Nghiên Cứu Ứng Dụng Kỹ Thuật Phân Tích Dòng Chảy Để Đánh Giá Ô Nhiễm Chì Và Cadimi Trong Nước Mặt

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng kỹ thuật phân tích dòng chảy fia với detector điện hóa để đánh giá ô nhiễm chì, cadimi trong nước mặt.

• Tác giả: Phan Thị Thanh Hảo
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Phúc Quân
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Ứng Dụng Kỹ Thuật Phân Tích Dòng Chảy Để Đánh Giá Ô Nhiễm Chì Và Cadimi Trong Nước Mặt
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Phân Tích Dòng Chảy Đánh Giá Ô Nhiễm

Việt Nam với hệ thống sông ngòi dày đặc, nguồn nước mặt đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, chất lượng nước mặt đang suy thoái do nhiều nguyên nhân như gia tăng dân số, đô thị hóa và quản lý tài nguyên nước kém hiệu quả. Nhiều sông, hồ, kênh, rạch tại các thành phố lớn đang biến thành nơi chứa chất thải đô thị và công nghiệp chưa qua xử lý. Do đó, việc giám sát chất lượng nước mặt, đặc biệt là ô nhiễm kim loại nặng, trở nên vô cùng cấp thiết. Các phương pháp phân tích truyền thống thường tốn thời gian và công sức. Kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) nổi lên như một giải pháp tiềm năng, cho phép phân tích nhanh chóng, chính xác và hiệu quả ngay tại hiện trường, góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

1.1. Giới thiệu kỹ thuật phân tích dòng chảy FIA

Phân tích dòng chảy (FIA) là một kỹ thuật phân tích định lượng, trong đó mẫu được đưa vào một dòng chất mang liên tục và phản ứng xảy ra khi mẫu và thuốc thử trộn lẫn với nhau. Ưu điểm của FIA bao gồm khả năng tự động hóa, tốc độ phân tích nhanh, tiêu thụ thuốc thử ít và chi phí vận hành thấp. FIA kết hợp với detector điện hóa mang lại khả năng phân tích kim loại với độ nhạy và độ chọn lọc cao, thích hợp cho quan trắc nước trực tuyến. Kỹ thuật này hứa hẹn sẽ giảm thiểu sai số do nhiễm bẩn và thay đổi mẫu trong quá trình vận chuyển, bảo quản. Đây là một yếu tố quan trọng để có được kết quả đánh giá ô nhiễm chính xác.

1.2. Mục tiêu của nghiên cứu ứng dụng FIA

Nghiên cứu này tập trung vào việc ứng dụng kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) kết hợp với detector điện hóa để đánh giá ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt. Mục tiêu chính là xây dựng một quy trình phân tích nhanh chóng, chính xác và chọn lọc để phục vụ cho việc đánh giá kim loại nặng trong nước mặt. Nghiên cứu cũng hướng đến việc đề xuất các giải pháp quản lý ô nhiễm dựa trên kết quả phân tích, góp phần bảo vệ nguồn nước và sức khỏe cộng đồng. Đề tài cũng sẽ so sánh kết quả đánh giá ô nhiễm bằng phương pháp FIA với phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) để kiểm chứng độ tin cậy.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Chì và Cadimi Trong Nước Mặt

Ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt là vấn đề nghiêm trọng tại Việt Nam và trên toàn thế giới. Các ngành công nghiệp, nông nghiệp và khai thác mỏ là những nguồn chính gây ô nhiễm, thải ra các chất thải chứa kim loại nặng chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đạt chuẩn. Tình trạng này gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng nước, sức khỏe cộng đồng và hệ sinh thái. Các kim loại nặng tích tụ trong cơ thể sinh vật, gây ra nhiều bệnh tật nguy hiểm. Việc kiểm soát và giảm thiểu nguy cơ ô nhiễm này là một thách thức lớn.

2.1. Nguồn gốc ô nhiễm chì và cadimi trong nước

Các nguồn gây ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt rất đa dạng. Nước thải từ các khu công nghiệp, đặc biệt là các ngành sản xuất hóa chất, mạ kim loại và khai thác mỏ, thường chứa hàm lượng kim loại nặng cao. Trong nông nghiệp, việc sử dụng thuốc trừ sâu và phân bón có thể góp phần vào ô nhiễm cadimi. Nước thải đô thị cũng là một nguồn đáng kể, đặc biệt khi hệ thống xử lý nước thải không hiệu quả. Các hoạt động khai thác khoáng sản có thể giải phóng kim loại nặng vào môi trường nước do quá trình xả thải hoặc rửa trôi. Hình 1-1 trong tài liệu gốc mô tả chi tiết các nguồn gây ô nhiễm kim loại nặng vào môi trường nước.

