Nghiên Cứu Xử Lý Amoni Trong Nước Rỉ Rác Bằng Phương Pháp Lọc Sinh Học

Khóa luận nghiên cứu phương pháp lọc sinh học xử lý amoni trong nước rỉ rác, góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng nước.

• Đề tài: Nghiên Cứu Xử Lý Amoni Trong Nước Rỉ Rác Bằng Phương Pháp Lọc Sinh Học

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về nước rỉ rác
• 1.1.1. Sự hình thành nước rỉ rác
• 1.1.2. Thành phần và tính chất của nước rỉ rác
• 1.1.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thành phần, tính chất nước rỉ rác
• 1.1.4. Ảnh hưởng của nước rỉ rác tới môi trường và sức khỏe con người
• 1.1.5. Các phương pháp xử lý nước rỉ rác
• 1.1.6. Các công trình nghiên cứu về xử lý nước rỉ rác
• 1.2. Tổng quan về amoni
• 1.2.1. Amoni trong nước rỉ rác
• 1.2.2. Tác động có hại của amoni trong nước
• 1.2.3. Một số phương pháp và công trình nghiên cứu xử lý amoni
• 1.3. Tổng quan về phương pháp lọc sinh học
• 1.3.1. Định nghĩa về bể lọc sinh học
• 1.3.2. Cấu tạo của bể lọc sinh học
• 1.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu suất xử lí
• 1.3.4. Ưu, nhược điểm của phương pháp lọc sinh học
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP VÀ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu và mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu

Tóm tắt

I. Tổng quan phương pháp xử lý amoni trong nước rỉ rác

Nước rỉ rác (NRR) là một trong những sản phẩm phụ nguy hại nhất từ các nước thải bãi chôn lấp, đặt ra thách thức lớn cho công tác bảo vệ môi trường. Đặc tính của loại nước thải này là nồng độ amoni trong nước thải cực kỳ cao, cùng với tải lượng hữu cơ và các chất độc hại khác. Amoni (NH4+) không chỉ gây ra hiện tượng phú dưỡng hóa nguồn nước mà còn có độc tính của amoni cao đối với sinh vật thủy sinh và có thể chuyển hóa thành các hợp chất gây ung thư. Do đó, việc nghiên cứu các giải pháp xử lý triệt để amoni là nhiệm vụ cấp bách. Trong số các công nghệ xử lý nước rỉ rác hiện nay, phương pháp lọc sinh học nổi lên như một giải pháp bền vững và hiệu quả. Phương pháp này dựa trên hoạt động của các vi sinh vật xử lý nitơ để chuyển hóa amoni độc hại thành khí nitơ không độc, trả lại sự trong sạch cho nguồn nước. Nghiên cứu về xử lý amoni trong nước rỉ rác bằng phương pháp lọc sinh học tập trung vào việc tối ưu hóa các điều kiện vận hành để đạt hiệu suất cao nhất với chi phí hợp lý, mở ra hướng đi đầy tiềm năng cho việc giải quyết vấn đề ô nhiễm phức tạp này.

1.1. Hiểu đúng về thành phần và tính chất của nước rỉ rác

Nước rỉ rác được hình thành từ quá trình phân hủy sinh học các chất hữu cơ trong chất thải rắn, kết hợp với nước mưa thấm qua các lớp rác tại bãi chôn lấp (BCL). Thành phần của nó vô cùng phức tạp và thay đổi tùy thuộc vào tuổi của bãi rác, loại chất thải, và điều kiện khí hậu. Theo nghiên cứu của Cấn Thị Mai Tú (2018), nước rỉ rác từ các bãi chôn lấp mới thường có độ pH thấp, nồng độ COD, BOD5, kim loại nặng rất cao. Ngược lại, nước rỉ rác từ các bãi lâu năm (trên 10 năm) có pH cao hơn (thường > 7.5), nhưng tỷ lệ BOD5/COD thấp (<0.1), cho thấy sự hiện diện của các hợp chất hữu cơ khó phân hủy sinh học như axit humic và fulvic. Đặc biệt, nồng độ amoni trong nước thải từ bãi rác Nam Sơn (Hà Nội) có thể lên đến 660 mg/L, vượt xa tiêu chuẩn cho phép và là chỉ tiêu khó xử lý nhất.

