SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) MỤC LỤC NỘI DUNG TRANG BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SKKN 2 1. LỜI GIỚI THIỆU 2 1. Lí do chọn đề tài 2 1. Mục đích nghiên cứu 3 1.
Thời gian, địa điểm nghiên cứu 4 1. Nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và khách thể nghiên cứu 4 1. Phạm vi nghiên cứu 5 1.
Phương pháp nghiên cứu 5 1. Cấu trúc của SKKN 6 2. TÊN SÁNG KIẾN 6 3. TÁC GIẢ SÁNG KIẾN 6 4.
CHỦ ĐẦU TƯ TẠO RA SÁNG KIẾN 6 5. LĨNH VỰC ÁP DỤNG SÁNG KIẾN 6 6. NGÀY SÁNG KIẾN ĐƯỢC ÁP DỤNG 6 7. MÔ TẢ BẢN CHẤT CỦA SÁNG KIẾN 6 7.
Về nội dung của sáng kiến 6 7. Cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn 6 7. Giải pháp cũ thường làm 11 7. Giải pháp mới cải tiến 12 7.
Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh 19 - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) 7. Về khả năng áp dụng của sáng kiến 20 8. NHỮNG THÔNG TIN CẦN ĐƯỢC BẢO MẬT 20 9. CÁC ĐIỀU KIỆN CẦN THIẾT ĐỂ ÁP DỤNG SKKN 20 10.
ĐÁNH GIÁ LỢI ÍCH THU ĐƯỢC DO ÁP DỤNG SKKN 20 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng 20 sáng kiến theo ý kiến của tác giả 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng 24 sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân 11. DANH SÁCH NHỮNG TỔ CHỨC, CÁ NHÂN ĐÃ THAM GIA ÁP 25 DỤNG THỬ HOẶC ĐÃ ÁP DỤNG SÁNG KIẾN LẦN ĐẦU PHỤ LỤC 1.
GIÁO ÁN MINH HỌA GIẢI PHÁP MỚI 26 PHỤ LỤC 2. TƯ LIỆU DÙNGTRONG GIÁO ÁN THỰC NGHIỆM 72 PHỤ LỤC 3. MỘT SỐ HÌNH ẢNH THỰC NGHIỆM SKKN 76 0 skkn SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) DANH MỤC CHỮ CÁI VIẾT TẮT Giáo viên: GV Học sinh: HS Giáo dục Đào tạo: GDĐT Sách giáo khoa: SGK Sách giáo viên: SGV Chương trình Ngữ văn: CTNV Công nghệ thông tin: CNTT Trung học phổ thông: THPT Dạy học dự án : DHDA Phương pháp: PP Học kì I : HKI Học kì II : HKII 1 skkn SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. LỜI GIỚI THIỆU 1.
Lí do chọn đề tài Luật giáo dục (2005) đã nêu: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất , thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản , phát triển năng lực các nhân , tính năng động, sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm của công dân, chuẩn bị cho HS tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng bảo vệ Tổ quốc”. Việc vận dụng dạy học tích hợp là yêu cầu tất yếu của nhiệm vụ dạy học về thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Đây là một quan điểm giáo dục hướng vào việc phát triển toàn diện theo các yêu cầu của mục tiêu giáo dục. Đổi mới phương pháp giáo dục, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo và tích cực để học sinh chủ động nắm bắt kiến thức được coi là nhiệm vụ trọng tâm của công tác giáo dục.
Muốn thực hiện được nhiệm vụ này, trước hết, mỗi giáo viên phải tạo được hứng thú cho học sinh để các em say mê, hứng thú và sau đó là tự giác học tập. Những năm gần đây, dạy học theo hướng tích hợp kiến thức liên môn được đề cập và vận dụng nhiều đem lại hiệu quả cho việc giảng dạy trong đó có việc giảng dạy Ngữ văn. Qua tìm hiểu, nghiên cứu tôi thấy cách dạy này có nhiều ưu điểm: phát triển năng lực, phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh. Qua thực tế giảng dạy ở trường phổ thông và những buổi dự giờ, trao đổi chuyên môn với các đồng nghiệp, tôi nhận thấy trong mỗi tiết dạy cần phải có sự sáng tạo về mặt phương pháp dạy học và áp dụng việc đổi mới phương pháp trong những lần đi học chuyên đề.
Việc vận dụng tích hợp kiến thức liên môn giữa môn Ngữ văn với môn khoa học khác, với các tình huống thực tiễn của các vẫn đề trong đời sống xã hội sẽ làm cho hiệu quả của bài học Ngữ văn được nâng cao, giúp cho HS say mê, hứng thú, phát triển được năng lực HS, phát huy được tính chủ động, sáng tạo đồng thời giúp HS yêu môn học hơn, chiếm lĩnh kiến thức nhẹ nhàng, sinh động, vững chắc hơn. Hiện nay, xu hướng tích hợp vẫn đang được tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và áp dụng vào đổi mới chương trình cho học sinh các cấp học từ Tiểu học, THCS đến THPT. Giữa môn Ngữ văn và các môn học khác có liên quan rất mật thiết chặt chẽ. Kiến thức của các môn có thể bổ sung, hỗ trợ cho nhau giúp cho kiến thức của bài 2 skkn SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) Ngữ văn được mở rộng, phong phú và sinh động hơn.
