Danh Từ và Danh Ngữ: Vấn Đề Chuyển Dịch Anh - Việt

Tài liệu nghiên cứu Danh từ danh ngữ và vấn đề chuyên dịch anh việt, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về .

• Tác giả: Đào Nguyên Phượng
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Dũng
• Trường học: Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học so sánh
• Đề tài: Danh Từ/Danh Ngữ Và Vấn Đề Chuyển Dịch Anh - Việt (qua bản dịch cuốn Cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer của Mark Twain)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ ngữ văn
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: TP.Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài và phạm vi nghiên cứu
• Lịch sử vấn đề
• Phương pháp nghiên cứu và tư liệu nghiên cứu
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN TÍNH [± ĐẾM ĐƯỢC] CỦA DANH TỪ
• 1.1. Khái niệm danh từ và danh từ [±đếm được]
• 1.2. Những vấn đề dịch thuật liên quan đến loại từ
• 1.2.1. Khái quát về loại từ
• 1.2.2. Những lỗi dịch thuật liên quan đến loại từ
• 1.2.2.1. Dịch thiếu loại từ
• 1.2.2.2. Dịch thừa loại từ
• 1.2.2.3. Dịch sai loại từ
• 1.3. Những vấn đề dịch thuật liên quan đến dịch định ngữ
• 1.3.1. Định ngữ là đại từ chỉ xuất this (these), that (those)
• 1.3.2. Định ngữ trang trí (hay định ngữ miêu tả) và định ngữ hạn định
• 1.3.3. Định ngữ chỉ số thứ tự
• 1.3.4. Định ngữ bao hàm ý đơn nhất
• 1.3.5. Định ngữ là mệnh đề hay tiểu cú (liên hệ)
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN PHẠM TRÙ SỐ CỦA DANH TỪ /DANH NGỮ
• 2.1. Khái niệm số
• 2.2. Sự biến đổi hình thái của danh từ
• 2.2.1. Sự biến đổi hình thái chủ yếu
• 2.2.2. Các trường hợp đặc biệt
• 2.2.2.1. Những danh từ chỉ có số phức, tận cùng bằng –s
• 2.2.2.2. Những danh từ chỉ có số phức, không tận cùng bằng –s
• 2.2.2.3. Những danh từ chỉ có số đơn, tận cùng bằng –s
• 2.2.2.4. Những danh từ vừa là số đơn, vừa là số phức, tận cùng bằng –s
• 2.2.2.5. Những danh từ vừa là số đơn, vừa là số phức, không tận cùng bằng –s
• 2.3. Sự phù hợp và tuyển chọn số trong danh ngữ
• 2.3.1. Sự phù hợp
• 2.3.2. Sự tuyển chọn
• 2.3.2.1. Những từ chọn danh từ trung tâm số đơn
• 2.3.2.2. Những từ chọn danh từ trung tâm số phức
• 2.3.2.3. Những từ chọn trung tâm số đơn hoặc số phức
• 2.4. Sự phù hợp giữa đại từ và tiền sở chỉ của nó
• 2.4.1. Bản chất của mối quan hệ phù hợp
• 2.4.2. Sự phù hợp ngôi – số giữa đại từ nhân xưng và tiền sở chỉ
• 2.4.2.1. Với tập hợp và bộ phận
• 2.4.2.2. Với sự kết hợp
• 2.5. Sự phù hợp giữa chủ ngữ và động từ
• 2.5.1. Sự phù hợp đơn giản
• 2.5.2. Các trường hợp phá vỡ quy tắc phù hợp đơn giản
• 2.5.2.1. Với danh từ tập hợp số đơn và cấu trúc danh từ định lượng rõ ràng về số
• 2.5.2.2. Với danh ngữ đo lường
• 2.5.2.3. Với cấu trúc tỷ lệ
• 2.5.2.4. Với quan hệ nối
• 2.5.2.5. Với nghi vấn từ
• 2.5.2.6. Với cấu trúc one of X who …
• 2.5.2.7. Với Any và none, either và neither với tư cách là những định ngữ nối trung tâm
• 2.5.2.8. Với câu chẻ (nhấn mạnh chủ ngữ)
• 2.5.3. Sự kết hợp trong chủ ngữ
• 2.5.3.1. Với neither … nor
• 2.5.3.2. Với not only … but also
• 2.5.3.3. Với and not hay but not
• 2.6. Vấn đề dịch Số trong tiếng Việt
• 2.6.1. Trường hợp số đơn
• 2.6.1.1. Với a/an, one
• 2.6.1.2. Với each, every
• 2.6.2. Trường hợp số phức
• 2.6.2.1. Với số từ
• 2.6.2.2. Với lượng ngữ chỉ số lượng không xác định
• 2.6.2.3. Với phân lượng từ
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN TÍNH [±XÁC ĐỊNH] CỦA DANH NGỮ
• 3.1. Khái niệm tính xác định
• 3.2. Tính [± xác định] trong tiếng Anh
• 3.2.1. Quán từ xác định The
• 3.2.2. Từ chỉ xuất this (these), that (those)
• 3.2.3. Quán từ bất định a(n)
• 3.3. Tính [±xác định] trong tiếng Việt
• 3.3.1. Phương tiện biểu đạt tính xác định
• 3.3.2. Phương tiện biểu đạt tính không xác định
• 4. CHƯƠNG 4: NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐẠI TỪ
• 4.1. Khái niệm đại từ
• 4.2. Đại từ trong tiếng Anh
• 4.3. Đại từ trong tiếng Việt
• 4.4. So sánh các tiểu loại đại từ tiếng Anh và tiếng Việt
• 4.5. Những vấn đề về dịch đại từ nhân xưng
• 4.6. Vấn đề dịch “sở hữu”
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• BẢNG CHỈ DẪN THUẬT NGỮ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Danh Từ Danh Ngữ Trong Dịch Thuật