1.2. Độc tính của amoni và tác động tiêu cực đến môi trường

Amoni tồn tại trong nước dưới hai dạng cân bằng là ion amoni (NH4+) và amoniac tự do (NH3). Trong đó, NH3 là dạng có độc tính của amoni cao, gây hại trực tiếp cho hệ thần kinh và có thể làm chết các loài thủy sinh ngay cả ở nồng độ thấp. Khi nồng độ amoni cao trong nguồn nước, nó sẽ làm suy giảm lượng oxy hòa tan (DO) do quá trình oxy hóa sinh học (nitrat hóa), gây ra hiện tượng phú dưỡng, làm bùng phát tảo độc và phá vỡ hệ sinh thái. Nghiêm trọng hơn, amoni có thể bị oxy hóa thành nitrit (NO2-) và nitrat (NO3-). Nitrit khi đi vào cơ thể người có khả năng kết hợp với hemoglobin trong máu, làm mất khả năng vận chuyển oxy, gây ra hội chứng "trẻ xanh" (methemoglobinemia) và có thể chuyển hóa thành nitrosamine – một chất gây ung thư tiềm tàng. Do đó, việc loại bỏ amoni là yêu cầu bắt buộc trong mọi công nghệ xử lý nước rỉ rác.

II. Thách thức trong việc xử lý nitơ từ nước rỉ rác

Việc xử lý nitơ trong nước rỉ rác là một trong những bài toán phức tạp nhất của ngành kỹ thuật môi trường. Khác với nước thải sinh hoạt thông thường, nước rỉ rác có những đặc tính riêng biệt gây khó khăn cho các công nghệ truyền thống. Nồng độ amoni cực cao, thường xuyên vượt ngưỡng 500 mg/L, có thể gây ức chế hoạt động của vi sinh vật trong các hệ thống bùn hoạt tính thông thường. Bên cạnh đó, tỷ lệ C/N trong xử lý sinh học của nước rỉ rác thường rất thấp, đặc biệt là ở các bãi chôn lấp lâu năm. Điều này có nghĩa là nguồn cacbon hữu cơ (thức ăn cho vi sinh vật khử nitrat) không đủ, làm cho quá trình khử nitrat không thể diễn ra hoàn toàn. Việc thiếu hụt cacbon đòi hỏi phải bổ sung nguồn cacbon từ bên ngoài (như methanol, axetat), làm tăng chi phí vận hành. Hơn nữa, sự biến động lớn về lưu lượng và nồng độ chất ô nhiễm theo mùa cũng là một thách thức, đòi hỏi hệ thống xử lý phải có khả năng chống chịu sốc tải tốt để đảm bảo hiệu quả xử lý COD và amoni ổn định.

2.1. Vấn đề về tải lượng hữu cơ và tỷ lệ C N trong nước thải

Tải lượng hữu cơ cao và tỷ lệ C/N trong xử lý sinh học mất cân bằng là hai thách thức cốt lõi. Trong giai đoạn đầu, nước rỉ rác có thể có tỷ lệ BOD5/COD cao (>0.5), thuận lợi cho xử lý sinh học. Tuy nhiên, theo thời gian, tỷ lệ này giảm mạnh, các chất hữu cơ trở nên khó phân hủy. Đồng thời, quá trình khử nitrat (chuyển NO3- thành N2) đòi hỏi một nguồn cacbon hữu cơ dễ phân hủy làm chất cho điện tử. Tỷ lệ C/N tối ưu cho quá trình này thường là 4-5. Tuy nhiên, nước rỉ rác, đặc biệt là từ các bãi chôn lấp cũ, thường có tỷ lệ này rất thấp, gây cản trở nghiêm trọng cho việc loại bỏ nitơ tổng. Nếu không giải quyết được vấn đề này, nitrat sẽ tích tụ trong nước đầu ra, tiếp tục gây ô nhiễm thứ cấp.

2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nitrat hóa trong bể lọc

Quá trình nitrat hóa là giai đoạn oxy hóa amoni thành nitrat, được thực hiện bởi các vi khuẩn tự dưỡng như Nitrosomonas và Nitrobacter. Đây là một quá trình nhạy cảm và bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình nitrat hóa bao gồm: nồng độ oxy hòa tan (DO), pH, nhiệt độ, và sự hiện diện của các chất độc hại. Vi khuẩn nitrat hóa phát triển chậm và đòi hỏi DO ở mức cao (thường > 2 mg/L). Độ pH tối ưu cho quá trình này nằm trong khoảng 7.5 - 8.5. Nồng độ amoni quá cao (>500 mg/L) hoặc sự hiện diện của kim loại nặng trong nước rỉ rác có thể gây ức chế và làm giảm hiệu suất của quá trình. Việc kiểm soát chặt chẽ các yếu tố này là điều kiện tiên quyết để đảm bảo hiệu quả của toàn bộ hệ thống.

