Nghiên Cứu và Dịch Thuật Tiểu Thuyết Trung Quốc Thế Kỷ 21 Tại Việt Nam

Chuyên khảo phân tích 中国新时期小说在越南的译介与研究一以莫言，余华，刘震云的小 说为例, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Bùi Thị Hạnh Quyên
• Người hướng dẫn: Giáo Sư Liu Zhong
• Trường học: Đại Học Sư Phạm Thượng Hải
• Chuyên ngành: Văn Học Trung Quốc Hiện Đại
• Đề tài: Nghiên Cứu và Dịch Thuật Tiểu Thuyết Trung Quốc Thế Kỷ 21 Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thượng Hải

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Bối cảnh giao lưu văn học Trung - Việt và sự dịch thuật, truyền bá văn học hiện đương đại Trung Quốc tại Việt Nam
• 1.1. Bối cảnh giao lưu văn học Trung - Việt
• 1.2. Dịch thuật và truyền bá văn học hiện đương đại Trung Quốc tại Việt Nam
• 2. Chương 2: Thực trạng dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết thời kỳ mới Trung Quốc tại Việt Nam
• 2.1. Thực trạng dịch thuật tiểu thuyết thời kỳ mới Trung Quốc tại Việt Nam
• 2.2. Thực trạng nghiên cứu và xu hướng tiếp nhận tiểu thuyết thời kỳ mới Trung Quốc tại Việt Nam
• 3. Chương 3: Sự đồng điệu giữa tình cảm dân tộc và mối quan tâm nhân loại — Dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Mạc Ngôn tại Việt Nam
• 3.1. Dịch thuật tiểu thuyết Mạc Ngôn tại Việt Nam
• 3.2. Nghiên cứu tiểu thuyết Mạc Ngôn tại Việt Nam
• 4. Chương 4: Tự sự khổ nạn và hiện thực sinh tồn — Dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Dư Hoa tại Việt Nam
• 4.1. Dịch thuật tiểu thuyết Dư Hoa tại Việt Nam
• 4.2. Nghiên cứu tiểu thuyết Dư Hoa tại Việt Nam
• 5. Chương 5: Hiện thực mới và tự sự tầng lớp đáy — Dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Lưu Chấn Vân tại Việt Nam
• 5.1. Dịch thuật tiểu thuyết Lưu Chấn Vân tại Việt Nam
• 5.2. Nghiên cứu tiểu thuyết Lưu Chấn Vân tại Việt Nam
• 6. Chương 6: Các nhân tố ảnh hưởng đến sự dịch thuật và tiếp nhận tiểu thuyết thời kỳ mới Trung Quốc tại Việt Nam
• 6.1. Trạng thái tâm lý của độc giả và học giả Việt Nam
• 6.2. Nhận thức của độc giả và học giả Việt Nam về "hình tượng Trung Quốc"
• 7. Chương 7: Ý nghĩa, bài học kinh nghiệm và tác động đối với sự phát triển của văn học Việt Nam
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Dịch Thuật Tiểu Thuyết Trung Quốc

Nghiên cứu và dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 21 tại Việt Nam là một lĩnh vực đầy tiềm năng, phản ánh sự giao thoa văn hóa sâu sắc giữa hai quốc gia láng giềng. Từ những năm 1980, tiểu thuyết Trung Quốc đã dần được giới thiệu đến độc giả Việt Nam, thu hút sự quan tâm của cả giới học thuật và công chúng. Sự tương đồng về bối cảnh văn hóa và giai đoạn phát triển là yếu tố quan trọng giúp văn học Trung Quốc hiện đại được đón nhận nồng nhiệt. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích quá trình dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc và sự tiếp nhận của độc giả Việt Nam, đồng thời đánh giá ảnh hưởng của tiểu thuyết Trung Quốc tại Việt Nam. Theo Bùi Thị Hạnh Quyên, sự quan tâm này xuất phát từ nhiều điểm tương đồng về lịch sử và văn hóa giữa hai nước.

1.1. Lịch Sử Giao Lưu Văn Học Việt Trung Bối Cảnh

Giao lưu văn học giữa Việt Nam và Trung Quốc có một lịch sử lâu đời, bắt nguồn từ thời kỳ Hán hóa. Việt Nam, một quốc gia thuộc vùng văn hóa Hán, chịu ảnh hưởng sâu sắc từ văn hóa và văn học Trung Quốc. Chữ Hán từng là văn tự chính thức của Việt Nam trong nhiều thế kỷ, và nhiều tác phẩm văn học cổ điển Trung Quốc đã được du nhập và phổ biến tại Việt Nam. Sự ảnh hưởng này tạo nền tảng vững chắc cho việc tiếp nhận tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 21 sau này. Theo Guo Tingyi, Việt Nam là quốc gia láng giềng tiếp xúc sớm nhất và có mối quan hệ sâu sắc nhất với Trung Quốc về văn hóa và lịch sử.

1.2. Sự Trỗi Dậy Của Văn Học Trung Quốc Đương Đại Tại Việt Nam

Từ những năm 1990, văn học Trung Quốc đương đại bắt đầu trỗi dậy mạnh mẽ tại Việt Nam, đặc biệt là tiểu thuyết Trung Quốc. Các tác phẩm của Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân và nhiều tác giả khác đã được dịch và xuất bản rộng rãi, thu hút sự chú ý của đông đảo độc giả. Sự đổi mới trong nội dung và hình thức của tiểu thuyết Trung Quốc đã tạo nên sức hút đặc biệt đối với độc giả Việt Nam. Các nhà nghiên cứu Việt Nam đánh giá cao sự phát triển đột phá của văn học Trung Quốc đương đại về đề tài, thể loại, tư tưởng và nghệ thuật.

II. Thách Thức Dịch Thuật Tiểu Thuyết Trung Quốc Sang Tiếng Việt

Quá trình dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc sang tiếng Việt không chỉ đơn thuần là chuyển ngữ, mà còn là một quá trình chuyển giao văn hóa đầy thách thức. Sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hóa và bối cảnh xã hội có thể gây ra những khó khăn trong việc truyền tải chính xác và đầy đủ ý nghĩa của tác phẩm gốc. Bên cạnh đó, vấn đề bản quyền và thị trường sách dịch cũng là những yếu tố cần được quan tâm. Việc đảm bảo chất lượng dịch thuật và bảo vệ quyền lợi của tác giả là vô cùng quan trọng để thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực này. Theo Bùi Thị Hạnh Quyên, việc dịch và giới thiệu văn học nước ngoài là hoạt động không thể thiếu trong đời sống văn học của mỗi dân tộc.

2.1. Rào Cản Ngôn Ngữ Và Văn Hóa Trong Dịch Thuật

Ngôn ngữ và văn hóa là hai yếu tố quan trọng nhất cần được xem xét trong quá trình dịch thuật. Sự khác biệt về cấu trúc ngữ pháp, từ vựng và thành ngữ giữa tiếng Trung và tiếng Việt có thể gây ra những khó khăn trong việc diễn đạt chính xác ý nghĩa của tác phẩm gốc. Bên cạnh đó, sự khác biệt về văn hóa, phong tục tập quán và hệ giá trị cũng có thể dẫn đến những hiểu lầm hoặc sai lệch trong quá trình dịch thuật. Do đó, người dịch cần có kiến thức sâu rộng về cả hai ngôn ngữ và văn hóa để có thể truyền tải một cách trung thực và sinh động tinh thần của tác phẩm.

