Luận văn thạc sĩ về văn học nghệ thuật tự sự trong tiểu thuyết Chuyện Hứa Tam Quan

Khám phá luận văn thạc sĩ về văn học nghệ thuật tự sự của Dư Hoa qua tiểu thuyết "Chuyện Hứa Tam Quan Bán Máu". Phân tích sâu sắc và ý nghĩa tác phẩm.

• Tác giả: Dương Thị Khu
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Huy Tiêu
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Văn học nước ngoài
• Đề tài: Nghệ Thuật Tự Sự Của Dư Hoa Qua Tiểu Thuyết “Chuyện Hứa Tam Quan Bán Máu”
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ văn học
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGƯỜI TỰ SỰ, ĐIỂM NHÌN TỰ SỰ
• 1.1. Khái niệm nghệ thuật tự sự
• 1.2. Người tự sự
• 1.3. Sự chuyển dịch ngôi kể
• 1.4. Sự di động điểm nhìn
• 2. CHƯƠNG 2: NHÂN VẬT NHƯ LÀ PHƯƠNG THỨC TỰ SỰ
• 2.1. Khái niệm nhân vật
• 2.2. Các kiểu nhân vật trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu
• 2.3. Một số nhân vật khác
• 2.4. Nghệ thuật xây dựng nhân vật
• 3. CHƯƠNG 3: KHÔNG GIAN, THỜI GIAN TỰ SỰ
• 3.1. Khái niệm về không gian tự sự
• 3.2. Không gian trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu
• 3.3. Không gian tâm tưởng
• 3.4. Không gian huyền ảo
• 3.5. Thời gian tự sự
• 3.6. Quan niệm về thời gian tự sự
• 3.7. Thời gian tự sự trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu
• 3.8. Thời gian cốt truyện và thời gian kể chuyện
• 3.9. “Độ lệch” của thời gian cốt truyện - thời gian kể chuyện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về nghệ thuật tự sự

Nghệ thuật tự sự là một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong văn học, đặc biệt là trong tiểu thuyết. Nghệ thuật tự sự không chỉ đơn thuần là việc kể chuyện mà còn bao gồm nhiều yếu tố như người tự sự, điểm nhìn tự sự, và nhân vật. Trong tiểu thuyết 'Chuyện Hứa Tam Quan', Dư Hoa đã khéo léo sử dụng các yếu tố này để tạo nên một tác phẩm sâu sắc và giàu ý nghĩa. Tác phẩm không chỉ phản ánh hiện thực xã hội mà còn thể hiện tâm tư, tình cảm của nhân vật, từ đó tạo nên một bức tranh sinh động về cuộc sống. Dư Hoa đã thể hiện rõ ràng sự chuyển mình trong nghệ thuật tự sự của mình qua việc xây dựng nhân vật và điểm nhìn, điều này giúp người đọc cảm nhận được chiều sâu của câu chuyện.

1.1. Khái niệm nghệ thuật tự sự

Khái niệm nghệ thuật tự sự đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Theo G. Pospelov, nghệ thuật tự sự bao gồm việc kể lại các sự kiện từ góc nhìn của người khác. Điều này cho thấy rằng nghệ thuật tự sự không chỉ là việc truyền tải thông tin mà còn là cách mà tác giả thể hiện cái nhìn của mình về thế giới. Tại Việt Nam, nhiều nhà nghiên cứu đã đưa ra các quan điểm khác nhau về khái niệm này. Một số người đồng nhất tự sự với trần thuật, trong khi những người khác lại phân biệt giữa hai khái niệm này. Điều này cho thấy sự phong phú và đa dạng trong cách tiếp cận nghệ thuật tự sự.

II. Phân tích nhân vật trong Chuyện Hứa Tam Quan

Nhân vật Hứa Tam Quan là trung tâm của tiểu thuyết, thể hiện rõ nét những khía cạnh của nghệ thuật tự sự. Hứa Tam Quan không chỉ là một nhân vật đơn thuần mà còn là biểu tượng cho những con người lao động trong xã hội Trung Quốc. Qua những lần bán máu, nhân vật này đã trải qua nhiều biến cố, từ đó phản ánh hiện thực khắc nghiệt mà người dân phải đối mặt. Dư Hoa đã khéo léo xây dựng hình ảnh Hứa Tam Quan với những suy tư, trăn trở về cuộc sống, từ đó tạo nên một nhân vật sống động và gần gũi. Tác phẩm không chỉ dừng lại ở việc kể lại câu chuyện của Hứa Tam Quan mà còn đi sâu vào tâm lý của nhân vật, giúp người đọc cảm nhận được nỗi đau và sự hy sinh của anh.

