Luận văn thạc sĩ về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội

Tài liệu nghiên cứu Tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại cục thuế thành phố hà nội, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Lưu Văn Thanh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Bình Trọng
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Quản lý thuế
• Đề tài: Nghiên Cứu Về Thanh Tra Thuế Đối Với Doanh Nghiệp Tại Cục Thuế Thành Phố Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG BIỂU, SƠ ĐỒ
• TÓM TẮT LUẬN VĂN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Một số vấn đề về thuế
• 1.1.1. Quan niệm và phân loại thuế
• 1.1.2. Vai trò của thuế
• 1.2. Những vấn đề lý luận về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 1.2.1. Quan niệm, mục đích và sự cần thiết thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 1.2.2. Nội dung thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 1.2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 1.2.4. Kinh nghiệm và bài học rút ra về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 2.1. Khái quát về Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.1.1. Quá trình hình thành, phát triển và chức năng, nhiệm vụ
• 2.1.2. Tổ chức bộ máy của Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.1.3. Tình hình thu ngân sách của Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.2. Thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.2.1. Thực trạng thanh tra việc chấp hành pháp luật về kê khai thuế đối với doanh nghiệp
• 2.2.2. Thực trạng thanh tra việc chấp hành pháp luật về nộp thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế đối với doanh nghiệp
• 2.2.3. Thực trạng thanh tra giải quyết khiếu nại, tố cáo về thuế đối với doanh nghiệp
• 2.2.4. Thực trạng thanh tra việc chấp hành pháp luật về chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ đối với doanh nghiệp
• 2.3. Đánh giá về thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.3.1. Thành tựu thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 2.3.2. Những hạn chế, nguyên nhân những hạn chế của thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TẠI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ HÀ NỘI
• 3.1. Những căn cứ cho việc đề xuất phương hướng và giải pháp tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 3.1.1. Quan điểm, chủ trương của Đảng cộng sản Việt Nam về thu ngân sách giai đoạn 2016-2020
• 3.1.2. Chương trình cải cách của ngành thuế
• 3.1.3. Xu hướng phát triển của doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 3.2. Phương hướng tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 3.3. Giải pháp tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội
• 3.3.1. Tăng cường thanh tra việc chấp hành pháp luật về kê khai thuế đối với doanh nghiệp
• 3.3.2. Tăng cường thanh tra việc chấp hành pháp luật về nộp thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế đối với doanh nghiệp
• 3.3.3. Tăng cường thanh tra việc chấp hành pháp luật về chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ đối với doanh nghiệp
• 3.3.4. Nâng cao hiệu lực bộ máy thanh tra thuế và trình độ của cán bộ thanh tra thuế
• 3.3.5. Tăng cường cơ sở vật chất để thực hiện thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 3.3.6. Thực hiện tốt thanh tra lại kết quả thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• 3.4. Một số kiến nghị
• 3.4.1. Kiến nghị các cấp có thẩm quyền về hoàn thiện hệ thống chính sách thuế phù hợp với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế
• 3.4.2. Kiến nghị Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế về hoàn thiện bộ máy thanh tra thuế đối với doanh nghiệp
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp Hà Nội

Nghiên cứu về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội là một công trình độc lập, sử dụng số liệu trung thực và chưa từng được công bố. Nghiên cứu này được thực hiện với sự hỗ trợ từ các thầy cô tại Khoa Lý luận chính trị, Viện đào tạo sau đại học, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đặc biệt là PGS. Trần Bình Trọng. Sự hỗ trợ từ Lãnh đạo và đồng nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội cũng vô cùng quan trọng trong việc cung cấp dữ liệu và tạo điều kiện cho quá trình nghiên cứu. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá và đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thanh tra thuế đối với doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Do điều kiện thời gian và nguồn lực hạn chế, nghiên cứu có thể còn một số sai sót, rất mong nhận được sự góp ý từ các nhà khoa học và đồng nghiệp.

1.1. Tính Cấp Thiết Của Nghiên Cứu Thanh Tra Thuế Hiện Nay

Trong bối cảnh kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong tạo ra GDP và đóng góp vào NSNN. Quản lý thuế hiệu quả đối với doanh nghiệp là yếu tố then chốt để thực hiện các chính sách kinh tế - xã hội. Việc cải cách thuế cần đồng bộ, chú trọng cả chính sách và thể chế, đặc biệt là thanh tra thuế. Thanh tra thuế không chỉ kiểm tra, giám sát mà còn phát hiện bất cập trong chính sách, tạo sự công bằng và nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp là một đòi hỏi cấp thiết.

1.2. Tình Hình Nghiên Cứu Liên Quan Đến Thanh Tra Thuế

Đã có một số công trình nghiên cứu về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp, như đề tài về hoàn thiện công tác thanh tra, kiểm tra thuế tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc (2013) và đề tài về biện pháp hoàn thiện công tác thanh tra thuế đối với các doanh nghiệp kinh doanh vận tải đường bộ tại Hải Phòng (2014). Các nghiên cứu này đã đề cập đến các khía cạnh cụ thể của công tác thanh tra thuế tại một số địa phương. Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu độc lập và tổng quát về các doanh nghiệp tại địa bàn Thành phố Hà Nội, làm cho đề tài này trở nên thời sự và cấp thiết.

1.3. Mục Tiêu Và Phạm Vi Nghiên Cứu Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp

Mục tiêu chung của nghiên cứu là đề xuất các phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội. Nghiên cứu này tập trung vào thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội, sử dụng số liệu chủ yếu trong giai đoạn 2007-2015 và đề xuất giải pháp đến năm 2020. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, làm rõ lý luận về thanh tra thuế và đề xuất giải pháp cụ thể cho Cục Thuế Thành phố Hà Nội.

