Nghiên cứu về viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em dưới 15 tuổi

Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và kháng sinh đồ trong viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em dưới 15 tuổi, cung cấp thông tin hữu ích cho điều trị.

• Người hướng dẫn: TS. Phạm Trần Anh
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Tai Mũi Họng
• Đề tài: Nghiên Cứu Viêm Tai Giữa Mạn Tính Ở Trẻ Em Dưới 15 Tuổi
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ y học
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. GIẢI PHẪU TAI GIỮA
• 1.2. BỆNH HỌC TAI GIỮA
• 1.2.1. Phân loại viêm tai hiện nay

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em

Viêm tai giữa mạn tính là một trong những bệnh lý phổ biến ở trẻ em dưới 15 tuổi. Theo thống kê, tỷ lệ mắc bệnh này ở Việt Nam lên tới 5%. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức nghe mà còn có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm mục đích mô tả đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của viêm tai giữa mạn tính

Viêm tai giữa mạn tính thường có triệu chứng như chảy mủ tai, đau tai và suy giảm thính lực. Các triệu chứng này có thể kéo dài và tái phát nhiều lần, gây ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của trẻ.

1.2. Tình hình nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính ở Việt Nam

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em có liên quan đến nhiều yếu tố như môi trường sống, chế độ dinh dưỡng và tình trạng sức khỏe tổng quát của trẻ.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị viêm tai giữa mạn tính

Viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em thường gặp nhiều thách thức trong việc điều trị. Việc kháng thuốc kháng sinh ngày càng gia tăng khiến cho việc điều trị trở nên khó khăn hơn. Ngoài ra, sự thiếu hiểu biết về bệnh lý này trong cộng đồng cũng là một vấn đề lớn.

2.1. Kháng thuốc kháng sinh trong điều trị viêm tai giữa

Kháng thuốc kháng sinh là một trong những vấn đề nghiêm trọng trong điều trị viêm tai giữa mạn tính. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách đã dẫn đến tình trạng kháng thuốc của nhiều loại vi khuẩn.

2.2. Thiếu hiểu biết về bệnh lý viêm tai giữa

Nhiều bậc phụ huynh chưa nhận thức đầy đủ về triệu chứng và cách phòng ngừa viêm tai giữa mạn tính, dẫn đến việc trẻ em không được điều trị kịp thời.

III. Phương pháp nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp lâm sàng và cận lâm sàng để xác định đặc điểm của viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em. Các mẫu bệnh phẩm được thu thập và phân tích để xác định loại vi khuẩn gây bệnh và độ nhạy cảm với kháng sinh.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu lâm sàng

Dữ liệu lâm sàng được thu thập từ các bệnh nhân đến khám tại bệnh viện, bao gồm triệu chứng, thời gian mắc bệnh và các yếu tố liên quan.

3.2. Phân tích vi khuẩn và kháng sinh đồ

Mẫu bệnh phẩm được phân tích để xác định loại vi khuẩn gây bệnh và kiểm tra độ nhạy cảm với các loại kháng sinh, từ đó đưa ra phương pháp điều trị hiệu quả.

IV. Kết quả nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều loại vi khuẩn gây viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em, trong đó có một số loại kháng thuốc. Việc xác định đúng loại vi khuẩn và độ nhạy cảm với kháng sinh là rất quan trọng để điều trị hiệu quả.

4.1. Các loại vi khuẩn gây viêm tai giữa

Nghiên cứu đã xác định được nhiều loại vi khuẩn như Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae và Moraxella catarrhalis là nguyên nhân chính gây viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em.

4.2. Độ nhạy cảm của vi khuẩn với kháng sinh

Kết quả cho thấy một số loại vi khuẩn có độ nhạy cảm thấp với các loại kháng sinh thông dụng, điều này đòi hỏi cần có sự thay đổi trong phác đồ điều trị.

V. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính

Nghiên cứu này không chỉ cung cấp thông tin về tình hình viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em mà còn đưa ra các khuyến nghị về phòng ngừa và điều trị. Việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bệnh lý này là rất cần thiết.

5.1. Khuyến nghị về phòng ngừa viêm tai giữa

Cần có các biện pháp phòng ngừa như tiêm phòng, giữ vệ sinh tai và môi trường sống sạch sẽ để giảm nguy cơ mắc bệnh.

5.2. Tăng cường giáo dục sức khỏe cho phụ huynh

Giáo dục sức khỏe cho phụ huynh về triệu chứng và cách điều trị viêm tai giữa mạn tính sẽ giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời cho trẻ.

VI. Kết luận và tương lai của nghiên cứu viêm tai giữa mạn tính

Viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em là một vấn đề y tế nghiêm trọng cần được quan tâm. Nghiên cứu này đã chỉ ra những thách thức trong điều trị và cần có các biện pháp can thiệp hiệu quả hơn trong tương lai.

6.1. Tương lai của nghiên cứu viêm tai giữa

Cần tiếp tục nghiên cứu để hiểu rõ hơn về cơ chế bệnh sinh và tìm ra các phương pháp điều trị hiệu quả hơn cho viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em.

6.2. Vai trò của cộng đồng trong phòng ngừa bệnh

Cộng đồng cần tham gia tích cực vào các hoạt động phòng ngừa và giáo dục sức khỏe để giảm thiểu tỷ lệ mắc viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Viêm tai giữa mạn tính là bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên phổ biến ở trẻ em dưới 15 tuổi, gây tổn thương kéo dài trên 3 tháng tại niêm mạc hòm nhĩ, vòi nhĩ và hệ thống thông bào xương chũm. Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, tỷ lệ mắc viêm tai giữa mạn tính chiếm khoảng 2% đến 5% dân số toàn cầu. Tại Việt Nam, các điều tra dịch tễ học ghi nhận tỷ lệ mắc bệnh tại một số tỉnh miền núi phía Bắc lên đến 5%, phản ánh gánh nặng bệnh tật đáng kể đối với sức khỏe học đường và cộng đồng.

Bệnh lý không chỉ gây giảm sức nghe dẫn truyền từ 30 dB đến trên 40 dB làm ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng phát triển ngôn ngữ, học tập của trẻ, mà còn tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các biến chứng nội sọ đe dọa tính mạng như viêm màng não, áp xe não, viêm tắc tĩnh mạch bên và liệt dây thần kinh mặt số VII. Thách thức lớn nhất hiện nay trong công tác điều trị nội khoa là sự thay đổi liên tục của cơ cấu vi khuẩn gây bệnh cùng xu hướng gia tăng đề kháng kháng sinh do tình trạng lạm dụng thuốc trong cộng đồng từ 20% đến 50%.

Luận văn thạc sĩ y học chuyên ngành Tai Mũi Họng tại Trường Đại học Y Hà Nội tập trung nghiên cứu trên 90 bệnh nhi dưới 15 tuổi điều trị tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương từ tháng 01/2010 đến tháng 09/2010. Đề tài hướng tới hai mục tiêu trọng tâm: mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh và định dạng các chủng vi khuẩn kèm xây dựng kháng sinh đồ theo chuẩn quốc tế, mang lại cơ sở thực chứng giá trị giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị, giảm tỷ lệ phẫu thuật can thiệp muộn và hạn chế tối đa biến chứng nguy hiểm cho trẻ em.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng sinh lý - giải phẫu học tai giữa và các mô hình phân loại bệnh lý tai học quốc tế:

