Nghiên cứu xung đột giữa cư dân và các bên liên quan tại điểm đến du lịch cộng đồng khu vực miền núi thanh hoá

Nghiên cứu xung đột giữa cư dân và các bên liên quan tại điểm đến du lịch cộng đồng miền núi Thanh Hóa, phân tích nguyên nhân và giải pháp.

• Tác giả: Dương Thị Hiền
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đức Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nghiên Cứu Xung Đột Giữa Cư Dân Và Các Bên Liên Quan Tại Điểm Đến Du Lịch Cộng Đồng Miền Núi Thanh Hóa
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ XUNG ĐỘT GIỮA CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG
• 1.1. Thu thập và gạn lọc tài liệu
• 1.2. Thông tin chung về các nghiên cứu
• 1.3. Nội dung của các nghiên cứu
• 1.4. Khoảng trống nghiên cứu
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các khái niệm cơ bản
• 2.2. Du lịch cộng đồng
• 2.3. Điểm đến du lịch cộng đồng
• 2.4. Các bên liên quan
• 2.5. Các lý thuyết sử dụng trong nghiên cứu về xung đột giữa các bên liên quan
• 2.5.1. Thuyết Xung đột xã hội (Social Conflict Theory)
• 2.5.2. Thuyết Trao đổi xã hội
• 2.6. Mô hình và giả thuyết nghiên cứu
• 2.7. Các vấn đề xung đột giữa cư dân địa phương và các bên liên quan
• 2.8. Yếu tố tác động đến xung đột giữa cư dân và các bên liên quan
• 2.9. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khái quát về khu vực miền núi Thanh Hoá. Vị trí địa lý và điều kiện phát triển du lịch. Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại khu vực miền núi Thanh Hoá
• 3.2. Các tiếp cận và quy trình nghiên cứu
• 3.2.1. Cách tiếp cận
• 3.2.2. Quy trình nghiên cứu. Lựa chọn địa bàn khảo sát
• 3.3. Nghiên cứu định tính. Phỏng vấn sâu
• 3.4. Nghiên cứu định lượng. Xây dựng thang đo và bảng hỏi
• 3.4.1. Nghiên cứu định lượng chính thức
• 3.5. Xử lý dữ liệu
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả phát triển thang đo xung đột giữa cư dân và các bên liên quan
• 4.2. Xây dựng danh mục biến số đo lường
• 4.3. Kết quả thẩm định thang đo lần 1
• 4.4. Kết quả thẩm định thang đo lần 2
• 4.5. Kết quả nghiên cứu chính thức
• 4.5.1. Mô tả mẫu nghiên cứu
• 4.5.2. Hiện trạng xung đột giữa cư dân và các bên liên quan
• 4.5.3. Yếu tố ảnh hưởng tới xung đột giữa cư dân và các bên liên quan
• 4.6. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.6.1. Thảo luận kết quả phát triển thang đo
• 4.6.2. Bàn về vấn đề xung đột giữa cư dân và các bên liên quan tại điểm đến du lịch cộng đồng
• 4.6.3. Các yếu tố tác động đến xung đột giữa cư dân và các bên liên quan
• 4.7. Tiểu kết chương 4
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH SÁCH CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Xung Đột Du Lịch Cộng Đồng Thanh Hóa

Du lịch cộng đồng (DLCĐ) ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các vùng miền núi. Tuy nhiên, sự phát triển này không tránh khỏi những xung đột du lịch cộng đồng giữa cư dân và các bên liên quan. Nghiên cứu này tập trung vào khu vực miền núi Thanh Hóa, nơi có tiềm năng lớn về du lịch cộng đồng miền núi, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều mâu thuẫn. Việc nghiên cứu nguyên nhân xung đột, hậu quả xung đột và đề xuất giải pháp xung đột là vô cùng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng bền vững tại đây. Nghiên cứu này sẽ đi sâu vào phân tích các yếu tố tác động đến mối quan hệ giữa các bên liên quan, từ đó đưa ra những khuyến nghị thiết thực cho các nhà quản lý và cộng đồng địa phương.

1.1. Tiềm năng Du Lịch Cộng Đồng Miền Núi Thanh Hóa

Thanh Hóa sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú, văn hóa bản địa đặc sắc và con người Thanh Hóa thân thiện, mến khách. Đây là những yếu tố then chốt để phát triển điểm đến du lịch cộng đồng hấp dẫn. Các bản làng dân tộc thiểu số với những phong tục tập quán độc đáo, lễ hội truyền thống và sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo là những điểm nhấn thu hút du khách. Bên cạnh đó, tài nguyên thiên nhiên như rừng nguyên sinh, thác nước, hang động cũng tạo nên những trải nghiệm du lịch sinh thái độc đáo. Việc khai thác hiệu quả những tiềm năng này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương và nâng cao đời sống của người dân địa phương.