2.1. Các kiểu nhân vật trong tác phẩm

Trong 'Chuyện Hứa Tam Quan', Dư Hoa đã xây dựng nhiều kiểu nhân vật khác nhau, mỗi nhân vật đều mang một màu sắc riêng. Những nhân vật như Căn Long và A Phương không chỉ là bạn đồng hành mà còn là những người phản ánh thực trạng xã hội. Qua các nhân vật này, Dư Hoa đã thể hiện sự đa dạng trong cuộc sống và những mối quan hệ phức tạp giữa con người với nhau. Điều này không chỉ làm phong phú thêm nội dung tác phẩm mà còn giúp người đọc hiểu rõ hơn về bối cảnh xã hội mà nhân vật đang sống.

III. Không gian và thời gian trong Chuyện Hứa Tam Quan

Không gian và thời gian là hai yếu tố quan trọng trong nghệ thuật tự sự của Dư Hoa. Tác phẩm 'Chuyện Hứa Tam Quan' không chỉ diễn ra trong một không gian cụ thể mà còn phản ánh những biến động của xã hội Trung Quốc. Không gian bán máu, nơi mà Hứa Tam Quan và những người khác phải đối mặt với sự sống và cái chết, tạo nên một bầu không khí căng thẳng và ám ảnh. Thời gian trong tác phẩm cũng được thể hiện một cách tinh tế, từ những ký ức đau thương đến hiện tại đầy khó khăn. Dư Hoa đã khéo léo sử dụng thời gian để làm nổi bật sự chuyển biến trong cuộc sống của nhân vật, từ đó tạo nên một câu chuyện sâu sắc và ý nghĩa.

3.1. Quan niệm về không gian và thời gian tự sự

Trong tiểu thuyết, không gian và thời gian không chỉ là bối cảnh mà còn là những yếu tố quyết định đến tâm lý nhân vật. Dư Hoa đã sử dụng không gian để thể hiện sự cô đơn và khắc nghiệt của cuộc sống. Thời gian được sử dụng để nhấn mạnh những nỗi đau và sự hy sinh của nhân vật. Qua đó, người đọc không chỉ hiểu được câu chuyện mà còn cảm nhận được những cảm xúc sâu sắc mà tác giả muốn truyền tải. Điều này cho thấy sự tinh tế trong nghệ thuật tự sự của Dư Hoa, khi mà không gian và thời gian không chỉ là nền tảng mà còn là những yếu tố tạo nên chiều sâu cho tác phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Văn học Trung Quốc là một kho tàng văn hóa lâu đời với nhiều tác phẩm kinh điển và đương đại có sức ảnh hưởng sâu rộng trên thế giới. Trong đó, nhà văn Dư Hoa được xem là một trong những cây bút tài năng và cá tính nhất của văn học Trung Quốc đương đại. Tiểu thuyết Chuyện Hứa Tam Quan bán máu (1995) của ông không chỉ phản ánh hiện thực xã hội Trung Quốc trong giai đoạn Cách mạng Văn hóa mà còn thể hiện nghệ thuật tự sự độc đáo, góp phần làm phong phú thêm dòng văn học hiện thực mới. Tác phẩm đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và nhận được nhiều giải thưởng quốc tế, đồng thời được giới phê bình đánh giá là một trong mười tác phẩm có ảnh hưởng nhất của thập niên 1990 tại Trung Quốc.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích nghệ thuật tự sự của Dư Hoa qua tiểu thuyết Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, tập trung vào các yếu tố: người tự sự, điểm nhìn tự sự, nhân vật như phương thức tự sự, không gian và thời gian tự sự. Phạm vi nghiên cứu chủ yếu dựa trên bản dịch tiếng Việt của Vũ Công Hoan (2006), với sự tham khảo so sánh một số tác phẩm khác của Dư Hoa và các nhà văn Trung Quốc đương đại. Nghiên cứu nhằm làm rõ giá trị nội dung tư tưởng và nghệ thuật của tác phẩm, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy văn học Trung Quốc tại Việt Nam.

Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp một cái nhìn sâu sắc về nghệ thuật tự sự trong văn học đương đại Trung Quốc, đồng thời giúp người đọc và giới nghiên cứu hiểu rõ hơn về hiện thực xã hội và tâm lý con người trong bối cảnh lịch sử đặc biệt. Qua đó, luận văn cũng góp phần làm sáng tỏ phong cách sáng tác độc đáo của Dư Hoa, tạo tiền đề cho các nghiên cứu tiếp theo về văn học Trung Quốc đương đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về nghệ thuật tự sự (narratology) của các nhà nghiên cứu như G. Pospelov, G. Genette và các học giả Việt Nam như Trần Đình Sử, Đặng Anh Dao. Nghệ thuật tự sự được hiểu là phương thức tái hiện đời sống qua các yếu tố: người tự sự, điểm nhìn, giọng điệu, phương thức tự sự, không gian và thời gian tự sự.

• Người tự sự (Narrator): Là người kể chuyện, có thể là tác giả hoặc nhân vật hư cấu, giữ vai trò trung gian giữa tác giả và độc giả, có thể kể theo ngôi thứ nhất, thứ ba hoặc thứ hai. Trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, người tự sự chủ yếu là ngôi thứ ba với sự linh hoạt trong điểm nhìn.
• Điểm nhìn tự sự (Focalization): Theo G. Genette, điểm nhìn được phân thành ba loại: điểm nhìn zero (toàn tri), điểm nhìn bên ngoài (khách quan), và điểm nhìn bên trong (nội tâm nhân vật). Tác phẩm sử dụng linh hoạt các loại điểm nhìn này để tạo nên cái nhìn đa chiều về nhân vật và sự kiện.
• Nhân vật như phương thức tự sự: Nhân vật không chỉ là đối tượng được miêu tả mà còn là công cụ thể hiện tư tưởng, tình cảm của tác giả, đồng thời là phương tiện dẫn dắt câu chuyện.
• Không gian và thời gian tự sự: Là bối cảnh vật lý và tâm lý, thời gian kể chuyện và thời gian cốt truyện được vận dụng để tạo nên cấu trúc nghệ thuật và ý nghĩa sâu sắc cho tác phẩm.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp kết hợp:

• Phân tích văn bản: Khảo sát chi tiết các yếu tố tự sự trong tiểu thuyết Chuyện Hứa Tam Quan bán máu dựa trên bản dịch tiếng Việt.
• So sánh: Đối chiếu với các tác phẩm khác của Dư Hoa và các nhà văn Trung Quốc đương đại để làm nổi bật đặc sắc nghệ thuật tự sự.
• Phân tích tổng hợp: Kết hợp các quan điểm lý thuyết và thực tiễn để đánh giá giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.
• Phương pháp xã hội học: Giúp hiểu bối cảnh xã hội và hiện thực lịch sử phản ánh trong tác phẩm.

Nguồn dữ liệu chính là bản dịch tiếng Việt của tiểu thuyết, các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước, cùng các bài viết phê bình văn học liên quan. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ tác phẩm Chuyện Hứa Tam Quan bán máu (259 trang, 160 chương). Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ tác phẩm làm đối tượng nghiên cứu để đảm bảo tính toàn diện và sâu sắc. Thời gian nghiên cứu kéo dài khoảng 6 tháng, từ khảo sát tài liệu đến phân tích và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Người tự sự ngôi thứ ba với sự linh hoạt điểm nhìn: Người kể chuyện trong tác phẩm chủ yếu là ngôi thứ ba, vừa giữ vai trò người "biết tuốt" (điểm nhìn zero) vừa nhập vai vào nhân vật để kể chuyện theo điểm nhìn bên trong. Sự chuyển dịch điểm nhìn liên tục giữa khách quan và chủ quan tạo nên tính đa chiều và sinh động cho câu chuyện. Ví dụ, người tự sự vừa quan sát khách quan cảnh Hứa Tam Quan bán máu, vừa thấu hiểu tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật.