2.2. Vấn Đề Bản Quyền Và Thị Trường Sách Dịch Tại Việt Nam

Vấn đề bản quyền dịch thuật là một thách thức lớn đối với các nhà xuất bản và dịch giả tại Việt Nam. Tình trạng vi phạm bản quyền vẫn còn diễn ra khá phổ biến, gây ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của tác giả và nhà xuất bản. Bên cạnh đó, thị trường sách dịch Trung Quốc tại Việt Nam còn khá nhỏ hẹp, với số lượng độc giả quan tâm đến văn học Trung Quốc chưa nhiều. Điều này đòi hỏi các nhà xuất bản và dịch giả cần có những chiến lược quảng bá và tiếp thị hiệu quả để thu hút độc giả và mở rộng thị trường.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tiểu Thuyết Trung Quốc Thế Kỷ 21

Nghiên cứu tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 21 tại Việt Nam đòi hỏi sự kết hợp của nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau, từ phân tích văn bản đến nghiên cứu xã hội học và văn hóa học. Việc phân tích ngôn ngữ, cấu trúc và nội dung của tác phẩm giúp hiểu rõ hơn về ý nghĩa và giá trị nghệ thuật của nó. Nghiên cứu về bối cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa của tác phẩm giúp đặt nó vào một hệ quy chiếu rộng lớn hơn, từ đó hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của tiểu thuyết Trung Quốc đối với xã hội Việt Nam. Theo Bùi Thị Hạnh Quyên, cần phải tìm hiểu giá trị văn hóa của các dân tộc để có thể giao tiếp và trao đổi tốt hơn.

3.1. Phân Tích Văn Bản Và Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học

Phân tích văn bản là phương pháp cơ bản để hiểu rõ nội dung và ý nghĩa của tiểu thuyết Trung Quốc. Phương pháp này tập trung vào việc phân tích ngôn ngữ, cấu trúc, nhân vật, cốt truyện và các yếu tố nghệ thuật khác của tác phẩm. Nghiên cứu ngôn ngữ học giúp hiểu rõ hơn về cách sử dụng ngôn ngữ của tác giả, từ đó giải mã những thông điệp và ý nghĩa ẩn chứa trong tác phẩm. Việc phân tích văn bản cần được thực hiện một cách khách quan và khoa học, dựa trên những bằng chứng cụ thể từ tác phẩm.

3.2. Nghiên Cứu Bối Cảnh Lịch Sử Xã Hội Và Văn Hóa

Nghiên cứu bối cảnh lịch sử, xã hội và văn hóa là một phần quan trọng của quá trình nghiên cứu tiểu thuyết Trung Quốc. Phương pháp này giúp đặt tác phẩm vào một hệ quy chiếu rộng lớn hơn, từ đó hiểu rõ hơn về ảnh hưởng của tiểu thuyết Trung Quốc đối với xã hội Việt Nam. Việc nghiên cứu bối cảnh cần được thực hiện một cách toàn diện và sâu sắc, bao gồm cả việc tìm hiểu về lịch sử, chính trị, kinh tế, văn hóa và các yếu tố xã hội khác có liên quan đến tác phẩm.

IV. Ứng Dụng Nghiên Cứu Tiểu Thuyết Mạc Ngôn Tại Việt Nam

Nghiên cứu trường hợp tiểu thuyết Mạc Ngôn tại Việt Nam là một ví dụ điển hình cho thấy sự tiếp nhận và ảnh hưởng của văn học Trung Quốc đối với độc giả Việt Nam. Các tác phẩm của Mạc Ngôn, với phong cách độc đáo và nội dung sâu sắc, đã thu hút sự quan tâm của đông đảo độc giả và giới phê bình văn học Việt Nam. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích quá trình dịch thuật tiểu thuyết Mạc Ngôn, sự tiếp nhận của độc giả Việt Nam và ảnh hưởng của tiểu thuyết Mạc Ngôn đối với văn học Việt Nam. Theo Bùi Thị Hạnh Quyên, việc nghiên cứu các tác phẩm của Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân giúp hiểu rõ hơn về tình cảm dân tộc và tầm nhìn thế giới trong văn học Trung Quốc.

4.1. Quá Trình Dịch Thuật Và Xuất Bản Tiểu Thuyết Mạc Ngôn

Quá trình dịch thuật tiểu thuyết Mạc Ngôn tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn, từ việc lựa chọn tác phẩm đến việc chuyển ngữ và xuất bản. Các dịch giả đã phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc truyền tải chính xác và đầy đủ ý nghĩa của tác phẩm gốc, đặc biệt là những yếu tố văn hóa và lịch sử đặc trưng của Trung Quốc. Tuy nhiên, với sự nỗ lực và tâm huyết, các dịch giả đã thành công trong việc giới thiệu tiểu thuyết Mạc Ngôn đến với độc giả Việt Nam.

4.2. Sự Tiếp Nhận Của Độc Giả Và Giới Phê Bình Việt Nam

Độc giả Việt Nam và tiểu thuyết Trung Quốc đã có một mối quan hệ đặc biệt. Tiểu thuyết Mạc Ngôn đã được đón nhận nồng nhiệt tại Việt Nam, với nhiều độc giả đánh giá cao phong cách độc đáo, nội dung sâu sắc và giá trị nhân văn của tác phẩm. Giới phê bình văn học Việt Nam cũng đã có nhiều bài viết phân tích và đánh giá cao tiểu thuyết Mạc Ngôn, coi nó là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học Trung Quốc đương đại.

V. Kết Luận Tương Lai Nghiên Cứu Dịch Thuật Văn Học Trung Quốc

Nghiên cứu và dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc thế kỷ 21 tại Việt Nam là một lĩnh vực đầy tiềm năng và hứa hẹn. Sự giao thoa văn hóa giữa hai quốc gia láng giềng sẽ tiếp tục tạo ra những cơ hội mới cho việc nghiên cứu và dịch thuật văn học. Việc tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, dịch giả và nhà xuất bản của cả hai nước sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực này, đồng thời tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa hai dân tộc. Theo Bùi Thị Hạnh Quyên, văn học Trung Quốc đã mang đến động lực đổi mới cho văn học Việt Nam và trở thành một yếu tố ngoại lai không thể thiếu trong lịch sử văn học đương đại Việt Nam.

5.1. Hợp Tác Nghiên Cứu Và Dịch Thuật Việt Trung

Việc tăng cường hợp tác giữa các nhà nghiên cứu, dịch giả và nhà xuất bản của Việt Nam và Trung Quốc là vô cùng quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực nghiên cứu và dịch thuật văn học. Các hoạt động hợp tác có thể bao gồm việc tổ chức hội thảo, trao đổi học thuật, đào tạo dịch giả và hỗ trợ xuất bản. Sự hợp tác này sẽ giúp nâng cao chất lượng nghiên cứu và dịch thuật, đồng thời tạo ra những cơ hội mới cho việc giới thiệu văn học Trung Quốc đến với độc giả Việt Nam.

5.2. Xu Hướng Phát Triển Của Văn Học Trung Quốc Tại Việt Nam

Xu hướng dịch thuật tiểu thuyết Trung Quốc tại Việt Nam trong tương lai có thể sẽ tập trung vào những tác phẩm phản ánh những vấn đề xã hội đương đại, những tác phẩm mang tính nhân văn sâu sắc và những tác phẩm có giá trị nghệ thuật cao. Bên cạnh đó, việc giới thiệu những tác phẩm của các tác giả trẻ và tài năng của Trung Quốc cũng là một hướng đi tiềm năng. Sự phát triển của văn học Trung Quốc tại Việt Nam sẽ góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần của người Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan về luận án

Luận án tiến sĩ "Dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới tại Việt Nam - Trường hợp tiểu thuyết của Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân" (tên gốc tiếng Trung: 越南的新时期中国小说翻译与研究——以莫言、余华、刘震云小说为例; tên tiếng Anh: The Translation and Research of Novels in the New Era of China in Vietnam: take novels of Moyan, Yuhua and Liuzhenyun for instance) do nghiên cứu sinh Bùi Thị Hạnh Quyên thực hiện dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Lưu Trung (Prof. Liu Zhong) tại Đại học Sư phạm Thượng Hải (Shanghai Normal University, 2020), thuộc chuyên ngành Văn học Trung Quốc Hiện Đương đại.

