trên nguyên cứu này sẽ tìm những nguyên nhân việc thay đổi đơn đặt hàng từ đó sẽ có những biện pháp làm gia tăng hiệu quả dự án, giảm thiểu các rủi ro do việc thay đổi đơn đặt hàng này gây ra và đem lại lợi ích lớn nhất cho các bên tham gia dự án. Mục tiêu của nghiên cứu.
- Tìm các nguyên nhân chủ yếu làm thay đổi đơn đặt hàng của dự án nhà cao tầng ở Việt Nam. - Đánh giá các nguyên nhân dẫn đến chi phí tăng, tiến độ trễ, chất lượng kém làm ảnh hưởng đến hiệu quả của dự án. - Tìm các biện pháp nhằm giảm thiểu được các nguyên nhân làm thay đổi đơn đặt hàng của dự án nhà cao tầng ở Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu : Nghiên cứu được thực hiện trong phạm vi như sau: - Dữ liệu được lấy, khảo sát tại các dự án chung cư cao tầng tại Việt Nam.
- Các đối tượng khảo sát gồm: những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực xây dựng dự án cao tầng. Trang 3 HV: Nguyễn Ngọc Vũ GVHD: TS. Phạm Thanh Hải + Ban quản lý dự án. + Nhà thầu chính, nhà thầu phụ, nhà cung cấp.
+ Các đối tượng liên quan đến dự án. Trang 4 HV: Nguyễn Ngọc Vũ GVHD: TS. Phạm Thanh Hải CHƯƠNG 2. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN 2.
Các định nghĩa và khái niệm 2. Khái niệm về dự án: Theo Clark A. (2009), “Dự án là các hoạt động với các thông số được xác định chính xác với khung thời gian và các mục đích cho riêng dự án đó”. Khái niệm về nhà cao tầng : Theo tiêu chuần nhà cao tầng công tác địa kỹ thuật ( TCXDVN 194-2006) ” nhà cao tầng là nhà ở và các công trình công cộng có số tầng lớn hơn 9 ”.
Khái niệm về thay đổi đơn đặt hàng : Shabir Hussain Khahro (2017) định nghĩa “thay đổi đơn đặt hàng trong dự án xây dựng là công trình được thêm hoặc bớt khỏi phạm vi ban đầu của một hợp đồng làm thay đổi giá trị ban đầu của hợp đồng hoặc ngày hoàn thành”. Thực hiện dự án (Project Performance) : Gyadu-Asiedu (2009) “do mỗi dự án có những đặc điểm riêng, về loại dự án, quy mô, vị trí địa lý, nhân lực nên việc thực hiện dự án có nhiều rủi ro dẫn đến nhiều kết quả không mong muốn. Do đó, để đạt được mục tiêu chính của dự án, cụ thể là về thời gian, chi phí, chất lượng và an toàn, tác giả đề xuất 5 tiêu chí: chi phí, chất lượng, thời gian, hiệu quả quản lý và thực thi và tác động đến môi trường và xã hội”. Theo Xiao và Proverbs (2003) và NA Ankrah (2005) đề xuất về “ tam giác sắt” trong việc thực hiện dự án Hình 2.1 : Tam giác đo lường việc thực hiện dự án trong xây dựng Trang 5 HV: Nguyễn Ngọc Vũ GVHD: TS.
Phạm Thanh Hải 2. Hậu Quả Của Việc Thay Đổi Đơn Đặt Hàng : Việc thay đổi đơn đặt hàng là điều mà không ai tham gia dự án mong muốn xảy ra nhưng hầu hết các dự án đang triển khai đều có xảy ra dẫn đến việc tăng chi phí, trễ tiến độ, chất lượng của công trình cụ thể : + Chi phí: làm gia tăng chi phí dự án dẫn đến tăng chi phí đầu tư và phải trả thêm tiền cho nhà thầu. Việc này làm gia tăng tranh chấp giữa chủ đầu tư và nhà thầu hoặc nhà thầu với nhà thầu vì chẳng ai muốn mình phải trả thêm chi phí này cho những sai lầm, thiếu sót.