1.2. Thực Trạng Xung Đột Du Lịch Cộng Đồng Hiện Nay

Mặc dù có nhiều tiềm năng, du lịch cộng đồng tại Thanh Hóa đang đối mặt với không ít thách thức. Một trong số đó là xung đột du lịch cộng đồng giữa cư dân, doanh nghiệp du lịch, chính quyền địa phương và du khách. Những mâu thuẫn này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, như phân chia lợi ích không công bằng, khai thác tài nguyên không bền vững, ảnh hưởng tiêu cực đến văn hóa bản địa và môi trường. Nếu không được giải quyết kịp thời, những mâu thuẫn du lịch cộng đồng này có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển của du lịch Thanh Hóa và đời sống của cộng đồng.

II. Phân Tích Nguyên Nhân Gốc Rễ Xung Đột Du Lịch Cộng Đồng

Để giải quyết xung đột du lịch cộng đồng một cách hiệu quả, cần phải đi sâu vào phân tích nguyên nhân xung đột. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào các yếu tố chính như sự tham gia của cộng đồng, nhận thức về lợi ích và tổn hại, sự khác biệt về văn hóa và giá trị, sự cạnh tranh về tài nguyên và quyền lực. Bên cạnh đó, chính sách du lịch và vai trò của chính quyền địa phương cũng sẽ được xem xét kỹ lưỡng. Việc hiểu rõ nguyên nhân xung đột sẽ giúp các nhà quản lý và cộng đồng địa phương đưa ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả.

2.1. Thiếu Sự Tham Gia Của Cộng Đồng Địa Phương

Sự tham gia của cộng đồng là yếu tố then chốt để đảm bảo sự thành công và bền vững của du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều dự án du lịch cộng đồng lại thiếu sự tham gia thực chất của người dân địa phương. Quyết định thường được đưa ra bởi các doanh nghiệp du lịch hoặc chính quyền địa phương, mà không có sự tham vấn đầy đủ với cộng đồng. Điều này dẫn đến việc người dân địa phương cảm thấy bị gạt ra ngoài lề, không được hưởng lợi xứng đáng từ du lịch, từ đó nảy sinh mâu thuẫn.

2.2. Nhận Thức Về Lợi Ích Và Tổn Hại Từ Du Lịch

Nhận thức của cộng đồng về lợi ích và tổn hại từ du lịch cũng là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến xung đột. Nếu người dân địa phương chỉ nhìn thấy những tác động tiêu cực của du lịch, như ô nhiễm môi trường, mất văn hóa bản địa, tăng chi phí sinh hoạt, mà không thấy được những lợi ích kinh tế, xã hội, họ sẽ có xu hướng phản đối du lịch. Ngược lại, nếu lợi ích của du lịch được chia sẻ một cách công bằng và minh bạch, cộng đồng sẽ ủng hộ và tham gia tích cực vào hoạt động du lịch.

2.3. Khác Biệt Văn Hóa Và Giá Trị Giữa Các Bên

Sự khác biệt về văn hóa và giá trị giữa khách du lịch, doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương cũng có thể gây ra xung đột. Khách du lịch có thể không hiểu hoặc không tôn trọng văn hóa bản địa, gây ra những hành vi không phù hợp. Doanh nghiệp du lịch có thể quá chú trọng đến lợi nhuận mà bỏ qua những giá trị văn hóa, xã hội của cộng đồng. Để giảm thiểu xung đột, cần tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức về văn hóa cho tất cả các bên liên quan.

III. Giải Pháp Quản Lý Xung Đột Du Lịch Cộng Đồng Hiệu Quả

Quản lý xung đột du lịch cộng đồng là một quá trình phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan. Nghiên cứu này đề xuất một số giải pháp xung đột chính, bao gồm tăng cường sự tham gia của cộng đồng, nâng cao năng lực quản lý, xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng, bảo tồn văn hóa bản địa và bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, việc xây dựng mối quan hệ giữa các bên liên quan dựa trên sự tin tưởng và tôn trọng lẫn nhau cũng là vô cùng quan trọng.