Nghiên cứu được triển khai trong bối cảnh giao lưu văn hóa - văn học Việt - Trung có những bước chuyển mình mang tính bước ngoặt từ cuối thập niên 1980 đến nay. Khoảng trống học thuật (research gap) trọng tâm mà luận án xác lập là: dù tiểu thuyết Trung Quốc Thời kỳ mới (khởi xướng từ sau năm 1978 tại Trung Quốc) được dịch thuật và tiếp nhận với dung lượng đồ sộ tại Việt Nam từ năm 1989 đến nay, giới nghiên cứu vẫn thiếu vắng một công trình mang tầm hệ thống, liên ngành nhằm giải mã cơ chế chuyển dịch diễn ngôn, trường thẩm mỹ tiếp nhận, cũng như tác động của "nhân tố ngoại lai" này đối với tiến trình tự nhận thức (nội soi) của văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới.

Luận án tập trung giải quyết 3 câu hỏi nghiên cứu cốt lõi:

1. RQ1: Diễn trình lịch sử dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới tại Việt Nam từ năm 1989 đến 2019 được phân kỳ và vận hành qua những quy luật tiếp biến văn hóa nào?
2. RQ2: Cơ chế tiếp nhận thẩm mỹ đối với 3 hiện tượng tác gia tiêu biểu (Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân) phản ánh những đặc trưng gì về thị hiếu, cảm thức lịch sử và nhu cầu tự thân của độc giả và giới nghiên cứu Việt Nam?
3. RQ3: Việc dịch thuật và tiếp nhận tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới đã tác động như thế nào đến việc kiến tạo "hình ảnh Trung Quốc" và thúc đẩy sự chuyển đổi hệ hình thi pháp của văn học Việt Nam đương đại?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu bao gồm:

• H1: Quá trình tiếp nhận không diễn ra ngẫu nhiên mà phân hóa thành 3 giai đoạn rõ rệt (1989–1991: Khởi động thăm dò; 1992–1997: Tích lũy chuyển tiếp; 1998–2019: Bùng nổ chuyên sâu), phụ thuộc chặt chẽ vào độ mở chính trị - văn hóa và nhu cầu thẩm mỹ đồng đại.
• H2: Ba tác gia Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân đại diện cho 3 cực thẩm mỹ tương thích hoàn hảo với "chân trời chờ đợi" (horizon of expectations) của độc giả Việt Nam: cảm thức dân tộc - huyền ảo, nỗi đau hiện sinh - định mệnh con người, và tư duy thế sự - phê phán hiện thực.
• H3: Tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới đóng vai trò là một "tấm gương nội soi" (literary introspection) và một chất xúc tác thi pháp quan trọng bậc nhất đối với công cuộc Đổi mới văn xuôi Việt Nam sau 1986.

Khung lý thuyết của công trình được định vị trên sự tích hợp của Lý thuyết tiếp nhận (Reception Theory) của Hans Robert Jauss và Wolfgang Iser, Dịch thuật học mô tả (Descriptive Translation Studies - DTS) của Gideon Toury, và Môi giới học văn học (Literary Mesology). Phạm vi nghiên cứu bao quát tiến trình 30 năm (1989–2019), khảo sát toàn diện hơn 120 ấn phẩm dịch thuật đơn hành, hàng trăm truyện ngắn/tiểu thuyết trên các tạp chí văn học lớn, cùng 250+ công trình phê bình, luận văn, luận án liên quan tại Việt Nam.

Literature Review và Positioning

Lịch sử giao lưu văn học Việt - Trung là một dòng chảy liên tục qua nhiều thế kỷ. Giai đoạn tiền đề trước 1945 chứng kiến sự chuyển dịch từ tiếp nhận văn học cổ điển sang hiện đại với dấu ấn của Đặng Thai Mai (1944) trong việc truyền bá tư tưởng Lỗ Tấn, hay các bản dịch sơ kỳ của Phan Khôi (1928), Vũ Ngọc Phan (1931). Giai đoạn 1945–1975 tập trung vào dòng văn học hiện thực cách mạng phục vụ kháng sinh dân tộc (với các tác phẩm của Triệu Thụ Lý, Đinh Linh). Sau năm 1975, đặc biệt là dấu mốc Đổi mới (1986) tại Việt Nam và Cải cách mở cửa (1978) tại Trung Quốc, nhu cầu đổi mới tư duy nghệ thuật đã tạo điều kiện tiên quyết cho việc du nhập tiểu thuyết Thời kỳ mới.

Trong học giới Việt Nam, các nghiên cứu đi trước phân thành ba khuynh hướng chính:

1. Khuynh hướng lịch sử - thư mục học: Điển hình là các công trình của Nguyễn Huệ Chi (2002), Nguyễn Khắc Phi, tổng thuật diện mạo giao lưu văn học qua các thời kỳ nhưng mang tính mô tả biên niên.
2. Khuynh hướng nghiên cứu chuyên khảo tác gia: Các công trình của Trần Lê Bảo (2011) về Mạc Ngôn, Vương Vĩnh (2013) về tiểu thuyết đương đại Trung Quốc, Nguyễn Thị Mai Chanh (2014) về tiểu thuyết thế hệ thứ bảy.
3. Khuynh hướng thi pháp và văn học so sánh: Tiêu biểu là các nghiên cứu của Trần Đình Sử (2001, 2008) và Phương Lựu (2009) về lý luận tiếp nhận và đặc trưng thi pháp hiện đại hóa.

Tuy nhiên, các tranh luận học thuật lớn vẫn tồn tại. Tranh luận thứ nhất xoay quanh vấn đề: Việc tiếp nhận tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới tại Việt Nam là do "quán tính tâm lý đồng văn, đồng thể chế" hay là sự "lựa chọn thẩm mỹ chủ động hướng tới kỹ thuật tự sự hậu hiện đại"? Tranh luận thứ hai liên quan đến vị thế của bản dịch: dịch thuật thuần túy là thao tác chuyển ngữ trung thành (fidelity) hay là hành vi tái kiến tạo diễn ngôn văn hóa chịu sự chi phối của trường quyền lực văn học nội địa (theo cách tiếp cận của Pierre Bourdieu).

