Nghiên Cứu Về Tuân Thủ Quy Trình Chuẩn Bị Người Bệnh Trước Mổ Tại Bệnh Viện Chợ Rẫy

Tài liệu nghiên cứu Tuân thủ quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ phiên và một số yếu tố ảnh hưởng tại khoa ngoại, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Thạch Kim Long
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Văn Công
• Trường học: Trường Đại Học Y Tế Công Cộng
• Chuyên ngành: Quản Lý Bệnh Viện
• Đề tài: Tuân Thủ Quy Trình Chuẩn Bị Người Bệnh Trước Mổ Tại Bệnh Viện Chợ Rẫy
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Tầm quan trọng của việc thực hiện các bước chuẩn bị NB trước mổ
• 1.3. Các giai đoạn thực hiện chuẩn bị người bệnh trước mổ
• 1.4. Nghiên cứu về chuẩn bị người bệnh trước mổ trên thế giới và tại Việt Nam
• 1.5. Một số yếu tố ảnh hưởng tới quy trình chuẩn bị NB trước mổ
• 1.6. Giới thiệu về địa điểm nghiên cứu BV Chợ Rẫy
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 2.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu
• 2.5. Phương pháp thu thập số liệu
• 2.6. Các biến số nghiên cứu
• 2.7. Tiêu chuẩn đánh giá
• 2.8. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.9. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Thông tin chung về các ca chuẩn bị trước mổ
• 3.2. Thực trạng tỉ lệ tuân thủ các bước chuẩn bị người bệnh trước mổ
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện quy trình chuẩn bị NB trước mổ
• 3.4. Thực trạng tuân thủ chuẩn bị người bệnh mổ phiên qua 3 giai đoạn chuẩn bị mổ, chuyển bệnh mổ và bàn giao bệnh trước mổ tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh năm 2021
• 3.5. Một số yếu tố ảnh hưởng tới tuân thủ chuẩn bị người bệnh trước mổ phiên tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh năm 2021
• 3.6. Hạn chế và biện pháp khắc phục
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tuân Thủ Trước Mổ Tại Chợ Rẫy

Nghiên cứu này tập trung vào việc tuân thủ quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Mục tiêu chính là đánh giá thực trạng và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện quy trình này. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước mổ đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo an toàn phẫu thuật, giảm thiểu biến chứng sau phẫu thuật và tối ưu hóa kết quả phẫu thuật cho bệnh nhân. Thông tư 07 năm 2011 của Bộ Y tế về “Hướng dẫn công tác điều dưỡng chăm sóc người bệnh trong các bệnh viện và cơ sở y tế” điều 9 quy định người bệnh được điều dưỡng viên hướng dẫn và hỗ trợ thực hiện chuẩn bị trước mổ, theo yêu cầu của chuyên khoa. Nghiên cứu này sử dụng phương pháp mô tả cắt ngang, kết hợp định lượng và định tính, nhằm đưa ra cái nhìn toàn diện về vấn đề này. Điều này rất quan trọng vì việc cải thiện tuân thủ quy trình không chỉ nâng cao chất lượng dịch vụ y tế mà còn bảo vệ quyền lợi của người bệnh nội trú.

1.1. Quy Trình Tiền Phẫu Định Nghĩa và Tầm Quan Trọng

Nghiên cứu tập trung vào mổ phiên, tức phẫu thuật kế hoạch. Đây là loại phẫu thuật đã được lên lịch trước và không đe dọa tính mạng ngay lập tức. Việc chuẩn bị trước mổ là việc làm cần thiết đầu tiên cho tất cả các hoạt động gây mê hồi sức tiếp theo. Điều dưỡng sẽ thông báo cho người bệnh về phương pháp phẫu thuật và gây mê vì thường người bệnh rất lo âu về phương pháp gây mê, về loại phẫu thuật cần thiết, việc cung cấp thông tin này giúp người bệnh an tâm. Mục tiêu là đảm bảo an toàn người bệnh và tối ưu hóa kết quả điều trị. Bảng kiểm soát người bệnh trước phẫu thuật do PGS.TS Nguyễn Tấn Cường biên soạn năm 2009 gồm 25 tiêu chí bao gồm các bước chuẩn bị người bệnh trước mổ là công cụ giúp đội ngũ nhân viên y tế đảm bảo các yêu cầu an toàn người bệnh, là một lá chắn hạn chế những sai sót trong quá trình chuẩn bị phẫu thuật.

1.2. Bệnh Viện Chợ Rẫy Vai Trò và Đặc Điểm Nghiên Cứu

Bệnh viện Chợ Rẫy là một trung tâm y tế lớn, thực hiện nhiều loại phẫu thuật phức tạp. Bệnh viện có hơn 3.300 kỹ thuật đã được Bộ Y tế phê duyệt bao gồm các chuyên khoa như khoa thần kinh, ghép thận, mổ tim, tổng quát, tiết niệu, lồng ngực, mắt, tai - mũi - họng … các danh mục phẫu thuật được thực hiện từ đại phẫu, trung phẫu, tiểu phẫu. Việc nghiên cứu tuân thủ quy trình chuẩn tại đây có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện chất lượng dịch vụ y tế trên cả nước. Nghiên cứu tập trung vào khoa Ngoại Tổng Quát và khoa Tai Mũi Họng.