2.2. Tác động của ô nhiễm chì và cadimi đến sức khỏe

Chì và cadimi là những kim loại nặng độc hại, có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Độc tính chì ảnh hưởng đến hệ thần kinh, hệ tiêu hóa và hệ tuần hoàn, đặc biệt là đối với trẻ em. Độc tính cadimi gây tổn thương thận, xương và có thể dẫn đến ung thư. Việc tiêu thụ nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm chì và cadimi có thể gây ra các bệnh mãn tính và ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ em. Do đó, việc kiểm soát và ngăn ngừa ô nhiễm chì và cadimi là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Biểu hiện do nhiễm độc chì được thể hiện trong Hình 1-3 trong tài liệu gốc.

III. Phương Pháp FIA Giải Pháp Đánh Giá Ô Nhiễm Chì Cadimi

Kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) kết hợp với detector điện hóa là một phương pháp hứa hẹn để đánh giá ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt. Phương pháp này cho phép phân tích nhanh chóng, chính xác và tự động, giảm thiểu thời gian và chi phí so với các phương pháp truyền thống. FIA cũng có khả năng phân tích đồng thời nhiều chất ô nhiễm, cung cấp thông tin toàn diện về chất lượng nước. Việc ứng dụng FIA trong quan trắc nước trực tuyến sẽ giúp phát hiện sớm các nguồn ô nhiễm và đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời.

3.1. Ưu điểm của detector điện hóa trong FIA

Detector điện hóa là một thành phần quan trọng trong hệ thống FIA, cho phép phát hiện và định lượng các ion kim loại dựa trên tính chất điện hóa của chúng. Ưu điểm của detector điện hóa bao gồm độ nhạy cao, độ chọn lọc tốt, khả năng phân tích đồng thời nhiều chất và chi phí vận hành thấp. Detector điện hóa cũng có thể được thu nhỏ để phù hợp với các hệ thống FIA vi lưu, giảm thiểu lượng mẫu và thuốc thử cần thiết. Một số nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả của detector điện hóa trong việc xác định kim loại nặng bằng kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) (xem bảng 1-4 trong tài liệu gốc).

3.2. Quy trình xây dựng hệ thống FIA cho phân tích chì cadimi

Quy trình xây dựng hệ thống FIA để phân tích chì và cadimi bao gồm việc lựa chọn các thành phần phù hợp, tối ưu hóa các điều kiện hoạt động và hiệu chuẩn hệ thống. Các thành phần chính của hệ thống FIA bao gồm bơm, van, cột phản ứng, detector điện hóa và hệ thống thu thập dữ liệu. Các điều kiện hoạt động cần được tối ưu hóa bao gồm tốc độ dòng, nồng độ thuốc thử, pH và nhiệt độ. Hiệu chuẩn hệ thống được thực hiện bằng cách sử dụng các dung dịch chuẩn có nồng độ chì và cadimi đã biết. Sơ đồ hệ thống phân tích dòng chảy (FIA) đơn giản được thể hiện trong Hình 1-6 trong tài liệu gốc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Đánh Giá Ô Nhiễm Sông Kim Ngưu Tô Lịch

Nghiên cứu đã ứng dụng thành công kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) để đánh giá ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt của các sông Kim Ngưu, Tô Lịch và Nhuệ. Kết quả cho thấy hàm lượng chì và cadimi trong các sông này vượt quá giới hạn cho phép, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nước và sức khỏe cộng đồng. Nghiên cứu cũng đã đề xuất các giải pháp quản lý ô nhiễm, bao gồm việc kiểm soát các nguồn thải, cải thiện hệ thống xử lý nước thải và tăng cường quan trắc nước.

4.1. Hàm lượng chì và cadimi đo được bằng hệ thống FIA

Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng chì và cadimi trong nước mặt của các sông Kim Ngưu, Tô Lịch và Nhuệ đều vượt quá giới hạn cho phép theo quy chuẩn Việt Nam. Hàm lượng chì và cadimi biến động theo thời gian và vị trí lấy mẫu, cho thấy sự phức tạp của quá trình ô nhiễm. Kết quả này nhấn mạnh sự cần thiết của việc quan trắc nước thường xuyên và liên tục để theo dõi diễn biến ô nhiễm và đưa ra các biện pháp xử lý kịp thời. Biến động hàm lượng cadimi và chì được thể hiện trong Hình 4-1 trong tài liệu gốc.