2. Nhân vật như phương thức tự sự đa dạng và sâu sắc: Tác phẩm xây dựng các kiểu nhân vật điển hình như người bán máu (Hứa Tam Quan, A Phương, Căn Long), người mua máu (ông Lý, trưởng phòng cung cấp máu), và các nhân vật phụ như Hứa Ngọc Lan, Lâm Phân Phương. Nhân vật trung tâm Hứa Tam Quan được khắc họa với tính cách phức tạp, vừa nhân ái, hy sinh, vừa có lúc ích kỷ, ghen tuông. Sự đa diện trong tính cách nhân vật góp phần làm nổi bật chủ đề nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

3. Không gian và thời gian tự sự được vận dụng linh hoạt: Không gian hiện thực và không gian tâm tưởng được mô tả chi tiết, từ thành phố, làng quê đến bệnh viện, khách sạn. Thời gian cốt truyện và thời gian kể chuyện có sự "độ lệch" tạo nên nhịp điệu và chiều sâu cho tác phẩm. Ví dụ, các sự kiện bán máu diễn ra theo trình tự thời gian nhưng được người tự sự nhìn nhận từ hiện tại, tạo nên sự liên kết giữa quá khứ và hiện tại.

4. Nghệ thuật đối thoại và lời kể xen kẽ: Tác phẩm sử dụng nhiều đoạn đối thoại sinh động, kết hợp với lời kể xen kẽ của người tự sự, tạo nên sự gắn kết giữa cốt truyện và tự thuật, đồng thời làm nổi bật tâm lý và mâu thuẫn nội tâm của nhân vật.

Thảo luận kết quả

Sự linh hoạt trong việc chuyển đổi điểm nhìn tự sự giúp tác phẩm tránh được sự đơn điệu, tạo nên cái nhìn đa chiều về cuộc sống và con người trong bối cảnh xã hội Trung Quốc thời kỳ Cách mạng Văn hóa. So với các nghiên cứu trước đây chỉ tập trung vào nội dung hoặc khái quát nghệ thuật, luận văn đã đi sâu phân tích kỹ thuật tự sự, làm rõ cách Dư Hoa vận dụng điểm nhìn zero, điểm nhìn bên ngoài và điểm nhìn bên trong một cách nhuần nhuyễn.

Việc xây dựng nhân vật đa diện, có cả mặt tốt và mặt xấu, giúp tác phẩm phản ánh chân thực hiện thực xã hội và tâm lý con người, đồng thời thể hiện quan điểm nhân văn sâu sắc của nhà văn. So với các tác phẩm cùng thời, Chuyện Hứa Tam Quan bán máu nổi bật ở cách khắc họa nhân vật qua hành động và nội tâm, không phô trương mà rất chân thực, sinh động.

Không gian và thời gian tự sự được vận dụng linh hoạt tạo nên cấu trúc nghệ thuật chặt chẽ, giúp người đọc cảm nhận được sự vận động của cuộc sống và số phận con người. Nghệ thuật đối thoại xen kẽ lời kể cũng góp phần làm tăng tính chân thực và sức hấp dẫn của tác phẩm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố các loại điểm nhìn trong tác phẩm hoặc bảng so sánh các kiểu nhân vật và vai trò tự sự của họ, giúp minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nghiên cứu chuyên sâu về nghệ thuật tự sự trong văn học đương đại Trung Quốc: Khuyến khích các nhà nghiên cứu mở rộng khảo sát các tác phẩm khác của Dư Hoa và các nhà văn cùng thời để làm rõ xu hướng nghệ thuật tự sự, góp phần nâng cao hiểu biết về văn học đương đại.

2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào giảng dạy văn học Trung Quốc tại Việt Nam: Đề xuất xây dựng giáo trình, tài liệu tham khảo tập trung phân tích nghệ thuật tự sự, giúp học sinh, sinh viên hiểu sâu sắc hơn về cấu trúc và phong cách tác phẩm, nâng cao kỹ năng phân tích văn học.

3. Phát triển các hội thảo, tọa đàm chuyên đề về nghệ thuật tự sự: Tổ chức các sự kiện học thuật nhằm trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm nghiên cứu, tạo môi trường học thuật năng động, thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực tự sự học.