3.1. Tăng Cường Sự Tham Gia Của Cộng Đồng

Để giảm thiểu xung đột, cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng trong tất cả các giai đoạn của quá trình phát triển du lịch. Cộng đồng cần được tham gia vào việc lập kế hoạch, ra quyết định, quản lý và giám sát các hoạt động du lịch. Điều này không chỉ giúp đảm bảo rằng lợi ích của du lịch được chia sẻ một cách công bằng, mà còn giúp cộng đồng cảm thấy có trách nhiệm hơn với sự phát triển của du lịch.

3.2. Nâng Cao Năng Lực Quản Lý Du Lịch Cộng Đồng

Năng lực quản lý du lịch cộng đồng cần được nâng cao ở tất cả các cấp, từ chính quyền địa phương đến doanh nghiệp du lịch và cộng đồng. Chính quyền địa phương cần có đủ năng lực để xây dựng và thực thi các chính sách du lịch phù hợp, quản lý tài nguyên một cách bền vững và giải quyết xung đột một cách hiệu quả. Doanh nghiệp du lịch cần có trách nhiệm xã hội, tôn trọng văn hóa bản địa và bảo vệ môi trường. Cộng đồng cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để tham gia vào hoạt động du lịch một cách chuyên nghiệp.

3.3. Xây Dựng Cơ Chế Chia Sẻ Lợi Ích Công Bằng

Cần xây dựng một cơ chế chia sẻ lợi ích của du lịch một cách công bằng và minh bạch giữa các bên liên quan. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc thành lập các quỹ phát triển cộng đồng, hỗ trợ các dự án sinh kế cho người dân địa phương, hoặc tạo ra các cơ hội việc làm trong ngành du lịch. Cơ chế chia sẻ lợi ích cần được thiết kế sao cho đảm bảo rằng người dân địa phương được hưởng lợi xứng đáng từ du lịch, đồng thời khuyến khích họ bảo vệ tài nguyên và văn hóa.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Phát Triển Du Lịch Bền Vững Tại Thanh Hóa

Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng để phát triển du lịch bền vững tại khu vực miền núi Thanh Hóa. Việc áp dụng các giải pháp xung đột được đề xuất sẽ giúp giảm thiểu mâu thuẫn giữa các bên liên quan, tạo ra một môi trường du lịch hòa bình và thân thiện. Điều này không chỉ giúp thu hút khách du lịch, mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của cộng đồng địa phương và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

4.1. Xây Dựng Mô Hình Du Lịch Cộng Đồng Mẫu

Nghiên cứu này có thể được sử dụng để xây dựng một mô hình du lịch cộng đồng mẫu tại một số địa phương ở Thanh Hóa. Mô hình này sẽ tập trung vào việc tăng cường sự tham gia của cộng đồng, nâng cao năng lực quản lý, xây dựng cơ chế chia sẻ lợi ích công bằng và bảo tồn văn hóa bản địa. Mô hình này có thể được nhân rộng ra các địa phương khác nếu thành công.

4.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Du Lịch

Nghiên cứu này có thể được sử dụng để đề xuất các chính sách du lịch hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại Thanh Hóa. Các chính sách này có thể bao gồm việc cung cấp nguồn vốn ưu đãi cho các dự án du lịch cộng đồng, hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực, quảng bá du lịch và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Xung Đột Du Lịch Tương Lai

Nghiên cứu về xung đột du lịch cộng đồng tại miền núi Thanh Hóa là một bước tiến quan trọng trong việc tìm kiếm giải pháp cho sự phát triển du lịch bền vững. Tuy nhiên, đây chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh toàn cảnh. Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp xung đột, phân tích tác động của du lịch đến sinh kế cộng đồng và tìm kiếm các mô hình du lịch sáng tạo, phù hợp với điều kiện địa phương.

5.1. Đánh Giá Hiệu Quả Giải Pháp Quản Lý Xung Đột

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc đánh giá hiệu quả của các giải pháp xung đột được đề xuất trong nghiên cứu này. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc sử dụng các phương pháp nghiên cứu định lượng và định tính, thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau và phân tích một cách khách quan.