4.2. So sánh kết quả FIA với phương pháp AAS

Kết quả phân tích bằng kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) được so sánh với kết quả phân tích bằng phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) để đánh giá độ tin cậy của phương pháp FIA. Kết quả so sánh cho thấy sự tương đồng đáng kể giữa hai phương pháp, chứng tỏ FIA là một phương pháp chính xác và đáng tin cậy để đánh giá ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt. Bảng 4-5 trong tài liệu gốc cung cấp thông tin chi tiết về kết quả phân tích hàm lượng chì và cadimi bằng cả hai phương pháp.

V. Giải Pháp Kiến Nghị Quản Lý Ô Nhiễm Chì Cadimi Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu, cần có các giải pháp và kiến nghị cụ thể để quản lý ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt một cách hiệu quả. Các giải pháp bao gồm việc kiểm soát các nguồn thải, cải thiện hệ thống xử lý nước thải, tăng cường quan trắc nước, nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ ô nhiễm và thực thi các quy định pháp luật về bảo vệ môi trường. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng, các doanh nghiệp và cộng đồng là yếu tố then chốt để đạt được mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm kim loại nặng và bảo vệ chất lượng nước.

5.1. Kiểm soát nguồn thải ô nhiễm chì và cadimi

Kiểm soát nguồn thải là một biện pháp quan trọng để giảm thiểu ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra và giám sát các khu công nghiệp, cơ sở sản xuất có nguy cơ xả thải kim loại nặng. Việc áp dụng các công nghệ xử lý nước thải tiên tiến và hiệu quả là cần thiết để loại bỏ chì và cadimi trước khi xả thải ra môi trường. Các doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về xả thải và chịu trách nhiệm về việc gây ô nhiễm môi trường.

5.2. Tăng cường quan trắc và đánh giá chất lượng nước

Việc tăng cường quan trắc nước và đánh giá chất lượng nước là cần thiết để theo dõi diễn biến ô nhiễm và đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý ô nhiễm. Mạng lưới quan trắc nước cần được mở rộng và trang bị các thiết bị hiện đại, bao gồm cả các hệ thống FIA trực tuyến. Dữ liệu quan trắc nước cần được công khai và chia sẻ rộng rãi để nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo điều kiện cho việc tham gia của cộng đồng vào công tác bảo vệ môi trường.

VI. Triển Vọng Tương Lai Phát Triển FIA Trong Quan Trắc Môi Trường

Nghiên cứu này đã chứng minh tiềm năng của kỹ thuật phân tích dòng chảy (FIA) trong việc đánh giá ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt. Trong tương lai, FIA có thể được phát triển và ứng dụng rộng rãi hơn trong quan trắc môi trường, đặc biệt là trong việc giám sát chất lượng nước. Việc tích hợp FIA với các công nghệ khác như mô hình hóa dòng chảy và hệ thống thông tin địa lý (GIS) sẽ cung cấp thông tin toàn diện và chính xác về phân bố ô nhiễm và giúp đưa ra các quyết định quản lý môi trường hiệu quả.

6.1. Ứng dụng FIA trong quan trắc trực tuyến

Việc ứng dụng FIA trong quan trắc trực tuyến cho phép theo dõi liên tục và thời gian thực chất lượng nước, giúp phát hiện sớm các sự cố ô nhiễm và đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời. Các hệ thống FIA trực tuyến có thể được triển khai tại các vị trí quan trọng trên các sông, hồ và kênh rạch để giám sát ô nhiễm chì và cadimi, cũng như các chất ô nhiễm khác. Dữ liệu từ các hệ thống quan trắc trực tuyến có thể được tích hợp vào các hệ thống cảnh báo sớm để thông báo cho cộng đồng và các cơ quan chức năng về nguy cơ ô nhiễm.

