Chương I: Một số van dé lý luận về vi phạm hành chính va xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng; Chương II: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng ở Việt Nam hiện nay; Chương III: Một số giải pháp nhằm ngăn chặn vi phạm hành chính và nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng. 6 Nguyễn Phương Dung — CH20.206 CHUONG 1: MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE VI PHAM HANH CHÍNH VÀ XU PHẠT VI PHAM HANH CHÍNH TRONG LINH VUC CONG CHUNG 1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng 1.1 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng Vi phạm hành chính là loại vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội. Tuy vi phạm hành chính có mức độ nguy hiểm thấp hơn tội phạm nhưng nếu không ngăn chan kip thời những hành vi này có thé gây thiệt hai cho lợi ich nhà nước, lợi ich của cá nhân, t6 chức trong xã hội.
Việc nghiên cứu về khái niệm hành vi vi phạm hành chính vừa có ý nghĩa lý luận quan trọng vừa mang tính thực tiễn sâu sắc, bởi lẽ, chỉ khi định nghĩa được đúng về hành vi vi phạm hành chính mới có thể xác định được các vi phạm hành chính cụ thé trong từng lĩnh vực quản lý nhà nước. Xác định được đúng hành vi vi phạm hành chính, tức là xác định đúng cơ sở xử phạt, thì việc thực hiện xử phạt hành chính mới bảo đảm chính xác, bảo đảm được quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, của tổ chức và cá nhân, phát huy được hiệu quả và mục đích của việc xử phạt hành chính là nhằm lập lại trật tự quản lý nhà nước bị xâm hại, góp phần giáo dục, người vi phạm va ran đe, phòng ngừa vi phạm trong tương lai, tránh được sự tuỳ tiện trong xử phạt hành chính. Trong thực tiễn thi hành và áp dụng pháp luật hiện nay, vi phạm hành chính thường được hiểu một cách chung nhất là hành vi vi phạm các quy tắc quản lý của Nhà nước nhưng không phải là tội phạm và bị xử lý theo thủ tục hành chính do những người có thầm quyền trong các cơ quan hành chính nhà nước tiến hành mà không phải là cơ quan Tòa án với các thủ tục tư pháp. Ở một số nước trên thế giới, vi phạm hành chính thường được hiểu chung là các hành vi vi phạm pháp luật mà không phải là tội phạm, bị xử phạt bằng các chế tài hành chính.
Ví dụ Pháp lệnh của Hội đồng bang Milaca, Minnesota định nghĩa VPHC là hành vi vi phạm quy định của Pháp lệnh này và phải chịu các hình thức xử phạt hành chính theo quy định. Luật về xử phạt hành chính của Cộng hòa nhân dân Trung hoa năm 1996 (Điều 3) định nghĩa vi phạm hành chính là “hành vi vi phạm trật tự hành chính của công dân và pháp nhân hoặc các tô chức khác, bị áp dung các hình thức phat hành chính được quy định bởi pháp luật theo quy định cua Luật này và các hình thức xử 7 Nguyễn Phương Dung — CH20.206 phạt này được giao cho các cơ quan hành chính áp dụng theo thủ tục do Luật này quy định”. Trong khi đó, theo quy định của Bộ luật xử phat vi phạm hành chính của Cộng hòa liên bang Nga thì vi phạm hành chính được định nghĩa là “hành động (không hành động) của thể nhân hoặc pháp nhân, trái pháp luật, có lỗi và bị Bộ luật này hoặc các luật của Cộng hòa liên bang Nga quy định phải chịu trách nhiệm hành chính `. Dưới góc độ khoa học cũng có một số quan điểm về vi phạm hành chính.
Theo đó, vi phạm hành chính được hiểu là hành vi do cá nhân hoặc tô chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm tới các quy tắc quản lý Nhà nước, làm mất trật tự, ôn định đối với các quan hệ xã hội trong các lĩnh vực trật tự nhà nước và xã hội; sở hữu toàn dân, sở hữu tập thể, sở hữu tư nhân; quyên, tự do, lợi ích hợp pháp của công dân, trật tự quản lý nhà nước và xã hội, chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự và phải chịu xử phạt vi phạm hành chính. Cũng có quan điểm nhìn nhận vi phạm hành chính là hành vi có lỗi, do cá nhân, tô chức thực hiện vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử phạt vi phạm hành chính. Có thể thấy, về ngôn ngữ thé hiện, có đôi chút khác nhau giữa định nghĩa về vi phạm hành chính được nêu trên, tuy nhiên về bản chất hành vi vi phạm hành chính thì về cơ bản, không có gì khác nhau. Nhìn chung, những định nghĩa này đã thể hiện được các đặc điểm cơ bản của vi phạm hành chính là tính trái pháp luật, tính có lỗi, tính xâm hại các quy tac quản ly nhà nước và tính bị xử phạt hành chính.