4. Khuyến khích dịch thuật và phổ biến tác phẩm văn học đương đại Trung Quốc: Đẩy mạnh dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu, trong đó có Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, để giới thiệu rộng rãi đến độc giả Việt Nam và quốc tế, góp phần giao lưu văn hóa và học thuật.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 2-3 năm tới, với sự phối hợp của các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức văn hóa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên và sinh viên ngành Văn học Trung Quốc: Luận văn cung cấp phân tích chi tiết về nghệ thuật tự sự, giúp nâng cao kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghiên cứu.

2. Nhà nghiên cứu văn học đương đại: Tài liệu là nguồn tham khảo quý giá để hiểu sâu về phong cách và kỹ thuật tự sự của Dư Hoa, đồng thời mở rộng nghiên cứu về văn học Trung Quốc hiện đại.

3. Dịch giả và biên tập viên văn học: Giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc và nội dung tác phẩm, hỗ trợ quá trình dịch thuật và biên tập các tác phẩm văn học Trung Quốc.

4. Độc giả yêu thích văn học Trung Quốc: Cung cấp góc nhìn mới mẻ về tác phẩm Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, giúp tăng cường trải nghiệm đọc và hiểu biết về bối cảnh xã hội, tâm lý nhân vật.

Câu hỏi thường gặp

1. Nghệ thuật tự sự là gì và tại sao quan trọng trong tiểu thuyết?
   Nghệ thuật tự sự là phương thức kể chuyện, bao gồm người tự sự, điểm nhìn, giọng điệu, không gian và thời gian. Nó quyết định cách thức câu chuyện được trình bày và ảnh hưởng đến cảm nhận của độc giả. Ví dụ, trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, sự linh hoạt trong điểm nhìn giúp câu chuyện sinh động và chân thực hơn.

2. Điểm nhìn zero khác gì với điểm nhìn bên ngoài và bên trong?
   Điểm nhìn zero là người kể chuyện toàn tri, biết hết mọi sự kiện và tâm lý nhân vật. Điểm nhìn bên ngoài chỉ quan sát hành động bên ngoài, không biết nội tâm. Điểm nhìn bên trong là quan sát từ góc nhìn nhân vật, chỉ biết những gì nhân vật biết. Tác phẩm sử dụng cả ba loại để tạo chiều sâu.

3. Nhân vật Hứa Tam Quan có vai trò gì trong tác phẩm?
   Hứa Tam Quan là nhân vật trung tâm, đại diện cho người lao động nghèo khổ phải bán máu để sinh tồn. Tính cách phức tạp của anh phản ánh mâu thuẫn nội tâm và hiện thực xã hội, đồng thời thể hiện chủ đề nhân văn sâu sắc của tác phẩm.

4. Tại sao không gian và thời gian tự sự lại quan trọng?
   Không gian và thời gian tạo bối cảnh cho câu chuyện, ảnh hưởng đến cách diễn biến sự kiện và tâm lý nhân vật. Trong tác phẩm, không gian hiện thực và tâm tưởng cùng thời gian cốt truyện và kể chuyện được vận dụng linh hoạt để tăng tính chân thực và hấp dẫn.

5. Làm thế nào nghiên cứu này góp phần nâng cao giảng dạy văn học?
   Nghiên cứu cung cấp phân tích chi tiết về nghệ thuật tự sự, giúp giảng viên và sinh viên hiểu sâu hơn về cấu trúc và phong cách tác phẩm, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập văn học Trung Quốc.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ nghệ thuật tự sự độc đáo của Dư Hoa trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, đặc biệt là sự linh hoạt trong điểm nhìn và xây dựng nhân vật đa diện.
• Tác phẩm phản ánh chân thực hiện thực xã hội Trung Quốc thời kỳ Cách mạng Văn hóa, đồng thời thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc.
• Nghiên cứu góp phần làm sáng tỏ phong cách sáng tác của Dư Hoa và mở rộng hiểu biết về văn học Trung Quốc đương đại.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong giảng dạy và nghiên cứu văn học tại Việt Nam.
• Đề xuất các giải pháp phát triển nghiên cứu và ứng dụng kết quả trong giáo dục và giao lưu văn hóa.