6.2. Phát triển điện cực biến tính cho FIA

Việc phát triển điện cực biến tính cho FIA có thể cải thiện độ nhạy và độ chọn lọc của phương pháp, cho phép phân tích các kim loại nặng ở nồng độ thấp hơn. Các vật liệu biến tính điện cực có thể bao gồm các hạt nano kim loại, polyme dẫn điện và vật liệu nano cacbon. Nghiên cứu về vật liệu biến tính điện cực là một lĩnh vực đầy tiềm năng, có thể mở ra những ứng dụng mới cho FIA trong quan trắc môi trường. Nghiên cứu cấu trúc bề mặt điện cực biến tính được đề cập trong Hình 3-3 trong tài liệu gốc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1. Ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt 1. Tình hình ô nhiễm chì và cadimi trong nước mặt Ngày nay, sự phát triển của các ngành kinh tế công nghiệp (sản xuất hóa chất, sơn, mạ kim loại,…), nông nghiệp (sử dụng thuốc trừ sâu,…), khai thác mỏ (quặng đồng, kẽm,…) đã gây ô nhiễm kim loại nặng cho nguồn nước mặt do phải tiếp nhận những nguồn nước thải ô nhiễm chưa qua xử lý hoặc xử lý chưa đảm bảo theo yêu cầu xả thải. Ngoài ra, nước thải đô thị cũng là một nguồn gây ô nhiễm kim loại nặng vào nước mặt khi xả trực tiếp ra hệ thống sông, ngòi… Các nguồn gây ô nhiễm chính được thể hiện trong hình 1-1.

Các nguồn gây ô nhiễm kim loại nặng vào môi trường nước Trong môi trường nước, một phần kim loại bị hòa tan, một phần hấp phụ lên các hạt lơ lửng, một phần được tích lũy trong sinh vật thủy sinh. Các hạt lơ lửng này theo thời gian lắng xuống và tích tụ trong trầm tích. Quá trình hòa tan của các kim loại trong nước mặt chủ yếu được kiểm soát bởi các yếu tố: pH, dạng tồn tại, hàm lượng chất mà kim loại có thể hấp phụ, trạng thái oxy hóa của các thành phần trong nước và điều kiện oxy hóa khử của môi trường.mat TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ❖ Trên thế giới Hiện nay, trên thế giới, nhiều hệ thống sông bị ô nhiễm kim loại nặng trầm trọng do khai khoáng như ở Rio Tinto (Huelva, Tây Ban Nha). Sông Rio Tinto trải dài 100 km dọc theo đất nước Tây Ban Nha, bắt nguồn từ vùng núi Sierra Morena và chảy về vùng vịnh Gulf.

Nước sông có pH thấp, hàm lượng kim loại nặng cao do quá trình khai thác mỏ từ 5.000 năm trước trên thượng nguồn. Ngày nay, Rio Tinto đã trở thành một trong những hệ thống sông – cửa sông bị ô nhiễm nhất trên thế giới [9]. Thực trạng nước sông tại Rio Tinto như hình 1-2. Ô nhiễm kim loại nặng ở sông Rio Tinto, Tây Ban Nha [9] Nhiều công trình khảo sát về mức độ ô nhiễm kim loại nặng trong nước mặt trên thế giới đã được thực hiện.

(2008) đã khảo sát hàm lượng các kim loại nặng (Fe, Zn, Cu, Mn, Cd, Pb) trong nước và trầm tích ở một số hồ thuộc vùng châu thổ phía bắc của Ai Cập gồm: Edku, Borollus và Manzala đồng thời đánh giá sự tích lũy của các kim loại nặng trong một số bộ phận (bắp thịt, mang cá, gan) của cá rô phi sông Nin. Manzala là hồ có hàm lượng các kim loại nặng cao 4 (LUAN.mat TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Trong nước, hàm lượng sắt, mangan, chì và cadimi ở hồ Manzala và mangan, chì ở hồ Borollus vượt giới hạn cho phép. Trong trầm tích, hàm lượng mangan (ở hồ Edku) và cadimi (ở hồ Manzala) cao hơn giới hạn cho phép.

Đặc biệt, hàm lượng chì và cadimi trong cá rô phi ở sông Nin cao, có thể gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người khi cung cấp cho thị trường [31]. Để nghiên cứu, đánh giá sự ô nhiễm kim loại nặng trong nước bề mặt và nước ngầm ở một số vùng của huyện Jalgaon (Maharashtra, Ấn Độ), Baride và cộng sự (2012) đã thu thập 64 mẫu nước từ các nguồn: sông, suối, giếng khoan và giếng ngầm trong khu vực để phân tích hàm lượng các kim loại nặng: sắt, crom, đồng, niken, kẽm, mangan và chì bằng phương pháp phổ hấp thụ nguyên tử AAS. Kết quả phân tích cho thấy hàm lượng các kim loại đều vượt quá quy định của BIS (Cục tiêu chuẩn Ấn Độ - Bureau of Indian Standards) (2004) và WHO (2004). Nguyên nhân chủ yếu là do sự xả thải từ các khu công nghiệp, đô thị và khu vực chôn lấp chất thải rắn [6].

