Chương 1: Tổng quan các nghiên cứu liên quan 1. Các công trình nghiên cứu nước ngoài Các nghiên cứu trước đây đa phần được thực hiện chủ yếu trong lĩnh vực sản xuất và dịch vụ (Kamatra và Kartikaningdyah, 2015) để nghiên cứu về mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính. Theo Alexander (1978) cho rằng, các nhà nghiên cứu muốn phân tích ảnh hưởng của hoạt động trách nhiệm xã hội đối với lợi nhuận và giá trị của công ty. Có rất nhiều nghiên cứu trước đây với kết quả mẫu thuẫn nhau khi đưa ra các mối quan hệ có tương quan âm, dương hay thậm chí là không có mối quan hệ nào giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính như các nghiên cứu của Aupperle và cộng sự (1985), Waddock và Graves (1997), Preston và O’Bannon (1997), Moore (2001), Becchetii và Ciciretii (2006), D’Arcimoles và Trebucq (2002) và Nelling và Webb (2009).
Như vậy, có thể chia thành ba nhóm nghiên cứu như sau: - Nhóm thứ nhất: nghiên cứu cho rằng mối quan hệ giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính thu được kết quả ngược chiều tiêu cực (Friedman, 1970). Các đo lường được thực hiện thông qua các yếu tố như giá cổ phiếu (Vance, 1975); lợi nhuận giữ lại (Wright và Ferris, 1997) và dự báo lợi tức (Cordeiro và Sarkis, 1997). Với quan điểm này, các nhà nghiên cứu như Pomering và Dolnicar (2009); Inoue và Lee (2011), Mustafaet al. (2016) muốn nhấn mạnh vào hoạt động chiến lược của doanh nghiệp cũng như việc điều hành cần dựa vào các nguồn lực của mình để gia tăng lợi nhuận cho cổ đông và nhà đầu tư.
Bên cạnh đó các nghiên cứu nhấn mạnh về việc sử dụng và tìm cách phân phối tối ưu nguồn lực khan hiếm sẽ có ảnh hưởng tiêu cực đến thành quả tài chính. Tầm quan trọng của công tác truyền thông trong các hoạt động trách nhiệm xã hội cần được xem xét và chú trọng đối với các bên liên quan. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 - Nhóm thứ hai: Dựa vào lý thuyết các bên liên quan của Freeman (1984) cho rằng có mối quan hệ thuận chiều tích cực giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính. Theo quan điểm của nhóm nghiên cứu này sắp xếp theo thứ tự thời gian từ 1972 đến 2016 bao gồm có Bragdon và Marlin (1972), Heinze (1976) Sturdivant và Ginter (1977), Grave và Waddock (1994), Hart và Ahuja (1996), Klassen và McLaughlin (1996), Pava và Krusz (1996), Preston và O’Bannon (1997), Russo và Fouts (1997), Waddock và Grave (1997), Judge và Douglas (1998), Orlitzky et al (2003), Bird et al (2007), Aragón-Correa et al (2008), Nicolau (2008), Brammer và Millington (2008), Lee và Park (2009), Inoue và Lee (2011), Mustafa et al (2012), Wu và Shen (2013), Rhou et al (2016).