• Mô hình giải phẫu và sinh lý truyền âm tai giữa: Hòm nhĩ đóng vai trò hệ thống đòn bẩy cơ học khuếch đại âm thanh từ môi trường không khí vào môi trường dịch tai trong. Tỷ lệ diện tích rung động màng nhĩ (khoảng 50 đến 55 mm²) so với diện tích mặt đế xương bàn đạp (3,2 mm²) tạo hiệu ứng khuếch đại 17 lần (tương đương 25 dB), kết hợp đòn bẩy chuỗi xương con 1,3 lần (2,5 dB), nâng tổng hệ số khuếch đại lên 22 lần (tương đương 27,5 dB).
• Đặc điểm vòi nhĩ trẻ em theo mô hình Paparella: Vòi nhĩ đảm nhiệm 3 chức năng chính gồm thông khí cân bằng áp lực, dẫn lưu thanh thải chất tiết và bảo vệ hòm tai. Ở trẻ em, vòi nhĩ ngắn hơn, rộng hơn và nằm ngang với góc nghiêng chỉ 10 độ so với mặt phẳng ngang (ở người lớn là 45 độ), khiến vi khuẩn từ các ổ viêm mũi họng, VA dễ dàng xâm nhập ngược dòng lên tai giữa.
• Khung phân loại bệnh học hiện đại: Áp dụng phân loại của Magnan, Harkness & Topham Read (phiên bản 3.1) và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 2004). Bệnh được chia thành hai nhóm chính: viêm tai giữa mạn tính không nguy hiểm (lỗ thủng màng căng, bờ nhẵn gọn, tổn thương khu trú niêm mạc, không có Cholesteatoma) và viêm tai giữa mạn tính nguy hiểm (thủng màng chùng hoặc sát khung xương, mủ thối khẳn, có khối Cholesteatoma phá hủy xương mạnh, dễ gây biến chứng nội sọ).
• Tiêu chuẩn vi sinh và kháng sinh đồ CLSI: Áp dụng chuẩn thức của Viện Tiêu chuẩn Xét nghiệm và Lâm sàng Hoa Kỳ (CLSI), phân nhóm kháng sinh thành các nhóm ưu tiên thử nghiệm A, B, C, U, O nhằm đánh giá chính xác nồng độ ức chế và mức độ nhạy cảm, trung gian, kháng thuốc của từng chủng vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

• Đối tượng và cỡ mẫu nghiên cứu: Nghiên cứu khảo sát trên 90 bệnh nhi dưới 15 tuổi được khám nội soi, đo sức nghe và chẩn đoán xác định viêm tai giữa mạn tính điều trị nội trú, ngoại trú tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, có kết quả nuôi cấy vi khuẩn dịch mủ tai dương tính tại Khoa Vi sinh Bệnh viện Bạch Mai.
• Phương pháp chọn mẫu và thiết kế nghiên cứu: Sử dụng phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang từng trường hợp. Tiêu chuẩn lựa chọn bao gồm bệnh án hoàn chỉnh, hình ảnh nội soi tai mũi họng rõ nét, thính lực đồ chuẩn và kết quả vi sinh định danh rõ ràng; loại trừ các trường hợp bệnh án thiếu dữ liệu hoặc bệnh phẩm không đạt yêu cầu.
• Quy trình thu thập và phân tích dữ liệu: Mủ tai được lấy vô trùng bằng tăm bông chuyên dụng sau khi sát khuẩn ống tai ngoài bằng dung dịch Betadine và nước muối sinh lý, vận chuyển đến phòng xét nghiệm vi sinh trong thời gian dưới 60 phút. Quy trình nuôi cấy, phân lập và làm kháng sinh đồ khoanh giấy khuếch tán tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn CLSI. Đánh giá sức nghe được thực hiện trên máy đo thính lực Siemen SD50 của Đức. Toàn bộ số liệu dịch tễ, lâm sàng và vi sinh được nhập và xử lý bằng phần mềm SPSS phiên bản 16.0.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Phân bố theo nhóm tuổi: Nhóm trẻ từ 10 đến 15 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 65,6% (59/90 bệnh nhân); nhóm từ 5 đến dưới 10 tuổi chiếm 25,6% (23/90 bệnh nhân); nhóm dưới 5 tuổi chiếm tỷ lệ thấp nhất là 8,8% (8/90 bệnh nhân). Bệnh nhân nhỏ tuổi nhất ghi nhận trong nghiên cứu là 1 tuổi.
• Phân bố theo giới tính: Tỷ lệ trẻ nam mắc bệnh chiếm 62,2% (56/90 bệnh nhân), cao hơn rõ rệt so với trẻ nữ chiếm 37,8% (34/90 bệnh nhân), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với $p \le 0,05$. Riêng ở phân nhóm tuổi 10 đến 15, tỷ lệ giữa hai giới có xu hướng đồng đều hơn.
• Đặc điểm lâm sàng và chức năng thính giác: Triệu chứng cơ năng chủ yếu là chảy mủ tai kéo dài từng đợt hoặc liên tục và giảm sức nghe. Trên thính lực đồ, 100% bệnh nhân biểu hiện điếc dẫn truyền từ nhẹ đến trung bình; nhóm tổn thương đơn thuần niêm mạc có mức mất thính lực dao động khoảng 30 dB, trong khi các ca có tổn thương chuỗi xương con hoặc nghi ngờ Cholesteatoma ghi nhận mức sụt giảm thính lực vượt mức 40 dB.
• Cơ cấu vi khuẩn phân lập và tính nhạy cảm: Các tác nhân vi sinh phân lập được đa dạng, nổi bật là các chủng trực khuẩn Gram âm cơ hội như Pseudomonas aeruginosa (trực khuẩn mủ xanh), Proteus mirabilis, Klebsiella pneumoniae, cùng với Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng) và Haemophilus influenzae. Tỷ lệ vi khuẩn đề kháng với các kháng sinh thông thường nhóm beta-lactam và macrolide ở mức cao đáng báo động.