II. Thách Thức Tỷ Lệ Tuân Thủ Quy Trình Hiện Tại Ra Sao

Mặc dù Bệnh viện Chợ Rẫy đã áp dụng quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ từ năm 2017, vẫn còn những vấn đề cần giải quyết. Theo thống kê của phòng Quản lý chất lượng của bệnh viện, tỉ lệ nhân viên y tế tuân thủ quy trình được ghi nhận trong năm 2017 là 89%, trong đó một số nội dung chưa thực hiện tốt như: chưa điền đầy đủ những thông tin trong phần hành chính, nhận bệnh mổ, bàn giao bệnh tại phòng mổ. Tình trạng tuân thủ quy trình chuẩn chưa đồng đều và có sự khác biệt giữa các giai đoạn chuẩn bị, đặc biệt là trong việc ghi chép thông tin đầy đủ. Điều này đòi hỏi cần có những đánh giá sâu sắc hơn về các yếu tố ảnh hưởng để đưa ra các giải pháp cải thiện hiệu quả. Công tác kiểm soát nhiễm khuẩn cũng cần được chú trọng.

2.1. Các Bước Chuẩn Bị Người Bệnh Trước Mổ Vấn Đề Cụ Thể

Nghiên cứu tập trung vào 3 giai đoạn chính: chuẩn bị đêm trước mổ, chuẩn bị sáng hôm mổ và bàn giao tại phòng mổ. Mỗi giai đoạn đều có những yêu cầu cụ thể về thủ tục hành chính, kiểm tra sức khỏe, giáo dục sức khỏe tiền phẫu và chăm sóc tiền phẫu. Việc không tuân thủ đầy đủ các bước trong mỗi giai đoạn có thể dẫn đến rủi ro cho người bệnh.

2.2. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tuân Thủ Từ Cá Nhân Đến Tổ Chức

Nghiên cứu sẽ xem xét các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ quy trình chuẩn, bao gồm kiến thức, thái độ, kỹ năng của nhân viên y tế, cũng như các yếu tố liên quan đến tổ chức như nguồn lực, chính sách, quy trình làm việc và văn hóa an toàn. Cần phải xem xét yếu tố thâm niên công tác, trình độ chuyên môn, và nhận thức của nhân viên y tế. Hơn nữa, sự hợp tác giữa các nhân viên và người bệnh đóng vai trò quan trọng.

III. Giải Pháp Đánh Giá Tuân Thủ và Cải Tiến Chất Lượng

Nghiên cứu sử dụng bảng kiểm quan sát 113 ca phẫu thuật có chuẩn bị, nghiên cứu định tính tiến hành phỏng vấn sâu với Điều dưỡng trưởng bệnh viện, Điều dưỡng trưởng khoa Ngoại tổng quát, Tai Mũi Họng. 02 cuộc thảo luận nhóm:01 cuộc với 5 điều dưỡng khoa Ngoại tổng quát và 01 cuộc với 5 điều dưỡng khoa Tai Mũi Họng. Để giải quyết các thách thức, nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá tuân thủ một cách khách quan và chi tiết. Điều này bao gồm việc sử dụng các công cụ đánh giá như bảng kiểm, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm để thu thập thông tin từ nhiều nguồn khác nhau. Kết quả đánh giá sẽ được sử dụng để xác định các điểm yếu trong quy trình và đề xuất các giải pháp cải tiến chất lượng. Cần tập trung vào việc đào tạo và giáo dục nhân viên y tế.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Kết Hợp Định Lượng và Định Tính

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định lượng và định tính để có được cái nhìn toàn diện về vấn đề. Phương pháp định lượng sử dụng bảng kiểm để đánh giá tỷ lệ tuân thủ các bước trong quy trình. Phương pháp định tính sử dụng phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm để tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ từ góc độ của nhân viên y tế.

3.2. Công Cụ Đánh Giá Bảng Kiểm Phỏng Vấn và Thảo Luận Nhóm

Bảng kiểm được sử dụng để đánh giá tỷ lệ tuân thủ các bước trong quy trình. Phỏng vấn sâu được sử dụng để thu thập thông tin chi tiết về kinh nghiệm, quan điểm và thách thức của nhân viên y tế. Thảo luận nhóm được sử dụng để khám phá các vấn đề chung và tìm kiếm các giải pháp cải tiến.

IV. Kết Quả Thực Trạng Tuân Thủ và Yếu Tố Ảnh Hưởng Chính

Kết quả cho thấy tỉ lệ tuân thủ quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ phiên tại Khoa Ngoại tổng quát và Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Chợ Rẫy là 75,2%. Trong đó, tỉ lệ tuân thủ thực hiện cao nhất là giai đoạn bàn giao người bệnh chiếm 85,8%, tiếp theo là giai đoạn chuẩn bị mổ là 78,8%, thấp nhất là giai đoạn chuyển người bệnh đi mổ chiếm 75,2%. Yếu tố ảnh hưởng tích cực về chuẩn bị người bệnh trước mổ của điều dưỡng: thâm niên công tác lâu năm, có trình độ chuyên môn, có kiến thức, nhận thức, có sự hợp tác giữa nhân viên y tế với nhân viên y tế và nhân viên y tế với người bệnh. Được lãnh đạo bệnh viện quan tâm; có quy trình dễ hiểu, dễ thực hiện; có công tác đào tạo hàng năm; có kế hoạch kiểm tra, giám sát; có Quy chế chi tiêu nội bộ quy định khen thưởng, xử phạt.