III. Phương pháp lọc sinh học Nguyên lý xử lý amoni cốt lõi

Phương pháp lọc sinh học là một trong những giải pháp công nghệ tiên tiến để giải quyết bài toán xử lý amoni trong nước rỉ rác. Nguyên lý cơ bản của phương pháp này là tạo ra một môi trường lý tưởng cho các vi sinh vật xử lý nitơ phát triển trên bề mặt của vật liệu lọc sinh học, còn gọi là giá thể vi sinh. Các giá thể này có diện tích bề mặt lớn, cho phép hình thành một lớp màng sinh học (biofilm) dày đặc. Nước rỉ rác sẽ chảy qua lớp vật liệu này. Bên trong lớp màng sinh học, các quá trình sinh hóa phức tạp diễn ra đồng thời. Ở lớp ngoài cùng, nơi tiếp xúc nhiều với oxy, quá trình nitrat hóa sẽ chuyển hóa amoni (NH4+) thành nitrat (NO3-). Ở các lớp sâu hơn bên trong màng, nơi điều kiện thiếu oxy (anoxic), quá trình khử nitrat sẽ diễn ra, sử dụng chính các chất hữu cơ có trong nước rỉ rác làm nguồn cacbon để chuyển hóa nitrat (NO3-) thành khí nitơ (N2) vô hại và thoát ra ngoài. Sự kết hợp hai quá trình này trong cùng một hệ thống giúp loại bỏ nitơ một cách triệt để và hiệu quả.

3.1. Cơ chế kết hợp quá trình nitrat hóa và khử nitrat

Điểm ưu việt của bể lọc sinh học hiếu khí kết hợp thiếu khí là khả năng thực hiện đồng thời hai quá trình đối lập. Quá trình nitrat hóa (NH4+ → NO3-) là quá trình hiếu khí, đòi hỏi sự cung cấp oxy liên tục. Ngược lại, quá trình khử nitrat (NO3- → N2) là quá trình thiếu khí (anoxic), diễn ra khi không có oxy hòa tan. Trong bể lọc sinh học, việc kiểm soát chế độ sục khí gián đoạn tạo ra các pha hiếu khí và thiếu khí xen kẽ. Trong pha sục khí, amoni được oxy hóa. Trong pha ngưng sục, vi khuẩn dị dưỡng sẽ sử dụng nitrat vừa được tạo thành làm chất nhận electron thay cho oxy để phân hủy chất hữu cơ, từ đó giải phóng khí nitơ. Cơ chế này không chỉ giúp loại bỏ nitơ hiệu quả mà còn giúp tiết kiệm năng lượng và giảm nhu cầu bổ sung cacbon từ bên ngoài.

3.2. Vai trò của giá thể vi sinh và màng sinh học biofilm

Giá thể vi sinh là trái tim của công nghệ lọc sinh học. Chúng là những vật liệu lọc sinh học được thiết kế đặc biệt (thường làm từ nhựa PE, PP) với diện tích bề mặt riêng rất lớn (ví dụ 220 m²/m³ trong nghiên cứu của Cấn Thị Mai Tú, 2018). Diện tích bề mặt này tạo điều kiện cho vi sinh vật bám dính và hình thành một quần xã đa dạng trong lớp màng sinh học (biofilm). Lớp màng này có khả năng lưu giữ sinh khối vi sinh vật với mật độ cao, đặc biệt là các chủng vi khuẩn phát triển chậm như vi khuẩn nitrat hóa. Điều này giúp hệ thống có khả năng chống chịu sốc tải tốt hơn, ổn định hơn và yêu cầu thể tích bể nhỏ hơn so với các hệ thống bùn hoạt tính lơ lửng truyền thống. Lớp biofilm cũng tạo ra các vùng vi môi trường khác nhau (hiếu khí, thiếu khí, kỵ khí), cho phép nhiều quá trình sinh học diễn ra đồng thời.

IV. Kết quả nghiên cứu xử lý amoni trong nước rỉ rác thực tế

Nghiên cứu của Cấn Thị Mai Tú (2018) tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã cung cấp những bằng chứng khoa học thuyết phục về hiệu quả xử lý COD và amoni bằng phương pháp lọc sinh học. Thí nghiệm được thực hiện trên mô hình bể lọc sử dụng nước rỉ rác từ bãi chôn lấp Nam Sơn đã qua tiền xử lý, với nồng độ amoni đầu vào trung bình khoảng 561-767 mg/L. Kết quả cho thấy, hệ thống lọc sinh học có khả năng loại bỏ amoni cực kỳ hiệu quả. Dù vận hành ở các chế độ sục khí và tải lượng khác nhau, hiệu suất xử lý amoni luôn duy trì ở mức rất cao, trên 99%. Cụ thể, khi thay đổi chế độ sục/dừng, hiệu suất vẫn đạt từ 99,80% đến 99,97%. Khi tăng tải lượng đầu vào từ 0,07 lên 0,21 kg/m³.ngày, hiệu suất có giảm nhẹ nhưng vẫn đạt 99,25%. Nồng độ amoni đầu ra luôn thấp hơn nhiều so với giới hạn cho phép theo QCVN 25:2009/BTNMT cột A. Những con số này khẳng định tính ưu việt và tiềm năng ứng dụng thực tiễn của công nghệ này.