II. Cơ Sở Lý Luận Về Thanh Tra Thuế Đối Với Doanh Nghiệp

Thuế là công cụ quan trọng của Nhà nước để thực hiện các chức năng và nhiệm vụ. Hệ thống thuế ngày càng đa dạng và hoàn thiện cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường. Thuế không chỉ đảm bảo chi tiêu cho bộ máy Nhà nước mà còn cho các nhu cầu phúc lợi xã hội. Có nhiều quan điểm khác nhau về thuế, nhưng nhìn chung, thuế là một biện pháp tài chính bắt buộc để động viên một phần thu nhập vào tay Nhà nước. Luật thuế quy định rõ các khoản thuế và nghĩa vụ của người nộp thuế.

2.1. Quan Niệm Về Thuế Và Phân Loại Thuế Cơ Bản

Thuế xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, là công cụ để Nhà nước thực hiện chức năng của mình. Thuế là khoản đóng góp bắt buộc từ các tổ chức, cá nhân cho Nhà nước theo luật định. Có nhiều cách phân loại thuế, như thuế trực thu (thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân) và thuế gián thu (thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt). Mỗi loại thuế có vai trò và tác động khác nhau đến nền kinh tế.

2.2. Vai Trò Của Thuế Trong Nền Kinh Tế Quốc Dân

Thuế đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho NSNN, từ đó Nhà nước có thể chi tiêu cho các hoạt động công cộng, đầu tư vào cơ sở hạ tầng, giáo dục, y tế và các chính sách an sinh xã hội. Thuế cũng là công cụ để điều tiết nền kinh tế, khuyến khích hoặc hạn chế một số hoạt động sản xuất kinh doanh. Chính sách thuế hợp lý sẽ tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển và thu hút đầu tư.

2.3. Quan Niệm Mục Đích Và Sự Cần Thiết Thanh Tra Thuế

Thanh tra thuế là hoạt động kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật thuế của doanh nghiệp. Mục đích của thanh tra thuế là phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật thuế, đảm bảo thu đúng, thu đủ vào NSNN. Thanh tra thuế là cần thiết để đảm bảo sự công bằng giữa các doanh nghiệp, nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và ngăn chặn tình trạng trốn thuế, gian lận thuế.

III. Nội Dung Và Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Thanh Tra Thuế

Nội dung thanh tra thuế đối với doanh nghiệp bao gồm kiểm tra việc chấp hành pháp luật về kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế, chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ. Các nhân tố ảnh hưởng đến thanh tra thuế bao gồm trình độ dân trí, nhận thức xã hội, hệ thống chính sách, pháp luật, bộ máy và nguồn nhân lực làm thanh tra thuế, cơ sở vật chất phục vụ thanh tra thuế.

3.1. Nội Dung Thanh Tra Thuế Đối Với Doanh Nghiệp

Nội dung thanh tra thuế đối với doanh nghiệp bao gồm kiểm tra tính chính xác, trung thực của hồ sơ khai thuế; kiểm tra việc nộp thuế đúng hạn, đúng số tiền; kiểm tra việc sử dụng hóa đơn, chứng từ hợp lệ; kiểm tra việc tuân thủ chế độ kế toán theo quy định. Thanh tra thuế cũng có thể kiểm tra các giao dịch liên kết, chuyển giá để đảm bảo doanh nghiệp không trốn thuế.

3.2. Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp

Hiệu quả thanh tra thuế chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, như chất lượng đội ngũ cán bộ thanh tra thuế, sự hoàn thiện của hệ thống pháp luật thuế, trình độ nhận thức của doanh nghiệp về nghĩa vụ thuế, và sự hỗ trợ từ các cơ quan chức năng khác. Ngoài ra, yếu tố công nghệ thông tin cũng ngày càng quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả thanh tra thuế.

3.3. Kinh Nghiệm Thanh Tra Thuế Và Bài Học Cho Hà Nội

Nghiên cứu kinh nghiệm thanh tra thuế của các quốc gia khác và các địa phương khác trong nước có thể giúp Cục Thuế Thành phố Hà Nội học hỏi và áp dụng các phương pháp, kỹ thuật tiên tiến. Bài học kinh nghiệm cần tập trung vào việc nâng cao năng lực cán bộ, hoàn thiện quy trình thanh tra, và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin.

IV. Thực Trạng Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp Tại Hà Nội

Chương này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội. Quá trình hình thành, phát triển và chức năng, nhiệm vụ của Cục Thuế sẽ được trình bày. Tình hình thu ngân sách và thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp, bao gồm thanh tra việc chấp hành pháp luật về kê khai thuế, nộp thuế, hoàn thuế, miễn giảm thuế, chế độ kế toán, hóa đơn, chứng từ, cũng sẽ được phân tích chi tiết.

4.1. Khái Quát Về Cục Thuế Thành Phố Hà Nội

Cục Thuế Thành phố Hà Nội là cơ quan trực thuộc Tổng cục Thuế, Bộ Tài chính, có chức năng quản lý thuế trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Cục Thuế có nhiệm vụ tổ chức thu thuế, phí và các khoản thu khác vào NSNN theo quy định của pháp luật. Cục Thuế cũng có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật thuế của người nộp thuế.

4.2. Tình Hình Thu Ngân Sách Của Cục Thuế Hà Nội

Tình hình thu ngân sách của Cục Thuế Thành phố Hà Nội phản ánh tình hình kinh tế - xã hội của Thành phố Hà Nội. Số liệu thu ngân sách qua các năm cho thấy sự tăng trưởng của nền kinh tế và hiệu quả của công tác quản lý thuế. Tuy nhiên, cũng cần phân tích cơ cấu thu ngân sách để đánh giá sự bền vững của nguồn thu.