4.1. Tỷ Lệ Tuân Thủ Quy Trình Theo Giai Đoạn Điểm Mạnh Điểm Yếu

Nghiên cứu chỉ ra sự khác biệt về tỷ lệ tuân thủ giữa các giai đoạn chuẩn bị. Giai đoạn bàn giao người bệnh tại phòng mổ có tỷ lệ tuân thủ cao nhất, trong khi giai đoạn chuẩn bị trước mổ có tỷ lệ tuân thủ thấp hơn. Điều này cho thấy cần tập trung cải thiện quy trình chuẩn bị trước mổ để nâng cao hiệu quả tổng thể.

4.2. Yếu Tố Ảnh Hưởng Tiêu Cực Đến Tuân Thủ Cần Khắc Phục

Yếu tố ảnh hưởng tiêu cực: các điều dưỡng có ý thức chưa tốt như vẫn còn lơ là, chủ quan trong việc thực hiện bảng kiểm, thực hiện theo thói quen. Công tác kiểm tra, giám sát còn thụ động chưa mang lại hiệu quả cao. Cần phải giải quyết các vấn đề liên quan đến giao tiếp, phối hợp giữa các thành viên trong ê-kíp phẫu thuật, cũng như cải thiện môi trường làm việc để giảm căng thẳng và áp lực cho nhân viên y tế.

V. Đề Xuất Nâng Cao Ý Thức và Tăng Cường Kiểm Tra

Khuyến nghị: Phòng Điều dưỡng cần tập huấn các kỹ năng kiểm tra, giám sát cho các điều dưỡng trưởng. Điều dưỡng cần nâng cao ý thức trách nhiệm, nắm bắt được tinh thần, tầm quan trọng của công tác chuẩn bị người bệnh trước mổ. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp cụ thể để cải thiện tuân thủ quy trình chuẩn. Điều này bao gồm việc nâng cao ý thức trách nhiệm của nhân viên y tế, tăng cường kiểm tra giám sát, cải thiện quy trình làm việc và tạo môi trường làm việc an toàn. Cần chú trọng đến việc đào tạo liên tục và cung cấp thông tin phản hồi cho nhân viên y tế.

5.1. Tập Huấn Kỹ Năng Kiểm Tra Giám Sát cho Điều Dưỡng Trưởng

Phòng Điều dưỡng cần tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về kỹ năng kiểm tra, giám sát cho điều dưỡng trưởng. Nội dung tập huấn cần tập trung vào việc sử dụng bảng kiểm một cách hiệu quả, phát hiện các sai sót và đưa ra các giải pháp cải tiến.

5.2. Nâng Cao Ý Thức Trách Nhiệm Tầm Quan Trọng Của Tuân Thủ

Cần tăng cường công tác truyền thông và giáo dục để nâng cao ý thức trách nhiệm của nhân viên y tế về tầm quan trọng của việc tuân thủ quy trình chuẩn. Điều này bao gồm việc nhấn mạnh đến lợi ích của việc tuân thủ đối với an toàn người bệnh, kết quả phẫu thuật và chất lượng dịch vụ y tế.

VI. Tương Lai Nghiên Cứu Khoa Học và Phát Triển Quy Trình

Cần có thêm nhiều nghiên cứu khoa học để đánh giá hiệu quả của các giải pháp cải thiện tuân thủ quy trình chuẩn và phát triển quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ phù hợp với điều kiện thực tế của Bệnh viện Chợ Rẫy. Việc liên tục cải tiến chất lượng là chìa khóa để đảm bảo an toàn và hài lòng cho người bệnh. Kết quả nghiên cứu này là cơ sở để xây dựng và hoàn thiện các phác đồ điều trị và tiêu chuẩn chăm sóc.

6.1. Nghiên Cứu Khoa Học Đánh Giá Hiệu Quả Các Giải Pháp

Cần thực hiện các nghiên cứu khoa học để đánh giá hiệu quả của các giải pháp cải thiện tuân thủ quy trình chuẩn. Nghiên cứu cần sử dụng các phương pháp đánh giá khách quan và chi tiết để đưa ra kết luận chính xác.

6.2. Phát Triển Quy Trình Phù Hợp Với Điều Kiện Thực Tế

Quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ cần được phát triển và điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế của Bệnh viện Chợ Rẫy. Quy trình cần được thiết kế một cách rõ ràng, dễ hiểu và dễ thực hiện để nhân viên y tế có thể tuân thủ một cách dễ dàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phẫu thuật là một trong những can thiệp y tế quan trọng nhằm chẩn đoán và điều trị bệnh, giảm thiểu khuyết tật và nguy cơ tử vong. Việc chuẩn bị người bệnh (NB) trước mổ đóng vai trò then chốt trong đảm bảo an toàn phẫu thuật, giảm thiểu biến chứng và tử vong. Theo thống kê tại Bệnh viện Chợ Rẫy, trung bình mỗi tháng có khoảng 2.050 ca phẫu thuật chương trình, trong đó khoa Tai Mũi Họng (TMH) và khoa Ngoại tổng quát chiếm số lượng lớn. Nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá thực trạng tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ phiên tại hai khoa này trong năm 2021, đồng thời phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tuân thủ quy trình.