4.1. Hiệu quả xử lý amoni ấn tượng đạt trên 99

Kết quả thực nghiệm cho thấy hiệu suất xử lý amoni luôn ổn định ở mức rất cao. Ở chế độ sục khí 30 phút và dừng 90 phút, nồng độ amoni đầu ra trung bình chỉ còn 0,19 mg/L từ mức đầu vào 639,6 mg/L, tương ứng hiệu suất đạt 99,97%. Ngay cả khi tăng tải lượng amoni lên 0,21 kg/m³.ngày (tương đương lưu lượng 6 lít/ngày), nồng độ amoni đầu ra vẫn chỉ ở mức 4,79 mg/L, đạt hiệu suất 99,25%. Kết quả này vượt trội so với nhiều phương pháp xử lý truyền thống. Sự ổn định cao của hệ thống cho thấy lớp màng sinh học (biofilm) trên giá thể vi sinh đã phát triển tốt và có khả năng thích ứng cao với sự thay đổi của điều kiện vận hành, đảm bảo quá trình xử lý diễn ra liên tục và hiệu quả.

4.2. Ảnh hưởng của chế độ sục khí và tải lượng đến hiệu suất

Nghiên cứu đã khảo sát ba chế độ sục/dừng là 60/60, 45/75 và 30/90 phút. Kết quả chỉ ra rằng chế độ sục 30/90 (30 phút sục, 90 phút dừng) cho hiệu suất xử lý ổn định và cao nhất. Điều này cho thấy việc tạo ra một khoảng thời gian thiếu khí đủ dài là rất quan trọng để quá trình khử nitrat diễn ra triệt để. Về tải lượng, khi tăng lưu lượng nước thải đầu vào từ 2 lít/ngày lên 6 lít/ngày, hiệu suất có xu hướng giảm nhẹ. Cụ thể, ở tải lượng 0,07 kg/m³.ngày, hiệu suất là 99,98%, trong khi ở tải lượng 0,21 kg/m³.ngày, hiệu suất là 99,25%. Mặc dù có sự suy giảm, hiệu suất vẫn ở mức rất cao, cho thấy hệ thống có khả năng chịu tải tốt. Tuy nhiên, để đảm bảo nồng độ đầu ra luôn đạt chuẩn cột A, nghiên cứu khuyến nghị vận hành hệ thống ở tải lượng không vượt quá 0,21 kg/m³.ngày.

4.3. So sánh với các công nghệ khác như SBR và Anammox

So với hệ thống xử lý nước thải SBR (Sequencing Batch Reactor), phương pháp lọc sinh học với giá thể cố định có ưu điểm là không cần bể lắng riêng và quá trình vận hành liên tục hơn. Mật độ vi sinh cao trên giá thể cũng giúp hệ thống nhỏ gọn hơn. So với công nghệ Anammox (oxy hóa amoni kỵ khí), một công nghệ tiên tiến khác để xử lý nitơ, phương pháp lọc sinh học hiếu-thiếu khí truyền thống dễ vận hành hơn và không đòi hỏi các chủng vi sinh vật đặc thù, khó nuôi cấy. Mặc dù Anammox có thể tiết kiệm năng lượng hơn, nhưng công nghệ lọc sinh học đã được chứng minh là ổn định, dễ áp dụng và đạt hiệu quả rất cao, là lựa chọn phù hợp cho điều kiện tại nhiều bãi chôn lấp ở Việt Nam.

V. Triển vọng ứng dụng phương pháp lọc sinh học tại Việt Nam

Kết quả từ nghiên cứu về xử lý amoni trong nước rỉ rác bằng phương pháp lọc sinh học đã mở ra một hướng đi đầy triển vọng cho các nước thải bãi chôn lấp tại Việt Nam. Công nghệ này chứng tỏ được nhiều ưu điểm vượt trội: hiệu suất xử lý rất cao và ổn định, khả năng chịu sốc tải tốt, hệ thống vận hành tương đối đơn giản và chiếm ít diện tích. Đặc biệt, việc sử dụng giá thể vi sinh giúp giảm lượng bùn dư phát sinh so với các công nghệ bùn hoạt tính truyền thống, từ đó giảm chi phí xử lý bùn. Trong bối cảnh các quy định về môi trường ngày càng siết chặt, việc áp dụng công nghệ lọc sinh học có thể giúp các đơn vị quản lý bãi chôn lấp đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe về nồng độ amoni và nitơ tổng trong nước thải sau xử lý. Mặc dù cần thêm các nghiên cứu ở quy mô lớn hơn để tối ưu hóa chi phí đầu tư và vận hành, phương pháp lọc sinh học chắc chắn là một ứng cử viên sáng giá cho các dự án xử lý nước rỉ rác trong tương lai.