Thảo luận kết quả

Sự tập trung số lượng bệnh nhân lớn nhất ở lứa tuổi 10 đến 15 (65,6%) phản ánh tính chất tiến triển mạn tính của bệnh. Viêm tai giữa thường bắt đầu từ các đợt viêm tai giữa cấp hoặc viêm tai tiết dịch tái phát ở lứa tuổi nhỏ dưới 5 tuổi nhưng không được điều trị triệt để hoặc do điều trị sai kháng sinh, dẫn đến tổn thương tổ chức xương và thủng màng nhĩ vĩnh viễn khi trẻ lớn lên. Tỷ lệ mắc ở trẻ nam cao hơn trẻ nữ (62,2% so với 37,8%) phù hợp với nhiều y văn quốc tế, liên quan đến tần suất hoạt động ngoài trời, nguy cơ viêm nhiễm đường hô hấp trên và yếu tố chăm sóc vệ sinh cá nhân.

Các phát hiện thực nghiệm có thể được hệ thống hóa qua biểu đồ cột phân bố lứa tuổi - giới tính và bảng đối chiếu cơ cấu vi sinh nhằm làm rõ sự dịch chuyển căn nguyên bệnh học:

Nhóm tuổi 10 - 15 : [=========================] 65,6% (59 BN)
Nhóm tuổi 5 - <10 : [==========] 25,6% (23 BN)
Nhóm tuổi <5      : [====] 8,8% (8 BN)
------------------------------------------------------------
Tỷ lệ Giới tính   : Nam 62,2% | Nữ 37,8% (Tổng mẫu: 90 BN)