Chính vì vậy, nhiệm vụ của chúng ta là phải tiếp cận, nghiên cứu và vận dụng nguyên tắc tích hợp vào dạy học Ngữ văn nhằm hình thành và phát triển năng lực cho HS một cách có hiệu quả hơn, góp phần thực hiện tốt mục tiêu giáo dục. Xuất phát từ những vấn đề khách quan và chủ quan nói trên, tôi mạnh dạn chọn đề tài sau làm SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh – Tác phẩm “Chí Phèo” (Nam Cao) 1. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu về đề tài này tôi muốn cùng đồng nghiệp nhận thấy được rõ ý nghĩa, vai trò của việc tích hợp kiến thức liên môn trong dạy học Ngữ văn nói chung và qua một tác phẩm cụ thể nói riêng trong chương trình theo định hướng phát triển năng lực hs - Với những tiết học tích hợp liên môm, sử dụng phương pháp dạy học dự án đã giúp học sinh chủ động chiếm lĩnh văn bản văn học, vận dụng nhiều kiến thức của các môn học khác nhau vào chiếm lĩnh tri thức, vận dụng kiến thức vào thực tiễn một cách hiệu quả hơn, rèn luyện kĩ năng, phát triển năng lực, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo. - Đồng thời không khí lớp học sôi nổi, sinh động tạo sự yêu thích và say mê học ở HS.
Tạo không khí hứng thú, phấn khích cho học sinh THPT - lứa tuổi hiếu động thích khám phá, tìm tòi và thể hiện, khiến cho các tiết học không bị đơn điệu, nhàm chán mà trong một tiết học, các em có thể củng cố được nhiều kiến thức ở các bộ môn khác nhau. - Phát triển được các năng lực phù hợp, cần thiết cho hs: Hai năng lực đặc trưng của bộ môn Ngữ văn cần cần phát triển cho hs đó là: + Năng lực thẩm mĩ (bao gồm năng lực khám phá cái đẹp và năng lực thưởng thức cái đẹp.) Phát triển năng lực thẩm mĩ ở đây chính là bồi dưỡng cho thế hệ trẻ về cả hai mặt cảm xúc và lí trí qua các khâu phát hiện cái đẹp, cảm thụ cái đẹp, đánh giá cái đẹp,… Điều này giáo viên có thể làm được thông qua việc học trên lớp cũng như việc hướng dẫn học sinh tự đọc tác phẩm ở nhà + Năng lực ngôn ngữ ( gồm ba năng lực chủ yếu: năng lực làm chủ ngôn ngữ (tiếng Việt); năng lực sử dụng ngôn ngữ (tiếng mẹ đẻ) để giao tiếp; năng lực sử dụng ngôn ngữ (tiếng Việt) để tạo lập văn bản) - Ngoài ra, Ngữ văn còn có thể góp phần phát triển năng lực + Năng lực tự học, tự nghiên cứu + Năng lực giao tiếp, + Năng lực giải quyết vấn đề … + Năng lực hợp tác 3 skkn SKKN: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh - Tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao) + Năng lực sáng tạo. + Năng lực sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông. + Năng lực vận dụng kiến thức liên môn - Rèn luyện tư duy suy luận nhanh nhạy, kĩ năng liên hệ, tổng hợp, đánh giá, nhận xét, so sánh, đối chiếu… và nhiều kĩ năng khác cho học sinh.
- Qua việc nghiên cứu để viết sáng kiến kinh nghiệm, tôi cũng đã tự nâng cao năng lực chuyên môn của bản thân, đồng thời qua đây cũng muốn trao đổi với đồng nghiệp để cùng tìm ra được những giải pháp góp phần tạo hứng thú cho HS trong mỗi giờ học môn Ngữ văn. Hi vọng đề tài này sẽ được đồng nghiệp đón nhận để góp phần cải thiện tình trạng dạy học Ngữ văn hiện nay. Thời gian, địa điểm nghiên cứu Sau hai năm nghiên cứu đề tài: Dự án dạy học theo chủ đề tích hợp nhằm phát triển năng lực học sinh – tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao), năm học 2018- 2019, tôi thực nghiệm đề tài tại lớp 11A8 trường THPT A, huyện B, tỉnh Vĩnh Phúc. Nhiệm vụ nghiên cứu.
- Hệ thống cơ sở lí luận và thực tiễn về vấn đề dạy học dự án, dạy học tích hợp, PP và hình thức tổ chức dạy học của GV nhằm hướng tới phát triển năng lực HS. - Phân tích thực trạng của vấn đề, các giải pháp cũ thường làm và đưa ra giải pháp cải tiến mới để giải quyết vấn đề - Định hướng, xây dựng dự án dạy học tích hợp, liên môn nhằm mục tiêu phát triển năng lực học sinh bài qua học cụ thể trong chương trình Ngữ văn 11. Đối tượng và khách thể nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Phương pháp dạy học theo hướng tích hợp là lồng ghép nội dung tích hợp vào các bài dạy, tùy theo từng môn học mà lồng ghép tích hợp ở các mức độ như liên hệ, lồng ghép bộ phận hay là toàn phần,( Phần nội dung bài học, phần bài tập hay là tổng kết toàn bài.) Khi tích hợp giáo viên cần sử dụng ngôn từ kết nối sao cho lô gic và hài hòa.từ đó giáo dục và rèn kĩ năng sống, giá trị sống cho học sinh.