5.1. Ưu điểm và hạn chế khi triển khai thực tế

Ưu điểm: Hiệu suất xử lý amoni và nitơ tổng thể cao. Hệ thống ổn định, chịu được sự biến động của tải lượng. Diện tích xây dựng nhỏ gọn hơn so với các bể sinh học truyền thống. Lượng bùn hoạt tính dư thừa phát sinh ít, giảm chi phí xử lý. Hạn chế: Chi phí đầu tư ban đầu cho vật liệu lọc sinh học (giá thể) có thể cao hơn. Cần kiểm soát chặt chẽ chế độ sục khí để cân bằng giữa quá trình nitrat hóa và khử nitrat. Hệ thống có thể bị tắc nghẽn nếu không có cơ chế rửa ngược hoặc kiểm soát sinh khối định kỳ. Việc vận hành vẫn đòi hỏi nhân sự có chuyên môn để theo dõi và điều chỉnh các thông số.

5.2. Hướng phát triển công nghệ xử lý nước rỉ rác bền vững

Để phát triển bền vững, các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc tối ưu hóa vật liệu giá thể, sử dụng các vật liệu tái chế hoặc chi phí thấp nhưng vẫn đảm bảo diện tích bề mặt lớn và độ bền cao. Việc kết hợp phương pháp lọc sinh học với các công nghệ khác như keo tụ điện hóa (như trong nghiên cứu tiền xử lý) hoặc các quá trình oxy hóa nâng cao (AOPs) để xử lý triệt để cả hiệu quả xử lý COD và amoni là một hướng đi cần thiết. Ngoài ra, việc nghiên cứu các mô hình kết hợp công nghệ Anammox vào lớp biofilm trong điều kiện phù hợp có thể giúp giảm đáng kể năng lượng tiêu thụ cho quá trình sục khí, hướng tới một giải pháp xử lý nước rỉ rác vừa hiệu quả, vừa tiết kiệm và thân thiện với môi trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN 1. Tổng quan về nước rỉ rác 1. Sự hình thành nước rỉ rác Nước rỉ rác (NRR) từ các bãi chôn lấp được định nghĩa là dung dịch sinh ra trong BCL nhờ sự phân hủy chất hữu cơ của các vi sinh vật cùng với các phản ứng sinh hóa diễn ra trong lòng bãi chôn lấp. Lượng NRR được hình thành trong BCL chủ yếu từ trong nước mưa ngấm vào qua lớp phủ bề mặt, quá trình phân hủy sinh học.

Các đặc tính cơ bản của NRR thường được đại diện bởi các thông số như: COD, BOD, NH4+, các kim loại nặng… Các nguồn chính tạo ra nước rỉ rác bao gồm: - Nước từ phía trên bãi chôn lấp. - Nước thoát ra từ đáy bãi chôn lấp. - Nước từ vật liệu phủ. - Nước từ bùn.

- Nước sẵn có và tự hình thành khi phân hủy rác hữu cơ trong bãi chôn lấp. - Mực nước ngầm có thể dâng lên vào các bãi chôn lấp. - Nước từ khu vực khác chảy qua có thể thấm vào ô chôn lấp. - Nước mưa rơi xuống khu vực chôn lấp trước khi được phủ đất và sau khi ô chôn lấp được đóng lại.