Nghiên cứu về danh ngữ không phải là một vấn đề mới. Đã có nhiều công trình nghiên cứu và bài báo của các nhà ngôn ngữ học, nhà nghiên cứu viết về danh ngữ tiếng Việt và tiếng Anh trên các phương diện: cấu trúc, thành phần, đặc điểm cấu tạo, quan hệ ngữ nghĩa giữa thành phần phụ và thành phần chính. Tuy nhiên, còn ít công trình nghiên cứu danh ngữ tiếng Anh trong sự đối chiếu với tiếng Việt. Danh ngữ tiếng Anh chiếm tỷ lệ lớn về số lượng trong cấu trúc câu, lại có cấu trúc nội tại phức tạp. Điều này gây không ít khó khăn cho công tác biên dịch từ tiếng Anh sang một ngôn ngữ khác, đặc biệt là tiếng Việt, một ngôn ngữ đơn lập điển hình có các quan hệ ngữ pháp không được diễn đạt trong nội bộ từ mà phải thông qua ba phương thức chủ yếu: trật tự từ, hư từ và ngữ điệu. Luận án đã chọn tác phẩm Cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer với nguyên tác bằng tiếng Anh của Mark Twain và bản dịch bằng tiếng Việt của Nguyễn Tuấn Quang (1984) để khảo sát, đối chiếu việc chuyển dịch danh ngữ tiếng Anh và tiếng Việt.