4.3. Đánh Giá Thực Trạng Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp

Đánh giá thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội cần tập trung vào các thành tựu đạt được, những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế đó. Cần phân tích hiệu quả của các cuộc thanh tra, số tiền thu hồi được từ các hành vi vi phạm pháp luật thuế, và tác động của thanh tra thuế đến ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp.

V. Giải Pháp Tăng Cường Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp Hà Nội

Chương này sẽ đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội. Các giải pháp này dựa trên những căn cứ về quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về thu ngân sách, chương trình cải cách của ngành thuế, và xu hướng phát triển của doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội.

5.1. Tăng Cường Thanh Tra Kê Khai Thuế Doanh Nghiệp

Giải pháp này tập trung vào việc nâng cao chất lượng thanh tra hồ sơ khai thuế, phát hiện các sai sót, gian lận trong kê khai thuế. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin để phân tích dữ liệu, phát hiện các dấu hiệu bất thường. Đồng thời, cần nâng cao trình độ chuyên môn của cán bộ thanh tra thuế để có thể phát hiện các hành vi trốn thuế tinh vi.

5.2. Nâng Cao Hiệu Lực Bộ Máy Thanh Tra Thuế

Để nâng cao hiệu lực bộ máy thanh tra thuế, cần kiện toàn tổ chức bộ máy, phân công nhiệm vụ rõ ràng, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận. Đồng thời, cần đầu tư vào cơ sở vật chất, trang thiết bị để phục vụ công tác thanh tra. Đặc biệt, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ thanh tra thuế.

5.3. Kiến Nghị Hoàn Thiện Chính Sách Thuế

Để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thanh tra thuế, cần kiến nghị các cấp có thẩm quyền hoàn thiện hệ thống chính sách thuế, đảm bảo tính minh bạch, rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện. Cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập, chồng chéo, gây khó khăn cho người nộp thuế và cơ quan thuế. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật thuế để nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người nộp thuế.

VI. Kết Luận Và Tầm Nhìn Về Thanh Tra Thuế Doanh Nghiệp

Nghiên cứu này đã trình bày một cách tổng quan về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội, phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả công tác này. Trong bối cảnh kinh tế ngày càng phát triển và hội nhập quốc tế, thanh tra thuế đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu cho NSNN và tạo môi trường kinh doanh công bằng.

6.1. Tóm Tắt Các Kết Quả Nghiên Cứu Chính

Nghiên cứu đã làm rõ cơ sở lý luận về thanh tra thuế, phân tích thực trạng thanh tra thuế tại Cục Thuế Thành phố Hà Nội, và đề xuất các giải pháp cụ thể để tăng cường hiệu quả công tác này. Các giải pháp tập trung vào việc nâng cao chất lượng thanh tra hồ sơ khai thuế, kiện toàn bộ máy thanh tra, và hoàn thiện chính sách thuế.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Thanh Tra Thuế

Các nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các giải pháp đã đề xuất, nghiên cứu các phương pháp thanh tra mới, và phân tích rủi ro thuế của các loại hình doanh nghiệp khác nhau. Ngoài ra, cần nghiên cứu về ứng dụng công nghệ thông tin trong thanh tra thuế, như sử dụng trí tuệ nhân tạo để phát hiện các hành vi trốn thuế.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Thanh Tra Thuế Trong Tương Lai

Trong tương lai, thanh tra thuế sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn do sự phát triển của kinh tế số và các giao dịch xuyên biên giới. Cơ quan thuế cần phải đổi mới phương pháp thanh tra, tăng cường hợp tác quốc tế, và nâng cao năng lực cán bộ để đối phó với các thách thức mới. Thanh tra thuế hiệu quả sẽ góp phần đảm bảo nguồn thu cho NSNN và tạo môi trường kinh doanh lành mạnh.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu nguồn thu ngân sách nhà nước tại các đô thị đặc biệt, khu vực doanh nghiệp luôn giữ vai trò trụ cột khi đóng góp từ 70% đến hơn 80% tổng thu nội địa. Tại địa bàn Thủ đô Hà Nội, sự phát triển vượt bậc với hơn 100.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động trong giai đoạn nghiên cứu đã tạo động lực giải phóng sức sản xuất và giải quyết việc làm cho hàng triệu lao động. Tuy nhiên, cùng với xu thế hội nhập kinh tế sâu rộng và việc chuyển đổi cơ chế quản lý sang mô hình người nộp thuế tự tính, tự khai, tự nộp theo Luật Quản lý thuế, áp lực quản lý chống thất thu ngân sách trở nên vô cùng cấp thiết. Thực tế cho thấy các hành vi gian lận thương mại, trốn thuế, chuyển giá và mua bán hóa đơn bất hợp pháp diễn biến ngày càng tinh vi, gây thất thoát hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là làm thế nào để vừa tăng cường kỷ cương thu ngân sách, vừa kiến tạo môi trường kinh doanh bình đẳng, thông thoáng cho doanh nghiệp. Đề tài tập trung nghiên cứu toàn diện hoạt động thanh tra thuế đối với cộng đồng doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội trong phạm vi thời gian từ năm 2007 đến năm 2015, trọng tâm là giai đoạn 2011 - 2015, đồng thời xác lập tầm nhìn phương hướng giải pháp đến năm 2020.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện ở việc lượng hóa các chỉ tiêu quản trị rủi ro thuế, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ thanh tra phát hiện sai phạm đạt trên 95%, kéo giảm tỷ lệ nợ đọng thuế nội địa xuống dưới mức 5% tổng thu ngân sách, góp phần củng cố nguồn lực tài chính công vững chắc cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Thủ đô.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý luận kinh tế công cộng và lý thuyết quản lý thuế hiện đại do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế OECD khởi xướng, kết hợp cùng các quy định của Luật Thanh tra số 56/2010/QH12 và Luật Quản lý thuế Việt Nam. Khung phân tích vận hành dựa trên mô hình quản lý rủi ro tuân thủ thuế, tích hợp chặt chẽ 4 nhóm chức năng quản trị cốt lõi: Tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế; Kê khai và kế toán thuế; Đôn đốc thu nợ và cưỡng chế thuế; Thanh tra và kiểm tra thuế.