Thành phần và tính chất của nước rỉ rác 6f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6e0cf7 b60da 52f6cf66 b5ff294 1e747 e e1b11a9 32da b860 f81 b6f9bdc32 ecac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f8 7 Nước rỉ rác là chất lỏng được sinh ra từ quá trình phân hủy vi sinh đối với các 932dab860 f81b6f9 bdc32e cac7776e 0cf7b6 0da5 2f6 cf66b5ff2 941e 747e6 f87e 1b1 1a 860f8 1b6 f9bdc32eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff29 41e74 7e6f87e1 b11a9 32da b chất hữu cơ có trong rác, thấm qua các lớp rác của ô chôn lấp và kéo theo các chất f81b6f9 bdc32e cac7 776e0 cf7b6 0da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b86 0 6f9bdc3 2eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff294 1e74 7e6f87e1 b11a9 32dab860 f81 b bẩn dạng lơ lửng, keo và tan từ các chất thải rắn. Do đó, trong nước rỉ rác thường dc32e cac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f87 e1b1 1a932 dab8 60f81b6 f9 b 32eca c7776 e0cf7 b60da 52f6cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc c7776 e0cf7b60da 52f6 cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc32e ca chứa cả các chất ô nhiễm hữu cơ, vô cơ và vi sinh vật. e0cf7b60 da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6 fc3a3 f93a 08582 6d66a 60f835 d2406 ea15 f7e7 b88cbf5e9cb78 cc9e16 d1072 e24 c3ee4 Thành phần nước rỉ rác thay đổi rất nhiều, phụ thuộc vào tuổi của bãi chôn 7d0800 c6a8 0136 f54 da448 1c2 b397 7f6 f33 e0be 8a4b3 d678 cc5b77 828 cc3 7ae38 f66a4 9c84a7 1dc1cb825a 4f1 d7c732fb9a4 e5765 f83 10c1984 f96 1e06 cf3 fc71f185b5ad74 b lấp, loại rác, khí hậu. Mặt khác, độ dày, độ nén, lớp che phủ trên cùng cũng tác fac7b7b2 0dfcfdcdf1 cf4 2b2 fc6 b5a c1e9 c4a51ae fef5b7 de7f4b3 cc9e5d780d33d5 94 9e3f2 1bf4656 147e4 1c5 63d1 76a97 9e946 6be8 9c63 c0e 2907 0df0e654 8e28 c32 c6 f8f7 động lên thành phần nước rỉ rác.

7ea8e433 c9 f051 8c9 06b9a 684d9d02 5cb598 854db148 3a8024 9bc348 7e1be 4646 2d7a b f21d145b5b08 b8e1 f8 c76 f42 b4ce 759fb93 c48 e7f8a41e7 8571e 64a2 f48b0e5 c8d4 bb8 Nước rỉ rác chứa đa số thành phần chất ô nhiễm với nồng độ cao và khó phân df3 fa34df8 f2c9de ba5dcb1e e30bc7d67cb1d4163 72d9 47cdab0 1c5 76b2 b2efb3 c49a2 08d258 539 bc6 96d5a 3b1a4 c49 7180 bae30 dc4 4793a3 dc5d19 4ad09 3cb5c3f9 9f2 02398 hủy, do vậy cần kết hợp nhiều phương pháp xử lý như: xử lý cơ học, xử lý hóa học, 30ff2d29 b07 f39 d69e d7d2 e358bfca d25b40c5434 0e68a b4ee2 b76e0 b2a8 65300 be6e 0 95f4 fcb5fd1f4 934 f29e7 ee6d7cfa 31ddc0 5b49 f94 3c1 e22 f3b5 c0e4a d46 2e7c96fc5b xử lý sinh học, xử lý oxi hóa nâng cao… 3f9 f11 c9f0 8a6db91a1 7118e 3de6 3e7a02 f9 c1d19137 7d0a7a 34d40ff5b8 453 f6f4e0e 59e15a9 f853 8397 40b3 e9ac33e6fc51 7d8 b739 3a5076 c67 d16e 7cc03df1 b1f0b9 fc0 46 Sự phân hủy chất thải rắn trong BCL gồm các giai đoạn sau: 3a67e368 0a4d3d50 cf8d5 f476 8201 e328 cbbba50 c741 ebd4f6 b2e1 0316e d218 e1d2 918 0d4204 90efb3ab05fb73 c76 f04 f402 4609 30bbbd8c70 8725 e74dc8 cf9a 5b23 c6 ce52 6d - Giai đoạn 1: Giai đoạn thích nghi ban đầu. 5a2ffad28c03f5ddc8 b5b1 9f6 5a9a4 f8ff22e 5e28b515a6 e2baff25 e0185 e7457 d94 b3 6e74e1a5 eb8e 6a6629 e94dc3 b8533 4599 8a334 c325 5d17 f25 1a9f0fc09d15d4 76fc381 - Giai đoạn 2: Giai đoạn chuyển tiếp. 14dd4 024 c2f27f32d2 1896e 863 d2798 93b4 5fb87d4d3 b709a d32bf1 f855 3822 14eb1 0a 4a2b893 e6f264e6 3adfe30c144aa d9ad6 d154a 23f6b2 be48 d55b74c3677 f31a2 6752 77 - Giai đoạn 3: Giai đoạn lên men. 2 - Giai đoạn 4: Giai đoạn lên men metan.