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam và trên thế giới (như nghiên cứu của Đinh Thị Thu Hương năm 2001 hay số liệu từ Scott-Brown), vai trò của trực khuẩn mủ xanh Pseudomonas aeruginosa và tụ cầu vàng Staphylococcus aureus tiếp tục giữ vị trí hàng đầu trong các thể viêm tai giữa mạn tính chảy mủ. Khả năng sinh màng sinh học (biofilm) và men phá hủy xương của các chủng này giải thích cho tình trạng chảy mủ dai dẳng và tổn thương chuỗi xương con. Sự gia tăng vi khuẩn sinh men beta-lactamase phổ rộng đòi hỏi các bác sĩ lâm sàng phải từ bỏ thói quen kê đơn kháng sinh theo kinh nghiệm mà bắt buộc phải dựa vào kết quả kháng sinh đồ chuẩn hóa.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Chuẩn hóa quy trình kháng sinh đồ theo tiêu chuẩn CLSI: Các bệnh viện tuyến tỉnh và trung ương cần triển khai quy trình định danh và làm kháng sinh đồ vi khuẩn mủ tai cho 100% bệnh nhi viêm tai giữa mạn tính chảy mủ trong vòng 24 đến 48 giờ sau khi tiếp nhận bệnh phẩm, ưu tiên định lượng nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) đối với các ca nghi ngờ kháng thuốc.
2. Kiểm soát chặt chẽ việc kê đơn và sử dụng kháng sinh: Cơ quan quản lý ngành y tế cần đẩy mạnh chương trình quản lý sử dụng kháng sinh (Antimicrobial Stewardship), đặt mục tiêu giảm 30% tỷ lệ dùng kháng sinh không đúng chỉ định tại các nhà thuốc cộng đồng và phòng khám tư nhân trong giai đoạn 2026–2030.
3. Chỉ định can thiệp ngoại khoa đúng thời điểm: Đội ngũ phẫu thuật viên Tai Mũi Họng cần chủ động chỉ định phẫu thuật tiệt căn bệnh tích kết hợp vá nhĩ, chỉnh hình chuỗi xương con nhằm phục hồi thính lực (đưa khoảng trống khí - xương về dưới 20 dB) trong vòng 1 đến 3 tháng đối với các trường hợp có Cholesteatoma hoặc tổn thương xương nguy hiểm.
4. Điều trị triệt để các bệnh lý mũi họng liên quan: Bác sĩ nhi khoa và tai mũi họng tuyến cơ sở cần tăng cường kiểm soát viêm VA, viêm mũi xoang mạn tính ở trẻ em dưới 15 tuổi, giảm 40% nguy cơ biến chứng viêm tai ngược dòng qua vòi nhĩ thông qua chương trình khám sàng lọc định kỳ tại trường học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng và Bác sĩ Nhi khoa: Nắm bắt đặc điểm bệnh học, quy luật thay đổi của vi khuẩn gây bệnh và ứng dụng kháng sinh đồ để xây dựng phác đồ điều trị nội khoa, ngoại khoa chuẩn xác cho trẻ nhỏ.
• Dược sĩ lâm sàng và Kỹ thuật viên Vi sinh: Tham khảo phương pháp phân lập vi khuẩn dịch tai, quy trình thử nghiệm độ nhạy cảm kháng sinh theo các nhóm ưu tiên của CLSI nhằm phục vụ tư vấn dùng thuốc an toàn, hợp lý.
• Học viên sau đại học và Sinh viên ngành Y: Sử dụng tài liệu như một công trình mẫu mực về phương pháp nghiên cứu mô tả cắt ngang, phân tích số liệu thống kê lâm sàng - cận lâm sàng và hệ thống hóa kiến thức giải phẫu tai giữa.
• Cán bộ quản lý y tế và chuyên gia Y tế công cộng: Khai thác dữ liệu dịch tễ học thực chứng để xây dựng các chính sách kiểm soát kháng thuốc, hoạch định chương trình khám tầm soát khiếm thính và bảo vệ sức khỏe học đường.

Câu hỏi thường gặp

Viêm tai giữa mạn tính ở trẻ em dưới 15 tuổi có những dấu hiệu nhận biết nào?

Trẻ thường có triệu chứng chảy mủ tai kéo dài hoặc từng đợt, mủ có thể nhầy hoặc có mùi hôi, kèm theo nghe kém thể dẫn truyền (mất từ 30 dB đến hơn 40 dB thính lực). Khám nội soi phát hiện màng nhĩ bị thủng, niêm mạc hòm nhĩ phù nề, sùi hoặc thoái hóa polyp.

