Luận án về tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội của Nguyễn Thị Anh Thơ Đại học Luật Hà Nội

Luận án tiến sĩ luật học phân tích tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội những vấn đề lý luận và thực tiễn, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp tri thức mới

• Tác giả: Nguyễn Thị Anh
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Ngọc Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình Sự và Tố Tụng Hình Sự
• Đề tài: Nghiên Cứu Tội Phạm Trong Bảo Hiểm Xã Hội: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 1.1. KHÁI NIỆM TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 1.2. PHÂN LOẠI TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 1.3. QUY ĐỊNH VỀ TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI TRONG PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA
• 2. CHƯƠNG 2: BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỚI VIỆC ÁP DỤNG ĐỂ XỬ LÝ TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 2.1. CÁC TỘI DANH TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM ĐƯỢC ÁP DỤNG ĐỂ XỬ LÝ CÁC TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI KHÔNG CÓ TÍNH RIÊNG BIỆT
• 2.2. CÁC TỘI DANH TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI CÓ TÍNH RIÊNG BIỆT CẦN ĐƯỢC BỔ SUNG TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 2.3. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN HỆ THỐNG PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ĐẾN QUY ĐỊNH VỀ TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 3.1. HOÀN THIỆN CÁC QUY ĐỊNH CỦA BLHS VIỆT NAM VỀ TỘI PHẠM TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 3.2. CÁC ĐỊNH HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI PHẠM THUỘC LĨNH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI
• 3.3. HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC BẢO HIẾM
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG III
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Nghiên cứu về tội phạm bảo hiểm xã hội bắt đầu từ việc xác định khái niệm và đặc điểm của nó. Bảo hiểm xã hội là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động. Tội phạm trong lĩnh vực này thường liên quan đến hành vi gian lận, lạm dụng quỹ bảo hiểm, và vi phạm các quy định pháp luật. Các hành vi tội phạm này không chỉ gây thiệt hại cho quỹ bảo hiểm mà còn ảnh hưởng đến quyền lợi của hàng triệu người tham gia bảo hiểm. Theo đó, việc phân tích các yếu tố dẫn đến tội phạm bảo hiểm xã hội là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Một số yếu tố như sự thiếu hiểu biết về pháp luật, sự quản lý lỏng lẻo, và động cơ lợi nhuận cá nhân đã tạo điều kiện cho các hành vi vi phạm này phát sinh. Việc nhận diện và phân loại các hành vi tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội sẽ giúp xây dựng các chính sách và biện pháp xử lý phù hợp.

1.1. Đặc điểm của tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, nó thường diễn ra trong bối cảnh pháp lý phức tạp, nơi mà các quy định về bảo hiểm không được thực thi nghiêm ngặt. Thứ hai, hệ thống bảo hiểm xã hội thường thiếu sự giám sát chặt chẽ, dẫn đến việc các cá nhân và tổ chức có thể dễ dàng thực hiện các hành vi gian lận. Cuối cùng, tội phạm trong lĩnh vực này thường có tính chất tổ chức, với sự tham gia của nhiều cá nhân hoặc tổ chức nhằm thực hiện các hành vi vi phạm một cách có hệ thống. Điều này không chỉ làm gia tăng mức độ nghiêm trọng của tội phạm mà còn gây khó khăn trong việc phát hiện và xử lý. Do đó, việc nâng cao nhận thức và tăng cường các biện pháp quản lý là rất cần thiết để giảm thiểu tình trạng này.

II. Phân loại tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Phân loại tội phạm bảo hiểm xã hội là một bước quan trọng trong việc nghiên cứu và xử lý các hành vi vi phạm. Tội phạm có thể được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau, bao gồm tính chất của hành vi, mức độ thiệt hại, và động cơ thực hiện. Một số loại tội phạm phổ biến trong lĩnh vực này bao gồm: tội lừa đảo, tội chiếm đoạt tài sản, và tội vi phạm quy định về bảo hiểm. Mỗi loại tội phạm đều có những đặc điểm và hình thức thực hiện riêng, từ đó yêu cầu các biện pháp xử lý khác nhau. Việc phân loại này không chỉ giúp cơ quan chức năng dễ dàng hơn trong việc điều tra và xử lý mà còn giúp nâng cao hiệu quả của các chính sách phòng ngừa. Đặc biệt, việc xác định rõ ràng các loại tội phạm sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng các quy định pháp luật phù hợp nhằm bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm.

2.1. Tội lừa đảo trong bảo hiểm xã hội

Tội lừa đảo trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội thường liên quan đến việc cung cấp thông tin sai lệch hoặc gian lận để nhận được quyền lợi không hợp pháp. Hành vi này có thể bao gồm việc làm giả giấy tờ, khai man thông tin về tình trạng sức khỏe, hoặc thậm chí là việc lập hồ sơ giả để hưởng các chế độ bảo hiểm. Tội lừa đảo không chỉ gây thiệt hại cho quỹ bảo hiểm mà còn làm giảm niềm tin của người dân vào hệ thống bảo hiểm xã hội. Để ngăn chặn tình trạng này, cần có các biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn từ các cơ quan chức năng, đồng thời nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia bảo hiểm.

III. Thực tiễn xử lý tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Thực tiễn xử lý tội phạm bảo hiểm xã hội hiện nay đang gặp nhiều khó khăn. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt các quy định pháp luật cụ thể để xử lý các hành vi vi phạm. Mặc dù có những quy định chung trong Bộ luật hình sự, nhưng không có các điều luật riêng biệt cho các tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội. Điều này dẫn đến việc nhiều hành vi vi phạm nghiêm trọng không thể bị xử lý hình sự, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm. Hơn nữa, việc thực thi các quy định hiện hành cũng gặp nhiều trở ngại do sự thiếu hụt nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Để cải thiện tình hình, cần thiết phải hoàn thiện hệ thống pháp luật, đồng thời tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội.