1.1. Lịch Sử Nghiên Cứu Danh Từ và Danh Ngữ

Việc nghiên cứu ngữ, đặc biệt là ngữ danh từ, được nhiều nhà ngôn ngữ học trong và ngoài nước quan tâm và đi sâu miêu tả. Ta thấy có các công trình của O. Jerpersen (1924) [1958] với The Philosophy of Grammar, N. Chomsky (1965) với Aspects of the Theory of Syntax, R. Asher (Editor-in-Chief)(1994) với The Encyclopedia of Language and Linguistics, D.Geoffrey Pullum (2002) với The Cambridge Grammar of the English language. Trong cuốn The Noun Phrase, xuất bản năm 2004, Jan Rijkhoff đã đưa ra một mô hình ngữ nghĩa để mô tả cấu trúc bên dưới của bất kỳ ngôn ngữ tự nhiên nào. Ông phân tích danh ngữ như một hệ thống cấp bậc ngữ nghĩa cung cấp bốn bổ ngữ danh từ có liên quan đến chất lượng, số lượng, vị trí và diễn ngôn.

1.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Dịch Thuật Danh Từ Danh Ngữ

Phương pháp phân tích ngữ nghĩa – cú pháp: để tìm ra cấu trúc danh ngữ trong câu cũng như cấu trúc các thành tố trong nội bộ danh ngữ. Phương pháp so sánh - đối chiếu: được sử dụng để tìm những nét tương đồng cũng như dị biệt trong cấu trúc danh ngữ tiếng Anh và tiếng Việt. Từ đó đưa ra hướng dịch thuật để có một bản dịch chuyển tải được đầy đủ ý của văn bản gốc. Các ví dụ trích dẫn được lấy từ tác phẩm nguyên tác tiếng Anh The Adventures of Tom Sawyer của Mark Twain, Collier Books, New York, N., 1962 và bản dịch tiếng Việt Cuộc phiêu lưu của Tom Sawyer của Nguyễn Tuấn Quang, NXB. Măng Non, TP. Hồ Chí Minh, 1984.

II. Thách Thức Dịch Thuật Danh Từ Đếm Được Anh Việt

Người ta thường dựa vào tính [± đếm được] hay tính [± đơn vị] để phân loại danh từ. Tính [± đếm được] thường được hiểu là [± khả năng] kết hợp được với quán từ và yếu tố chỉ lượng. Allan (1980) đều cho rằng thế đối lập [± đếm được] là một trong những đặc trưng tiêu biểu nhất của các đơn vị định danh trong các ngôn ngữ nói chung. Theo Cao Xuân Hạo (1998), chỉ riêng sự có mặt của thế đối lập [± đếm được] cũng đủ để khu biệt danh từ và danh ngữ với các từ loại và ngữ đoạn khác, và mặt khác, khó lòng có thể quan niệm nổi một ngôn ngữ lại không biết đến thế đối lập này trong ngữ pháp của nó. Sự phân biệt này dựa vào việc thừa nhận hay không đối tượng có thể [± đếm được] (đối tượng đó có thể là cá thể hoặc tập thể).

2.1. Phân Loại Danh Từ Đếm Được và Không Đếm Được

Danh từ đếm được trong tiếng Anh chỉ một lớp những thực thể riêng lẻ của cùng một loại. Những thực thể đơn lẻ này là những phần nhỏ nhất theo nghĩa là chúng không thể được chia thành những phần nhỏ hơn cùng loại mà được xem như là một tổng thể. Ví dụ: “A boy” gồm có đầu, tay, chân, mắt, mũi, v. nhưng bản thân từng phần này không tạo nên được cái nghĩa “boy”, mà là tổng hợp của tất cả các bộ phận mới tạo nên cái nghĩa “boy” ấy. Những danh từ thuộc loại này có thể đếm được, có hình thức số, có thể kết hợp với số đếm hoặc lượng từ (one, two, several, every, each,…), và mạo từ bất định a/an.

2.2. Danh Từ Khối và Vấn Đề Dịch Thuật

Tên gọi danh từ khối cũng có thể gây hiểu lầm với những danh từ chỉ dùng để chỉ chất liệu, vì từ “khối” thường gợi lên trong tâm tưởng chúng ta hình ảnh những vật không hình thù, không phân lập. Nhưng sự phân biệt chất liệu và vật thể trong ngôn ngữ và trong thực tế khách quan không hề đồng nhất. Trong một công trình bàn về danh từ khối, T. Burge (1979) đã khẳng định: Không phải hễ là danh từ khối thì luôn luôn chỉ chất liệu, những danh từ khối như fruit (trái cây), clothing (quần áo), apparatus (bộ dụng cụ), hardware (đồ ngũ kim), đều không hề chỉ chất liệu, mà chỉ vật thể.