Theo lợi ích của cổ đông, khi công ty quyết định thực hiện các hoạt động xã hội thì cần quan tâm đến các đối tượng và các bên liên quan khác như khách hàng, nhân viên, nhà cung cấp, cộng đồng…Hoạt động trách nhiệm xã hội sẽ góp phần giúp công ty gia tăng thành quả tài chính bằng việc tăng doanh thu, tăng hình ảnh công ty, thương hiệu và danh tiếng… - Nhóm thứ ba: không có cùng quan điểm nghiên cứu với hai nhóm trên, nhóm nghiên cứu thứ ba cho rằng, không có mối quan hệ cụ thể nào giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính như Aupperle (1985), Alexander (1978), Abbott và Monsen (1979), Teoh et al (1999). Ở những nghiên cứu này, lý do không tìm thấy mối liên hệ giữa trách nhiệm xã hội và thành quả tài chính là vì có quá nhiều yếu tố ảnh hưởng lên thành quả tài chính. Đi sâu vào tìm hiểu các nghiên cứu trước đây trong mối quan hệ của từng thành phần của trách nhiệm xã hội với thành quả tài chính. Ta có thể chia tách như sau: - Mối quan hệ trách nhiệm với môi trường và thành quả tài chính: Nghiên cứu của Elsayed và Paton (2005), McWilliams và Seigel (2001) đã đưa ra kết luận về mối tương quan dương giữa hiệu quả môi trường và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 thành quả tài chính.
Nhưng khi nghiên cứu mối quan hệ giữa trách nhiệm với môi trường và thành quả tài chính, thì thông qua nghiên cứu Magness (2006) và Dragomir (2009) đã cho thấy không tìm thấy mối quan hệ nào. Trách nhiệm với môi trường cần được làm rõ ở đây là mối tương quan hai chiều giữa việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên và việc đảm bảo duy trì và phát triển môi trường bền vững. Trách nhiệm với môi trường không chỉ riêng cá nhân mà còn là trách nhiệm của doanh nghiệp, khi môi trường cung cấp các tài nguyên về vật liệu, khoáng sản, đất đai, sông ngòi.đảm bảo phù hợp để sử dụng và phát triển ra các sản phẩm và dịch vụ phục vụ nhu cầu của con người. Theo tam giác phát triển bền vững, trách nhiệm với môi trường còn mở rộng ở tính bền vững ở thế hệ hôm nay và cả thế hệ mai sau.
Như vậy, mỗi doanh nghiệp đều phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường, mà qua đó, các hành động cụ thể có thể bao gồm tăng cường tiết kiệm tối đa nguồn tài nguyên, sử dụng nguyên liệu tái chế, quản lý các quy trình xả thải cũng như đào tạo hướng dẫn hiểu biết về bảo vệ môi trường với toàn công ty coi như một phương châm hoạt động. Các hoạt động bảo tồn năng lượng, giảm tiêu thụ nước, giảm ô nhiễm không khí, giảm trong bao bì hay giao thông vận tải bền vững cũng là các hoạt động nằm trong hoạt động của trách nhiệm xã hội với môi trường. Trách nhiệm với môi trường có thể phát sinh chi phí cho việc đầu tư các hệ thống hay cơ sở vật chất như đường ống xả thải an toàn, hệ thống tái chế nước thải., nhưng nếu nằm trong chiến lược phát triển và phù hợp với mục tiêu chung của doanh nghiệp, nó cũng là nguồn tiết kiệm lớn cần được xem xét như việc cắt giảm các nguyên liệu đầu vào bằng việc tái sử dụng phế liệu hay việc tái sử dụng nguồn nước. Như vậy, có thể xem xét đến mối quan hệ cùng chiều rằng nếu công ty có trách nhiệm với môi trường thì thành quả tài chính có thể được cải thiện bằng việc chi phí được cắt giảm đáng kể, qua đó, lợi nhuận trong nhiều năm liền được duy trì ở mức ổn định.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Mối quan hệ trách nhiệm với người lao động và thành quả tài chính: Người lao động là tài sản quý nhất của một công ty và là tài nguyên quyết định sự tồn tại cũng như phát triển của công ty đó. Một công ty dù có dây chuyền hoạt động hiện đại và hệ động hóa đến đâu đều cần phải có con người vận hành và quản lý. Người lao động là yếu tố quyết định để theo đó các chiến lược hoạt động được thực thi và vận hành trơn tru. Nếu một công ty không đáp ứng được trách nhiệm với người lao động, sẽ thường xuyên xảy ra kiện tụng, tranh chấp, đình công, vấn đề này không chỉ đối với người lao động mà còn đối mặt với cơ quan chức năng và chính phủ.