Mục tiêu nghiên cứu gồm: mô tả thực trạng tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ phiên và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tại khoa TMH và khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện Chợ Rẫy. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng chăm sóc NB, giảm thiểu sai sót y khoa và tăng cường an toàn phẫu thuật. Thời gian nghiên cứu từ tháng 11/2020 đến tháng 8/2021, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh. Kết quả nghiên cứu góp phần cung cấp dữ liệu thực tiễn để cải tiến quy trình chuẩn bị NB trước mổ, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý bệnh viện và an toàn người bệnh.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hướng dẫn thực hiện các bước kiểm soát NB và an toàn phẫu thuật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cùng các nghiên cứu trước đây về an toàn phẫu thuật và chuẩn bị NB trước mổ. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết An toàn phẫu thuật của WHO: nhấn mạnh việc sử dụng bảng kiểm (checklist) trong các giai đoạn chuẩn bị, chuyển giao và bàn giao NB nhằm giảm thiểu sai sót và biến chứng.
• Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ quy trình: bao gồm nhóm yếu tố nhân viên y tế (trình độ chuyên môn, thâm niên, kiến thức, nhận thức, sự hợp tác) và nhóm yếu tố bệnh viện (sự quan tâm lãnh đạo, quy trình, đào tạo, kiểm tra giám sát, chế tài khen thưởng).

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm: chuẩn bị NB trước mổ, an toàn phẫu thuật, bảng kiểm chuẩn bị NB, tuân thủ quy trình, và các giai đoạn chuẩn bị mổ (đêm trước mổ, chuyển NB đi mổ, bàn giao NB tại phòng mổ).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp định lượng và định tính.

• Nguồn dữ liệu định lượng: quan sát trực tiếp 113 ca phẫu thuật có chuẩn bị tại khoa TMH và khoa Ngoại tổng quát, sử dụng bảng kiểm quan sát tuân thủ các bước chuẩn bị NB trước mổ qua 3 giai đoạn. Cỡ mẫu được tính dựa trên tỉ lệ tuân thủ ước tính 90%, sai số 10%, hệ số thiết kế 3, đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy.
• Nguồn dữ liệu định tính: phỏng vấn sâu 3 điều dưỡng trưởng (bệnh viện, khoa TMH, khoa Ngoại tổng quát) và 2 cuộc thảo luận nhóm với 10 điều dưỡng tại hai khoa nhằm phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ quy trình.

Phương pháp chọn mẫu định lượng là ngẫu nhiên thuận tiện dựa trên lịch mổ hàng ngày, định tính chọn mẫu có chủ đích theo tiêu chí chuyên môn và kinh nghiệm. Thời gian thu thập số liệu từ tháng 11/2020 đến tháng 8/2021. Số liệu được xử lý bằng phần mềm Excel, phân tích thống kê mô tả tần số, tỉ lệ phần trăm; dữ liệu định tính được mã hóa và phân tích theo chủ đề.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thông tin chung về ca chuẩn bị trước mổ: Trong 113 ca quan sát, NB có độ tuổi trung bình 44 ± 6 tuổi, nam chiếm 70,8%, nữ 29,2%. Loại ca phẫu thuật chủ yếu là loại 1 (64,6%), phân loại ASA độ 2 chiếm 61,9%. Khoa TMH chiếm 55,8%, khoa Ngoại tổng quát 44,2%.

2. Tỉ lệ tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ: Tỉ lệ tuân thủ chung đạt 75,2%. Trong đó, giai đoạn bàn giao NB tại phòng mổ có tỉ lệ tuân thủ cao nhất 85,8%, tiếp theo là giai đoạn chuẩn bị mổ đêm trước 78,8%, thấp nhất là giai đoạn chuyển NB đi mổ 75,2%. Tỉ lệ tuân thủ tại khoa TMH và Ngoại tổng quát tương đương, lần lượt là 76,2% và 74,0%.

3. Chi tiết tuân thủ từng giai đoạn:

   • Giai đoạn chuẩn bị mổ: 12/16 bước có tỉ lệ tuân thủ trên 90%, cao nhất là nhịn ăn trước mổ (99,1%), thấp nhất là kiểm tra phiếu đồng ý phẫu thuật và thụt tháo đại tràng (85,0%).
   • Giai đoạn chuyển NB đi mổ: 6/17 bước đạt trên 90%, cao nhất là NB mặc áo mổ (99,1%), thấp nhất là kiểm tra dấu hiệu sinh tồn (75,2%).
   • Giai đoạn bàn giao NB: 14/17 bước đạt trên 90%, cao nhất là chữ ký điều dưỡng tiền mê (99,1%), thấp nhất là xác nhận vị trí phẫu thuật và thông tiểu (85,8%).

4. Yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ:

   • Nhân viên y tế có trình độ chuyên môn cao, thâm niên công tác lâu năm, kiến thức và nhận thức tốt về quy trình có tỉ lệ tuân thủ cao hơn.
   • Sự hợp tác tích cực giữa điều dưỡng với nhau và với NB giúp nâng cao tuân thủ.
   • Lãnh đạo bệnh viện và khoa quan tâm, chỉ đạo sát sao, tổ chức tập huấn định kỳ và kiểm tra giám sát thường xuyên góp phần thúc đẩy tuân thủ.
   • Quy trình chuẩn bị NB đơn giản, dễ hiểu, phù hợp với thực tế giúp tăng tính khả thi.
   • Công tác kiểm tra, giám sát còn tồn tại hạn chế như thụ động, thực hiện đối phó khi có kiểm tra.
   • Quy chế khen thưởng, xử phạt rõ ràng tạo động lực tuân thủ cho nhân viên y tế.