3.1. Các biện pháp phòng ngừa tội phạm trong bảo hiểm xã hội

Để phòng ngừa tội phạm bảo hiểm xã hội, cần thực hiện nhiều biện pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ khi tham gia bảo hiểm xã hội. Thứ hai, cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra để phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm. Cuối cùng, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật và xây dựng các quy định cụ thể về xử lý tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội là rất cần thiết. Các biện pháp này không chỉ giúp giảm thiểu tình trạng tội phạm mà còn bảo vệ quyền lợi của người tham gia bảo hiểm, góp phần xây dựng một hệ thống bảo hiểm xã hội công bằng và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ luật học "Tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội - Những vấn đề lý luận và thực tiễn" do nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Anh Thơ thực hiện tại Trường Đại học Luật Hà Nội (người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Ngọc Hòa, năm 2012), thuộc chuyên ngành Luật Hình sự và tố tụng hình sự (mã số: 62 38 01 04).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Bảo hiểm xã hội (BHXH) được xác định là trụ cột cơ bản của hệ thống an sinh xã hội tại Việt Nam. Trong quá trình đẩy mạnh công nghiệp hóa, phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế, đất sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp đã hình thành lực lượng lao động làm công ăn lương lớn. BHXH đóng vai trò thay thế hoặc bù đắp một phần thu nhập cho người lao động khi gặp các rủi ro xã hội (ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao động hoặc chết). Tuy nhiên, thực tiễn thi hành pháp luật cho thấy các hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHXH ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp.

Theo báo cáo tại Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Luật BHXH ngày 29/11/2011 của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, tính đến ngày 31/8/2011, số tiền BHXH bị các đơn vị sử dụng lao động chiếm dụng là 4.611 tỷ đồng. Đến ngày 30/6/2012, số liệu thống kê của BHXH Việt Nam cho thấy con số nợ đọng đã tăng thêm gần 4.000 tỷ đồng, nâng tổng số tiền BHXH chưa đóng lên hơn 8.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó là tình trạng mua bán giấy chứng nhận nghỉ ốm giả, lập sổ khám bệnh khống, hồ sơ bệnh án khống để trục lợi quỹ BHXH và bảo hiểm y tế (BHYT).

Trước thực trạng đó, các chế tài xử phạt vi phạm hành chính (Nghị định số 135/2007/NĐ-CP, sau đó được thay thế bởi Nghị định số 86/2010/NĐ-CP về BHXH và Nghị định số 92/2011/NĐ-CP về BHYT) với mức phạt tiền tối đa nâng từ 20 triệu đồng lên 30 triệu đồng vẫn chưa đủ sức răn đe. Việc cơ quan BHXH khởi kiện dân sự đòi nợ đọng gặp nhiều trở ngại trong khâu thi hành án; việc chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra đề nghị xử lý hình sự về tội không chấp hành án theo Bộ luật Hình sự (BLHS) cũng vướng mắc. Nguyên nhân cốt lõi là BLHS năm 1999 (sửa đổi, bổ sung năm 2009) không quy định các tội danh riêng biệt trong lĩnh vực BHXH. Các cơ quan tiến hành tố tụng chỉ có thể vận dụng các tội danh chung (lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tham ô tài sản, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng), dẫn tới việc bỏ lọt nhóm hành vi trốn đóng BHXH của người sử dụng lao động và chưa bảo đảm yêu cầu phân hóa trách nhiệm hình sự. Về mặt lý luận, các khái niệm, đặc điểm, tiêu chí phân loại và ranh giới giữa tội phạm với vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH chưa được làm rõ một cách hệ thống.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu của luận án là xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn cho các kiến nghị hoàn thiện quy định của pháp luật hình sự về nhóm tội phạm trong lĩnh vực BHXH tại Việt Nam.

Để đạt được mục đích trên, luận án xác định 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Nghiên cứu một cách toàn diện lý luận về tội phạm và vi phạm pháp luật trong lĩnh vực BHXH;
2. Nghiên cứu thực tiễn lập pháp và thực tiễn áp dụng các quy định về tội phạm trong lĩnh vực BHXH của Việt Nam và một số nước trên thế giới;
3. Kiến nghị hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật hình sự về tội phạm trong lĩnh vực BHXH cũng như hướng hoàn thiện các quy định của pháp luật hành chính về vi phạm trong lĩnh vực BHXH để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận về tội phạm và trách nhiệm hình sự trong lĩnh vực BHXH; các quy định pháp luật hình sự, hành chính, chuyên ngành BHXH của Việt Nam và quốc tế; thực tiễn áp dụng pháp luật xử lý vi phạm và tội phạm trong lĩnh vực BHXH.
• Phạm vi không gian: Tập trung nghiên cứu thực tiễn pháp luật tại Việt Nam, kết hợp khảo cứu, so sánh kinh nghiệm lập pháp của một số quốc gia thuộc các hệ thống pháp luật khác nhau (Đức, Anh, Mỹ, Pháp, Nga, Philippines, Thái Lan, Campuchia, Mông Cổ, Iran, Slovenia, Ấn Độ).
• Phạm vi thời gian: Khảo sát các quan điểm khoa học, văn bản lập pháp và các vụ án điển hình trong thực tiễn áp dụng pháp luật từ năm 2005 đến năm 2012.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu trước đây được tác giả điểm lại

Tác giả phân chia các công trình nghiên cứu về chính sách và pháp luật BHXH tại Việt Nam thành hai giai đoạn chính:

1. Giai đoạn trước năm 1995 (thời kỳ bao cấp về BHXH, 1961–1994):

   • Trong giai đoạn sau năm 1990 (hậu bao cấp), tỷ trọng mức chi trả BHXH từ ngân sách nhà nước tăng từ 73,82% (năm 1990) lên 92,7% (năm 1993), tạo áp lực nặng nề lên ngân sách. Các nghiên cứu tập trung phục vụ cải cách chính sách BHXH và tách bạch chức năng quản lý với chức năng thực hiện, tiêu biểu tại Hội thảo quốc gia năm 1992 về BHXH (Dự án VIE/90-017):
     • Nguyễn Văn Châu (Bộ Tài chính) với bài viết "Quan điểm tài chính trong việc đổi mới BHXH ở nước ta", đánh giá cơ chế tài chính quỹ BHXH và đề xuất các giải pháp đổi mới quản lý tài chính;
     • Trần Quang Hùng (Viện Khoa học Lao động và các vấn đề xã hội) với bài viết "Một số vấn đề lý luận về BHXH trong nền kinh tế thị trường", so sánh BHXH với bảo hiểm thương mại;
     • Trần Quang Hùng và Mạc Văn Tiến với nghiên cứu "Cơ sở khoa học của BHXH từ góc độ đổi mới", phân tích nguồn hình thành quỹ, các chế độ và phương thức thực hiện BHXH;
     • L. Villacorta (chuyên gia kỹ thuật ILO) với bài nghiên cứu tổng kết kinh nghiệm quốc tế và khuyến nghị lộ trình đổi mới hệ thống BHXH cho Chính phủ Việt Nam;
     • Các nghiên cứu của chuyên gia Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội như TS. Nguyễn Hữu Dũng, Lê Luyện, Hà Ngọc Quế.

2. Giai đoạn từ năm 1995 đến năm 2012 (thời kỳ cải cách chính sách BHXH):

   • Luận án Phó tiến sĩ luật học của Nguyễn Huy Ban (1996): "Hoàn thiện pháp luật Bảo hiểm xã hội ở Việt Nam - lý luận và thực tiễn", đề xuất mô hình xây dựng Luật BHXH, cơ chế giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm;
   • Luận án Tiến sĩ của Đỗ Văn Sinh (2004): "Hoàn thiện quản lý quỹ bảo hiểm xã hội ở Việt Nam", phân tích thực trạng tài chính và cân đối quỹ BHXH;
   • Sách chuyên khảo của Trần Quang Hùng và Mạc Văn Tiến (1998): "Đổi mới chính sách BHXH đối với người lao động" (Nxb. Chính trị quốc gia);
   • Đề tài cấp ngành của Hà Văn Chỉ (2003): "Chế độ lương hưu của các đối tượng nghỉ hưu thời kỳ trước và sau năm 1995, thực trạng và giải pháp";
   • "Báo cáo đánh giá hệ thống chính sách BHXH" của Viện Khoa học Lao động và Xã hội (Bản tin số 25, 2011);
   • Đề án khoa học cấp ngành của Lê Quyết Thắng và nhóm nghiên cứu tại BHXH Việt Nam (2009): "Xây dựng quy trình tham gia tố tụng và chế tài xử phạt vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT và BHTN", đề xuất sửa đổi Nghị định 135/2007/NĐ-CP và kiến nghị tội phạm hóa một số hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH;
   • Nghiên cứu quốc tế của Hu Jiye (2009): "An approach on social security anti-fraud Law in China" trong khuôn khổ dự án hợp tác EU - Trung Quốc, đề xuất hệ thống giải pháp pháp luật hành chính, thuế, dân sự và bổ sung tội gian lận BHXH vào luật hình sự Trung Quốc.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn giải quyết

Các công trình nghiên cứu trong nước trước đây chủ yếu tiếp cận BHXH dưới góc độ chính sách kinh tế - xã hội, quản lý tài chính quỹ, chế độ thụ hưởng, hoàn thiện pháp luật hành chính hoặc thủ tục tố tụng dân sự. Đến thời điểm năm 2012, chưa có công trình khoa học ở cấp độ luận văn thạc sĩ hay luận án tiến sĩ nào nghiên cứu trực diện, toàn diện về tội phạm trong lĩnh vực BHXH dưới góc độ luật hình sự và tội phạm học tại Việt Nam. Luận án được thực hiện nhằm lấp đầy khoảng trống lý luận và thực tiễn lập pháp này.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và khái niệm sử dụng

• Khung an sinh xã hội quốc tế: Sử dụng Công ước số 102 năm 1952 của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) về quy phạm tối thiểu về an toàn xã hội (quy định 9 chế độ: ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, hưu trí, tử tuất, thất nghiệp, y tế, trợ cấp gia đình, trợ cấp tàn tật). Việt Nam áp dụng 7 trong 9 chế độ này.
• Mô hình tổ chức quỹ BHXH: Phân tích 3 mô hình cơ bản trên thế giới: (1) Mô hình BHXH toàn dân (quỹ hưu trí trả đồng mức: Nam Phi, Canada, Thụy Điển); (2) Mô hình chương trình hưu trí đóng - hưởng với mức hưởng xác định/quỹ tồn tích cộng đồng (Đức, Pháp, Ý, Mỹ, Việt Nam); (3) Mô hình mức đóng xác định/tài khoản cá nhân (Mexico, Costa Rica...).
• Khái niệm BHXH: Luận án tiếp cận theo nghĩa hẹp (bảo hiểm thu nhập cho người lao động) và nghĩa rộng (bao gồm cả bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế).
• Khái niệm tội phạm trong lĩnh vực BHXH: Luận án phân định hai nhóm:
  • Tội phạm có tính riêng biệt: Các hành vi vi phạm trực tiếp quy định của pháp luật BHXH ở mức độ nguy hiểm cho xã hội (chỉ xảy ra trong lĩnh vực BHXH);
  • Tội phạm không có tính riêng biệt: Các tội phạm chung xảy ra trong lĩnh vực BHXH (như tham ô tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lợi dụng chức vụ quyền hạn).
• Khái niệm tổng quát được luận án xác lập: Tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội là những hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm hại những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật BHXH, được quy định là tội phạm trong Bộ luật hình sự hoặc trong các luật liên quan đến BHXH, gây thiệt hại cho quỹ BHXH, cho quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia BHXH.