III. Dịch Thuật Danh Từ Danh Ngữ Vấn Đề Loại Từ Trong Anh Việt

Loại từ là một từ được một vài ngôn ngữ dùng để phân loại danh từ dựa vào nghĩa của nó. Trong ngôn ngữ có loại từ, một danh từ có thể có hay không có loại từ đi kèm để chỉ sự phân loại dựa trên khái niệm của vật được nói đến của danh từ và thường được dùng để đếm. Loại từ không phải là đơn vị ngữ pháp mà là đơn vị từ vựng. Một ngôn ngữ có thể có hàng trăm loại từ. Ví dụ, trong tiếng Nhật, loại từ dùng cho người là nin, và được dùng để đếm người. Chẳng hạn như: san-nin no seito = ba sinh viên; san-nin no sensei = ba giáo viên.

3.1. Chức Năng và Đặc Điểm Của Loại Từ

Loại từ phù hợp với sở chỉ của danh từ, chứ không phải với chính danh từ đó. Bởi vì loại từ là từ, chứ không phải là những chức năng ngữ pháp nên không hiếm trường hợp loại từ được lấy từ những ngôn ngữ khác. Ở khía cạnh này, chúng rất giống với những từ đo lường. Khi ta đếm ly cà phê ta không cần biết đó là loại ly gì hay loại cà phê nào. Tuy nhiên, không phải tất cả loại từ đều là từ đo lường. Dixon (1986), loại từ là những đơn vị từ vựng tự do, xuất hiện trong cùng danh ngữ với danh từ mà nó bổ nghĩa.

3.2. Loại Từ Trong Tiếng Việt và Dịch Thuật

Phần lớn danh từ tiếng Việt không đếm được, cho nên để có thể cá thể hóa hoặc đếm thì người ta phải dùng tổ hợp [loại từ (danh từ chỉ đơn vị) + danh từ không đếm được]. Theo Nguyễn Tài Cẩn (1977), loại từ là những từ chỉ đơn vị tự nhiên như anh, ông, con, cái, cuốn …. Nó kết hợp với những từ chỉ đơn vị quy ước như tấn, tạ, cân, thước, lít… tạo thành một loại gọi là những từ chỉ đơn vị. Những từ chỉ đơn vị có khả năng kết hợp với số đếm nên được xếp vào loại danh từ đếm được.

IV. Phạm Trù Số Của Danh Từ Danh Ngữ và Dịch Thuật

Chương hai đề cập đến vấn đề Số trong danh ngữ tiếng Anh và tiếng Việt: khái niệm về Số (như một phạm trù), phạm vi áp dụng của Số và các vấn đề liên quan đến việc dịch Số. Một số lỗi trong việc dịch lượng từ cũng được nêu lên ở chương này.

4.1. Sự Biến Đổi Hình Thái Của Danh Từ Theo Số

Sự biến đổi hình thái chủ yếu của danh từ theo số trong tiếng Anh thường là thêm '-s' hoặc '-es' vào cuối từ để biểu thị số nhiều. Tuy nhiên, có nhiều trường hợp đặc biệt cần lưu ý, ví dụ như những danh từ chỉ có số phức, tận cùng bằng –s (như news, physics), những danh từ chỉ có số phức, không tận cùng bằng –s (như people, cattle), và những danh từ vừa là số đơn, vừa là số phức (như sheep, deer).