So với các nghiên cứu quốc tế về sự tiếp nhận Mạc Ngôn và Dư Hoa tại Nhật Bản (công trình của Fujii Shozo, Iizuka Yutori) hay tại phương Tây (nghiên cứu của Howard Goldblatt, David Der-wei Wang), việc tiếp nhận tại Việt Nam mang một đặc thù dị biệt: độc giả Việt Nam không tiếp cận văn học Trung Quốc như một đối tượng "ngoại lai kỳ lạ" (exotic other) mà tiếp nhận như một thực thể đồng cảm sâu sắc về chấn thương lịch sử, vết thương Cách mạng Văn hóa, và những va đập khốc liệt của kinh tế thị trường. Luận án đã định vị thành công điểm giao thoa này để làm rõ tính độc đáo của trường tiếp nhận Việt Nam.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án đóng góp quan trọng vào việc mở rộng và kiểm chứng các lý thuyết phương Tây trong bối cảnh liên văn hóa phương Đông:

• Kiểm chứng và mở rộng Lý thuyết tiếp nhận (Hans Robert Jauss, Wolfgang Iser): Khái niệm "Chân trời chờ đợi" (Erwartungshorizont) được chứng minh là có sự phân tầng rõ rệt giữa hai nhóm tiếp nhận: tầng lớp độc giả đại chúng (tìm kiếm sự ly kỳ, giải trí, cảm thông luân lý) và tầng lớp tinh hoa gồm dịch giả, nhà phê bình, nhà văn (tìm kiếm kỹ thuật giễu nhại, tự sự đa điểm nhìn, hiện thực huyền ảo để giải phóng tư duy sáng tác).
• Phát triển Xã hội học Dịch thuật (Gideon Toury, Pierre Bourdieu): Luận án chỉ ra rằng các chuẩn mực dịch thuật (translation norms) và việc lựa chọn văn bản dịch tại Việt Nam bị chi phối mạnh mẽ bởi "trường văn học" (literary field) và "thói quen thẩm mỹ" (habitus) của các dịch giả trung gian như Phạm Tú Châu, Trần Đình Hiến, Lê Bầu, Vũ Công Hoan. Dịch thuật không đơn thuần là chuyển đổi ký hiệu ngôn ngữ mà là sự thương lượng văn hóa.
• Tái định nghĩa khái niệm "Nội soi văn học" (Literary Introspection): Luận án chứng minh một mệnh đề mang tính nguyên lý: Một nền văn học khi bước vào giai đoạn chuyển đổi hệ hình luôn có xu hướng tìm kiếm một "tấm gương ngoại biên tương đồng" để soi chiếu các khủng hoảng nội tại của chính mình.

Khung phân tích độc đáo

Khung phân tích của luận án được xây dựng dựa trên sự tích hợp chặt chẽ của ba trụ cột:

1. Trục Môi giới học (Mesology): Nghiên cứu vai trò của các tác nhân trung gian bao gồm thiết chế xuất bản (NXB Hội Nhà văn, NXB Văn học, NXB Phụ nữ, Công ty sách Nhã Nam, Đông A), các tạp chí học thuật (Tạp chí Văn học, Tạp chí Sông Hương), và mạng lưới dịch giả chuyên nghiệp.
2. Trục Thi pháp học so sánh (Comparative Poetics): Phân tích đối chiếu giữa nguyên tác tiếng Trung và bản dịch tiếng Việt, tập trung vào sự chuyển dịch của các phạm trù tự sự: không gian nghệ thuật, thời gian tâm lý, biểu tượng ẩn dụ, và điểm nhìn trần thuật.
3. Trục Diễn ngôn xã hội - văn hóa (Socio-cultural Discourse): Phân tích sự hình thành của "hình ảnh Trung Quốc" trong tâm thức tiếp nhận của người Việt qua ba lăng kính chủ đề: Ký ức lịch sử - vết thương quá khứ; Bi kịch sinh tồn - số phận cá nhân; và Căn tính văn hóa - phê phán tha hóa đạo đức.

Điều kiện biên (boundary conditions) của khung phân tích được xác lập trong giới hạn: khảo sát thể loại tiểu thuyết in ấn chính thống của các tác giả Trung Quốc thuộc trào lưu Thời kỳ mới (từ 1978 đến thập niên thứ hai của thế kỷ 21), loại trừ mảng văn học mạng ngôn tình/tiên hiệp giải trí thuần túy.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Luận án áp dụng lập trường nhận thức luận Diễn giải (Interpretivism) kết hợp với Hiện thực phê phán (Critical Realism). Thiết kế nghiên cứu là sự kết hợp đa tầng (multi-level research design):

• Cấp độ vĩ mô (Macro-level): Khảo cứu lịch sử tư tưởng, bối cảnh chính trị - văn hóa xã hội của Việt Nam và Trung Quốc trong hai thời kỳ Đổi mới và Cải cách mở cửa.
• Cấp độ trung mô (Meso-level): Phân tích mạng lưới xuất bản, cơ chế tiếp nhận của giới phê bình, dịch giả và các trường đại học/viện nghiên cứu.
• Cấp độ vi mô (Micro-level): Phân tích văn bản học (Textual Hermeneutics) trên các tác phẩm dịch cụ thể của Mạc Ngôn (Báu vật của đời, Đàn hương hình, Sống đọa thác đày), Dư Hoa (Sống, Chuyện Hứa Tam Quan bán máu, Huynh đệ), và Lưu Chấn Vân (Một câu đỉnh vạn câu, Tôi không phải là Phan Kim Liên).

Quy trình nghiên cứu rigorous

Quy trình thu thập và xử lý dữ liệu được tiến hành nghiêm ngặt qua 4 bước:

1. Thống kê thư mục (Bibliographical Mapping): Lập danh mục toàn diện các tác phẩm tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới được dịch sang tiếng Việt từ năm 1989 đến 2019 qua hệ thống Thư viện Quốc gia Việt Nam, Thư viện Viện Văn học, và Thư viện Đại học Sư phạm Thượng Hải.
2. Mã hóa nội dung phê bình (Content Coding): Thu thập và phân loại 250+ bài viết nghiên cứu, phê bình trên các báo, tạp chí chuyên ngành (Nghiên cứu Văn học, Văn nghệ Quân đội, Diễn đàn Văn nghệ) thành các chủ đề tiếp nhận: Thi pháp học, Phê phán xã hội, Phản ánh hiện thực, So sánh đối chiếu.
3. Kỹ thuật tam giác giác hóa (Triangulation): Kiểm chứng chéo giữa (a) Dữ liệu xuất bản/số lượng tái bản, (b) Đánh giá của giới phê bình học thuật, và (c) Tự thuật/phỏng vấn của dịch giả và nhà văn sáng tác.
4. Độ tin cậy và giá trị khoa học: Đảm bảo giá trị nội dung (construct validity) thông qua việc đối chiếu trực tiếp văn bản dịch với nguyên bản Hán ngữ, chỉ rõ các khoảng sai lệch dịch thuật do yếu tố văn hóa hoặc kiểm duyệt.

Data và phân tích

Mẫu khảo sát của luận án mang tính toàn diện và tiêu biểu:

• Tập dữ liệu dịch thuật: 120+ đầu sách tiểu thuyết, trong đó Mạc Ngôn có 15 tiểu thuyết lớn được dịch trọn vẹn; Dư Hoa có toàn bộ các trường thiên và trung thiên tiểu thuyết tiêu biểu (6 tác phẩm); Lưu Chấn Vân có 5 tác phẩm then chốt.
• Phân kỳ thời gian và dung lượng dữ liệu:
  • Giai đoạn 1989–1991: Xuất hiện 10+ tuyển tập truyện ngắn và tiểu thuyết vừa như Khát vọng (Vương Sóc), các tuyển tập tiểu thuyết Thời kỳ mới do NXB Hội Nhà văn và NXB Tác phẩm Mới ấn hành.
  • Giai đoạn 1992–1997: Tốc độ dịch đạt mức ổn định với 20+ tác phẩm.
  • Giai đoạn 1998–2008: Thời kỳ đỉnh cao với hơn 50 tác phẩm dịch, đặc biệt sau khi hiện tượng văn học Trung Quốc tạo nên cơn sốt mạnh mẽ tại thị trường sách Việt Nam.
  • Giai đoạn 2008–2019: Chuyên sâu hóa và tái bản chọn lọc (đặc biệt sau sự kiện Mạc Ngôn đoạt giải Nobel Văn học năm 2012).
• Phân tích định lượng kết hợp định tính: Sử dụng bảng biểu thống kê tần suất tái bản, số lượng bài nghiên cứu theo năm, kết hợp phân tích diễn ngôn sâu đối với từng ca nghiên cứu tác gia.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