Hệ thống lý thuyết làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành căn bản:

1. Thuế trực thu: Điển hình là thuế thu nhập doanh nghiệp, điều tiết trực tiếp vào phần thu nhập chịu thuế thực tế sau khi trừ các chi phí hợp lý.
2. Thuế gián thu: Bao gồm thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế xuất nhập khẩu, là khoản thu cấu thành trong giá bán hàng hóa do người tiêu dùng cuối cùng chi trả.
3. Thanh tra thuế chuyên ngành: Hoạt động xem xét, đánh giá và xử lý theo trình tự luật định của cơ quan thuế đối với việc chấp hành nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp.
4. Quản lý rủi ro thuế: Phương thức phân loại đối tượng nộp thuế theo các mức độ rủi ro từ cao xuống thấp để phân bổ nguồn lực thanh tra trọng tâm.
5. Tính tuân thủ thuế: Mức độ tự giác chấp hành các nghĩa vụ đăng ký, kê khai, nộp thuế và lưu giữ chứng từ kế toán của người nộp thuế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp xác thực từ các báo cáo định kỳ của Tổng cục Thuế và Cục Thuế thành phố Hà Nội giai đoạn 2007 - 2015, bao gồm chuỗi 10 bảng dữ liệu thống kê chuyên sâu về thu ngân sách, hồ sơ khai thuế, xử lý nợ đọng, hoàn thuế giá trị gia tăng, ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp và xử lý vi phạm hóa đơn.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát hơn 1.800 hồ sơ thanh tra doanh nghiệp mỗi năm. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng triệt để nhằm tập trung vào các nhóm doanh nghiệp có độ rủi ro cao: doanh nghiệp có phát sinh hoàn thuế lớn, doanh nghiệp kê khai lỗ liên tiếp trên 3 năm nhưng vẫn mở rộng quy mô, doanh nghiệp có giao dịch liên kết và các ngành nghề kinh doanh nhạy cảm như bất động sản, thương mại điện tử.

Phương pháp luận kinh tế chính trị Mác - Lênin với chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử là kim chỉ nam xuyên suốt. Tác giả kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích định lượng so sánh tỷ lệ phần trăm, đối chiếu lịch sử và lôgíc. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính khách quan, đa chiều khi bóc tách các sai phạm kinh tế phức tạp, đồng thời cho phép rút tỉa kinh nghiệm từ các đơn vị quản lý lớn như Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh, Cục Thuế thành phố Đà Nẵng và Cục Thuế Bangkok Thái Lan trong cùng chu kỳ thời gian.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực chứng hoạt động thanh tra thuế tại Cục Thuế thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 - 2015 mang lại 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, cơ cấu tổ chức và nhân lực thanh tra thuế còn mất cân đối nghiêm trọng. Tỷ lệ cán bộ chuyên trách làm công tác thanh tra thuế tại Cục Thuế thành phố Hà Nội chỉ chiếm khoảng 15% tổng biên chế ngành thuế địa phương. Con số này thấp hơn rất nhiều so với tiêu chuẩn thông lệ quốc tế tại các quốc gia phát triển, nơi tỷ lệ thanh tra viên thuế thường duy trì ở mức 30% đến 35% tổng số công chức thuế. Điều này dẫn đến tình trạng quá tải nghiêm trọng khi số lượng doanh nghiệp thành lập mới tăng bình quân từ 10% đến 12% mỗi năm.

Thứ hai, hành vi vi phạm về thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp diễn ra phổ biến và ngày càng tinh vi. Qua kiểm tra hồ sơ hoàn thuế và ưu đãi miễn giảm, cơ quan thuế phát hiện tình trạng doanh nghiệp phân bổ thuế giá trị gia tăng đầu vào không chính xác, lập hồ sơ hoàn thuế khi chưa hoàn thiện thủ tục đất đai, hoặc xuất bán hàng hóa thấp hơn giá vốn để chuyển giá. Điển hình tại các đô thị lớn, số thuế truy thu và xử phạt thông qua thanh tra đạt hàng ngàn tỷ đồng; số liệu so sánh năm 2015 tại Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh cho thấy thanh tra 1.817 hồ sơ đã truy thu phạt 1.751,04 tỷ đồng và giảm lỗ lũy kế tới hơn 4.121 tỷ đồng, phản ánh thực trạng kê khai sai lệch diễn ra trên diện rộng.

Thứ ba, sai phạm trong chấp hành chế độ kế toán và hóa đơn chứng từ chiếm tỷ trọng cao trong các vụ việc xử lý. Nhiều doanh nghiệp cố tình hạch toán sai lệch tài khoản kế toán nhằm che giấu doanh thu, ví dụ chuyển doanh thu thanh lý tài sản cố định từ tài khoản 711 sang tài khoản 511, hoặc trộn lẫn chi phí tài chính tại tài khoản 635 sang tài khoản 811 để làm giảm thu nhập chịu thuế. Hiện tượng mua bán, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp rồi bỏ trốn khỏi địa chỉ kinh doanh nhằm chiếm đoạt tiền hoàn thuế của ngân sách nhà nước diễn ra phức tạp.