Tại sao nhóm tuổi 10 đến 15 lại chiếm tỷ lệ mắc bệnh cao nhất trong nghiên cứu?

Nhóm 10 đến 15 tuổi chiếm 65,6% số ca do đây là hệ quả tích tụ từ các đợt viêm tai giữa cấp tính hoặc viêm tai tiết dịch tái diễn từ lúc nhỏ không được điều trị triệt để, kết hợp với thói quen vệ sinh tai chưa đúng cách và chậm trễ trong việc đi khám chuyên khoa.

Những loại vi khuẩn nào là tác nhân gây bệnh phổ biến nhất trong mủ tai giữa?

Các nghiên cứu vi sinh xác định Pseudomonas aeruginosa (trực khuẩn mủ xanh), Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng), Proteus mirabilis và Haemophilus influenzae là những tác nhân hàng đầu. Các chủng này có khả năng kháng thuốc cao và gây phá hủy tổ chức xương hòm nhĩ.

Sự khác biệt cốt lõi giữa viêm tai giữa mạn tính nguy hiểm và không nguy hiểm là gì?

Viêm tai giữa mạn tính không nguy hiểm có lỗ thủng ở màng căng, không có Cholesteatoma, chỉ gây giảm thính lực và hiếm khi biến chứng. Ngược lại, thể nguy hiểm có lỗ thủng màng chùng hoặc sát khung xương, chứa khối Cholesteatoma làm tiêu hủy xương mạnh, dễ gây viêm màng não, áp xe não và liệt mặt.

Cần làm gì để ngăn ngừa tình trạng vi khuẩn kháng kháng sinh khi điều trị viêm tai?

Cần tuyệt đối tránh việc tự ý mua kháng sinh tại hiệu thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mọi can thiệp điều trị toàn thân cần dựa trên kết quả nuôi cấy định danh và kháng sinh đồ chuẩn CLSI, dùng đủ liều lượng và thời gian quy định kết hợp làm thuốc tai tại chỗ.

Kết luận

• Luận văn khẳng định viêm tai giữa mạn tính là bệnh lý phức tạp ở trẻ em, tập trung cao nhất ở nhóm 10 đến 15 tuổi (65,6%) và ưu thế ở trẻ nam (62,2%).
• Triệu chứng lâm sàng cốt lõi là chảy mủ tai kéo dài kèm suy giảm sức nghe dẫn truyền từ 30 dB đến trên 40 dB, đòi hỏi thăm khám nội soi và đo thính lực định kỳ.
• Căn nguyên vi sinh chủ yếu gồm Pseudomonas aeruginosa, Staphylococcus aureus, Proteus với mức độ đề kháng kháng sinh phức tạp, đòi hỏi phải tuân thủ nghiêm ngặt kháng sinh đồ theo chuẩn CLSI.
• Điều trị hiệu quả đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa làm thuốc tai tại chỗ, sử dụng kháng sinh đích và can thiệp phẫu thuật tái tạo sức nghe kịp thời trước khi xuất hiện biến chứng nội sọ.
• Đề tài đóng góp nguồn tư liệu khoa học giá trị cho ngành Tai Mũi Họng Việt Nam; các cơ sở y tế cần đẩy mạnh ứng dụng quy trình vi sinh chuẩn và triển khai sàng lọc sớm thính lực học đường ngay trong năm học tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN 1. GIẢI PHẪU TAI GIỮA Tai giữa bao gồm hòm nhĩ, vòi nhĩ và hệ thống các tế bào chũm. Nó là một phần của đường hô hấp trên, thông thương với vòm họng và hốc mũi (hình 1) Niêm mạc phủ hòm tai liên tiếp với niêm mạc họng, mũi vì vậy bệnh lý của tai, mũi, họng liên quan rất mật thiết với nhau Häng mòi X­¬ng Tai chòm gi÷a Mòi X­¬ng khÈu Vßi c¸i nhÜ H×nh 1: S¬ ®å mòi - häng - vßi nhÜ - hßm nhÜ - hÖ thèng tÕ bµo chòm ( Bluetone, Pediatric Otolaryngology 1995 ) 1.Các thành của hòm nhĩ : Hòm nhĩ giống cái thấu kính 2 mặt lõm, gồm 6 thành: 1. Thành ngoài hay thành màng 4 - Thành ngoài: có màng tai ở dưới, tường xương ở trên.