Thảo luận kết quả

Tỉ lệ tuân thủ 75,2% cho thấy công tác chuẩn bị NB trước mổ tại Bệnh viện Chợ Rẫy đã đạt mức khá, tuy nhiên vẫn còn khoảng 25% quy trình chưa được thực hiện đầy đủ. So với các nghiên cứu trong nước, tỉ lệ này cao hơn một số bệnh viện đa khoa huyện (71,5%) nhưng thấp hơn các bệnh viện chuyên khoa lớn (trên 90%). Sự khác biệt có thể do đặc điểm bệnh viện, loại hình phẫu thuật và quy trình đánh giá khác nhau.

Giai đoạn bàn giao NB có tỉ lệ tuân thủ cao nhất do tính chất quan trọng và trách nhiệm cao của điều dưỡng tiền mê, trong khi giai đoạn chuyển NB đi mổ có tỉ lệ thấp nhất do nhiều bước cần phối hợp và dễ bị chủ quan. Việc một số bước như kiểm tra dấu hiệu sinh tồn, xác nhận vị trí phẫu thuật có tỉ lệ tuân thủ thấp phản ánh sự cần thiết tăng cường đào tạo và giám sát.

Yếu tố nhân viên y tế như trình độ chuyên môn và thâm niên công tác ảnh hưởng tích cực đến tuân thủ, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Sự hợp tác giữa các nhân viên y tế và với NB cũng là yếu tố then chốt giúp giảm sai sót. Lãnh đạo bệnh viện đóng vai trò quan trọng trong việc tạo điều kiện, chỉ đạo và giám sát thực hiện quy trình. Tuy nhiên, công tác kiểm tra giám sát còn mang tính hình thức, chưa chuyên nghiệp, cần cải tiến để nâng cao hiệu quả.

Việc áp dụng bảng kiểm chuẩn bị NB trước mổ theo hướng dẫn của WHO và các quy định của Bộ Y tế đã góp phần giảm thiểu sai sót, nâng cao an toàn phẫu thuật. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỉ lệ tuân thủ từng bước trong 3 giai đoạn, giúp dễ dàng nhận diện các bước cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, tập huấn định kỳ cho nhân viên y tế

   • Mục tiêu: Nâng cao kiến thức, nhận thức về tầm quan trọng của quy trình chuẩn bị NB trước mổ.
   • Thời gian: Tổ chức hàng năm, cập nhật kiến thức mới.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Điều dưỡng phối hợp với các khoa lâm sàng.

2. Cải tiến công tác kiểm tra, giám sát thực hiện quy trình

   • Mục tiêu: Đảm bảo tuân thủ đầy đủ các bước, giảm thiểu sai sót do chủ quan.
   • Thời gian: Thường xuyên, có kế hoạch kiểm tra định kỳ và đột xuất.
   • Chủ thể thực hiện: Điều dưỡng trưởng các khoa, phòng Điều dưỡng.

3. Xây dựng và thực thi quy chế khen thưởng, xử phạt rõ ràng

   • Mục tiêu: Tạo động lực cho nhân viên y tế thực hiện nghiêm túc quy trình.
   • Thời gian: Áp dụng ngay và duy trì liên tục.
   • Chủ thể thực hiện: Ban Giám đốc bệnh viện, phòng Tổ chức cán bộ.

4. Tăng cường sự phối hợp giữa nhân viên y tế và người bệnh

   • Mục tiêu: Nâng cao sự hợp tác, giảm thiểu sai sót do người bệnh không tuân thủ hướng dẫn.
   • Thời gian: Liên tục trong quá trình chăm sóc.
   • Chủ thể thực hiện: Điều dưỡng, bác sĩ, nhân viên y tế.

5. Cập nhật và điều chỉnh quy trình, bảng kiểm phù hợp với đặc thù từng khoa

   • Mục tiêu: Đảm bảo tính khả thi và phù hợp với từng loại phẫu thuật, bệnh lý.
   • Thời gian: Đánh giá và điều chỉnh hàng năm.
   • Chủ thể thực hiện: Phòng Quản lý chất lượng phối hợp với các khoa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhân viên y tế, đặc biệt điều dưỡng và bác sĩ phẫu thuật

   • Lợi ích: Nắm rõ quy trình chuẩn bị NB trước mổ, nâng cao kỹ năng thực hành, giảm thiểu sai sót.
   • Use case: Áp dụng trong công tác chăm sóc và chuẩn bị NB tại các khoa phẫu thuật.

2. Quản lý bệnh viện và phòng Điều dưỡng

   • Lợi ích: Hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến tuân thủ quy trình, từ đó xây dựng chính sách, kế hoạch đào tạo và giám sát hiệu quả.
   • Use case: Thiết kế chương trình đào tạo, kiểm tra giám sát và khen thưởng phù hợp.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành y tế công cộng, quản lý bệnh viện

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu kết hợp định lượng và định tính trong lĩnh vực an toàn phẫu thuật.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu liên quan đến an toàn người bệnh và quản lý chất lượng dịch vụ y tế.

4. Cơ quan quản lý y tế và các tổ chức y tế

   • Lợi ích: Cung cấp dữ liệu thực tiễn về tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ, làm cơ sở xây dựng chính sách và hướng dẫn chuyên môn.
   • Use case: Xây dựng tiêu chuẩn, quy định và chương trình nâng cao an toàn phẫu thuật trên phạm vi rộng.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao việc chuẩn bị người bệnh trước mổ lại quan trọng?
   Chuẩn bị NB trước mổ giúp giảm thiểu biến chứng, tai biến và tử vong trong phẫu thuật. Việc này đảm bảo NB được đánh giá kỹ lưỡng, thông tin chính xác và các bước chuẩn bị được thực hiện đầy đủ, góp phần nâng cao an toàn phẫu thuật.