Thứ tư, hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo và thanh tra tại bàn chưa tối ưu hóa được thời gian. Việc phân tích dấu hiệu nghi vấn trên tờ khai chưa thực sự triệt để, dẫn đến tỷ lệ phải cử đoàn thanh tra trực tiếp tại trụ sở người nộp thuế vẫn chiếm trên 80% tổng số cuộc thanh tra, gây lãng phí nguồn lực công và tạo áp lực tâm lý cho doanh nghiệp sản xuất kinh doanh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của các hạn chế trên xuất phát từ sự đan xen giữa tư duy quản lý cũ và mới trong quá trình chuyển đổi cơ chế tự khai tự nộp. Trình độ dân trí và ý thức tuân thủ pháp luật thuế của một bộ phận người nộp thuế chưa cao. Bên cạnh đó, hệ thống chính sách thuế còn nhiều điểm chồng chéo, các ứng dụng công nghệ thông tin như hệ thống TTR, TPR, QLT chưa được liên thông đồng bộ với hệ thống dữ liệu của các ngân hàng thương mại để kiểm soát triệt để dòng tiền thanh toán không dùng tiền mặt.

So sánh với các nghiên cứu trước đây tại Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc năm 2013 hay nghiên cứu tại thành phố Hải Phòng năm 2014, Cục Thuế thành phố Hà Nội phải đối mặt với áp lực quản lý các tập đoàn kinh tế đa ngành và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài với mức độ phức tạp cao hơn gấp nhiều lần. Kinh nghiệm thực tế từ Cục Thuế Bangkok Thái Lan chỉ ra rằng việc thiết lập hệ thống tự động hóa bộ tiêu chí rủi ro để đưa ra cảnh báo sớm nguy cơ gian lận trước khi chuyển tiền hoàn thuế có thể ngăn chặn hiệu quả hơn 80% rủi ro thất thoát.

Để tối ưu hóa hiệu quả tiếp nhận thông tin, toàn bộ dữ liệu phân tích biến động số thuế truy thu, cơ cấu phân loại nợ đọng và kết quả xử lý hóa đơn trong luận văn có thể được trực quan hóa thông qua biểu đồ cột chồng kết hợp bảng đối chiếu đa biến, giúp các cấp lãnh đạo dễ dàng nhận diện điểm nóng rủi ro theo từng quý và từng địa bàn quận, huyện.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng công tác thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội trong giai đoạn đến năm 2020, luận văn kiến nghị 4 nhóm giải pháp mang tính đột phá:

Thứ nhất, hiện đại hóa toàn diện quy trình thanh tra dựa trên ứng dụng phân tích dữ liệu rủi ro tự động. Cục Thuế thành phố Hà Nội cần phối hợp Tổng cục Thuế tái thiết lập bộ tiêu chí chấm điểm rủi ro điện tử, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lựa chọn chính xác đối tượng có rủi ro cao lên trên 90%, đồng thời rút ngắn 25% thời gian thanh tra thực địa tại doanh nghiệp. Lộ trình triển khai tập trung hoàn thiện trong giai đoạn 2016 - 2018.

Thứ hai, kiện toàn mô hình tổ chức bộ máy và nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ thanh tra viên. Ban Lãnh đạo Cục Thuế cần quy hoạch và bổ sung biên chế cho khối thanh tra, phấn đấu nâng tỷ lệ cán bộ thanh tra thuế đạt từ 25% đến 30% tổng biên chế vào năm 2020. Tổ chức đào tạo chuyên sâu hàng năm cho 100% thanh tra viên về kỹ năng kiểm tra giá chuyển nhượng, thương mại điện tử, kiểm toán kế toán quốc tế và ứng dụng tin học điều tra thuế.

Thứ ba, tăng cường kiểm soát chế độ hóa đơn điện tử và liên thông dữ liệu thanh toán ngân hàng. Cục Thuế cần đẩy mạnh giám sát 100% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng thông qua cơ sở dữ liệu số tập trung, phối hợp cùng Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan điều tra kinh tế để kiểm soát dòng tiền giao dịch qua ngân hàng trên 20 triệu đồng, ngăn chặn triệt để hành vi sử dụng hóa đơn khống và trốn thuế thu nhập doanh nghiệp. Thời gian thực hiện liên tục từ 2017 đến 2020.

Thứ tư, siết chặt kỷ cương công tác thanh tra lại và hoàn thiện hệ thống văn bản pháp lý. Cơ quan quản lý cần tiến hành thanh tra lại định kỳ từ 5% đến 10% các kết luận thanh tra đã ban hành nhằm phòng ngừa tiêu cực nội bộ, đảm bảo tính thượng tôn pháp luật. Song song đó, kiến nghị Bộ Tài chính rà soát, bãi bỏ các thủ tục hành chính rườm rà, xây dựng chính sách thuế minh bạch, nhất quán phù hợp với các cam kết hội nhập quốc tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu học thuật và thực tiễn có giá trị cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng sau:

1. Cơ quan quản lý thuế và cán bộ thanh tra chuyên ngành: Cung cấp cẩm nang nghiệp vụ về quy trình nhận diện 10 dấu hiệu rủi ro kế toán trên báo cáo tài chính, phương pháp kiểm tra hóa đơn và kỹ năng xử lý các điểm nghẽn trong hồ sơ miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.
2. Ban lãnh đạo, giám đốc tài chính và kế toán trưởng doanh nghiệp: Giúp doanh nghiệp hiểu rõ các tiêu chuẩn đánh giá của cơ quan thuế, chủ động rà soát hệ thống tài khoản kế toán, hoàn thiện chứng từ thanh toán và hạn chế tối đa các rủi ro bị truy thu, phạt vi phạm hành chính trong các kỳ thanh tra thực tế.
3. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh khối ngành Kinh tế - Tài chính: Tài liệu tham khảo chuẩn mực với chuỗi số liệu thực chứng phong phú giai đoạn 2011 - 2015, phương pháp tiếp cận định lượng kết hợp kinh nghiệm đối sánh quốc tế sâu sắc.
4. Cơ quan hoạch định chính sách thuộc Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế: Cung cấp luận cứ thực tiễn vững chắc để sửa đổi, hoàn thiện Luật Quản lý thuế, tinh gọn quy trình thanh tra và xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với bối cảnh kinh tế số.