4.2. Vấn Đề Dịch Thuật Số Đơn và Số Nhiều Trong Tiếng Việt

Trong tiếng Việt, phạm trù số không được thể hiện rõ ràng như trong tiếng Anh. Để biểu thị số nhiều, người ta thường sử dụng các lượng từ chỉ số lượng không xác định (như nhiều, vài, một số) hoặc các phân lượng từ (như tất cả, mỗi). Việc dịch thuật từ tiếng Anh sang tiếng Việt cần chú ý đến ngữ cảnh để lựa chọn cách diễn đạt phù hợp, tránh dịch máy móc gây khó hiểu.

V. Tính Xác Định Của Danh Ngữ và Thách Thức Dịch Thuật

Chương ba của luận văn nói về tính [±xác định] của danh ngữ và các phương tiện thể hiện nó trong tiếng Anh và tiếng Việt.

5.1. Quán Từ Xác Định The và Vấn Đề Dịch Thuật

Quán từ xác định 'the' trong tiếng Anh được sử dụng để chỉ một đối tượng cụ thể, đã được đề cập trước đó hoặc được biết đến bởi cả người nói và người nghe. Trong tiếng Việt, không có quán từ tương đương, do đó, người dịch cần sử dụng các phương tiện khác để biểu thị tính xác định, ví dụ như sử dụng các từ 'này', 'kia', hoặc lặp lại danh từ.

5.2. Tính Xác Định Trong Tiếng Việt và Phương Tiện Biểu Đạt

Trong tiếng Việt, tính xác định có thể được biểu thị bằng nhiều phương tiện khác nhau, bao gồm trật tự từ, ngữ cảnh, và các từ chỉ định (như 'này', 'kia', 'đó'). Việc xác định đúng tính xác định của danh ngữ trong tiếng Anh và chuyển tải nó một cách chính xác sang tiếng Việt là một thách thức quan trọng trong dịch thuật.

VI. Dịch Thuật Đại Từ Nhân Xưng Anh Việt Những Lưu Ý Quan Trọng

Chương bốn viết về đại từ và so sánh các tiểu loại đại từ trong tiếng Anh và tiếng Việt. Chương này đi sâu vào việc nghiên cứu cách chuyển dịch đại từ nhân xưng và sở hữu từ tiếng Anh sang tiếng Việt, đồng thời rút ra một số lỗi của dịch giả khi dịch đại từ trong tác phẩm Cuộc phiêu lưu của Tom Xo-Yơ.

6.1. So Sánh Đại Từ Nhân Xưng Trong Hai Ngôn Ngữ

Hệ thống đại từ nhân xưng trong tiếng Anh và tiếng Việt có nhiều điểm khác biệt. Tiếng Anh sử dụng các đại từ 'I', 'you', 'he', 'she', 'it', 'we', 'they' để chỉ ngôi và số. Tiếng Việt có hệ thống đại từ phức tạp hơn, với nhiều từ xưng hô khác nhau tùy thuộc vào tuổi tác, địa vị xã hội, và mối quan hệ giữa người nói và người nghe. Việc lựa chọn đại từ phù hợp trong dịch thuật là rất quan trọng để đảm bảo tính tự nhiên và chính xác của bản dịch.

6.2. Vấn Đề Dịch Thuật Đại Từ Sở Hữu và Ngữ Cảnh

Việc dịch đại từ sở hữu từ tiếng Anh sang tiếng Việt cũng đòi hỏi sự cẩn trọng. Trong tiếng Anh, đại từ sở hữu (như 'my', 'your', 'his', 'her', 'its', 'our', 'their') thường đứng trước danh từ. Trong tiếng Việt, có nhiều cách để biểu thị sở hữu, ví dụ như sử dụng giới từ 'của' hoặc sử dụng các cấu trúc ngữ pháp khác. Việc lựa chọn cách diễn đạt phù hợp phụ thuộc vào ngữ cảnh cụ thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và Tài liệu tham khảo, luận văn gồm có bốn chương chính: Chương một của luận văn đề cập đến khái niệm danh từ, các loại danh từ trong tiếng Anh và tiếng Việt, loại từ và những vấn đề về dịch định ngữ. Bên cạnh đó, người viết cũng nêu lên một số lỗi của dịch giả trong việc dịch loại từ. Chương hai đề cập đến vấn đề Số trong danh ngữ tiếng Anh và tiếng Việt: khái niệm về Số (như một phạm trù), phạm vi áp dụng của Số và các vấn đề liên 11 quan đến việc dịch Số. Một số lỗi trong việc dịch lượng từ cũng được nêu lên ở chương này.