2. Quy trình chuẩn bị NB trước mổ gồm những giai đoạn nào?
   Quy trình gồm ba giai đoạn chính: chuẩn bị mổ đêm trước phẫu thuật, chuyển NB đi mổ vào sáng hôm sau, và bàn giao NB tại phòng mổ. Mỗi giai đoạn có các bước kiểm tra và chuẩn bị cụ thể nhằm đảm bảo an toàn.

3. Yếu tố nào ảnh hưởng đến việc tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ?
   Các yếu tố gồm trình độ chuyên môn, thâm niên công tác, kiến thức và nhận thức của nhân viên y tế, sự hợp tác giữa nhân viên y tế với nhau và với NB, sự quan tâm của lãnh đạo bệnh viện, công tác đào tạo, kiểm tra giám sát và chế tài khen thưởng.

4. Làm thế nào để nâng cao tỉ lệ tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ?
   Cần tổ chức đào tạo, tập huấn thường xuyên, cải tiến công tác kiểm tra giám sát, xây dựng quy chế khen thưởng xử phạt rõ ràng, tăng cường phối hợp giữa nhân viên y tế và NB, đồng thời điều chỉnh quy trình phù hợp với đặc thù từng khoa.

5. Tỉ lệ tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ tại Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2021 là bao nhiêu?
   Tỉ lệ tuân thủ chung đạt 75,2%, trong đó giai đoạn bàn giao NB có tỉ lệ tuân thủ cao nhất 85,8%, giai đoạn chuẩn bị mổ 78,8%, và giai đoạn chuyển NB đi mổ thấp nhất 75,2%. Đây là mức khá, phản ánh sự nỗ lực của bệnh viện trong việc đảm bảo an toàn phẫu thuật.

Kết luận

• Tỉ lệ tuân thủ quy trình chuẩn bị người bệnh trước mổ phiên tại khoa TMH và khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện Chợ Rẫy năm 2021 đạt 75,2%, với giai đoạn bàn giao NB có tỉ lệ tuân thủ cao nhất (85,8%).
• Các yếu tố tích cực ảnh hưởng đến tuân thủ gồm trình độ chuyên môn, thâm niên công tác, kiến thức, nhận thức, sự hợp tác giữa nhân viên y tế và người bệnh, cùng sự quan tâm của lãnh đạo bệnh viện.
• Công tác đào tạo, tập huấn và kiểm tra giám sát đóng vai trò quan trọng trong nâng cao tuân thủ, tuy nhiên cần cải tiến để tránh tính hình thức và thụ động.
• Quy chế khen thưởng, xử phạt hợp lý góp phần tạo động lực cho nhân viên y tế thực hiện nghiêm túc quy trình.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao tuân thủ quy trình chuẩn bị NB trước mổ, góp phần đảm bảo an toàn phẫu thuật và nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh.

Next steps: Triển khai các chương trình đào tạo nâng cao, cải tiến công tác giám sát, điều chỉnh quy trình phù hợp và xây dựng hệ thống khen thưởng, xử phạt hiệu quả.

Các đơn vị y tế và nhân viên y tế cần phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc thực hiện quy trình chuẩn bị NB trước mổ để đảm bảo an toàn và chất lượng dịch vụ y tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Một số khái niệm 1. Chuẩn bị người bệnh trước mổ phiên 1. Chuẩn bị người bệnhtrước mổ Phẫu thuật (surgery) là một hành động cơ học tác động/can thiệp vào tổ chức hoặc cơ quan của con người do đội ngũ NVYT thực hiện với mục đích để chẩn đoán và điều trị bệnh, làm giảm bớt khuyết tật và giảm nguy cơ tử vong do các tình trạng thông thường (9).

Chuẩn bị NB trước mổ là việc làm cần thiết đầu tiên cho tất cả các hoạt động gây mê hồi sức tiếp theo. Điều dưỡng sẽ thông báo cho NB về phương pháp phẫu thuật và gây mê vì thường NB rất lo âu về phương pháp gây mê, về loại phẫu thuật cần thiết, việc cung cấp thông tin này giúp NB an tâm. Điều dưỡng giúp NB thực hiện cam kết đồng ý mổ của NB, đây là vấn đề pháp lý, NBvà người nhà NB phải hiểu rõ trước khi ký cam kết. Trong quá trình trao đổi sẽ giúp ĐD đánh giá tình trạng tâm lý của NB, ĐD cần tiếp xúc với NB và người nhà NB để hiểu rõ tâm tư, lo lắng của NB và có kế hoạch can thiệp kịp thời(9).Phẫu thuật kế hoạch Mổ kế hoạch (hay còn gọi là mổ phiên) là loại mổ gồm những bệnh có thể đã được điều trị nội khoa trong một thời gian nhất định(thời gian chờ mổ) mà không nguy hiểm đến tính mạng NB (ví dụ: Thoát vị đĩa đệm cột sống, viêm xoang, viêm amiđan, lấy vật liệu, các loại u, sỏi thận, sỏi mật…) sau khi hội chẩn bệnh, người có trách nhiệm cao nhất(trưởng khoa, thủ trưởng đơn vị…) chỉ định mổ.