5.2. Tác Động Du Lịch Đến Sinh Kế Cộng Đồng

Cần có thêm các nghiên cứu về tác động của du lịch đến sinh kế cộng đồng. Nghiên cứu này cần tập trung vào việc đánh giá tác động của du lịch đến thu nhập, việc làm, văn hóa và môi trường của người dân địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. Tổng quan nghiên cứu về xung đột giữa các bên liên quan trong phát triển du lịch cộng đồng Chương 2. Cơ sở lý luận và mô hình nghiên cứu Chương 3. Địa bàn và phương pháp nghiên cứu Chương 4.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ XUNG ĐỘT GIỮA CÁC BÊN LIÊN QUAN TRONG PHÁT TRIỂN DU LỊCH CỘNG ĐỒNG Thu thập và gạn lọc tài liệu Những công trình nghiên cứu đi trước chính là “vai người khổng lồ”, là nền móng để tiếp tục phát triển tri thức mới (Nguyễn Văn Thắng, 2014). Qua phân tích, đánh giá các tài liệu, dữ liệu có trước, các nhà nghiên cứu sẽ có cơ sở rõ ràng để thực hiện nghiên cứu của mình hiệu quả hơn. Do vậy, việc thu thập được các tài liệu đi trước có liên quan đến vấn đề nghiên cứu có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Dựa vào mô hình PRISMA (Moher et al.1), nghiên cứu sinh (NCS) tiến hành tìm kiếm, phân tích và chọn lọc tài liệu liên quan qua các bước sau: Bước 1: Tìm tài liệu trên các e-database bằng các từ khoá và từ đồng nghĩa. + Xác định từ khoá tìm kiếm: Để tìm được các tài liệu liên quan, NCS xác định các từ khoá cần tìm gồm: du lịch cộng đồng/community based tourism, xung đột/conflict, các bên liên quan/stakeholder. NCS cũng tiến hành tìm kiếm lại bằng các từ đồng nghĩa với các thuật ngữ này như: community tourism, community based ecotourism (community based tourism); tension, dispute, disagreement, discord (conflict); actors, locals, residents (stakeholder). + Lựa chọn nguồn dữ liệu: Trong các nguồn dữ liệu điện tử sẵn có, Web of Science và Scopus là hai nguồn cơ sở dữ liệu lớn nhất trên thế giới cung cấp tất cả các bài báo khoa học nghiên cứu trong tất cả các lĩnh vực và được xuất bản trên các tạp chí uy tín (Abrizah et al.

Đây cũng là hai nguồn dữ liệu chính mà NCS sử dụng cho nghiên cứu này. Để không bị bỏ sót tài liệu từ các nguồn khác, NCS cũng sử dụng các từ khoá trên để tìm kiếm trên nhiều nguồn dữ liệu khác bao gồm: Science Direct2, IEEE Xplore Digital library3, Sage4, Springe Link5, Proquest6. NCS cũng ScienceDirect: Là sản phẩm Elsevier, với hơn 9 triệu bài viết toàn văn và mỗi năm tăng thêm ½ triệu bài, bao quát 24 lĩnh vực khoa học và công nghệ. Thư viện điện tử IEEE Xplore Digital Library của Viện các kỹ sư điện và điện tử Hoa Kỳ: cung cấp trên 3.000 tài liệu toàn văn chất lượng cao nhất thế giới về các lĩnh vực khoa học và công nghệ mũi nhọn.

tiến hành tìm kiếm trên công cụ tìm kiếm khác như Google Scholar và Scinapse (công cụ tìm kiếm miễn phí đánh chỉ mục toàn văn các bài luận có tính học thuật trong các nội dung đã xuất bản), hệ thống dữ liệu điện tử của Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia (https://db0. + Tìm kiếm tài liệu NCS sử dụng các từ khoá và từ đồng nghĩa, tiến hành tìm kiếm nhiều lần và kết hợp các từ khoá cùng tìm kiếm ở nhiều lĩnh vực khác nhau. Ban đầu, các từ khoá được NCS giới hạn trong tiêu đề của các nghiên cứu, loại tài liệu là bài báo khoa học, ngôn ngữ tiếng Anh, tiếng Việt. Tuy nhiên nếu giới hạn như vậy thì kết quả tìm kiếm rất ít.

Cụ thể, trên dữ liệu của Web of Science, chỉ có một bài báo có tiêu đề gồm cả 3 cụm từ khoá, trên dữ liệu của Scopus thì có 9 bài báo, trên nguồn dữ liệu Science Direct có 1 kết quả, các nguồn tài liệu khác không có kết quả phù hợp. Do đó, NCS mở rộng phạm vi tìm kiếm ra cả nội dung tóm tắt của các nghiên cứu có sự xuất hiện của các từ khoá này. Kết quả thu được 45 bài nghiên cứu từ nguồn Web of Science, 37 bài báo từ nguồn Scopus, 32 tài liệu từ nguồn Springer, 30 tài liệu từ nguồn ProQuest, 3 tài liệu từ nguồn ScienceDirect, 1 tài liệu từ nguồn Sage, 2 tài liệu từ nguồn IEEE Xplore Digital Library. Các nguồn tài liệu khác không thu được kết quả nào.