Tường xương và màng tai ngăn cách tai giữa và tai ngoài. H×nh 2: Liªn quan cña tai gi÷a víi c¸c c¬ quan l©n cËn + Tường xương: ở trên chính là tường thượng nhĩ và được chia làm hai phần. Phần dưới là xương mỏng, đặc và cứng, phần trên xương dày hơn và xốp. + Phần màng: Là màng tai, đó là một màng mỏng nhưng dai và cứng, có màu hơi xám, sáng bóng, trong; có hai dạng cơ bản là hình tròn và hình bầu dục, lõm ở trung tâm gọi là rốn nhĩ, chính ở vị trí này là nơi màng tai bắt đầu gắn vào cán xương búa.

Bờ chu vi dày lên được gắn vào rãnh nhĩ của xương nhĩ bởi một vòng sụn sợi hay còn gọi là vòng Gerlach. Độ dày của màng tai 5 theo Rizer và Franklin là 131 m, chỗ dày nhất của màng tai là dây chằng nhĩ búa: 0,8mm, mỏng nhất là rốn nhĩ dầy 0,1mm. Đây là phần rung động của màng tai, có diện tích rung động khoảng 50- 55 mm2. Đường kính dọc màng tai đo dọc theo chiều dài cán búa ở người Việt nam là 8,65  0,85 mm, theo các tác giả khác là 8,5- 10 mm.

Đường kính ngang đo qua rốn màng tai ở người Việt nam là 7,72  0,52 mm, các tác giả khác là 8,5- 9 mm. Màng tai nằm nghiêng hợp với thành trên hòm tai một góc 140 0 ở người lớn và trên 450 ở trẻ em. Kẻ một đường chếch xuống dưới dọc theo cán xương búa, đường thứ hai vuông góc với đường trên ở rốn nhĩ. Hai đường này chia màng tai thành bốn khu không đều nhau.

Hai khu trên đặc biệt là khu sau trên liên quan đến các xương con và thừng nhĩ. Khu trước dưới có một vệt sáng hình nón, gọi là nón sáng Politzer mà đỉnh ở rốn nhĩ, do sự phản chiếu của ánh sáng trên màng tai khi ta soi đèn vào. Màng tai có 2 chức năng: chức năng quan trọng nhất của màng tai là tiếp nhận rung động âm học, chuyển thành rung động cơ học và chuyển các rung động này đến cửa sổ bầu dục và đi vào môi trường nước của tai trong, tỷ lệ khuếch đại âm thanh là 17/1 lần. Nhưng nó còn có chức năng quan trọng thứ hai là chức năng bảo vệ tai giữa, chức năng này liên quan đến vòi tai và hòm tai.

Sự rung động của màng tai: Màng tai rung động như màng vi âm khi bị tác động của sóng âm và biến sóng âm thành rung động cơ học. Biên độ dao động thay đổi theo từng vùng: Vùng biên độ lớn nhất là vùng rốn nhĩ và vùng sau rốn. Sự rung động này được chuyển trực tiếp vào xương búa, vì cán búa dính trực tiếp vào màng tai. Diện tích rung động của màng tai lớn gấp 20 lần so với diện tích của mặt đế xương bàn đạp, nhờ vậy tại cửa sổ bầu dục cường độ của sóng âm được tăng lên 20 lần và biên độ giảm xuống.