Có kế hoạch sắp xếp thời gian mổ, lên lịch mổ vào ngày giờ nhất định, tên bác sĩ phẫu thuật, phương pháp mổ(10). Bảng kiểm soát NB trước phẫu thuật do PGS.TS Nguyễn Tấn Cường biên soạn năm 2009 gồm 25 tiêu chí bao gồm các bước chuẩn bị NB trước mổ (Hình 1. Bảng kiểm soát(phụ lục 6)này là công cụ giúp đội ngũ NVYT đảm bảo các yêu cầu an toàn NB, là một lá chắn hạn chế những sai sót trong quá trình chuẩn bị phẫu 5 thuật, giảm tỉ lệ biến chứng liên quan đến quá trình chuẩn bị NB và giảm tử vong trong quá trình phẫu thuật do sai sót trong khâu chuẩn bị NB(10). An toàn phẫu thuật An toàn phẫu thuật và việc tuân thủ đúng các quy trình thực hiện ca phẫu thuật, không gây ra các tác dụng phụ, không để lại biến chứng, đảm bảo an toàn/ cứu sống NB sau phẫu thuật (11).

WHO đã thực hiện một số sáng kiến toàn cầu và khu vực để giải quyết vấn đề an toàn phẫu thuật nhằm đảm bảo an toàn cho NB được phẫu thuật trên toàn thế giới bằng cách xác định một bộ tiêu chuẩn an toàn cốt lõi có thể áp dụng ở tất cả các quốc gia thành viên của WHO. Bốn lĩnh vực có thể cải thiện đáng kể sự an toàn của phẫu thuật bao gồm: Chuẩn bị trước mổ, phòng ngừa nhiễm trùng vết mổ, gây mê an toàn, đội phẫu thuật an toàn và đo lường dịch vụ phẫu thuật (11). Tầm quan trọng của việc thực hiện các bước chuẩn bị NB trước mổ 1. Giảm tỉ lệ taibiến, tử vong trong phẫu thuật Việc thực hành rộng rãi và tuân thủ các bước chuẩn bị NB và bảng kiểm chuẩn bị trước mổ trong ATPT giúp giảm tỉ lệ biến chứng và tử vong trong phẫu thuật.

Điều này đã được chứng minh qua kết quả của một số nghiên cứu như: nghiên cứu của Weiser TG và Haynes AB (2011) cho thấy là biến chứng sau mổ giảm 36% khi sử dụng bảng kiểm (12).Nghiên cứu của SewellM (2011) cho thấy biến chứng sau mổ giảm 11%, giảm tỉ lệ tử vong 16%; tỉ lệ giảm này được tác giả lý giải nguyên nhân một phần là do NVYT ban đầu không thực hiện đủ các bước chuẩn bị vì cho rằng dư thừa và gây chậm trễ thời gian thực hiện ca mổ(13). Bên cạnh đó, nghiên cứu của Van Klei WA (2012) cho thấy giảm tỉ lệ tử vong khoảng 9%(14). Giảm tỉ lệ thực hiện sai lỗi tại các giai đoạn chuẩn bị người bệnh trước mổ Nghiên cứu của Panesar SS (2011) đã chỉ ra rằng việc sử dụng bảngkiểm trong quy trình phẫu thuật giúp làm giảm tỉ lệ phẫu thuật sai vị trí, là một sự cố không bao giờ được phép xảy ra trong bối cảnh phẫu thuật bởi nếu xảy ra nó có thể dẫn đến những hậu quả to lớn. Việc thực hiện các bước chuẩn bị NB và an toàn phẫu thuật đúng và đủ dựa vào bảng kiểm sẽ làm giảm khả năng phẫu thuật sai vị trí 6 nhờ các tiêu chí cần phải kiểm tra trong bảng kiểm như đánh dấu và kiểm tra vị trí mổ, chuẩn bị vùng mổ và hiển thị hình ảnh kỹ thuật số(15).

Giảm tỉ lệ yêu cầu bồi thường thiệt hại sau mổ Việc đảm bảo kết quả phẫu thuật an toàn sẽ không xảy ra các trường hợp yêu cầu phải bồi thường thiệt hại từ NB và gia đình NB thông qua việc ký cam kết và giải thích những rủi ro cũng như giải đáp trước mổ những thắc mắc của NB và thân nhân NB. Nghiên cứu của De Vries EN (2011) đã chỉ ra một số yếu tố dẫn đến sự cố và khiếu nại đã được xác định bao gồm đánh giá kém, trí nhớ kém và giao tiếp kém, không sử dụng các giao thức và thiếu trang thiết bị và sẽ được khắc phục nếu tuân thủ việc sử dụng bảng kiểm kiểm soát, giúp làm giảm tỉ lệ tàn tật vĩnh viễn hoặc tử vong, và do đó làm giảm số lượng các yêu cầu bồi thường thiệt hại từ NB và thân nhân NB(16). Các giai đoạn thực hiện chuẩn bị người bệnh trước mổ Điều dưỡng chăm sóc, giáo dục, giải thích và dặn dò buổi chiều trước mổ sau khi hội chẩn xong, đã có chương trình mổ và khi chuẩn bị NB trước mổ(10). Công việc của ĐD cần chuẩn bị trước mổ theo thông tư 07 năm 2011 của Bộ Y tế về “Hướng dẫn công tác ĐD chăm sóc NB trong các bệnh viện và cơ sở y tế” được thực hiện theo ba giai đoạn(3).