- Giai đoạn 5: Giai đoạn ổn định. Các tính chất của NRR phụ thuộc vào điều kiện khí hậu, thành phần và sự phân hủy của rác (thủy phân, hấp phụ, hòa tan, oxy hóa và bay hơi…), hoạt động quản lý, thiết kế và hoạt động của bãi chôn lấp, độ ẩm, lượng oxy, sự chuyển động của nước và các điều kiện thời tiết thay đổi. Do đó, hầu hết các loại nước rỉ rác cần được đánh giá một cách độc lập để tìm ra phương pháp xử lý thích hợp. Thành phần của nước rỉ rác trên thế giới Hàm lượng chất ô nhiễm trong nước rỉ rác của bãi chôn lấp chất thải rắn mới chôn lấp cao hơn rất nhiều so với bãi chôn lấp chất thải rắn lâu năm.

Bởi vì trong bãi chôn lấp lâu năm, chất thải rắn đã được ổn định do các phản ứng sinh hóa diễn ra trong thời gian dài, các chất hữu cơ đã được phân hủy hầu như hoàn toàn, các chất vô cơ đã bị cuốn trôi đi. Trong bãi chôn lấp mới, thông thường pH thấp, các thành phần như BOD5, COD, chất dinh dưỡng, kim loại nặng, TDS có hàm lượng rất cao. Khi các quá trình sinh học trong bãi chôn lấp chuyển sang giai đoạn metan hóa thì pH tăng lên (6,8 - 8,0), đồng thời BOD5, COD, TDS và nồng độ các chất dinh dưỡng (nitơ, photpho) thấ p hơn. Hàm lượng kim loại nặng giảm vì pH tăng thì hầu hết các kim loại ở trạng thái kém hòa tan [2].

Khả năng phân hủy của nước rỉ rác thay đổi theo thời gian. Khả năng phân hủy sinh học có thể xét thông qua tỉ lệ BOD5/COD. Khi mới chôn lấp tỉ lệ này thường trên 0,5. Khi tỉ lệ BOD5/COD trong khoảng 0,4 - 0,6 hoặc lớn hơn thì chất 6f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6e0cf7 b60da 52f6cf66 b5ff294 1e747 e e1b11a9 32da b860 f81 b6f9bdc32 ecac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f8 7 hữu cơ trong nước rác dễ phân hủy sinh học.

Trong các bãi chôn lấp chất thải rắn 932dab860 f81b6f9 bdc32e cac7776e 0cf7b6 0da5 2f6 cf66b5ff2 941e 747e6 f87e 1b1 1a 860f8 1b6 f9bdc32eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff29 41e74 7e6f87e1 b11a9 32da b lâu năm, tỉ lệ BOD5/COD rất thấp, khoảng 0,005 - 0,2. Khi đó nước rỉ rác chứa f81b6f9 bdc32e cac7 776e0 cf7b6 0da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b86 0 6f9bdc3 2eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff294 1e74 7e6f87e1 b11a9 32dab860 f81 b nhiều axit humic và axit fulvic khó phân hủy sinh học [2, 9]. Chấ t lươn ̣g nước rỉ rác dc32e cac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f87 e1b1 1a932 dab8 60f81b6 f9 b 32eca c7776 e0cf7 b60da 52f6cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc c7776 e0cf7b60da 52f6 cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc32e ca có sự thay đổ i lớn và liên quan trực tiế p đế n sự thay đổ i lượng mưa, thành phần chất e0cf7b60 da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6 fc3a3 f93a 08582 6d66a 60f835 d2406 ea15 f7e7 b88cbf5e9cb78 cc9e16 d1072 e24 c3ee4 thải rắn, tuổ i bãi chôn lấ p và mùa. Các chất ô nhiễm chính trong nước rỉ rác là các 7d0800 c6a8 0136 f54 da448 1c2 b397 7f6 f33 e0be 8a4b3 d678 cc5b77 828 cc3 7ae38 f66a4 9c84a7 1dc1cb825a 4f1 d7c732fb9a4 e5765 f83 10c1984 f96 1e06 cf3 fc71f185b5ad74 b hợp chất hữu cơ và amoni.