Trên trang công cụ Google Scholar, bằng các từ khoá (cả tiếng Anh và tiếng Việt), NCS tìm được 113 kết quả. Sau khi giới hạn lại kết quả, chỉ chọn bài nghiên cứu học thuật được bình duyệt (review article), chỉ còn 8 bài báo. Ngoài ra, NCS sử dụng phương pháp quả bóng tuyết (snow ball) để tìm kiếm nhiều nghiên cứu hơn về chủ đề này qua gợi ý từ các bài báo trên các nguồn dữ liệu điện tử. NCS cũng sử dụng tài liệu tham khảo trong các bài báo nghiên cứu đã tìm được để tìm thêm tài liệu khác có liên quan đến chủ đề nghiên cứu.

Kết quả tìm kiếm thêm được 32 bài báo khác. SAGE Premier Journal Collection: Bộ sưu tập các tạp chí nghiên cứu mang tính cơ bản và thiết yếu, có tầm ảnh hưởng lớn được xuất bản đại diện cho hơn 245 hiệp hội nghiên cứu học thuật và chuyên sâu. Springer Nature: là một trong các nguồn tin điện tử hàng đầu thế giới, chứa các ấn phẩm của nhà xuất bản Springer, bao gồm hơn 2.700 tên tạp chí khoa học và công nghệ. Proquest Central: là bộ cơ sở dữ liệu lớn bao gồm 25 cơ sở dữ liệu đa ngành, xử lý trên 19.000 tạp chí, trong đó hơn 13.000 tạp chí toàn văn.

Thông tin truy vấn tìm kiếm và giới hạn tài liệu Tiếng Anh: conflict/tension/disagreement/discord; community based tourism/CBT/Community tourism/ community based ecotourism, community participation tourism; stakeholder/actors; Từ khoá tìm Tiếng Việt: xung đột/căng thẳng/bất đồng/mâu thuẫn; du lịch cộng kiếm đồng/du lịch dựa vào cộng đồng/du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng/du lịch có sự tham gia của cộng đồng; các bên liên quan/các bên tham gia Lĩnh vực Tất cả Loại tài liệu Bài báo khoa học có bình duyệt Giới hạn Tất cả thời gian Ngôn ngữ Tiếng Anh, tiếng Việt Web of Science: TS=(community-based tourism* ( AND stakeholder* AND conflict*)) AND LANGUAGE: (English) Refined by: DOCUMENT TYPES: (ARTICLE) Timespan: All years. Indexes: SCI-EXPANDED, SSCI, A&HCI, ESCI. Scopus: ((TITLE-ABS-KEY ("community based tourism”)) AND (conflict) AND (stakeholder)AND (LIMIT-TO (DOCTYPE , "ar" )) AND (LIMIT- TO (LANGUAGE, "English" )) ScienceDirect: Title, abstract, keywords: "community based tourism” & "stakeholder" & "conflict" IEEE Xplore Digital Library: ("Abstract": community based tourism) AND ("Abstract":conflict) AND ("Abstract":stakeholder) Chuỗi truy Sage: [Abstract community based tourism] AND [Abstract vấn stakeholder] AND [Abstract conflict] Springe Link: '"community based tourism" AND conflict AND stakeholder' within English Article Proquest: ab(community based tourism) AND ab(Conflict) AND ab(stakeholder); Applied filters: Peer reviewed, English Google scholar: "community based tourism” & conflict; “tourism” & “resident conflict”; “tourism stakeholder conflict”; “tourism destination” & “resident attitude”; “du lịch cộng đồng” & “xung đột” Scinapse: community based tourism” & conflict; “tourism” & “resident conflict”; “tourism stakeholder conflict”; “tourism destination” & “resident attitude”; “du lịch cộng đồng” & “xung đột” Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia (Nasati): “Du lịch cộng đồng” & “xung đột” Bước 2: Loại bỏ trùng lặp Tỉ lệ trùng lặp tài liệu trên các nguồn cơ sở dữ liệu là rất lớn (Gavel & Iselid, 2008), vì vậy sau khi tổng hợp các bài báo nghiên cứu từ nhiều nguồn, NCS tiến hành loại bỏ trùng lặp. Cụ thể, trong 190 nghiên cứu, có 97 bài báo trùng nhau từ các nguồn dữ liệu.