Next steps: Tiếp tục mở rộng nghiên cứu về nghệ thuật tự sự trong các tác phẩm khác của Dư Hoa và văn học Trung Quốc đương đại; tổ chức hội thảo chuyên đề; phát triển tài liệu giảng dạy chuyên sâu.

Mời các nhà nghiên cứu, giảng viên và sinh viên quan tâm tham khảo và phát triển nghiên cứu về nghệ thuật tự sự trong văn học đương đại để góp phần làm phong phú thêm kho tàng học thuật và văn hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu chương một, người tự sự giới thiệu về Hứa Tam Quan và chuyến về thăm quê của anh bang cách kể hết sức khách quan “Hira Tam Quan là công nhân vận chuyển kén tam của nhà máy tơ thành pho, hôm nay ông về quê thăm ông nội .Nứa Tam Quan cẩm tay ông chạm vào mặt mình,”(20. Cách kê chuyện này khiến cho câu chuyện trở nên cụ thé, chân thật. Những chuyện người ké chuyện ké ra là những gi anh ta tận mắt nhìn thấy, nghe thấy. Chính vì vậy nhiều chỗ trong tiểu thuyết người tự sự vừa quan sát vừa ké như một người dẫn chuyện hết sức tài ba có sức lôi cuỗn kỳ lạ đối với người đọc.

Lời dẫn chuyện của người kế chuyện hết sức tự nhiên. Anh ta đóng vai trò là một người kế chuyện “biết tuốt”. Nên những sự việc, nhân vật được ké ra rất chi tiết và đầy đủ. Chúng ta hãy lắng nghe đoạn văn người kê chuyện kế về Hứa Ngọc Lan và Hà Tiểu Dũng: “Trong trái tim Hứa Ngọc Lan không thể bỏ người đàn ông có tên Hà Tiểu Dũng.

Người đàn ông ấy khi nói chuyện hai tay thích cam cổ tay mình, gan như ngày nào anh cũng mim cười đến nhà cô. Cách vài hôm lại xách đến một chai rượu nếp cái. Ngôi với bố cô, vừa uống rượu vừa nói chuyện, thỉnh thoảng cười hi hi. Ở đây, người kể chuyện không xuất hiện trực tiếp mà anh ta có vi trí quan sát ở bên ngoài thế giới nhân vật.

Người đọc không thể biết người kế ấy là ai, có mối quan hệ như thế nào với các nhân vật trong truyện khiến cho chuyện kế được khách quan, thu hút sự chú ý đối với người đọc. Vì thế lời kể mang giọng khách quan của một người đứng bên ngoài câu chuyện chứ không mang giọng chủ quan của nhân vật. Như chúng ta đã biết, truyền thống tự sự tiêu biểu của Trung Quốc là biện pháp “bạch miêu”. Tức kế mộc không tô vẽ.

Trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, Dư Hoa cũng đã sử dụng bút pháp tự sự bạch miêu: “Hứa Tam Quan đã bán máu ở bệnh viện Lâm Phố, lại ăn một đĩa gan lợn xào và uống hai lạng rượu nếp cái ở khách sạn Lâm Phó, rồi anh đi trên đường Lâm Phó, gió lạnh mùa đông phả vào mặt anh, rót cả vào cổ anh. Anh bắt dau thay giá lanh. Cách kế này tạo nên sự khách quan cụ thể, chỉ tiết, chính xác, truyền thần làm cho người đọc biết được sự việc xây ra ra sao, nhân vật nghĩ gì, nói gi, làm gì. Có thé thấy người ké ở đây là người “biết tuốt”, ké mọi sự theo cái biết của mình, của người ngoài cuộc, khiến cho người đọc hình dung được một tình cảnh đầy bi dat của Hứa Tam Quan.

Anh biết rang mình đang bán dần hết khí nóng ở trong người, sức lực của minh đang bị sút dân nhưng không còn có cách nào khác bởi mạng sông của con anh 15 đang trông chờ vào anh. Như vậy chính cách kế mộc này đã khiến cho người đọc “Cảm thấy mọi thứ son phần được bỏ ngoài những trang viết, chỉ còn lại một hiện thực đau buốf (30). Cũng như tiêu thuyết truyền thống, người kể chuyện trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu của Dư Hoa đã dùng cụm từ chất van dé dẫn dắt câu chuyện: “Còn lan thứ ba thì sao3.60), khiến cho chí tò md của người doc được khêu gợi đưa người đọc tham gia vào quá trình đồng sáng tạo. Ngoài việc kế thừa truyền thống tự sự của tiểu thuyết cô điển Trung Quốc, người kể chuyện ngôi thứ ba của Dư Hoa trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu còn có sự tìm tòi đổi mới, sáng tạo riêng.