Phương pháp nghiên cứu thực tế

Luận án được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, sử dụng các phương pháp nghiên cứu định tính cụ thể:

• Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết: Phân tích các yếu tố cấu thành tội phạm (khách thể, mặt khách quan, chủ thể, mặt chủ quan), các dấu hiệu pháp lý, chế tài xử lý vi phạm hành chính và hình sự.
• Phương pháp so sánh luật học: So sánh quy định pháp luật hình sự và chuyên ngành BHXH của Việt Nam với các nước thuộc hệ thống Thông luật (Anh, Mỹ), hệ thống Châu Âu lục địa (Pháp, Đức, Slovenia), hệ thống pháp luật XHCN (Liên Xô trước đây, Liên bang Nga hiện nay) và các nước Đông Nam Á (Thái Lan, Philippines, Campuchia).
• Phương pháp nghiên cứu án điển hình và tổng kết thực tiễn: Khảo sát các số liệu nợ đọng, các hành vi gian lận hồ sơ bảo hiểm, các vụ án hình sự liên quan đến BHXH được xét xử từ năm 2005 đến năm 2012.

Nguồn tư liệu và dữ liệu

• Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam: BLHS năm 1999 (sửa đổi 2009), Luật BHXH năm 2006, Luật BHYT năm 2008, Nghị định 135/2007/NĐ-CP, Nghị định 86/2010/NĐ-CP, Nghị định 92/2011/NĐ-CP;
• Văn bản pháp luật quốc tế: Công ước 102 của ILO, Luật An sinh xã hội Anh (1998), Luật An sinh xã hội Mỹ (1935), BLHS Đức (Điều 266a), Luật An sinh xã hội Philippines (Điều 28), Luật BHXH Thái Lan (Điều 92), Luật BHXH Mông Cổ (Điều 20), Luật BHXH Iran (Điều 97–109);
• Dữ liệu thống kê thực tế từ Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Luật BHXH, 2011) và Bảo hiểm xã hội Việt Nam (tính đến tháng 6/2012);
• Các bản án, báo cáo tổng kết thực tiễn xét xử của Tòa án nhân dân và tài liệu điều tra tội phạm kinh tế.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương I: Những vấn đề chung về tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Chương I tập trung xây dựng cơ sở lý luận về tội phạm trong lĩnh vực BHXH, phân tích 4 yếu tố cấu thành tội phạm và xác lập tiêu chí phân biệt với vi phạm hành chính:

1. Quan hệ pháp luật BHXH: Hoạt động BHXH gồm 3 bên: Bên tham gia BHXH (người lao động, người sử dụng lao động, Nhà nước); Bên BHXH (cơ quan BHXH Việt Nam quản lý, thu quỹ và chi trả); Bên được BHXH (người lao động và thân nhân).
2. Các yếu tố cấu thành tội phạm trong lĩnh vực BHXH:
   • Khách thể: Các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình đóng, hưởng và quản lý quỹ BHXH được luật hình sự bảo vệ;
   • Mặt khách quan: Hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH (trốn đóng, đóng thiếu, chậm đóng), hành vi gian lận hồ sơ để chiếm đoạt tiền hưởng BHXH, hoặc vi phạm quy định quản lý quỹ;
   • Chủ thể: Cá nhân (người sử dụng lao động, người tham gia bảo hiểm, cán bộ BHXH, giám định viên y khoa, bác sĩ) và pháp nhân (đối với các quốc gia công nhận trách nhiệm hình sự của pháp nhân);
   • Mặt chủ quan: Lỗi cố ý hoặc vô ý (chủ yếu là lỗi cố ý trực tiếp nhằm chiếm đoạt tài sản hoặc trốn tránh nghĩa vụ tài chính).
3. Phân loại tội phạm trong lĩnh vực BHXH:
   • Phân loại theo chủ thể: Nhóm tội do người sử dụng lao động thực hiện; nhóm do cán bộ cơ quan BHXH thực hiện; nhóm do người có thẩm quyền trong các cơ quan liên quan (bác sĩ, giám định viên) thực hiện; nhóm do người tham gia hoặc thụ hưởng thực hiện.
   • Phân loại theo các yếu tố cấu thành hoạt động BHXH: Nhóm tội vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH; Nhóm tội vi phạm quyền thụ hưởng BHXH; Nhóm các tội phạm khác về BHXH (quản lý quỹ, nội bộ cơ quan).
   • Phân loại theo nguồn pháp luật quy định: Quy định trong BLHS hoặc quy định tại các luật chuyên ngành về BHXH.
4. Tiêu chí phân biệt tội phạm và vi phạm hành chính:
   • Mức độ thiệt hại về vật chất gây ra cho quỹ BHXH được tính thành tiền;
   • Thời gian trốn đóng, đóng thiếu hoặc chậm đóng BHXH cho người lao động;
   • Số lượng người lao động bị vi phạm quyền lợi về BHXH;
   • Số lượng hồ sơ có sai phạm;
   • Tình tiết tái phạm hành chính (đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà còn vi phạm).
5. Kinh nghiệm quốc tế:
   • Pháp luật Cộng hòa Liên bang Đức quy định tội danh trốn nộp BHXH tại Điều 266a BLHS;
   • Pháp luật Vương quốc Anh quy định các tội danh gian lận và trốn đóng BHXH tại Điều 60, Điều 61 Luật An sinh xã hội năm 1998;
   • Pháp luật Thái Lan quy định các tội phạm trong lĩnh vực BHXH tại Điều 92 Phần IV Luật BHXH với các khung phạt tiền từ 10.000 đến 20.000 baht và phạt tù từ 1 tháng đến 6 tháng đối với các hành vi không cung cấp thông tin, cung cấp sai sự thật, tiết lộ bí mật (Điều 32), không gửi danh sách người lao động (Điều 34), cản trở thanh tra (Điều 80), từ chối đăng ký tham gia (Điều 84).