Như vậy có thé khái quát “vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố y hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc quản lý Nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính ”. Tuy nhiên, vi phạm hành chính với tính chất là loại vi phạm có phạm vi tác động rộng lớn, việc đấu tranh phòng ngừa loại vi phạm này phụ thuộc rất nhiều vào hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực cụ thể của đời sống xã hội. Do vậy, việc đưa ra khái niệm vi phạm hành chính trong từng lĩnh vực của hoạt động quản lý hành chính nhà nước một mặt góp phần đánh giá được sự khác biệt của hành vi vi phạm hành chính trong những lĩnh vực cụ thé, mặt khác giúp cho việc xác định các dấu hiệu đặc trưng của từng lĩnh vực dễ dàng hơn trên cơ sở đó đưa ra biện pháp xử lý phù hợp. Trên thực tế, trong những năm gần đây, khi Nhà nước đây mạnh công tác xã hội hóa công chứng, thì số lượng các văn phòng công chứng được thành lập ngày càng tăng, 8 Nguyễn Phương Dung — CH20.206 góp phần giải quyết yêu cầu của người dân, của xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh đó cũng làm gia tăng đáng ké các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này. Những hành vi vi phạm pháp luật về công chứng có thể được thực hiện với lỗi cố ý hoặc vô ý. Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý hình sự hoặc xử phạt vi phạm hành chính. Qua thực tiễn, xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực công chứng thì đa số đều bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo Từ điển Tiếng Việt thì “công chứng là sự chứng thực của cơ quan nhà nước có thâm quyền nhằm xác nhận về mặt pháp lý của các văn bản và bản sao từ bản gốc”. Dựa trên những nội dung, đặc điểm của hành vi công chứng có thể khái quát công chứng là hành vi của công chứng viên tạo lập ra những văn bản, hợp đồng mà đương sự phải hoặc muốn tạo cho chúng có giá trị pháp lý như những văn bản của các cơ quan nhà nước thông qua việc lập, chứng nhận và lưu giữ các văn bản, hợp đồng đó. Như vậy, công chứng là hành vi của công chứng viên, công chứng viên là người xác nhận và kiểm chứng tính xác thực, hợp pháp của hợp đồng, giao dịch và kết quả của hoạt động này là văn ban công chứng. Từ khái niệm vi phạm hành chính và những đặc thù của hoạt động công chứng ở trên thì có thể khái quát vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng như sau: Vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng là hành vi do cá nhân hoặc tổ chức thực hiện với lỗi cỗ ÿ hoặc vô ý, xâm phạm trật tự quản lý nhà nước về tô chức và hoạt động công chứng, mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính.2 Các yếu tô cấu thành của vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng Trước hết, cũng giống như vi phạm hành chính nói chung, yếu tố cau thành của vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng sẽ được xem xét trong mối quan hệ thống nhất giữa: mặt khách quan, mặt chủ quan, chủ thê và khách thẻ.
e Mặt khách quan của vi phạm hành chính là những biểu hiện ra bên ngoài của vi phạm hành chính, bao gồm hành vi, tính trái pháp luật của hành vi, hậu quả mà hành vi gây ra cho xã hội, quan hệ nhân quả giữa hành vi trai pháp luật và hậu quả, thời gian, dia điểm, công cụ, phương tiện vi phạm. Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng là những biểu hiện bên ngoài của vi phạm hành chính về công chứng, nó bao gồm những yếu tố: > Hành vi trái pháp luật về công chứng: 9 Nguyễn Phương Dung — CH20.206 Đây là dấu hiệu bắt buộc trong mặt khách quan của vi phạm hành chính nói chung và vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng nói riêng. Theo đó, hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng phải là hành vi trái Luật công chứng và pháp luật khác liên quan như Luật Dân sự, Luật Dat đai, Luật Nhà ở,. Nói cách khác, hành vi vi phạm về công chứng đã xâm phạm, phá vỡ trật tự quản lý nhà nước về tổ chức và hoạt động công chứng được quy định tại Luật Công chứng và các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực công chứng.
Đây là những hành vi đã được dự liệu trong Nghị định của chính phủ và các văn bản pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng. Theo đó, pháp luật quy định rằng, khi thực hiện những hành vi này sẽ bị xử phạt bằng các hình thức, biện pháp xử phạt hành chính. Hay nói cách khác, một hành vi vi phạm pháp luật công chứng nào đó xét về hình thức tuy có đầy đủ dấu hiệu của vi phạm hành chính nhưng Luật Công chứng, các văn bản pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng chưa quy định đó là hành vi vi phạm hành chính thì về mặt pháp lý đó chưa phải là vi phạm hành chính trong lĩnh vực công chứng.