Như chúng ta đã biết, những năm 80 của thế kỷ XX, Du Hoa là một trong những nhà văn chủ yếu của phái Tiên phong luôn có ý thức sáng tạo cái mới rõ rệt và bước đầu đã hình thành phong cách tự sự riêng của mình. Nhưng đến năm 1995, từ tác phẩm Chuyện Hứa Tam Quan bán máu “lý tưởng thẩm mỹ và sách lược tự sự của Dư Hoa có những biến hoá rõ rệt (như trở lại với văn học truyền thông)”(6). Điều này, Ngô Nghĩa Cần cũng đã khăng định “Chuyện Hứa Tam Quan bán máu là một văn bản độc đáo biểu hiện sự chuyển hình từ phương pháp hiện đại sang hiện thực ”(S). Điểm mới của người tự sự ngôi ba của Dư Hoa trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu không phải cách tân hoàn toàn truyền thống mà ở đây tác giả đã từ bỏ cách tự sự quý tộc của phái Tiên phong chủ nghĩa dé trở về với tự sự dân gian.

Những tác phẩm Dư Hoa viết theo phong cách phái Tiên phong xưa kia, chủ thể người kê chuyện - tác giả đứng ra phê phán nên bộc lộ rất rõ cảm xúc của họ còn ở đây người ké chuyện hình như biến mất tác giả thủ tiêu thân phận của mình và dường như trở thành độc giả để lắng nghe, nhiều lúc người kế không hề bộc lộ trưc tiếp những cảm xúc của mình và cũng không hề định hướng cảm xúc cho người đọc, khiến cho sự việc cứ tự nó được bộc lộ như nó vốn có tạo nên một cảm giác sinh động cho câu chuyện. Đoạn văn người dẫn chuyện kế về cảnh ông Phương đến bắt nợ nhà Hứa Tam Quan và những diễn biến tâm trạng của Hứa Tam Quan đã thê hiện khá rõ điều này.ứa Tam Quan nhìn ngôi nhà hai vợ chong tích luỹ trong mười năm bị chất gan hết trên hai xe bò, chong chà chong chành, va vào nhau xing xoảng. Di ra dau ngõ, khi hai xe bò rời khỏi ngõ và đi khuất, nước mắt Hứa Tam Quan cũng tự dưng tuôn trào, anh cúi xuống, ngồi cùng với vợ trên ngưỡng cửa khóc hu hu”(20. 16 Cách tự sự này, Dư Hoa cũng đã tự nhận trong lời nói đầu bản tiếng Trung Văn: “Ở đây có khi tác giả chỉ ngôi chơi.

Bởi vì ngay từ lúc bắt đầu anh đã phát hiện nhân vật hư cấu cũng có tiếng nói như mình, anh nhận thấy nên tôn trọng tiếng nói ấy dé nó tự di tìm câu trả lời trong gió. Thể là tác giả cứ việc ngôi chém chệ rung đài, không còn là kẻ xâm lược trong kề chuyện mà là một người lắng nghe, một người lắng nghe bên bi, kỹ càng, hiểu đời và thông cảm. Anh cố gắng làm như thé, khi kể chuyện, anh muốn bỏ thân phận tác giả của minh, anh cảm thấy minh nên làm một người đọc (20. Trong tác phẩm nhiều lúc người kể chuyện đã ân đi đứng dang sau nhân vật và các sự kiện để kề, bằng cách đây nhân vật ra trước độc giả vì thế trước mắt độc giả không thấy người nói chỉ thay hiện thực được trình bay: “Sau khi ngủ một đêm trong căn nhà trồng không của mình, Hứa Tam Quan cảm thấy không tiếp tục sống như thé này được nữa.