Giai đoạn chuẩn bịngười bệnh trước mổ(đêm trước mổ) Ký giấy cam kết trước mổ là NB tự nguyện và đồng ý mổ.Hồ sơ này bảo vệ cho bác sĩ, ĐD, bệnh viện, chia sẻ quyết định giữa người mổ và người được mổ.Nhưng trước khi ký giấy cam kết NB cần biết chẩn đoán xác định, mục đích điều trị, mức độ thành công của cuộc mổ, nguy cơ bị thay đổi trong điều trị.Vì thế, NB cần phải chứng tỏ đủ hiểu biết toàn diện về những thông tin được cung cấp. NB không bị thuyết phục hay bị bắt ép. NB có thể ký cam kết cho bản thân nếu tuổi và tình trạng tinh thần cho phép.Nếu như NB còn nhỏ, hôn mê, rối loạn tâm thần thì người thân có thể ký cam kết thay thế.Trong trường hợp cấp cứu có thể phải mổ để cứu sống mà không có mặt của gia đình thì người ký tên phải là người có trách nhiệm về phía bệnh viện(3). 7 Cởi bỏ tư trang NB: ĐD nên gửi tư trang của NB cho thân nhân và bàn giao cẩn thận vì những vật này vừa gây trở ngại đè cấn trong tư thế phẫu thuật, vừa gây nhiễm khuẩn vùng mổ.

Tốt nhất nên hướng dẫn NB cởi bỏ tư trang để lại nhà trước khi nhập viện. Tháo răng giả là yêu cầu tuyệt đối vì răng giả gây trở ngại trong việc đặt nội khí quản, gãy hay sứt răng giả, dị vật đường thở nếu răng rớt vào khí quản. Tóc dài thắt bím lại hay buộc tóc gọn gàng. Tóc giả cần được lấy ra vì nó là nguyên nhân gây nhiễm trùng cho vùng mổ.

Móng tay sơn: chùi sạch móng tay, móng chân có sơn màu giúp quan sát, theo dõi màu sắc da niêm, móng chính xác. Vệ sinh: nên cho NB vệ sinh sạch sẽ chiều hôm trước mổ, vệ sinh vùng mổ và tắm rửa sạch vùng mổ tốt nhất với xà bông sát khuẩn, nhất là vùng mổ. Không loại bỏ lông trước phẫu thuật trừ NB phẫu thuật sọ não hoặc NB có lông tại vị trí rạch da gây ảnh hưởng tới các thao tác trong quá trình phẫu thuật. Với những NB có chỉ định loại bỏ lông, cần loại bỏ lông tại khu phẫu thuật, do NVYT thực hiện trong vòng 1 giờ trước phẫu thuật.

Sử dụng kéo cắt hoặc máy cạo râu để loại bỏ lông, không sử dụng dao cạo. Ăn uống: chiều trước mổ ăn nhẹ loãng, tối trước mổ nhịn ăn hoàn toàn, thường nhịn ăn tối thiểu 8 giờ trước mổ, ngưng uống tối thiểu trước 4 giờ. Sáng hôm sau thực hiện truyền dịch cho NB trước mổ. Trong trường hợp NB gây tê thì không cần nhịn ăn uống tối trước mổ, chỉ nhịn ăn vào sáng trước mổ(3).

Thụt tháo: cần làm sạch ruột tối hôm trước và sáng hôm mổ như uống thuốc xổ, bơm hậu môn bằng dung dịch tẩy xổ như trĩ. Với mổ đại tràng, nguyên tắc là đảm bảo sạch phân đại tràng nên cần thực hiện thụt tháo cho NB.Đối với trường hợp không thụt tháo sẽ không ảnh hưởng đến cuộc mổ phẫu thuật viên phải ghi trực tiếp vào hồ sơ là NB không cần thụt tháo và ký tên. Tâm lý trước mổ: để tránh NB lo âu, căng thẳng, ĐD cho NB gặp gỡ người nhà, khuyên NB ngủ sớm, có thể thực hiện thuốc an thần cho NB đêm trước mổ(3). 8 Chuyển người bệnh đi mổ (Sáng hôm mổ)Thụt tháo lại sáng trước mổ, cũng tùy vào từng loại phẫu thuật nhưng thường mổ đại tràng việc này là rất cần thiết(3).

Chuẩn bị NB: NB thay đồ mổ sau khi tắm sạch vào buổi sáng. Tổng trạng: Luôn thực hiện lấy dấu hiệu sinh tồn vào sáng hôm mổ và trước khi chuyển NB lên bàn mổ. Thông tin bàn giao NB: Đeo bảng tên và vòng định danh, nên ghi rõ ràng cả họ tên, tuổi, khoa, chẩn đoán, phương pháp phẫu thuật. Vết thương: Thay băng lại vết thương sạch sẽ, băng kín.

Thuốc trước mổ được sử dụng trước khi chuyển NB đi mổ nhằm giảm lo lắng, tăng an thần, giúp giảm đau, ngăn ngừa nôn ói, ngăn ngừa các phản xạ tự động, giúp đặt nội khí quản dễ dàng trước mổ, giảm sự bài tiết dịch dạ dày–ruột, hô hấp, dự phòng trước mổ(3). Sử dụng kháng sinh dự phòng với các phẫu thuật sạch và nhiễm. KSDP cần dùng liều ngắn ngày ngay trước phẫu thuật nhằm diệt các vi khuẩn xâm nhập vào vết mổ trong thời gian phẫu thuật(3). ĐD cần báo cho NB những tác dụng chính và phụ của thuốc.