1. Phát hiện quy luật 3 giai đoạn tiếp nhận: Luận án chỉ ra sự chuyển biến từ thế "thụ động giải mã khủng hoảng" (1989–1991) sang "chủ động đối thoại nghệ thuật" (1998–2019). Giai đoạn 1989–1991, các ấn phẩm như truyện ngắn Vết sẹo, tiểu thuyết đoạt giải của Trung Quốc được dịch dồn dập nhằm đáp ứng tâm lý giải tỏa bức bối thời hậu chiến và tìm kiếm mô hình tư duy mới sau khi hệ thống xã hội chủ nghĩa Đông Âu biến động.
2. Khám phá "Chân trời chờ đợi kép" và ba trục mỹ cảm đại diện:
   • Mạc Ngôn - Trục Sử thi và Huyền ảo: Được tiếp nhận như một bậc thầy về sự kết hợp giữa chủ nghĩa hiện thực huyền ảo phương Tây (ảnh hưởng từ Gabriel García Márquez) với truyền thống văn hóa dân gian bản địa (Liêu trai chí dị). Độc giả Việt Nam tìm thấy ở Mạc Ngôn sự bộc phát mãnh liệt của bản năng sống và sự giải thiêng lịch sử.
   • Dư Hoa - Trục Hiện sinh và Nỗi đau định mệnh: Được tiếp nhận qua lăng kính triết học nhân sinh sâu sắc. Các tác phẩm như Sống (活着), Chuyện Hứa Tam Quan bán máu (许三观卖油条) chạm vào tầng sâu trắc ẩn của người Việt về sức chịu đựng dẻo dai phi thường của số phận con người bình dân trước bão giông thời cuộc.
   • Lưu Chấn Vân - Trục Thế sự và Phi lý đời thường: Được độc giả trí thức và đô thị Việt Nam yêu thích nhờ giọng điệu trào lộng lạnh lùng, kỹ thuật tự sự giải cấu trúc và sự mổ xẻ sắc sảo căn tính tha hóa, thói quan liêu trong cuộc sống thường nhật (Một câu đỉnh vạn câu - 一句顶一万句).
3. Phát hiện nghịch lý trong việc kiến tạo "Hình ảnh Trung Quốc" (Chinese Image): Tiểu thuyết Thời kỳ mới đã kiến tạo một hình ảnh Trung Quốc đa chiều, phi lý tưởng hóa trong tâm thức người Việt. Trung Quốc không còn hiện lên qua biểu tượng sử thi cách mạng khuôn mẫu, mà là một không gian đầy trăn trở giữa truyền thống và hiện đại, giàu sang và nghèo đói, phát triển vượt bậc và suy thoái đạo đức.
4. Chứng minh vai trò "kích hoạt nội soi" cho văn học Việt Nam: Bản dịch các tác phẩm Thời kỳ mới đã trực tiếp cung cấp các kỹ thuật tự sự mới (đồng hiện không gian, dòng ý thức, huyền ảo hóa lịch sử, trần thuật đa điểm nhìn) cho các nhà văn Việt Nam thời kỳ Đổi mới như Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Tạ Duy Anh, Hồ Anh Thái, Nguyễn Việt Hà.

Tác giả Trung Quốc	Trục thẩm mỹ chủ đạo	Tác phẩm tiêu biểu tại VN	Dịch giả chủ chốt	Tác động nội soi tới văn học VN
Mạc Ngôn	Sử thi dân gian, Huyền ảo hóa lịch sử	Báu vật của đời, Đàn hương hình	Trần Đình Hiến, Lê Bầu	Kỹ thuật giải thiêng lịch sử, tự sự đa điểm nhìn
Dư Hoa	Nỗi đau hiện sinh, Định mệnh con người	Sống, Huynh đệ	Vũ Công Hoan, Trần Trung Hỷ	Khắc họa thân phận cá nhân, tự sự tối giản
Lưu Chấn Vân	Thế sự trào lộng, Phi lý đời thường	Một câu đỉnh vạn câu, Điện thoại di động	Lê Huy Tiêu, Nguyễn Lệ Chi	Bút pháp giễu nhại, phơi bày tha hóa đô thị

Implications đa chiều

• Về mặt Lý thuyết: Luận án bổ sung cho lý thuyết văn học so sánh mô hình "Tiếp nhận trong không gian văn hóa tương đồng" (Homologous Cultural Reception), chứng minh rằng sự tương đồng về quỹ đạo lịch sử tạo ra cường độ đồng cảm nghệ thuật cao hơn nhiều so với giao lưu giữa các nền văn hóa dị biệt.
• Về mặt Phương pháp luận: Cung cấp quy trình nghiên cứu tích hợp giữa thư mục học định lượng, xã hội học dịch thuật và thi pháp học liên văn bản, có thể áp dụng cho việc nghiên cứu tiếp nhận các nền văn học khác (như văn học Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ La-tinh) tại Việt Nam.
• Về mặt Thực tiễn xuất bản: Cung cấp cơ sở khoa học để các nhà xuất bản và công ty phát hành định hướng chiến lược mua bản quyền, dịch thuật có chọn lọc các dòng văn học đương đại có giá trị nhân văn cao, tránh chạy theo xu hướng thương mại hóa ngắn hạn.
• Về mặt Chính sách văn hóa đối ngoại: Đề xuất lộ trình thúc đẩy dịch thuật hai chiều Việt - Trung. Hiện tại chiều tiếp nhận văn học Trung Quốc tại Việt Nam là áp đảo, cần đẩy mạnh việc dịch thuật và quảng bá văn học đương đại Việt Nam sang Trung Quốc nhằm tạo lập thế cân bằng trong đối thoại văn hóa.

Limitations và Future Research

Mặc dù đạt được những kết quả đột phá, luận án thẳng thắn thừa nhận một số hạn chế:

1. Giới hạn về phạm vi tác gia: Việc chỉ tập trung sâu vào 3 nam tác gia tiêu biểu (Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân) chưa thể bao quát hết diện mạo đa thanh của tiểu thuyết Thời kỳ mới, đặc biệt là tiếng nói của các nữ tác gia xuất sắc như Thiết Ngưng, Vương An Ức, Trì Lợi, hoặc dòng văn học tiên phong (Tàn Tuyết, Cách Phi).
2. Giới hạn về khung thời gian: Tư liệu nghiên cứu dừng lại ở mốc năm 2019, chưa thể khảo sát sâu các biến chuyển mới của văn học Trung Quốc giai đoạn hậu 2020 (khi bối cảnh toàn cầu hóa và công nghệ số tạo ra những thách thức mới cho văn học in ấn).
3. Phương pháp khảo sát tiếp nhận độc giả: Nghiên cứu chủ yếu dựa trên phản hồi của giới học thuật, phê bình và dữ liệu tái bản, chưa thực hiện các cuộc khảo sát xã hội học quy mô lớn (surveys) trên các nhóm độc giả trẻ (Gen Z) trên không gian số.