Câu hỏi thường gặp

Mục đích cốt lõi của hoạt động thanh tra thuế đối với doanh nghiệp là gì? Thanh tra thuế nhằm ngăn chặn, phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật thuế, bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước và kiến tạo sự công bằng giữa các thành phần kinh tế. Qua thanh tra, cơ quan nhà nước phát hiện các sơ hở chính sách để kiến nghị sửa đổi. Thực tế năm 2015, thanh tra thuế tại các thành phố lớn đã truy thu hàng ngàn tỷ đồng cho ngân sách.

Cơ quan thuế lựa chọn đối tượng doanh nghiệp để thanh tra dựa trên những căn cứ nào? Việc lựa chọn dựa trên phân tích dữ liệu rủi ro tự động từ tờ khai, báo cáo tài chính và lịch sử tuân thủ. Các đơn vị có dấu hiệu rủi ro cao như báo lỗ liên tục trên 3 năm nhưng vẫn đầu tư mở rộng, doanh nghiệp có biến động doanh thu bất thường hoặc phát sinh số tiền hoàn thuế giá trị gia tăng lớn sẽ được ưu tiên đưa vào kế hoạch thanh tra.

Những lỗi vi phạm kế toán nào khiến doanh nghiệp dễ bị xử phạt nhất khi thanh tra thuế? Các lỗi phổ biến nhất gồm việc hạch toán nhầm lẫn giữa tài khoản doanh thu hoạt động kinh doanh 511 và thu nhập khác 711, ghi nhận sai lệch chi phí tại tài khoản 635 và 811, hoặc không lưu trữ đầy đủ chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt qua ngân hàng. Thực tế cho thấy các sai sót này dẫn đến việc bị loại trừ chi phí và truy thu thuế thu nhập doanh nghiệp rất lớn.

Tại sao cần tăng tỷ lệ biên chế cán bộ làm công tác thanh tra thuế lên mức 25% đến 30%? Khảo sát thực tế giai đoạn 2011 - 2015 cho thấy tỷ lệ cán bộ thanh tra thuế tại địa phương chỉ chiếm khoảng 15% tổng biên chế, gây ra tình trạng quá tải nghiêm trọng. Việc nâng tỷ lệ lên 25% đến 30% tiệm cận với chuẩn mực 35% của các nước OECD, giúp tăng cường độ bao phủ thanh tra và nâng cao chất lượng rà soát hồ sơ chuyên sâu.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để buổi làm việc với đoàn thanh tra thuế diễn ra thuận lợi? Doanh nghiệp cần chủ động rà soát, sắp xếp toàn bộ sổ sách kế toán, bảng phân bổ khấu hao tài sản cố định, hợp đồng kinh tế và chứng từ ngân hàng theo từng niên độ. Việc đối chiếu trước số liệu giữa tờ khai thuế với báo cáo kiểm toán độc lập sẽ giúp giải trình minh bạch, rút ngắn thời gian làm việc và hạn chế tối đa nguy cơ bị xử phạt.

Kết luận

• Thanh tra thuế là công cụ quản lý nhà nước then chốt nhằm duy trì kỷ cương tài chính, chống thất thu ngân sách và bảo vệ môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
• Luận văn đã phân tích toàn diện thực trạng thanh tra thuế tại Cục Thuế thành phố Hà Nội giai đoạn 2011 - 2015, chỉ rõ điểm nghẽn về nhân lực khi cán bộ thanh tra chỉ chiếm 15% biên chế và hệ thống cơ sở dữ liệu rủi ro chưa đồng bộ.
• Đúc kết các bài học kinh nghiệm sâu sắc từ Cục Thuế Bangkok Thái Lan, Cục Thuế thành phố Hồ Chí Minh, Cục Thuế thành phố Đà Nẵng và Cục Thuế tỉnh Vĩnh Phúc để vận dụng sáng tạo vào điều kiện Thủ đô.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược đến năm 2020 gồm ứng dụng công nghệ thông tin, kiện toàn bộ máy nhân sự, siết chặt quản lý hóa đơn và đẩy mạnh công tác thanh tra lại kết quả thanh tra.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho việc hoàn thiện thể chế quản lý thuế, hỗ trợ hơn 100.000 doanh nghiệp trên địa bàn nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật.

Về lộ trình tiếp theo, ngành thuế cần khẩn trương số hóa toàn diện tiêu chí rủi ro trong giai đoạn 2016 - 2018 và hoàn thành kiện toàn đội ngũ thanh tra chuyên nghiệp vào năm 2020. Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp hãy chủ động ứng dụng những phát hiện từ công trình nghiên cứu này để tối ưu hóa quy trình quản trị thuế, hướng tới sự phát triển kinh tế bền vững và thịnh vượng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1:Những vấn đề lý luận và kinh nghiệm về thanh tra thuế đối với doanh nghiệp. Chương2:Thực trạng thanh tra thuế đối với doanh nghiệptạiCục Thuếthànhphố Hà Nội. Chương 3:Phương hướng và giải pháp tăng cường thanh tra thuế đối với doanh nghiệp tại Cục Thuế thành phố Hà Nội. 10 CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ THANH TRA THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP 1.