Tiêu chí	Vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH	Tội phạm trong lĩnh vực BHXH
Tính nguy hiểm cho xã hội	Mức độ nguy hiểm thấp hơn, thiệt hại vật chất nhỏ, quy mô ít nghiêm trọng	Tính nguy hiểm đáng kể cho xã hội, thiệt hại lớn về tiền, quy mô lớn hoặc kéo dài
Căn cứ định danh	Chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định	Dựa trên số tiền thiệt hại, thời gian vi phạm, số lao động bị xâm phạm, số hồ sơ giả mạo, tái phạm hành chính
Hình thức pháp lý quy định	Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính	Bộ luật Hình sự (hoặc điều khoản hình sự trong Luật chuyên ngành tùy quốc gia)
Hậu quả pháp lý	Chế tài hành chính (cảnh cáo, phạt tiền, biện pháp khắc phục)	Hình phạt hình sự (cải tạo không giam giữ, phạt tù...), để lại án tích

---

Chương II: Bộ luật hình sự Việt Nam với việc áp dụng để xử lý tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Chương II đánh giá thực trạng áp dụng BLHS năm 1999 (sửa đổi 2009) và lập luận về sự cần thiết phải tội phạm hóa các hành vi vi phạm có tính riêng biệt:

1. Áp dụng các tội danh không có tính riêng biệt:
   • Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 139 BLHS): Áp dụng đối với các hành vi dùng thủ đoạn gian dối làm giả chứng từ, hồ sơ bệnh án để rút tiền trợ cấp BHXH hoặc chi trả khám chữa bệnh BHYT.
   • Tội tham ô tài sản (Điều 278 BLHS): Áp dụng đối với người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan BHXH lợi dụng nhiệm vụ để chiếm đoạt tiền thu đóng hoặc tiền chi trả chế độ.
   • Tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ (Điều 281 BLHS): Áp dụng đối với hành vi giải quyết sai chế độ BHXH nhằm vụ lợi.
   • Tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng đến tài sản của Nhà nước (Điều 144 BLHS): Áp dụng đối với cán bộ quản lý buông lỏng kiểm tra, để xảy ra thất thoát quỹ.
2. Thực trạng và bất cập trong xử lý hành vi có tính riêng biệt:
   • Về nghĩa vụ đóng góp: Tỷ lệ đóng BHXH tại Việt Nam tăng dần theo lộ trình luật định. Tính đến tháng 12/2009, tổng mức đóng là 25% (người sử dụng lao động đóng 18%, người lao động đóng 7%). Từ năm 2010, tổng mức đóng tăng lên 29,5% (người sử dụng lao động 20%, người lao động 8,5%, Nhà nước hỗ trợ BHTN 1%). Từ năm 2012, tổng mức đóng là 31,5% (người sử dụng lao động 21%, người lao động 9,5%, Nhà nước 1%).
   • Tỷ lệ đóng cao khiến nhiều chủ sử dụng lao động tìm cách trốn tránh. Tuy nhiên, BLHS không có điều luật xử lý hành vi trốn đóng BHXH, dẫn tới khoảng trống pháp lý nghiêm trọng. Các cơ quan BHXH khởi kiện dân sự nhưng tỷ lệ thi hành án rất thấp do doanh nghiệp giải thể, tẩu tán tài sản hoặc chây ỳ.
3. Các hành vi vi phạm có tính riêng biệt cần tội phạm hóa:
   • Hành vi trốn đóng BHXH cho người lao động;
   • Hành vi không đóng BHXH cho đủ số người lao động thuộc diện tham gia bắt buộc;
   • Hành vi không đóng đủ mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH;
   • Hành vi không đóng đúng thời hạn quy định (chiếm dụng, nợ đọng kéo dài).

Giai đoạn thời gian	Tỷ lệ người sử dụng lao động đóng	Tỷ lệ người lao động đóng	Nhà nước hỗ trợ (BHTN)	Tổng tỷ lệ đóng (gồm BHXH, BHYT, BHTN)
Đến tháng 12/2009	18%	7%	-	25%
Từ năm 2010	20%	8,5%	1%	29,5%
Từ năm 2012	21%	9,5%	1%	31,5%

---

Chương III: Định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến quy định về tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội

Chương III đề xuất phương án lập pháp hình sự và các giải pháp hoàn thiện đồng bộ pháp luật xử lý vi phạm hành chính:

1. Hoàn thiện các quy định của BLHS về các tội danh thuộc lĩnh vực BHXH:
   • Nhóm 1: Các tội vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH của người sử dụng lao động: Tội trốn đóng BHXH; Tội gian dối để giảm mức đóng BHXH; Tội thu tiền BHXH của người lao động nhưng không nộp cho cơ quan BHXH.
   • Nhóm 2: Các tội vi phạm quy định về quyền thụ hưởng BHXH: Tội gian lận để hưởng các chế độ BHXH (lập hồ sơ giả, khai man chứng từ); Tội lập hồ sơ bệnh án khống trục lợi BHYT.
   • Nhóm 3: Các tội phạm khác liên quan đến quản lý và hoạt động BHXH: Quy định rõ các tình tiết tăng nặng trong các tội danh chức vụ khi hành vi xâm hại trực tiếp tới quỹ BHXH.
2. Hai phương án hoàn thiện pháp luật hình sự được luận án đề xuất:
   • Phương án 1 (giữ nguyên phạm vi nguồn luật và chủ thể hiện hành): Quy định trực tiếp các tội danh riêng biệt về BHXH vào một mục hoặc chương cụ thể trong BLHS sửa đổi; chủ thể chịu trách nhiệm hình sự là cá nhân (người đại diện theo pháp luật, người có thẩm quyền của đơn vị sử dụng lao động).
   • Phương án 2 (mở rộng nguồn của luật hình sự và mở rộng chủ thể): Cho phép quy định tội phạm và hình phạt trong các luật chuyên ngành (Luật BHXH, Luật BHYT); đồng thời bổ sung quy định pháp nhân là chủ thể của tội phạm trong BLHS đối với các tội danh trốn đóng BHXH.
3. Hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính:
   • Nâng mức phạt tiền tối đa đối với các hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH và BHYT tương xứng với số tiền trốn đóng/chiếm dụng;
   • Quy định rõ thẩm quyền xử phạt của cơ quan Thanh tra chuyên ngành BHXH;
   • Hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan BHXH, cơ quan Công an và Viện kiểm sát trong việc chuyển giao hồ sơ có dấu hiệu tội phạm.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

• Xây dựng định nghĩa khoa học hoàn chỉnh về tội phạm trong lĩnh vực BHXH đầu tiên tại Việt Nam;
• Phân tích và làm sáng tỏ các đặc điểm pháp lý, 4 yếu tố cấu thành tội phạm thuộc lĩnh vực BHXH;
• Phân định rõ hai nhóm tội phạm: nhóm tội phạm có tính riêng biệt (chỉ phát sinh trong lĩnh vực BHXH) và nhóm tội phạm không có tính riêng biệt (các tội danh chung xảy ra trong hoạt động BHXH);
• Thiết lập hệ thống tiêu chí định tính và định lượng để phân biệt tội phạm với vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH (dựa trên số tiền thiệt hại, số lượng người lao động bị ảnh hưởng, khoảng thời gian vi phạm, số lượng hồ sơ sai phạm và yếu tố tái phạm hành chính).

Đóng góp mới về mặt thực tiễn và giải pháp lập pháp

• Đánh giá toàn diện thực trạng áp dụng BLHS năm 1999 để xử lý các vi phạm pháp luật BHXH từ năm 2005 đến năm 2012, chỉ ra những kẽ hở pháp luật dẫn đến tình trạng nợ đọng, trốn đóng BHXH gia tăng;
• Đề xuất mô hình tổng thể bổ sung các tội danh riêng biệt trong lĩnh vực BHXH vào hệ thống pháp luật Việt Nam với 2 phương án lập pháp cụ thể (phương án giữ nguyên nguồn BLHS truyền thống và phương án mở rộng nguồn luật cùng trách nhiệm hình sự của pháp nhân);
• Mô tả cụ thể các dấu hiệu pháp lý bắt buộc (khách thể, hành vi khách quan, hậu quả, lỗi) của từng nhóm tội danh cần bổ sung: nhóm tội trốn đóng BHXH của người sử dụng lao động và nhóm tội gian lận chế độ BHXH, BHYT;
• Kiến nghị hoàn thiện đồng bộ các văn bản xử phạt vi phạm hành chính và cơ chế cưỡng chế thi hành nhằm bảo vệ quyền lợi an sinh của người lao động.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Luận án được hoàn thành năm 2012, thời điểm hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam (BLHS năm 1999 sửa đổi 2009) chưa thừa nhận trách nhiệm hình sự của pháp nhân và chưa cho phép luật chuyên ngành quy định tội phạm;
• Dữ liệu thực tiễn và số liệu nợ đọng, xử lý án được giới hạn khảo cứu trong giai đoạn từ năm 2005 đến tháng 6/2012;
• Thực tiễn xử lý hình sự đối với nhóm hành vi trốn đóng BHXH thời kỳ này hầu như chưa có tiền lệ do thiếu điều luật quy định trực tiếp, do đó các phân tích chủ yếu dựa trên án lý thuyết, các vụ xử lý hành chính, khởi kiện dân sự và đối chiếu luật pháp quốc tế.