Chương ba của luận văn nói về tính [±xác định] của danh ngữ và các phương tiện thể hiện nó trong tiếng Anh và tiếng Việt. Chương bốn viết về đại từ và so sánh các tiểu loại đại từ trong tiếng Anh và tiếng Việt. Chương này đi sâu vào việc nghiên cứu cách chuyển dịch đại từ nhân xưng và sở hữu từ tiếng Anh sang tiếng Việt, đồng thời rút ra một số lỗi của dịch giả khi dịch đại từ trong tác phẩm Cuộc phiêu lưu của Tom Xo-Yơ. Nói một cách chính danh, thì đại từ là một từ loại khác với danh từ.

Nhưng do đại từ có khả năng đảm nhận những chức năng cú pháp như danh từ, cho nên việc đề cập đến đại từ trong luận văn này tưởng vẫn cần thiết. Phần cuối của luận văn là Bảng chỉ dẫn thuật ngữ Việt – Anh. 12 CHƯƠNG MỘT NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN TÍNH [± ĐẾM ĐƯỢC] CỦA DANH TỪ 1. Khái niệm danh từ và danh từ [±đếm được] 1.

Danh từ Do bản chất phức tạp của danh từ và cách thức thể hiện nó ở mỗi ngôn ngữ khác nhau nên có nhiều cách định nghĩa khái niệm danh từ. Nhìn chung, có thể khái quát các kiểu định nghĩa danh từ thành ba hướng chính như sau: - Ngữ pháp truyền thống thường dựa vào nghĩa để tách danh từ ra khỏi những từ loại khác với định nghĩa “danh từ là từ gọi tên người, sự vật, hay nơi chốn”. - Ngữ pháp cấu trúc luận cũng như ngữ pháp tạo sinh dựa vào tiêu chí hình thức để nêu những đặc trưng định nghĩa của danh từ. Theo họ, danh từ là lớp từ có khả năng kết hợp với yếu tố chỉ lượng (quantifier), với quán từ (article), có khả năng đảm nhận vị trí trung tâm trong cấu trúc danh ngữ.

- Chú ý tới cả phương diện ý nghĩa, khả năng kết hợp và chức vụ cú pháp, nhiều tác giả cho rằng “danh từ là từ loại có ý nghĩa phạm trù sự vật”, có các phạm trù ngữ pháp giống, số, cách, thực hiện các chức năng ngữ pháp khác nhau trong câu như chủ ngữ, vị ngữ, bổ ngữ, định ngữ. Tuy có nhiều hướng định nghĩa nhưng về cơ bản các tác giả đều nhất trí cho rằng danh từ là từ chỉ thực thể và/ hoặc hình thức tồn tại của thực thể, là “từ loại có thể tự mình làm thành ngữ đoạn dùng để chỉ (những) sự vật, hay (những) thực thể được xử lý như sự vật (hành động, biến cố, trạng thái, tình cảm, tính chất, v.), tức danh ngữ, một trong những bộ phận của câu chuyên biểu thị các tham tố của sự tình”. 13 Người ta thường dựa vào tính [± đếm được] hay tính [± đơn vị] để phân loại danh từ. Tính [± đếm được] thường được hiểu là [± khả năng] kết hợp được với quán từ và yếu tố chỉ lượng.