Một số vấn đề về thuế 1.1 Quan niệm và phân loại thuế 1. Quan niệm về thuế Thuế xuất hiện và tồn tại cùng với sự xuất hiện và tồn tại của Nhà nước. Thuế là công cụ được Nhà nước sử dụng để phục vụ cho việc thực hiện các chức năng và nhiệm vụ của mình. Lịch sử phát triển, kéo theo các hệ thống thuế ngày càng đa dạng, ngày càng hoàn thiện, song song cùng với sự phát triển của kinh tế thị trường.

Các khoản thuế đóng góp cho NSNN được quy định công khai bằng luật pháp của Nhà nước. Thuế không chỉ đảm bảo cho việc chi tiêu để duy trì quyền lực của bộ máy Nhà nước, mà còn để chi tiêu cho các nhu cầu phúc lợi xã hội chung. Có nhiều quan điểm nhìn nhận về thuế khác nhau. Đứng trên góc độ tài chính, thuế là một trong những biện pháp tài chính bắt buộc của Nhà nước nhằm động viên một phần thu nhập từ lao động, từ của cải, từ vốn, từ các chi tiêu hàng hoá và dịch vụ của các thể nhân và pháp nhân vào tay Nhà nước để trang trải các khoản chi phí cho hoạt động của bộ máy Nhà nước và các nhu cầu chung của xã hội.

Do vậy, thuế có các đặc điểm chủ yếu sau đây: Thứ nhất: Thuế là một biện pháp tài chính của Nhà nước mang tính quyền lực, tính cưỡng chế, tính pháp lý cao nhưng sự bắt buộc này là phi hình sự. Quá trình động viên nguồn thu từ thuế của Nhà nước là quá trình chuyển đổi quyền sở hữu một bộ phận thu nhập của các pháp nhân và thể nhân thành quyền sở hữu của Nhà nước. Do đó Nhà nước phải dùng quyền lực để thực hiện quyền chuyển đổi. Tính quyền lực tạo nên sự bắt buộc là một tất yếu khách quan, nhưng vì các hoạt động thu nhập của thể nhân và pháp nhân không gây cản trở cho xã hội nên tính bắt buộc này là phi hình sự.

Vì vậy có thể nói việc đánh thuế không mang tính hình phạt. Đặc điểm này được thể chế hoá trong hiến pháp và pháp luật của mọi quốc 11 gia, việc đóng góp thuế cho Nhà nước được coi là một trong những nghĩa vụ bắt buộc đối với các thể nhân và pháp nhân. Các thể nhân và pháp nhân làm nghiã vụ đóng thuế theo luật thuế được cơ quan quyền lực tối cao quy định và nếu không thi hành sẽ bị cưỡng chế theo những hình thức nhất định. Thứ hai: Thuế là biện pháp tài chính của Nhà nước mang tính bắt buộc, song sự bắt buộc đó luôn luôn được xác lập trên nền tảng kinh tế - xã hội của người làm nhiệm vụ đóng thuế, do đó thuế bao giờ cũng chứa đựng các yếu tố kinh tế - xã hội.

Yếu tố kinh tế thể hiện: Hệ thống thuế trước hết phải kể đến thu nhập bình quân đầu người của một quốc gia, cơ cấu kinh tế, thực tiễn vận động của cơ cấu kinh tế đó, cũng như chính sách, cơ chế quản lý của Nhà nước. Cùng với yếu tố đó còn phải kể đến phạm vi, mức độ chi tiêu của Nhà nước nhằm thực hiện các chức năng kinh tế của mình. Yếu tố xã hội thể hiện: Hệ thống thuế phải dựa trên phong tục, tập quán của quốc gia, kết cấu giai cấp cũng như đời sống thực tế của các thành viên trong từng giai đoạn lịch sử. Mặt khác thuế còn thực hiện phân phối lại thu nhập xã hội đảm bảo công bằng xã hội.

Thứ ba: Thuế là một khoản đóng góp không mang tính chất hoàn trả trực tiếp. Nghĩa là khoản đóng góp của công dân bằng hình thức thuế không đòi hỏi phải hoàn trả đúng bằng số lượng và khoản thu mà Nhà nước thu từ công dân đó như là một khoản vay mượn. Nó sẽ được hoàn trả lại cho người nộp thuế thông qua cơ chế đầu tư của NSNNcho việc sản xuất và cung cấp hàng hoá công cộng. Như vậy, thuế là khoản đóng góp bắt buộc từ các thể nhân, pháp nhân cho Nhà nước theo mức độ và thời hạn được pháp luật qui định nhằm sử dụng cho mục đích công cộng.

Tùy tính chất, đối tượng, giai đoạn cụ thể mà Nhà nước quy định, đặt ra các loại thuế khác nhau, để động viên nguồn tài chính vào NSNN. Phân loại thuế và các sắc thuế chủ yếu đối với doanh nghiệp Tùy thuộc vào mục tiêu, yêu cầu của từng giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội, Nhà nước sẽ xây dựng và ban hành cơ chế chính sách động viên NSNN thông qua các sắc thuế, các loại thuế khác nhau. Tùy thuộc vào cơ sở, tính chất, mục đích phân định, 12 thuế được phân loại theo các tiêu thức sau: Căn cứ vào tính chất của nguồn tài chính động viên vào NSNN, thuế được phân làm 2 loại: Một là: Thuế gián thu, là loại thuế Nhà nước sử dụng nhằm động viên một phần thu nhập của người tiêu dùng hàng hóa, sử dụng dịch vụ thông qua việc thu thuế đối với người sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ. Tính chất gián thu thể hiện ở chỗ người nộp thuế và người chịu thuế không đồng nhất với nhau.