Mố i quan hê ̣giữa nồ ng đô ̣các chất trong nước rỉ rác và fac7b7b2 0dfcfdcdf1 cf4 2b2 fc6 b5a c1e9 c4a51ae fef5b7 de7f4b3 cc9e5d780d33d5 94 9e3f2 1bf4656 147e4 1c5 63d1 76a97 9e946 6be8 9c63 c0e 2907 0df0e654 8e28 c32 c6 f8f7 tuổi bãi chôn lấp được thể hiện ở bảng 1. 7ea8e433 c9 f051 8c9 06b9a 684d9d02 5cb598 854db148 3a8024 9bc348 7e1be 4646 2d7a b f21d145b5b08 b8e1 f8 c76 f42 b4ce 759fb93 c48 e7f8a41e7 8571e 64a2 f48b0e5 c8d4 bb8 df3 fa34df8 f2c9de ba5dcb1e e30bc7d67cb1d4163 72d9 47cdab0 1c5 76b2 b2efb3 c49a2 08d258 539 bc6 96d5a 3b1a4 c49 7180 bae30 dc4 4793a3 dc5d19 4ad09 3cb5c3f9 9f2 02398 30ff2d29 b07 f39 d69e d7d2 e358bfca d25b40c5434 0e68a b4ee2 b76e0 b2a8 65300 be6e 0 95f4 fcb5fd1f4 934 f29e7 ee6d7cfa 31ddc0 5b49 f94 3c1 e22 f3b5 c0e4a d46 2e7c96fc5b 3f9 f11 c9f0 8a6db91a1 7118e 3de6 3e7a02 f9 c1d19137 7d0a7a 34d40ff5b8 453 f6f4e0e 59e15a9 f853 8397 40b3 e9ac33e6fc51 7d8 b739 3a5076 c67 d16e 7cc03df1 b1f0b9 fc0 46 3a67e368 0a4d3d50 cf8d5 f476 8201 e328 cbbba50 c741 ebd4f6 b2e1 0316e d218 e1d2 918 0d4204 90efb3ab05fb73 c76 f04 f402 4609 30bbbd8c70 8725 e74dc8 cf9a 5b23 c6 ce52 6d 5a2ffad28c03f5ddc8 b5b1 9f6 5a9a4 f8ff22e 5e28b515a6 e2baff25 e0185 e7457 d94 b3 6e74e1a5 eb8e 6a6629 e94dc3 b8533 4599 8a334 c325 5d17 f25 1a9f0fc09d15d4 76fc381 14dd4 024 c2f27f32d2 1896e 863 d2798 93b4 5fb87d4d3 b709a d32bf1 f855 3822 14eb1 0a 4a2b893 e6f264e6 3adfe30c144aa d9ad6 d154a 23f6b2 be48 d55b74c3677 f31a2 6752 77 3 Bảng 1. Đặc điểm nước rỉ rác bãi chôn lấp chất thải rắn Tuổi bãi chôn lấp Trung bình (5-10 Thông số Đơn vị Mới (0-5 năm) Cũ (>10 năm) năm) BCL BCL BCL BCL BCL BCL Tatyana Bajinder Tatyana Bajinder Tatyana Bajinder pH - < 6,5 6,5 6,5-7,5 6,5-7,5 > 7,5 > 7,5 COD 3.000 BOD5/COD - >0,3 >0,3 0,1 -0,3 0,1-0,3 <0,1 <0,1 Axit béo dễ %TOC 70-90 80 20-30 5-30 5 - bay hơi Hợp chất Chủ humic và %TOC - - - - >60 yếu fulvic Tổng Nitơ 100- mg/l - - - - - 2.000 Tổng kim Thấp đến mg/l 2 <2 Thấp <2 Thấp loại trung bình Khả năng 6f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6e0cf7 b60da 52f6cf66 b5ff294 1e747 e e1b11a9 32da b860 f81 b6f9bdc32 ecac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f8 7 Trung 932dab860 f81b6f9 bdc32e cac7776e 0cf7b6 0da5 2f6 cf66b5ff2 941e 747e6 f87e 1b1 1a phân hủy - - Chủ yếu - - Thấp 860f8 1b6 f9bdc32eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff29 41e74 7e6f87e1 b11a9 32da b bình f81b6f9 bdc32e cac7 776e0 cf7b6 0da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b86 0 sinh học 6f9bdc3 2eca c77 76e0 cf7 b60 da52 f6cf66 b5ff294 1e74 7e6f87e1 b11a9 32dab860 f81 b dc32e cac7776 e0cf7b60da5 2f6 cf66b5ff2941e 747e 6f87 e1b1 1a932 dab8 60f81b6 f9 b Ghi chú: (-): không đánh giá (Nguồn: [9, 17]) 32eca c7776 e0cf7 b60da 52f6cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc c7776 e0cf7b60da 52f6 cf66b5ff2941 e747e 6f8 7e1b11a932 dab8 60f81b6 f9 bdc32e ca e0cf7b60 da52 f6 cf6 6b5ff2 941e7 47e6 f87e 1b11a 932da b860 f81 b6 f9bdc3 2eca c777 6 Như vậy, thành phần nước rỉ rác khác nhau theo tuổ i bãi chôn lấp.