Allan (1980) đều cho rằng thế đối lập [± đếm được] là một trong những đặc trưng tiêu biểu nhất của các đơn vị định danh trong các ngôn ngữ nói chung. Theo Cao Xuân Hạo (1998), chỉ riêng sự có mặt của thế đối lập [± đếm được] cũng đủ để khu biệt danh từ và danh ngữ với các từ loại và ngữ đoạn khác, và mặt khác, khó lòng có thể quan niệm nổi một ngôn ngữ lại không biết đến thế đối lập này trong ngữ pháp của nó. Sự phân biệt này dựa vào việc thừa nhận hay không đối tượng có thể [± đếm được] (đối tượng đó có thể là cá thể hoặc tập thể). Tính [±đơn vị] cũng được một số tác giả đề cập tới.

Theo Diệp Quang Ban (1991) thì khái niệm “đơn vị” có hai nội dung khác nhau: “đơn vị có thể hiểu là một đại lượng dùng để đo các vật đồng tính, chia cắt chúng thành những phần quy ước bằng nhau […]. Mặt khác đơn vị còn được hiểu là một vật rời trong số các vật được xác định theo một tiêu chuẩn nào đó”. Ông cũng phân biệt ý nghĩa đơn vị rời và ý nghĩa đơn vị đại lượng, ý nghĩa đơn vị rời và ý nghĩa danh từ tập thể, ý nghĩa đơn vị rời và ý nghĩa chỉ loại. Tính đếm được là hệ quả của tính đơn vị: đơn vị đại lượng để cân, đong, đo lường vật và đơn vị “rời” của vật (được xác định qua một tiêu chuẩn nào đó), là phương tiện dùng để đếm vật.

Nhiều người hay nhầm lẫn giữa tính đơn vị và tính đếm được của danh từ. Hai phạm trù này rất gần nhau nhưng không phải là một. Có những danh từ đếm được (trong bất cứ điều kiện nào), nhưng không hề có tính đơn vị; hơn thế, nó còn mang những đặc điểm ngữ nghĩa, ngữ pháp và công dụng khác hẳn những trường 14 hợp vẫn được mọi người thừa nhận là danh từ đơn vị. Chẳng hạn, những danh từ như: thư ký, bác sĩ, danh nhân, giáo sĩ đều kết hợp được với lượng từ (gồm số đếm và từ chỉ lượng), hay nói cách khác, đều đếm được, đều có khả năng độc lập làm thành danh ngữ và kết hợp với giới từ làm trạng ngữ.

Nhưng do có nghĩa chỉ chủng loại, không biểu thị nghĩa đơn vị đại lượng, cũng không biểu thị ý nghĩa đơn vị rời, nói cách khác, do không có nghĩa chỉ vật rời, phân lập có một kích thước nhất định nên những từ trên không có tính đơn vị và không thể kết hợp với từ chứng đặc thù của danh từ đơn vị (như phân lượng từ cả, nửa), và cũng không hàm nghĩa số, không hàm tính [±xác định]. (Xem Nguyễn Thị Ly Kha 2000) Tên gọi danh từ khối cũng có thể gây hiểu lầm với những danh từ chỉ dùng để chỉ chất liệu, vì từ “khối” thường gợi lên trong tâm tưởng chúng ta hình ảnh những vật không hình thù, không phân lập. Nhưng sự phân biệt chất liệu và vật thể trong ngôn ngữ và trong thực tế khách quan không hề đồng nhất. Trong một công trình bàn về danh từ khối, T.

Burge (1979) đã khẳng định: Không phải hễ là danh từ khối thì luôn luôn chỉ chất liệu, những danh từ khối như fruit (trái cây), clothing (quần áo), apparatus (bộ dụng cụ), hardware (đồ ngũ kim), đều không hề chỉ chất liệu, mà chỉ vật thể. Một vài từ ngữ đôi khi áp dụng đối với chất liệu nhưng lại không phải là những danh từ khối, ví dụ: quantity (khối lượng), aggregate (khối tập hợp). Danh từ [±đếm được] Danh từ đếm được trong tiếng Anh chỉ một lớp những thực thể riêng lẻ của cùng một loại. Những thực thể đơn lẻ này là những phần nhỏ nhất theo nghĩa là chúng không thể được chia thành những phần nhỏ hơn cùng loại mà được xem như là một tổng thể.