Thuế gián thu là một bộ phận cấu thành trong giá cả hàng hoá, dịch vụ do chủ thể hoạt động sản xuất, kinh doanh nộp cho Nhà nước nhưng người tiêu dùng lại là người phải chịu thuế. Ở Việt Nam loại thuế này bao gồm: Thuế giá trị gia tăng, thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt. Hai là: Thuế trực thu, là loại thuế mà Nhà nước thu trực tiếp vào phần thu nhập của các pháp nhân hoặc thể nhân. Tính chất trực thu thể hiện ở chỗ người nộp thuế theo quy định của pháp luật đồng thời là người chịu thuế.

Thuế trực thu trực tiếp động viên, điều tiết thu nhập của người chịu thuế. Ở Việt Nam loại thuế này gồm: thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập đối với người có thu nhập cao, thuế chuyển quyền sử dụng đất, thuế sử dụng đất nông nghiệp. Căn cứ vào đối tượng đánh thuế, thuế được phân thành:thuế đánh vào hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ như thuế giá trị gia tăng; thuế đánh vào sản phẩm hàng hoá như thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt;thuế đánh vào thu nhập như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân; thuế đánh vào tài sản như thuế nhà đất, thuế tài sản, thuế trước bạ; thuế đánh vào việc khai thác hoặc sử dụng một số tài sản quốc gia như thuế tài nguyên, thuế sử dụng đất, sử dụng vốn của NSNN. Có nhiều các sắc thuế, phí và lệ phí ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, sau đây liệt kê một số sắc thuế chủ yếu như: Thuế môn bài:Là thuế đánh hàng năm vào việc được phép sản xuất, kinh doanh của các thể nhân, pháp nhân.

13 Căn cứ để tính thuế môn bài đối với các doanh nghiệp là vốn đăng ký của năm trước năm tính thuế. Mỗi khi có thay đổi tăng hoặc giảm vốn đăng ký, cơ sở kinh doanh phải kê khai với cơ quan thuế trực tiếp quản lý để làm căn cứ xác định thuế môn bài của năm sau. Thuế giá trị gia tăng:Là sắc thuế tính trên khoản giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh ở từng khâu trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Thuế GTGT là sắc thuế tiêu dùng nhiều giai đoạn không trùng lắp.

Tổng số thuế thu được của tất cả các giai đoạn đúng bằng số thuế tính trên giá bán cho người tiêu dùng cuối cùng. Thuế GTGT có tính trung lập kinh tế cao, sản phẩm được luân chuyển qua nhiều hay ít giai đoạn thì tổng số thuế GTGT phải nộp của tất cả các giai đoạn không thay đổi. Thuế GTGT là một sắc thuế thuộc loại gián thu. Thuế GTGT là một khoản tiền được cộng vào giá bán hàng hoá, dịch vụ mà người mua phải trả khi mua hàng.

Thuế GTGT có tính chất lũy thoái so với thu nhập. Thuế GTGT có tính lãnh thổ, đối tượng chịu thuế là người tiêu dùng trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. Thuế thu nhập doanh nghiệp:Là sắc thuế tính trên thu nhập chịu thuế của các doanh nghiệp trong kỳ tính thuế. Thuế thu nhập doanh nghiệp là một loại thuế trực thu đánh vào thu nhập thực tế của các thể nhân hoặc các pháp nhân nhưng không phải toàn bộ thu nhập của các thể nhân hoặc các pháp nhân là đối tượng đánh thuế, mà thuế thu nhập chỉ điều chỉnh hay thu trên một phần thu nhập chịu thuế tức là các khoản sau khi đã miễn trừ một số chi phí hợp lý.

Thuế TNDN phụ thuộc vào kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp hoặc các nhà đầu tư và là thuế khấu trừ trước thuế thu nhập cá nhân. Thuế tài nguyên:Là thuế đánh vào tài nguyên thiên nhiên khai thác được.Thuế tài nguyên là khoản thu mang tính chất tô nhượng. Những cơ sở khai 14 thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên phải trả cho Nhà nước một khoản tiền, thông qua đó Nhà nước có thể thu hồi một phần giá trị của tài nguyên. Trong nhiều trường hợp, thuế tài nguyên mang tính chất của một loại phí sử dụng để bù đắp các khoản chi phí có liên quan đến việc quản lý, bảo vệ và tái tạo nguồi tài nguyên.

Thuế tiêu thụ đặc biệt:Là sắc thuế đánh vào một số hàng hóa dịch vụ đặc biệt nằm trong danh mục Nhà nước quy định. Tính chất đặc biệt hay không đặc biệt của hàng hoá, dịch vụ ở một quốc gia tuỳ thuộc vào phong tục, tập quán, lối sống văn hóa và mức thu nhập bình quân đầu người của quốc gia đó. Thuế TTĐB được thu một lần vào khâu sản xuất, nhập khẩu hàng hoá hoặc kinh doanh dịch vụ. Đây là loại thuế tiêu dùng một giai đoạn nên không gây nên sự trùng lắp qua các khâu của quá trình luân chuyển hàng hóa.

Thuế TTĐB thường có mức động viên cao. Thuế TTĐB có thể được xác định trên cơ sở giá trị hoặc trên cơ sở đơn vị đo lường khác và thường được thu với mức thuế suất cao hơn so với thuế tiêu dùng thông thường. Danh mục hàng hóa, dịch vụ chịu thuế TTĐB không nhiều và thay đổi tuỳ thuộc vào điều kiện phát triển kinh tế xã hội và mức sống của dân cư.