Hướng nghiên cứu tiếp

• Nghiên cứu cơ chế truy cứu trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại phạm các tội danh trong lĩnh vực BHXH khi BLHS được sửa đổi;
• Khảo sát, đánh giá thực tiễn áp dụng các tội danh mới về BHXH sau khi được pháp điển hóa vào luật hình sự;
• Nghiên cứu chuyên sâu về các dạng hành vi trục lợi mới trong lĩnh vực bảo hiểm thất nghiệp và bảo hiểm y tế trong bối cảnh ứng dụng công nghệ thông tin và thanh toán điện tử.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với cơ quan lập pháp và cơ quan quản lý nhà nước (Quốc hội, Bộ Tư pháp, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, BHXH Việt Nam): Cung cấp hệ thống luận cứ khoa học, cơ sở lý luận và thực tiễn trực tiếp phục vụ việc soạn thảo, bổ sung các tội danh về BHXH trong quá trình sửa đổi Bộ luật Hình sự (sau này được pháp điển hóa thành Điều 214, 215, 216 BLHS năm 2015) và sửa đổi Luật BHXH.
• Đối với các cơ quan tiến hành tố tụng (Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát, Tòa án): Tài liệu tham khảo hữu ích trong việc nhận diện dấu hiệu pháp lý, phân biệt ranh giới giữa vi phạm hành chính và tội phạm để xử lý đúng người, đúng tội, tránh bỏ lọt tội phạm hoặc hình sự hóa quan hệ dân sự.
• Đối với giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh ngành luật: Nguồn tài liệu học thuật chuyên khảo phục vụ giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về lý luận định tội danh trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội chuyên ngành.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án định nghĩa tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội như thế nào?

Theo luận án, tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội là những hành vi nguy hiểm cho xã hội xâm hại những quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thực hiện các quy định của pháp luật BHXH, được quy định là tội phạm trong Bộ luật hình sự hoặc trong các luật liên quan đến BHXH, gây thiệt hại cho quỹ BHXH, cho quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia BHXH. Tại Việt Nam, do nguồn luật hình sự duy nhất là BLHS, các hành vi này phải được quy định trực tiếp trong BLHS.

2. Tại sao chế tài hành chính giai đoạn 2007–2012 không ngăn chặn được tình trạng trốn đóng bảo hiểm xã hội?

Văn bản luận án chỉ ra các nguyên nhân: (1) Mức xử phạt vi phạm hành chính tối đa còn quá thấp (tăng từ 20 triệu đồng lên 30 triệu đồng theo Nghị định 86/2010/NĐ-CP) so với số tiền hàng tỷ đồng doanh nghiệp chiếm dụng được; (2) Lực lượng thanh tra chuyên ngành còn mỏng; (3) Biện pháp khởi kiện dân sự đòi nợ đọng gặp nhiều khó khăn ở khâu thi hành án, doanh nghiệp tìm cách tẩu tán tài sản hoặc không còn khả năng tài chính; (4) Thiếu chế tài hình sự mang tính cưỡng chế nghiêm khắc nhất để răn đe người sử dụng lao động cố tình vi phạm.

3. Những tiêu chí nào được đề xuất để phân định ranh giới giữa tội phạm và vi phạm hành chính trong lĩnh vực BHXH?

Tác giả đề xuất 5 tiêu chí cụ thể:

• Mức độ thiệt hại về vật chất gây ra cho quỹ BHXH hoặc người lao động (tính bằng tiền);
• Thời gian trốn đóng, đóng thiếu hoặc chậm đóng BHXH;
• Số lượng người lao động bị xâm phạm quyền lợi BHXH;
• Số lượng hồ sơ có sai phạm (đối với nhóm hành vi lập hồ sơ khống hưởng chế độ);
• Tình tiết tái phạm hành chính (đã bị xử phạt hành chính về hành vi đó nhưng tiếp tục vi phạm).

4. Luận án đề xuất những nhóm tội danh riêng biệt nào cần bổ sung vào Bộ luật Hình sự?

Luận án đề xuất bổ sung 2 nhóm tội danh riêng biệt cơ bản:

• Nhóm tội vi phạm nghĩa vụ đóng BHXH của người sử dụng lao động: Hành vi trốn đóng, không đóng đủ số người, không đóng đủ mức tiền lương, chậm đóng kéo dài, hoặc thu tiền đóng của người lao động nhưng không nộp cho quỹ.
• Nhóm tội vi phạm quy định về quyền thụ hưởng BHXH: Hành vi gian lận hồ sơ, làm giả chứng từ để chiếm đoạt tiền trợ cấp BHXH hoặc tiền khám chữa bệnh BHYT.

5. Hai phương án hoàn thiện lập pháp hình sự được luận án xây dựng gồm những gì?

• Phương án 1: Giữ nguyên truyền thống pháp lý Việt Nam (nguồn luật hình sự duy nhất là BLHS, chủ thể tội phạm là cá nhân) bằng cách bổ sung trực tiếp các điều luật cụ thể về tội phạm BHXH vào BLHS.
• Phương án 2: Đổi mới tư duy lập pháp bằng cách mở rộng nguồn luật (cho phép quy định tội phạm trong các luật chuyên ngành BHXH, BHYT) và mở rộng phạm vi chủ thể chịu trách nhiệm hình sự bao gồm cả pháp nhân đối với các tội danh trốn đóng BHXH.

