Mở đầu Giới thiệu tổng quan về đề tài, gồm lý do hình thành đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng khảo sát và phạm vi nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn của đề tài. Chương 2: Cơ sở lý thuyết Trình bày nền tảng lý thuyết để thực hiện nghiên cứu, gồm tổng quan về giáo dục đại học, các khái niệm lý thuyết liên quan đến đề tài nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu cũng như đưa ra các giả thuyết thống kê tương ứng. Chương 3: Phương pháp nghiên cứu 6 Trình bày thiết kế nghiên cứu bằng cách mô tả quy trình nghiên cứu tổng quát và lập tiến độ thực hiện; xây dựng thang đo sơ bộ cho đề tài nghiên cứu; xác định phương pháp phân tích dữ liệu và tiến trình thực hiện nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu Trình bày kết quả phân tích dữ liệu thu được từ nghiên cứu định lượng chính thức và đưa ra kết luận từ những giả thuyết nghiên cứu.
Chương 5: Kết luận, kiến nghị và hạn chế Tóm tắt các kết quả chính thu được từ nghiên cứu, đưa ra các kiến nghị về mặt quản trị, đồng thời chỉ ra những hạn chế của đề tài và đề xuất hướng giải quyết cho các nghiên cứu tiếp theo. 7 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT TÓM TẮT CHƯƠNG 2: Trước khi tiến hành xây dựng mô hình nghiên cứu, chúng ta cần nắm vững cơ sở lý thuyết của nó. Chính vì vậy, chương này được thực hiện nhằm mục đích phân tích bối cảnh của đề tài cũng như xác định nền tảng lý thuyết để tiến hành nghiên cứu. Các nội dung chính được trình bày trong chương này gồm: - Trình bày tổng quan về giáo dục đại học thông qua việc đề cập đến khái niệm, đặc điểm của giáo dục đại học và thực trạng của nó tại Việt Nam.
Trên cơ sở đó, viện dẫn để chứng minh tính cấp thiết của các nghiên cứu liên quan tới dịch vụ đào tạo sau đại học. - Tóm lược lý thuyết về quan điểm lý luận trọng dịch vụ (Service-Dominant Logic – SDL) như quá trình hình thành và phát triển của SDL và các khái niệm then chốt của quan điểm này. - Đề xuất mô hình nghiên cứu: trình bày cách xây dựng mô hình nghiên cứu và đưa ra các giả thuyết thống kê liên quan. TỔNG QUAN VỀ GIÁO DỤC ĐẠI HỌC 2.
Khái niệm về giáo dục đại học Giáo dục được xem là một hình thức học tập, trong đó kiến thức, các kỹ năng và thói quen của một nhóm người sẽ được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua các hoạt động giảng dạy, đào tạo hoặc nghiên cứu. Về cơ bản, các hoạt động này thường cần có sự hướng dẫn, nhưng cũng có thể nhờ tự học (John Dewey, 1916/1944). Trên thực tế, các hoạt động giáo dục xuất hiện liên tục tại nhiều môi trường sống khác nhau của con người như trong gia đình, ở trường học, tại cơ quan… Dựa vào hệ thống phân loại CPC (United Nations Provisional Central Product Classification), giáo dục có thể được chia làm 5 loại hình sau: (1) giáo dục tiểu học (primary education); (2) giáo dục trung học (secondary education); (3) giáo dục đại học (higher education); (4) giáo dục cho người lớn (adult education); và (5) giáo dục khác (other education). Trong đó, giáo dục đại học đặc biệt được chú trọng vì bên cạnh việc trang bị cho con người vốn kiến thức chuyên sâu, giáo dục đại học còn góp phần thúc đẩy người học tìm tòi, khám phá và làm giàu thêm cho kho tàng tri thức nhân loại.
Nhiều học giả đã tìm cách khái niệm hóa loại hình giáo dục này dựa trên quan điểm cá nhân. Tuy nhiên, cho đến nay, họ vẫn chưa đi đến một khái niệm thống nhất. Qua quá trình tìm hiểu và chọn lọc, Ronald Barnett (1992) nhận thấy có bốn khái niệm thông dụng nhất về giáo dục đại học, gồm: (1) giáo dục đại học là một dây chuyền sản xuất mà đầu ra là nguồn nhân lực đạt chuẩn; (2) giáo dục đại học là công tác đào tạo các nhà nghiên cứu; (3) giáo dục đại học là công tác tổ chức, quản lý giảng dạy một cách hiệu quả; và (4) giáo dục đại học là mở rộng cơ hội trong cuộc sống của người học. Đặc điểm chung của các khái niệm này là chúng được xây dựng dựa trên các vai trò khác nhau của giáo dục đại học.
Do đó, chúng có mối quan hệ tương hỗ, tác động qua lại và tạo nên tính chất riêng, đặc thù của lĩnh vực giáo dục đại học (Ronald Barnett, 1992). Đặc điểm của dịch vụ giáo dục đại học Căn cứ trên các tiêu chí phân loại dịch vụ của Lovelock (1983/ 1991), giáo dục đại học là một dịch vụ các các đặc điểm như sau: 9 2. Bản chất của hoạt động dịch vụ Dịch vụ giáo dục đại học có các đặc tính sau: vô hình, không đồng nhất, không tác rời khỏi người cung cấp dịch vụ, có thể biến đổi, có thể bị diệt vong và đòi hỏi phải có sự tham gia của khách hàng trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ (Shank et al. Do đó, về bản chất, giáo dục đại học là một loại hình dịch vụ đặc biệt được thực hiện thông qua các hoạt động vô hình (giảng dạy, nghiên cứu) nhằm truyền đạt tri thức cho thế hệ trẻ và qua đó đào tạo nguồn nhân lực có trí tuệ để đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội.