Kar và cộng sự (2008) đã thu thập tổng cộng 96 mẫu nước bề mặt trên sông Ganga ở Tây Bengal để phân tích các kim loại nặng. Sắt, mangan, kẽm, niken, crom và chì được phát hiện trong 92 mẫu với hàm lượng tương ứng 0,025-5,49; 0,025-2,72; 0,012-0,370; 0,012-0,375; 0,001-0,044 và 0,001-0,250 mg/l. Trong khi cadimi và đồng được phát hiện trong 20 và 36 mẫu dao động tương ứng trong khoảng 0,001- 0,003 và 0,003-0,032 mg/l. Nhìn chung, hàm lượng sắt, mangan, cadimi và crom có sự biến động theo mùa cụ thể hàm lượng lớn nhất tương ứng 1,520 mg Fe/l xảy ra vào mùa hè, 0,423 mg Mg/l vào mùa mưa, 0,003 mg Cd/l và 0,020 mg Cr/l xảy ra vào mùa đông[16].

❖ Ở Việt Nam Ở Việt Nam, trong giai đoạn đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nhiều ngành công nghiệp được mở rộng quy mô sản xuất, cũng như phạm vi phân bố. Cùng với đó là sự gia tăng lượng nước thải, nhưng mức đầu tư cho hệ thống xử lý nước thải chưa đáp ứng được yêu cầu. Vùng Đông Nam Bộ, với toàn bộ các tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, nơi tập trung các khu công nghiệp lớn là 5 (LUAN.mat TIEU LUAN MOI download : [e-mail] vùng có lượng phát sinh nước thải công nghiệp lớn nhất cả nước. Số lượng khu công nghiệp có hệ thống xử lý nước thải vẫn đang ở mức trung bình (50-60 %), hơn 50 % trong số đó vẫn chưa hoạt động hiệu quả [1].

Nhiều ngành công nghiệp xả nước thải bị ô nhiễm kim loại nặng ra sông, kênh rạch làm ô nhiễm nguồn nước mặt đặc biệt là ngành khai khoáng, sản xuất hóa chất, luyện kim,. Hơn nữa, Việt Nam là một nước nông nghiệp, việc sử dụng nước bị nhiễm kim loại nặng để tưới tiêu có thể gây ra những hệ quả lớn liên quan đến sức khỏe con người khi kim loại tích lũy trong chuỗi thức ăn. Vì vậy, quy chuẩn QCVN 08: 2015/BTNMT đã đưa giá trị giới hạn các thông số chất lượng nước mặt được áp dụng để đánh giá và kiểm soát chất lượng của nguồn nước mặt, làm căn cứ cho việc bảo vệ và sử dụng nước một cách phù hợp. Giá trị giới hạn của chì và cadimi theo QCVN 08: 2015/BTNMT được tổng hợp trong bảng 1-1 [1].

Giá trị giới hạn của cadimi và chì trong nước mặt [1] Giá trị giới hạn Thông số Đơn vị A B A1 A2 B1 B2 Cadimi (Cd) mg/l 0,005 0,005 0,01 0,01 Chì (Pb) mg/l 0,02 0,02 0,05 0,05 (Bộ Tài nguyên và môi trường) Sông Nhuệ ở Việt Nam là nguồn nước chính cho đất nông nghiệp ngoại thành và trang trại cá, tuy nhiên việc xả thải từ các nhà máy công nghiệp nằm dọc theo con sông này đã làm suy thoái chất lượng nước của sông. Kikuchi và cộng sự (2009) đã quan trắc, đánh giá sự thay đổi chất lượng nước theo không gian và thời gian bằng phép đo các thành phần chính, phân tích cục bộ kim loại nặng trong nước sông Nhuệ (ở nông thôn/ ngoại thành) và một trong các nhánh của nó là sông Tô Lịch (ở đô thị/ nội thành Hà Nội). Hàm lượng các kim loại nặng này thấp hơn tiêu chuẩn chất lượng nước mặt của Việt Nam, tuy nhiên lại cao hơn so với giá trị trung bình quy định nước 6 (LUAN.mat TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ngọt của thế giới cụ thể: 0,42-43 lần đối với sông Nhuệ và 0,13-32 lần đối với sông Tô Lịch [19]. Hiện nay, việc sử dụng nước thải sinh hoạt cho mục đích tưới tiêu là phổ biến ở các vùng ven đô Việt Nam.