Ví dụ: “A boy” gồm có đầu, tay, chân, mắt, mũi, v. nhưng bản thân từng phần này không tạo nên được cái nghĩa “boy”, mà là tổng hợp của tất cả các bộ phận mới tạo nên cái nghĩa “boy” ấy. Những danh từ thuộc loại này có thể đếm được, có hình thức số, có thể kết hợp với số đếm hoặc lượng từ (one, two, several, every, each,…), và mạo từ bất 15 định a/an. Danh từ không đếm được trong tiếng Anh có hai dạng điển hình sau: thứ nhất, là những danh từ bao gồm những loại vật chất, chẳng hạn như water (nước), milk (sữa), soil (đất), silver (bạc), v.

Water, milk, soil, silver có thể được chia ra tùy ý thành những phần là chính nó. Những danh từ ở dạng này không có sự cá thể, vì vậy không thể đếm được. Dạng thứ hai được đưa ra ở đây là crockery (bát đĩa). Từ này bao gồm nhiều đồ vật: plates (đĩa), dishes (đĩa), cups (tách), saucers (đĩa nhỏ), v.

Các đồ vật này hợp lại với nhau bởi cùng chức năng là dùng để đựng đồ ăn và thức uống. Ta có thể chia nhỏ các đồ vật này như đối với “chất” ở trường hợp trên nhưng sự phân chia đó không thể tùy ý. Nếu phần chia ra chỉ là “the handle of the cups” (quai tách) hay là cup (cái tách) cũng không thể cấu thành crockery, mà là toàn bộ các loại đồ vật được đề cập đến ở trên mới đem lại cái nghĩa của crokery. Sự khác nhau giữa crockery và water là crockery không đồng nhất, trong khi water thì có.

Crockery gồm một tập hợp những thành phần không đồng nhất. Mặc dù vậy, tập hợp đó cũng giống như “chất”, không bị giới hạn, chúng ta có thể thêm vào hoặc bỏ ra từng phần, và vẫn còn lại là crockery. Chúng ta có thể đếm được cups, dishes, plates riêng lẻ mà tạo thành crockery, nhưng chúng ta không thể đếm được chính tập hợp đó. Danh từ không đếm được trong tiếng Anh còn gồm những danh từ gọi tên những khái niệm trừu tượng, ý niệm, v.

Như vậy, danh từ không đếm được trong tiếng Anh là những danh từ biểu thị những chất, những vật thể, những khái niệm, ý niệm trừu tượng mà chúng ta không thể chia thành những yếu tố riêng rẽ, phân lập, không mang hình thức số, không thể kết hợp với số đếm hoặc lượng từ, và không kết hợp được với mạo từ bất định a/an. Những vấn đề dịch thuật liên quan đến loại từ 1. Khái quát về loại từ Loại từ là một từ được một vài ngôn ngữ dùng để phân loại danh từ dựa vào nghĩa của nó. Trong ngôn ngữ có loại từ, một danh từ có thể có hay không có loại từ đi kèm để chỉ sự phân loại dựa trên khái niệm của vật được nói đến của danh từ và thường được dùng để đếm.

Loại từ không phải là đơn vị ngữ pháp mà là đơn vị từ vựng. Một ngôn ngữ có thể có hàng trăm loại từ. Ví dụ, trong tiếng Nhật, loại từ dùng cho người là nin, và được dùng để đếm người. Chẳng hạn như: san-nin no seito = ba sinh viên; san-nin no sensei = ba giáo viên.

Hoặc như loại từ hon dùng để đếm những vật thể dài như que, gậy, hay bút chì. Qua ví dụ ta có thể thấy loại từ phù hợp với sở chỉ của danh từ, chứ không phải với chính danh từ đó.