Thế là anh nghĩ đến bán máu. Chỉ can anh di bán máu, anh có thé lấy tiên, xin ông Phương cho chuộc lại bàn của anh, hòm cua anh và tat cả những cái ghé. Trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu người tự sự đã được Dư Hoa lựa chọn trở thành phương tiện đắc lực biểu hiện phẩm chất của nhân vật. Nhà văn rất thông cảm với những băn khoăn, lo lắng chạy vạy của nhân vật về cuộc sống của gia đình.

Song ở những trang viết của mình, cái tôi chủ quan ấy của nhà văn hoàn toàn biến mắt, không còn dấu tích. Dư Hoa đã thuật lại khá đầy đủ về lịch sử và hiện thực cuộc sống ở Trung Quốc. Vì cuộc sống sinh tồn, người Trung Quốc chỉ còn cách duy nhất là bán máu. Việc bán máu diễn ra ở nhiều nơi “Bán máu đã trở thành phương thức sinh tôn của những người nghèo khổ.

xuất hiện hết thôn bán máu này đến thôn bán máu khác ”(20. Nên cuốn tiêu thuyết này “đã khơi gợi lên ký ức của rất nhiều người” (20.6) và gieo vào long người đọc bao sự thương cảm cho số phận con người. Nhưng điều đáng nói ở đây là “không có truyền thống phê phán thời xưa cũng không có sự thương hại bên trên của tự sự quý tộc ”( 5). Nếu như trước đây, tác giả hay phù phép làm cho tác phâm phức tạp, bây giờ tác phẩm trở nên giản di, người doc đã cảm nhận được cách tự sự ấm áp tình người của nhà văn.

Dư Hoa đã chuyền từ tự sự bộc lộ sang tự sự kín đáo, người tự sự ngôi ba hầu như giấu mình rất kín đằng sau suy nghĩ và hành động của nhân vật. Chính vì thế khiến cho người đọc cảm thấy cuộc sống trong tác phẩm như nó tự diễn ra với tất cả tính khách quan không có sự can thiệp của tác giả. Hầu hết các trường đoạn 17 người ké chuyện trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu thường an mình sau văn bản nhưng vẫn có một người chỉ dẫn ngầm dẫn dắt các biến cô của câu chuyện. Song người đọc khó có thé nhận biết được ngôi ba ấy: “Ngôi một lúc anh đứng dậy đi tiếp.

Anh nghĩ đến đường di Thượng Hải còn xa vời vợi. Sự chuyển dịch ngôi kể Trong Chuyện Hứa Tam Quan bán máu chủ thé của người tự sự đã chuyên sang tính chủ thé của nhân vật. Tác giả trao ngòi bút cho nhân vật tự ké và dường như bỏ hết những cái trang sức có tính chất kỹ thuật và dường như không phải làm tiểu thuyết mà viết rất tự nhiên chân thật. Nên nhà nghiên cứu Ngô Nghĩa Cần đã nói “Đọc tiểu thuyết này, chúng ta cảm thấy cái kỹ xảo của không kỹ xảo ”(5).

Trong tiêu thuyết có những lúc tác giả trao ngòi bút cho nhân vật khiến người doc cảm thấy người ké chuyện dường như ké ở ngôi một nhưng thực ra không phải mà là lời trần thuật của tác giả “trượt” sang chủ thể của nhân vật. Nhiều lúc Dư Hoa đã dùng thủ pháp hư hoá người kê chuyện, gần như không có người ké chuyện, nhân vật tự nói, tác giả đứng ngoài nghe và nhìn việc giao đãi. Có người đã nói Chuyện Hứa Tam Quan bán máu như một vở kịch, đôi thoại chi phối tat cả kết cấu, không gian, thời gian tâm lý. Đó là đối thoại giữa các nhân vật, đối thoại giữa người tự sự và các nhân vật khác, người tự sự với người đọc hàm an.

Thông thường vận dung quá nhiều đối thoại là một điều cắm ky trong tiểu thuyết, bởi nếu không xử lý tốt sẽ gây nên sự cách biệt giữa cốt truyện và tự thuật. Nhưng Dư Hoa đã có sự khéo léo trong việc sử dụng nhiều đối thoại và ông đã tạo nên một sự gắn kết giữa cốt truyện và tự thuật.