Như vậy, trách nhiệm với người lao động được bảo hộ bởi chính quyền chức năng. Qua các nghiên cứu của Branco và Rodrigues (2009), việc công ty đáp ứng được nhu cầu của người lao động, thỏa mãn các nguyện vọng thì sẽ tăng động lực làm việc cũng như tăng sự trung thành, khuyến khích nhân viên phát triển, đảo bảo không phận biệt đối xử và các cam kết đảm bảo sức khỏe và an toàn lao động để qua đó có thể thúc đẩy người lao động phát huy cao năng suất, đẩy mạnh hiệu quả làm việc. Bằng những hành động tích cực và tính xây dựng cao, người lao động có thể cống hiến và đóng góp đáng kể cho việc tăng doanh thu cũng như tiết kiệm tối đa chi phí, thành quả tài chính qua đó cũng được cải thiện. Các công ty thường đầu tư vào chất lượng nhân viên bằng việc nâng cao các chương trình đào tạo, quan tâm đến chế độ đãi ngộ, lương thưởng cũng như các chương trình phúc lợi xã hội.
Tuy nhiên, trong nghiên cứu của Freir và Vasconcellos (2011) họ đã tìm thấy tác động có mối tương quan âm giữa trách nhiệm với người lao động và thành quả tài chính. - Mối quan hệ trách nhiệm với cộng đồng và thành quả tài chính: Một công ty có quy mô lớn thường chịu nhiều áp lực từ cộng đồng vì thu hút nhiều sự chú ý hơn các công ty có quy mô nhỏ và vừa. Thêm vào đó, các hoạt động của công ty lớn thường là đáng kể hơn, do đó, tập trung nhiều sự quan tâm từ công chúng. Trong thực tế, một số hoạt động mang tính LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 phát triển và hỗ trợ cộng đồng đã nhận được nhiều phản hồi tối từ dư luận, từ đó tăng hình ảnh và tên tuổi của công ty, qua đó, có nhiều nhà đầu tư hơn.
Ngược lại, một số các công ty với những ảnh hưởng tiêu cực, gây bức xúc dư luận sẽ chịu nhiều áp lực gây bất lợi đến tình hình hoạt động kinh doanh. Bất kỳ một công ty nào hoạt động đều cần sự ủng hộ của cộng đồng vì nhờ cộng đồng, mới cung cấp khách hàng, nhà cung cấp và các nguồn lực khác. Không có bất kỳ công ty nào hoạt động được mà không nhờ vào mối quan hệ tương trợ từ cộng đồng. Do đó, cộng đồng là yếu tố quan trọng cần được quan tâm.
Ngược lại với một số nghiên cứu khác, Berman và cộng sự (1999) chứng minh bằng nghiên cứu của mình về kết quả mối tương quan âm giữa trách nhiệm cộng đồng và thành quả tài chính. Để ghi nhận trách nhiệm của cộng đồng, việc công bố thông tin được xem xét và khuyến khích. Theo Nejati và Ghasemi (2012), để đo lường việc tham gia và đóng góp trách nhiệm với cộng đồng, cần tính toán tới các báo cáo của công ty trong hoạt động với cộng đồng, đặc biệt là những chương trình đề cập trong chiến lược phát triển của công ty đó. Một số công ty đã đặt cam kết trách nhiệm của mình với các bên liên quan, sẵn sàng tham gia và đóng góp với cộng đồng phát triển một xã hội phát triển bền vững.
- Mối quan hệ trách nhiệm với sản phẩm và thành quả tài chính: Thông qua việc mua các sản phẩm hoặc dịch vụ mà công ty cung cấp, khách hàng đã đóp góp vào việc tăng doanh thu cho công ty. Khách hàng không chỉ quan tâm đến sản phẩm bao gồm chất lượng và giá trị, mà còn quan tâm đến quá trình hình thành và phát triển sản phẩm.