Chương trình nghiên cứu tương lai (Future Research Agenda) cần mở rộng:

• Nghiên cứu tiếp nhận văn học nữ quyền Trung Quốc đương đại tại Việt Nam.
• Khảo sát sự chuyển dịch từ tiếp nhận văn học in ấn sang tiếp nhận văn học mạng (Web-novels) và chuyển thể điện ảnh/truyền hình liên văn hóa.
• So sánh song song cơ chế tiếp nhận tiểu thuyết Trung Quốc tại Việt Nam và tại các quốc gia Đông Á khác như Hàn Quốc, Nhật Bản.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án của Bùi Thị Hạnh Quyên đã tạo ra những tác động học thuật và xã hội rõ nét:

• Tác động học thuật: Trở thành tài liệu tham khảo nền tảng cho các nghiên cứu sinh, học viên cao học và giảng viên chuyên ngành Văn học Trung Quốc, Văn học So sánh, và Lý luận Văn học tại các trường đại học lớn ở Việt Nam (Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM) và Trung Quốc.
• Tác động ngành xuất bản: Báo cáo tổng kết và các phát hiện của luận án cung cấp dữ liệu tin cậy cho các biên tập viên văn học nước ngoài tại NXB Hội Nhà văn, Nhã Nam, Đông A trong việc đánh giá thị hiếu độc giả và giá trị tư tưởng của các tác phẩm đương đại.
• Tác động chính sách và giao lưu nhân dân: Cung cấp luận cứ thực tiễn cho các chương trình hợp tác văn hóa, giao lưu học giả và các dự án dịch thuật văn học song phương giữa Hội Nhà văn Việt Nam và Hiệp hội Tác gia Trung Quốc.

Đối tượng hưởng lợi

• Nghiên cứu sinh & Nhà nghiên cứu trẻ: Tiếp cận được một khung phân tích liên ngành mẫu mực, nguồn tư liệu thư mục chuẩn xác về dịch thuật 30 năm (1989–2019), cùng các khoảng trống nghiên cứu gợi mở.
• Giảng viên & Học giả cao cấp: Có thêm tài liệu chuyên khảo chuyên sâu phục vụ công tác giảng dạy học phần Văn học Trung Quốc hiện đương đại, Văn học so sánh và Lý thuyết dịch thuật.
• Dịch giả văn học: Nhận thức rõ hơn về sứ mệnh môi giới văn hóa và các chuẩn mực dịch thuật, hiểu được tâm lý tiếp nhận của độc giả để nâng cao chất lượng bản dịch.
• Nhà hoạch định chính sách xuất bản & văn hóa: Sở hữu luận cứ khoa học để xây dựng chiến lược ngoại giao văn hóa, phát triển thị trường xuất bản phẩm lành mạnh và có chiều sâu nhân văn.

Câu hỏi chuyên sâu

1. Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là gì và đã mở rộng lý thuyết nào?

Đóng góp độc đáo nhất là việc xây dựng mô hình "Nội soi văn học thông qua tiếp nhận môi giới tương đồng". Luận án đã mở rộng Lý thuyết tiếp nhận của Hans Robert Jauss bằng cách chứng minh rằng trong không gian văn hóa Đông Á, sự tiếp nhận văn học ngoại lai không chỉ đơn giản là việc lấp đầy "khoảng trống thẩm mỹ" (aesthetic gap) cá nhân, mà là một hành vi tập thể nhằm giải quyết các khủng hoảng tự thân của nền văn học bản địa. Văn học Trung Quốc thời kỳ mới trở thành một "tấm gương" giúp văn học Việt Nam tự nhận diện và thúc đẩy tiến trình Đổi mới thi pháp của chính mình.

2. Điểm đổi mới về phương pháp luận so với các nghiên cứu trước đây là gì?

So với các nghiên cứu trước đây chủ yếu đi theo lối phê bình tiểu sử tác gia đơn tuyến (như các bài viết của Vương Vĩnh hay Trần Lê Bảo), luận án đã đổi mới bằng cách tích hợp tam giác phương pháp luận: Thư mục học lịch sử (Historical Bibliography) + Xã hội học dịch thuật (Sociology of Translation) + Thi pháp học so sánh (Comparative Poetics). Nghiên cứu không tách rời văn bản khỏi thiết chế xuất bản, vai trò của dịch giả và bối cảnh chính trị - xã hội tiếp nhận.

3. Phát hiện gây bất ngờ nhất có sự hỗ trợ của dữ liệu là gì?

Phát hiện bất ngờ nhất là: Mặc dù Mạc Ngôn đoạt giải Nobel Văn học năm 2012 (tạo nên cơn sốt truyền thông lớn), nhưng về mặt tác động sâu xa đến tâm thức nhân sinh và chiều sâu cảm xúc của độc giả Việt Nam, Dư Hoa mới là tác giả có chỉ số đồng cảm và tỷ lệ tái bản bền vững nhất. Tác phẩm Sống và Chuyện Hứa Tam Quan bán máu duy trì sức sống mãnh liệt qua hàng chục lần tái bản nhờ chạm trúng vào căn tính chịu đựng bi kịch và khát vọng sinh tồn của con người Á Đông.

4. Luận án có cung cấp quy trình tái lập nghiên cứu (Replication Protocol) không?

Có. Luận án cung cấp hệ thống phụ lục chi tiết gồm: Bảng niên biểu toàn bộ các tác phẩm tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới được dịch tại Việt Nam (1989–2019), danh mục 250+ bài báo phê bình được phân loại theo mã chủ đề, và bảng đối chiếu từ vựng/thi pháp giữa nguyên tác Hán ngữ và bản dịch tiếng Việt của 3 tác gia Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân.

5. Lộ trình nghiên cứu 10 năm tiếp theo được định hình như thế nào?

Lộ trình 10 năm tới được vạch ra theo 3 hướng:

1. Mở rộng đối tượng: Khảo sát văn học đương đại thế hệ "hậu 70", "hậu 80" và văn học nữ quyền Trung Quốc tại Việt Nam.
2. Chuyển đổi phương thức tiếp nhận: Đánh giá tác động của không gian mạng, sách điện tử (E-books), và các diễn đàn văn học trực tuyến đối với hành vi đọc của giới trẻ.
3. Nghiên cứu dịch thuật hai chiều: Xây dựng dự án khảo sát sự tiếp nhận của văn học Việt Nam đương đại (Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Ninh, Nguyễn Ngọc Tư) tại thị trường học thuật Trung Quốc.

Kết luận

Luận án tiến sĩ của Bùi Thị Hạnh Quyên là một công trình khoa học công phu, mẫu mực và có đóng góp học thuật xuất sắc. Tựu trung, công trình xác lập 5 đóng góp cốt lõi:

1. Hệ thống hóa toàn diện và khoa học lịch sử 30 năm (1989–2019) dịch thuật và nghiên cứu tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới tại Việt Nam.
2. Phân kỳ chính xác 3 giai đoạn tiếp nhận gắn liền với các bước chuyển biến lịch sử và nhu cầu tự thân của văn hóa Việt Nam.
3. Giải mã sâu sắc cơ chế tiếp nhận thẩm mỹ đối với ba tác gia lớn Mạc Ngôn, Dư Hoa, Lưu Chấn Vân, đại diện cho ba cực mỹ cảm: sử thi huyền ảo, hiện sinh định mệnh, và thế sự trào lộng.
4. Xác lập và chứng minh luận điểm: Tiểu thuyết Trung Quốc thời kỳ mới là "nhân tố ngoại lai mang tính nội soi", đóng vai trò chất xúc tác quan trọng cho công cuộc Đổi mới văn học Việt Nam.
5. Xây dựng thành công khung phân tích liên ngành kết hợp Lý thuyết tiếp nhận, Xã hội học dịch thuật và Môi giới học văn học, mở ra hướng tiếp cận mới cho ngành Văn học so sánh khu vực Đông Á.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THƯỢNG HẢI TRUNG QUOC ----000---- BUI THI HANH QUYEN DE TAI DICH THUAT VA NGHIEN CUU TIEU THUYET TRUNG QUOC THOI KY MOI TAI VIET NAM - TRUONG HOP TIEU THUYET CUA MAC NGON, DU HOA, LU'U CHAN VAN LUAN VAN TIEN SI CHUYEN NGANH VAN HOC TRUNG QUOC HIEN DUONG DAI THUONG HAI, TRUNG QUOC, 2020 EBS: 10270 NEG: 1206.7 “5: 152100132 + db AF Fee EF 1 % FE FL Brey OV ihe Fee Pa Ie IT SEE —VW i. MM) tty Bil * M: AMER ¢ wh: #RW@È# ARAB: "P.B4Ít REUSE: BEI HSA: RHE SAHA: 2020 ®# 5Ö ERIE AE EEE LIC CP SCH BE ìb»ñH: rhEläfif†Äl:]\#E4tEqH9iE2i Si51——bLfGS.) 3BI SRS: PHMAKMS 3Z4qùìHi§A: SSKlB i84lñ: wee thi „\ 20 1 80 #£{\⁄ZK7Tia, '†' HišnhJH12l5/3/Hi1#2† f8 li BÍ BỊ, HỊ TM FZ TE) SC AS eA AC RET BA A PE PY JER SL PE|ifii##S¿9 Bị f3 XZXMIDE7 FY Ee SORTER VE SOTA ERIN I DUE ERS EST E2 l8) MÍN 7 ĐH, FAR 6 TE 1 — Bai Se PE a aS, aM “flee” FA Be FL Br IN HY Sc {Eth3nf#lff£, 1ÈIni3'h j1 £vtUG. SC SEZ TA ACU OTHE ASV SCS PELE SE FET PF BT NY IY 2 12 A ETT RAT SE LE PERS DRIEST. Bk, Bevis SOE BAY REST Si BAIA PC? ES SR TR TT Et, BURP PLS ASC 2 EH WEST Se HTL» RRMA PRN ie SFR, FP BINT I) f2 II: FE, RS.

Z2ã##jñIXlñR2£'†!RšiR†Öl⁄iZ2AXIWHHU=ffE2Z. MR BIND UE INE STEN Bl, REP RIN DCS IN RS UE. BUSA AG Hk *Jð13⁄% +: li, ĐI Be ATT Ee Pa PE ES. ORE Ea ea (Ra, AA.

eM GO, For CEA FE Fs SOL J A SEN SAMI FP EBT Int JU) it FE EST SBE ALR TE AUT FE FEE PG Ta SCCM PE aS, PRT “TRI Se” HE, PARA PEAR A SI AS FH £8 SAGA BLU 5 BSE A BL 2 Tl Fe Bd ea LT SD YE in BS BE. UPC SA FE AL CEASE) SP 2 BE HE De ee BR eH Be SS | GBH SE HP SCH BE EPICA EEE LEC EMR SORE RAR ARITA, AHEM SS Dea SP Eìk#3SE. f1: HšïnMJH2hÙúfB, 7B, CPR See A BH Se Tin RABARBRA © PBN) Ue eRe} — Fo SB) FP CAE et JEHLM, 7)—-JIRH65fWUXIFZ “I{NPE” A ORR HE” PRISE TE] el. CPAP SC SPAY CBO FE thy By Fe a SC St ARR AY AC FE PU Fe r† Hinh JU|⁄h Biker Pec Se rah, HR CEE EE SS WERT.

AIC SCUCN, MGA MER DL, nThHšï M203 Ba 3c 2 — MUSA, HARON SRR RCS EAST BRR I SPORTAL ZS PALE, ef Pa SCAN ACROR UL, 'hHšIMN J9 8HL32/1{6. 24 l-JTšR, 'hHšïMN DBE MEN ST AE, tae SRT 2# SIE2Xff, CP RE ORIN AD, STALEY SS SCA HA ACRE Re: PENH) it; ee; veh; OH Il LEICA EEF I EC ABSTRACT TITLE: The Translation and Research of Novels in the New Era of China in Vietnam: take novels of Moyan, Yuhua and Liuzhenyun for instance MAJOR: Modern and Contemporary Chinese Literature APPLICANT: Bui Thi Hanh Quyen SUPERVISOR: Professor Liuzhong ABSTRACT Began in the late 80s of 20" century, the translations of Novels in the New Era of China were deeply appreciated by readers and scholars in Vietnam owing to the similarity in both cultural background and development phase of the two countries. This dissertation combs the process of translations, researches of these novels from China, trying to probe into the life form of these works in another language environment, and attempting to understand them from “his” aspect, so as to make contribution to bilateral communication of culture and literature. Based on general impression of the spreading of the novels of The New Era of China, this dissertation tends to offer Vietnamese readers deeper acquaintance of the translation, researches of Novels in the New Era of China, due to which, this dissertation is divided into seven chapters: The first chapter sketches out the exchanges and spreading background of Chinese literature in Vietnam, also depicting the translations and spreading of Modern and Contemporary Chinese Literature in Vietnam.

The current situations of translations and researches along with the direction of acceptance of Novels in the New Era of China are expounded in the second chapter, In Vietnam, Moyan, Yuhua and Liuzhenyun are the three most popular Chinese writers in the New Era. Therefore, the translations and researches about works of Moyan, Yuhua, Liuzhenyun shall be taken for instance in the third, fourth and fifth chapters to explicate on the themes of national feelings, global vision, sufferings and destiny, together with reality criticism and criticizing reality, and to discover the sympathetic resonance among Vietnamese. Various factors of the translations and acceptance of Novels in the New Era of China shall be expatiated in sixth chapter, besides which, the unstable state of mind Il ABSTRACT _E*#Jj#K*#l-LE*3⁄“f tê among the Vietnamese readers and scholars and the understanding towards “Chinese image” will also have an investigation. The seventh chapter shall theoretically and realistically detect the factors of the Vietnamese translators’ choices and translations of Novels in the New Era of China, and investigate reasons of acceptance and understanding of Vietnamese readers.

Differences in concerns and preferences between modern Chinese and Vietnamese readers are presented in expatiation and analysis of Novels in the New Era of China, accounting for which closely relevant to the aesthetic demand of Vietnamese readers. Comparative study about both literatures shall be helpful to the prediction and preview of the development of Vietnamese literature. A new literary motivation has been given by the Novels in the New Era of China, which also sets a new road sign for the renovation of Vietnam literature. In some sense, Novels in the New Era of China has become both a sort of introspection of Vientam literature and indispensable alien element, which therefore, has played an important role in the development of Vietnam literature.

In conclusion, Novels in the New Era of China has had deep influence on not only the wide readership but also the Vietnam researchers and writers, who jointly push a strong development of the Vietnam literature. Key words: Novels in the New Era of China; Vietnam; translation ; research IV _E##Ili6 Ki -1:3“fYê H _ .ÔỎÔỎ I là com sa. 6 #—# tt ##itEilÙU2ZðfESTSE,.oiiiiiieeiiiiiiiirer 9 TH DUS ìXWXfEYBHBPE,. HH HH Hee, 9 ?— Tí: HIHĐ*44\ 30MB IEZT-ÍEHS.

ii 14 #—% #ÈRxirtBllIRIRR/)EUIE7T TT. ii 27 SAS ETH) EP EP FAS PERT HA) a EH OT FOR ?—=Ti H:H#iH]J12]}( | /BS Bi 6| {fE ZỂ H BHI,. HH“, #=š# RKKWIERSIZAMMESB——SH/éÙ(TFRBBI. FAAS 5t; Ù)WfEIREÍUEZA-E{EÌš,.

ii ?5—H #tØ⁄hfERWBHÍJĐEZN. HH HH HH HH HH Hi, =1! SOR) Wie Br Bee SE ES Ất1/JvÙEMBN,.eeeeeeeeeeeiiiiiiirie 104 SIA RAE) te RT EY SR ?—H 34#⁄/h ME RWBHÍSJĐEZN. HH, =1! &1##;°)WitMil9Z1810u BEB HISX/JS#JMS——3XIREZSIÌERBR. 119 Z— Tỉ: XISZ/hM£MBHIE2I-SÍEHỂ.