Vì vậy, Chu Anh Đào và cộng sự (2010) đã thực hiện nghiên cứu đánh giá đặc tính nước thải sinh hoạt của thành phố Hà Nội về mặt giá trị dinh dưỡng và nguy cơ tiềm ẩn khi sử dụng trong nông nghiệp [7]. Mẫu được thu từ bốn con sông thoát nước chính của thành phố Hà Nội gồm có sông Lu, sông Sét, sông Kim Ngưu và sông Tô Lịch từ tháng 3 đến tháng 5 năm 2010. Kết quả phân tích cho thấy nước thải chứa nhiều chất vô cơ từ nguồn thải sinh hoạt và công nghiệp với hàm lượng 1,09-2,14 µg/l Cd; 0,16-0,33 mg/l Cu; 2,75-4,02 µg/l Pb. Nguyễn Công Vinh và cộng sự (2012) đã nghiên cứu chất lượng nước mặt và đất ở khu vực Lâm Thao, Phú Thọ (Việt Nam) [33].

Kết quả cho thấy, hàm lượng kim loại nặng (đồng, kẽm, cadimi và chì) trong đất khu vực trồng lúa gần các khu công nghiệp cao, vượt quá tiêu chuẩn tối đa cho phép của Việt Nam do sự xả thải từ các ngành công nghiệp.Tác động đến môi trường và sức khỏe 1. Giới thiệu chung Kim loại nặng là thuật ngữ dùng để chỉ những kim loại có khối lượng riêng lớn hơn 5 g/cm3 [31]. Hiện nay, những ứng dụng đa dạng của kim loại nặng trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: công nghiệp, đồ gia dụng, nông nghiệp, y tế và công nghiệp đã dẫn đến sự phân bố rộng của chúng trong môi trường; làm gia tăng những lo ngại về ảnh hưởng của chúng đối với sức khỏe con người và môi trường [31]. Độc tính của kim loại nặng phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: liều lượng, đường thâm nhập, loại hóa chất cũng như độ tuổi, giới tính, di truyền học và tình trạng dinh dưỡng của cá thể tiếp xúc.

Do độc tính cao cadimi, chì được xếp vào những kim loại ưu tiên, có ý nghĩa sức khỏe cộng đồng. Những kim loại này được coi là các chất độc 7 (LUAN.mat TIEU LUAN MOI download : [e-mail] hệ thống gây hại đến nhiều cơ quan ngay cả khi hàm lượng phơi nhiễm thấp. Chúng cũng được phân loại là chất gây ung thư đối với con người theo Cơ quan bảo vệ môi trường Mỹ và các cơ quan nghiên cứu ung thư quốc tế [31]. Nhìn chung, kim loại nặng khi xâm nhập vào môi trường mà từ đó đi vào chuỗi thức ăn và cuối cùng là cơ thể con người.

Ngày nay, nhu cầu an toàn thực phẩm ngày càng cao dẫn đến vấn đề ô nhiễm kim loại nặng ngày càng được xã hội quan tâm [26]. Cả triệu người bị nhiễm độc mãn tính kim loại nặng đã trở thành một vấn nạn y tế trên toàn thế giới, hàng năm có tới 1,6 triệu trẻ em chết do các bệnh mà nước uống bị ô nhiễm là nguyên nhân hàng đầu [10]. Tác động đến môi trường và sức khỏe của chì ❖ Nguồn phơi nhiễm Chì có thể xâm nhập vào môi trường theo một số cách khác nhau như: - Hoạt động tự nhiên: Núi lửa phun trào, … - Hoạt động nhân tạo: Chì được sử dụng chủ yếu trong ngành sản xuất ắc quy chì- axit, sơn bảo vệ chứa chì, đóng tàu, xây dựng, chế tạo thủy tinh và sản xuất pha lê chì, khắc pha lê, khai thác mỏ, luyện kim, tái chế chất thải điện và điện tử, sử dụng xăng pha chì, tinh chế kim loại màu, đốt nhiên liệu hóa thạch…. ❖ Con đường phơi nhiễm: Chì chủ yếu ảnh hưởng đến sức khỏe của con người thông qua chuỗi thức ăn, nước và không khí.