Như vậy sau bước loại bỏ trùng lặp số lượng tài liệu còn lại là 93 bài. Bước 3: Đánh giá sơ bộ NCS đọc kỹ các tiêu đề, tóm tắt và từ khoá của các công trình nghiên cứu. Từ đó loại bỏ các nghiên cứu không liên quan đến chủ đề nghiên cứu. Kết quả cuối cùng, loại 20 bài và giữ lại 73 nghiên cứu.

Đánh giá nội dung toàn văn Với bước này, NCS đọc kỹ nội dung từng bài và đánh giá từng nghiên cứu theo mô hình đánh giá tài liệu của (Boote & Beile, 2005) với 5 tiêu chí: mức độ bao quát (Coverage); tính tổng hợp (Synthesis), phương pháp nghiên cứu (Methodology), sự quan trọng (Significance) và luận giải (Rhetoric), NCS lọc ra 17 bài không quan trọng và giữ lại 56 bài sử dụng để phân tích nội dung (content analysis). Kỹ thuật phân tích nội dung được sử dụng để đánh giá và phân tích tổng quan các tài liệu thu thập được. Kỹ thuật này bao gồm hai bước: thống kê mô tả và phân tích nội dung theo chủ đề. Thống kê mô tả phân tích các thông tin cơ bản của các nghiên cứu như: số lượng bài báo xuất bản hàng năm, cách tiếp cận, lý thuyết nền được sử dụng, khu vực địa lý, bối cảnh nghiên cứu, v.

Phân tích chủ đề giúp NCS xác định các lĩnh vực chính của chủ đề nghiên cứu, tìm ra khoảng trống nghiên cứu, đồng thời xây dựng được các nhóm biến số nhằm phát triển thang đo. Để phân loại và sắp xếp dữ liệu theo các chủ đề, NCS sử dụng phần mềm MAXQDA 2020. Kết quả, NCS tìm được năm nhóm chủ đề và vấn đề xung đột giữa cư dân và các bên liên quan. Quy trình thu thập tài liệu thứ cấp theo mô hình Prisma Thông tin chung về các nghiên cứu Qua phân tích tổng hợp tài liệu, bức tranh chung về xung đột giữa các bên liên quan tại điểm đến du lịch cộng đồng có thể được hình dung như sau: - Về thời gian Chủ đề du lịch cộng đồng (DLCĐ) đã được tiếp cận từ những năm 1980s (Mtapuri et al., 2015), nhưng những nghiên cứu về xung đột tại điểm đến dường như mới chỉ được các nhà nghiên cứu đề cập từ những năm 2000s.

Tuy nhiên, chỉ trong 5 năm trở lại, chủ đề này mới thực sự được chú ý nhiều (Hình 1. Các nghiên cứu này được xuất bản chủ yếu bởi Tạp chí Du lịch bền vững (Journal of Sustainable Tourism) và tạp chí Quản lý du lịch (Tourism Management) (Hình 1. Số lượng nghiên cứu theo năm xuất bản Hình 1. Số lượng nghiên cứu theo đơn vị xuất bản - Địa điểm nghiên cứu Về địa bàn, các nghiên cứu về xung đột tại du lịch cộng đồng được thực hiện ở nhiều vùng khác nhau, nhưng chủ yếu là rải rác ở các nước đang phát triển thuộc khu vực châu Á và châu Phi (Bảng 1.

Số lượng nghiên cứu ở Châu Á - Thái Bình Dương và Châu Phi lần lượt chiếm 58. 5 nghiên cứu được thực hiện tại nhiều quốc gia khác nhau. Địa bàn nghiên cứu về chủ đề xung đột tại điểm đến du lịch cộng đồng chia theo quốc gia Khu vực Số lượng Tỉ lệ Quốc gia nghiên cứu Trung Quốc (11), Indonesia (5), Ấn Độ (1), Châu Á - Hàn Quốc (4), Malaysia Thái Bình 33 58.5% Nam Phi (1), Tanzania (2), Zimbabwe (1) Châu Âu 5 8.9% Vương quốc Anh (2), Ba Lan (2), Thuỵ Điển (1) Bắc Mỹ 3 5.4% Hoa Kỳ (3) Nam Mỹ 2 3.6% Costa Rica (1), Peru (1) Đa quốc 5 8.8% xác định Tổng 56 100% Hình 1.