Cùng với sự hình thành và phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế tri thức, giáo dục đại học ngày càng được chú trọng. Trong khoảng hơn một thập niên trở lại đây, giáo dục đại học đã chuyển dần từ hình thức đào tạo thiểu số tinh hoa sang hình thức đào tạo số đông đại chúng (Ng. Trên cơ sở đó, thị trường dịch vụ giáo dục đại học cũng được hình thành. Như vậy, giáo dục đại học là một hoạt động dịch vụ có bản chất phức tạp và giữ vai trò quan trọng trong đời sống xã hội hiện đại.
Mối quan hệ giữa tổ chức cung cấp dịch vụ và khách hàng Khác với đại đa số các dịch vụ khác, quá trình cung cấp dịch vụ giáo dục đại học đòi hỏi sự tham gia của cả nhà cung cấp (các trường đại học) và khách hàng (các học viên). Mức độ tham gia và thái độ tiếp nhận của học viên sẽ tác động trực tiếp đến chất lượng dịch vụ mà họ nhận được. Bên cạnh đó, dịch vụ giáo dục đại học còn đòi hỏi sự ràng buộc và cam kết lâu dài của khách hàng (các học viên) đối với nhà cung cấp dịch vụ (các trường đại học). Sau khi trúng tuyển, các học viên phải kê khai đầy đủ các thông tin liên quan đến bản thân, gia đình cho trường và phải cam kết tham gia đầy đủ các hoạt động liên quan do trường tổ chức.
Đồng thời, các học viên cũng chịu sử quản lý của trường trong khoảng thời gian học tập. Ngược lại, các trường cũng phải có trách nhiệm tổ chức, quản lý, giảng dạy theo đúng chương trình đào tạo đã đề ra, đảm bảo chất lượng đầu ra theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền. Như vậy, trong dịch vụ giáo dục đại học, mối quan hệ giữa tổ chức cung cấp dịch vụ (nhà trường) và khách hàng (học viên) là dạng quan hệ chính thống, có tính 10 ràng buộc cao. Mối quan hệ này được duy trì một cách liên tục trong suốt quá trình cung cấp dịch vụ.
Mức độ đáp ứng nhu cầu cá nhân trong quá trình cung cấp dịch vụ Hiện nay, các trường đại học đều thiết lập chương trình khung cho các hoạt động đào tạo của họ. Do đó, xét về hình thức, giáo dục đại học là một loại hình dịch vụ có mức độ chuẩn hóa cao. Tuy nhiên, do bản chất của hoạt động dịch vụ là cung cấp tri thức thông qua hoạt động giảng dạy, nghiên cứu nên trên thực tế, sản phẩm được cung cấp sẽ không đồng nhất và phụ thuộc nhiều yếu tố (như trình độ, phương thức giảng dạy của giảng viên, năng lực, thái độ học tập của học viên…). Song song đó, hình thức cung ứng dịch vụ cũng rất đa dạng để có thể thích ứng với từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể.
Với chủ trương nâng cao khả năng tự học và đề cao tính sáng tạo trong học viên, chương trình đào tạo của các trường đều có quy định các tiết tự học và cho phép học viên được lựa chọn một số môn học tùy theo nhu cầu và nguyện vọng của bản thân. Ngoài ra, với việc áp dụng quy chế tín chỉ tại một số trường, các học viên sẽ có thể chủ động trong việc lập kế hoạch học tập riêng cho bản thân. Nhìn chung, giáo dục đại học là một dịch vụ có mức độ chuẩn hóa cao nhưng nhờ có các hình thức cung cấp dịch vụ đa dạng và linh hoạt và phụ thuộc phần lớn vào yếu tố con người (giảng viên, học viên), dịch vụ này vẫn có mức độ thích ứng với nhu cầu của khách hàng tương đối cao. Bản chất của nhu cầu và khả năng cung ứng dịch vụ Để xác định được bản chất của nhu cầu về dịch vụ giáo dục đại học, trước tiên, chúng ta cần nhận biết đối tượng khách hàng của dịch vụ này.
Khách hàng của dịch vụ giáo dục đại học không đơn thuần chỉ là các học sinh hay phụ huynh mà còn bao gồm nhiều đối tượng khác (Weaver, 1978; Robinson & Long, 1987; Kanji & Tambi, 1999). Tuy nhiên, xét một cách tượng đối, học sinh và phụ huynh có thể được xem là hai nhóm khách hàng ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định lựa chọn dịch 11 vụ giáo dục đại học. Thông thường, hai nhóm này sẽ tiến hành lựa chọn dịch vụ căn cứ vào năng lực học tập, sở thích và nhu cầu cá nhân của học viên. Bên cạnh đó, chất lượng và uy tín của các trường cũng là một trong các yếu tố tác động mang tính quyết định đối với sự lựa chọn của phụ huynh/ học viên.
Xu hướng chung trong việc lựa chọn dịch vụ giáo dục đại học là ưu tiên tham gia thi tuyển và các trường có chất lượng cao và uy tín. Do đó, để có thể thu hút được học viên (đặc biệt là các học viên có năng lực tốt), các trường cần phải không ngừng nâng cao chất lượng đào đạo và củng cố vị thế, uy tín của mình. Ngày nay, hầu hết các quốc gia trên thế giới đều xem giáo dục là quốc sách hàng đầu và đầu tư ngân sách lớn cho công tác giáo dục đào tạo. Về bản chất, nhu cầu giáo dục đại học không còn là nhu cầu cá nhân mà đã trở thành nhu cầu xã hội.