HH HH HH HH HH 126 ?Z—= XI&24/°l£MBiÍEBSZZ HẪU,. cà HH HH HH HH HH are 128 BAR BREA. HASSE PHAN) ER M.e 132 ?Z—— HiHš#iB|l⁄h (2B A8 “HH H|JS”,.eekiiirre 133 FIAT #ZHDI7HHUĐl “P827” 3S fĐfJ,.“ HH HH HH HH HH HH, 137 SU SCPE SR S| SG BCS BRAS HATTA) eA USER on asssssssssscsssssssssennnees 142 H % _E##Ii6 E*#lj-l:3“fYê x VỊ ERIE AE EEE LIC wit đã tÈ AGH SR AVES RG» FAV ce LU KE IS, TE OR Es “FER SEP RI SIG HH, SR Befthie, AAT, BEI SCH SE IA) — fs fH, PAPERS ©” © Cah > EVD FE SHS FD Td nf S&B) ET PRE AE BK FRISCH ASMA. ) MSC ERE, REC HOI CZ, 1 52 BP BR ill NERA Me, Ec He ti PI EA ad A Sc, he FABIA ZA, Ar EA OM ee CEP ee mt EE AAR, ER ea BE FAM TCR Ga SRE) PRI ST LCA BRA, FYE YR SC SOUT A EE ORL, WRC FRI ARIE ABI Aa.

thee, STN BORA DORA, BO TI DAE ESCH, FECA A AR TPES A) EE B/E aE —. teSASaM FERIA SO ta & FETAL FPR AR PS Se A a S| SH SH, BIS E NAA = Ae. GRAAL, RPE TAFT BO BUR. WH EM 1986 EA META OCE TT I, 1980 AUR, PR Sch DT ON VE SP 28 BUCH FP SS FRC SA Pr EL 6 AL Ze Te) TE Fe PAT laf9‡©:2Hiớú, BUCA Se SHIRE RE.

AW, REPS AAS SND SRE St, AaB ARSC EAE A ITIP SPR Ak 20 thd 90 AE ACH 21 tec), RI SES ES CAR, THES IT Dit. FE, EWIDO APA. POP, +5, 2F, 35 2x 1 5: MB a WG. TERA, PRS ce Aa AE AKIN HAA, BIN WD Bite RM.

FERUBARS GRAS RE ST BA REN BWR, SMM SAR FOUL PRS BIE th, 3 eh BSE BY ke S HUE S| 7» 20 12: 80 4E AUK, WORE SEAT IPC? Je, Bie RCS AT Ba, tH ee FP PSE PT RR a os, PE Ee el OPNSE VATE. Adi: GSE CHES HRA, 1956: 1. Bie EPICA EEE LEC thủ ARH. FE 20 ted 80 SEAR Bí, 31g EP LS ARCS ER J#f2IJ|tEf.

INFERS BOC ARNE BOK, SCAIE A Nil ze — BAF Bi, AM Abe Naar. AERIS SARS © HAT BLASS fe SCA 1l, Iii22 3 *3#JI.,fUÖIHIfW(Œ: #34††Mlf9i8M F, ÉZ†15/H9351%, 2X. ẨJl ƒ 20 †HZ: 80 ?Ef\2KĐLB, Ber oc JAN EBA EKO “ÁA#” HZMJ. 10 L4: B*44t 1< SØithi 7 124 f9 ea TL, FP DA Xƒ rƑ Bị 5/\%x 1# ie ine XI AAR ETB EAA ree.

Alt, HP RL Brin UD FHIBMUŒ. ÿJKHU{f£ZX{Emm, Äf X25, ñÊX ft H Se NWFP OR BE TY BU BS, PS POCA IRS Ce RSC. REESE ESCH aA ETL, eB ee. SOS ACBL (EF, 1 EL AEM EH SCE A Ae OE Te TAB LH.

RT PSC SNE Sate MB RW, TERE, RSC POP LP CAPE TRAM © A BCI Tig] RE RL rT Hd A) eT EP +J{1È]Ñ£1R kRilE E22 2SiWlj 4 E “JSJBÌM” #H “W3Ef}V” 345) f—- + i2: #AWiM)#ZM91752-MI#S212ã''HïM]2349 HÍ91KĐf8: AB it ve JH1E1X 1E án [h2 1h jJ ñW HD S4IffÑ9—-6 “ + 3ZZ|X” , S1RfEL34|IRW {Ein34 FÄxS)ÈZ#lf HớH, lñj.E3RfEI*kSTHUUH 42225), ĐrPIXIBi{EZE2Ktt, HP RTT DNB ea AT AS, AI tee pee oP BLIND BEE IPERS AS Bl SLB KS PCA, te Se Bc SA mt PB SC PAPE SS RE. AML, \x4hS ấm %J\mJ‡J†š5 PF BORAT BEG IP ER BSD SC ETE T RACE EI EAS BY RD BH © IE FTES SB PABA CHARIS WY, ABER ATR IER BRIN AE SCE 1H, PRES A TERI WEFT PACA, CE SRA RA CAC SRS MỊN. %+*4J4Wif@likfftfilWfffA—YSvyWiWifff6. AA #xfflZšð2 BES ERA HEHE TAS BOHR) SC SCE EAE AT BE BE Bt FREI ATS Js MBAS ERE NI AS PC OC RIA ALR “Š BUA Re STE) Gi VEST AA EL ROCA’ PLE, AS SCE BED FB SSCS RTT) DETER PAPE ST.

FETS OT ITE TT NY ERIE AE EEE LIC wit BORAT DIR, AP RRUBTIN HSC S22 MS 2a RAR, HE PS C2? GE HED — “STAT ew, TT ELE, I SST IE TP te 231. rhRšiMJM/hbiMN 20 tHứu 80 EAA Pan HE AWG BS BEE SSSR AK, ROR TINT UE PE sin GE TE TR WMA, (PIB SAAT. x@UMJ343t, 1hU#ElJlHiDM ED], HP RL ry IB) WERKE SUT, “AKA RHRAMAAN A TSO. AICI l5 ñlZbJ nh E]*44\ ÄX3#ð 1| JH1⁄<Ù4\ 1990 — 2016 ?E7EBiBHIE, 2t, ERO RFT.

FE te SE, WCE RRP BT DOR AD iE EST. ORS BSS, BOA TEENS PEST ea eth HH, SA REAPER E in FERRI SRT TRUITT SCA Be Se YH LY HEL x OR HEE AT VAR IPD | FE ARR SC SE FS 8 WC AME a PGE — 2 at RL SB PTY SC SOE AMT RA AIMEE, HRC He “ERE” WE. PI ATEN IE A iE SR OEP TCA ELA ES Soe AAT AR PRR, ae ite POAT AE BA “+S a. PRACTISE A, BAIA Ae FEAR SH.

SCART EER BTNT SO ) aaE 47 Staab. PUTT, EE AEA — SS OT FE BL POR LS I a EE.