---

Kết luận

Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Anh Thơ là công trình khoa học chuyên khảo đầu tiên tại Việt Nam nghiên cứu có hệ thống về tội phạm trong lĩnh vực bảo hiểm xã hội dưới góc độ luật hình sự. Luận án đã làm rõ cơ sở lý luận, bản chất pháp lý, các tiêu chí phân loại và phân định ranh giới giữa tội phạm với vi phạm hành chính trong hoạt động BHXH. Thông qua việc phân tích thực trạng nợ đọng, gian lận quỹ và những bất cập trong việc áp dụng các tội danh chung của BLHS năm 1999 giai đoạn 2005–2012, tác giả đã chứng minh tính cấp thiết của việc tội phạm hóa các hành vi vi phạm nghĩa vụ đóng và gian lận chế độ BHXH. Các đề xuất, giải pháp lập pháp và mô hình tội danh do luận án xây dựng mang giá trị khoa học và thực tiễn sâu sắc, đóng góp trực tiếp vào quá trình hoàn thiện chính sách hình sự và hệ thống pháp luật an sinh xã hội tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC ÀO TẠO BỘ T¯ PHÁP TR¯ỜNG ẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI NGUYÉN THỊ ANH TH TOI PHAM TRONG L(NH VỰC BẢO HIẾM XÃ HỘI - NHUNG VAN DE LÝ LUẬN VÀ THUC TIEN Chuyên ngành: Luật Hình sự và tô tụng hình sự Mã so: 62 38 01 04 (Mã sô ci: 62 38 40 01) LUẬN ÁN TIEN S( LUẬT HOC NG¯ỜI H¯ỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. Nguyên Ngọc Hòa HÀ NOI - 2012 LỜI CAM OAN Toi xin cam oan áy là công trình nghiên cứu ộc lập cua cá nhân tôi. Nội dung cing nh° các số liệu °ợc trình bày trong luận án hoàn toàn trung thực. Những kết luận khoa học của luận án ch°a từng °ợc công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả luận án Nguyễn Thị Anh Th¡ MỤC LỤC 3790000571075. 3 CHUONG I: NHỮNG VAN DE CHUNG VE TOI PHAM TRONG L(NH VUC BẢO HIẾM XÃ HỘI 13 1. KHÁI NIEM TOI PHAM TRONG L(NH VUC BAO HIẾM XÃ HOI. Khái quát về bảo hiém xã hội và ịnh ngh)a tội phạm trong l)nh vực bảo hiém xã hội.

Các ặc diém chung của tội phạm trong l)nh vực bảo hiém xã hội. CAC YEU TO CUA TOI PHAM TRONG L(NH VUC BẢO HIẾM XA HỘI. Khách thê của tội phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã hội. Mat khách quan của tội phạm trong l)nh vực bảo hiêm xã hội.

Chủ thê của tội phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã hội. Mặt chủ quan của tội phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã hội. TOI PHAM VÀ VI PHAM HANH CHÍNH TRONG L(NH VỤC BAO HIEM XA HỘI. Những iểm giống nhau giữa tội phạm và vi phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã hội apr 1.

Những iểm khác nhau giữa tội phạm và vi phạm hành chính trong l)nh vực bảo hiểm xã HỘ ses sp: ors somsousc ae ssa ama tsa abn irs Saas Sv anaes satu bs SS OS ns ts ARNG E400 eS A, gta SO SG SR a 36 1. Tiêu chi dé phân biệt tội phạm va vi phạm khi quy ịnh tội phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã ¡0. PHAN LOẠI TOI PHAM TRONG L(NH VỤC BẢO HIẾM XÃ HỘI. Phân loại theo ặc iểm của chu thê thực hiện.

Phân loại theo các yêu tô cầu thành của hoạt ộng bao hiém xã hội. Phân loại theo ặc diém của nguôn pháp luật quy ịnh. QUY ỊNH VE TOI PHAM TRONG L(NH VỤC BẢO HIẾM XÃ HỘI TRONG PHÁP LUẬT CUA MOT SỐ QUỐC GTA uaeaiapsairirtibintttiibianoiittgiIUSTIRSISGSIGE0001E00I3GIBRSSEGESISGDNGIREGEIRGIHBIGIRGEIOISSENISIESHEENRGSGINH S8 45 1. Khái quát chung.

Tội phạm trong l)nh vực bảo hiém xã hội trong pháp luật của một sô n°ớc ông Nam A và bài hoe kinh ng hHIỆH suissrcseeniueennroitieiiticgg0G0TDSTG73N1SE184315513SESESREISTSLLSEEEBAESNG35SE18S138S148000910055811ã.ỎỎ 58 CHUONG II: BỘ LUAT HÌNH SỰ VIỆT NAM VỚI VIỆC ÁP DỤNG DE XỬ LÝ TOI PHAM TRONG LINH VỤC BẢO HIẾM XÃ |: (0) 01. CÁC TỘI DANH TRONG BỘ LUA T HÌNH SỰ VIỆT NAM ¯ỢC ÁP DUNG DE XỬ LÝ CÁC TOI PHAM TRONG L(NH VỤC BAO HIEM XÃ HOI KHÔNG CO TÍNH RIÊNG BIET. Tội lừa ảo chiếm oạt tài sản (iều 139 BLHS) 2. Tội tham ô tài sản (iêu 218 BLUS) snsningsdtiitntortdidititriitettiisViix54808420114100130-80408301100891208 2.

Tội lợi dụng chức vu, quyền han trong khi thi hành công vụ (iều 281 BLHS). Tội thiếu trách nhiệm gây thiệt hại nghiêm trọng ến tài sản của nhà n°ớc (iều 144 BLHS) ¬——. CÁC TOI DANH TRONG L(NH VUC BAO HIEM XÃ HỘI CÓ TÍNH RIENG BIET CAN DUOC BO SUNG TRONG BỘ LUẬT HÌNH SỰ VIET NAM BEEREEEE. Thực trang của các hành vi vi phạm trong l)nh vực bảo hiểm xã hội có tính riêng biệt.

Các hành vi vi phạm trong l)nh vực bảo hiém xã hội có tính riêng biệt cần °ợc tội phạm hoá "—. Tội phạm hóa trong l)nh vực bảo hiểm xã hội - các iều kiện và sự cần thúết. Hành vi tron dong bảo hiêm xã hội cho ng°ời lao ộng. Hanh vi không óng bảo hiém xã hội cho ủ sô ng°ời lao ộng.

Hanh vi không óng ủ mức bao hiém xã hội cho ng°ời lao ộng. Hành vi không óng úng hạn bảo hiém xã hội cho ng°ời lao ộng.103 KET LUẬN CHUONG ÏÌ. 106 CH¯ NG III: ỊNH H¯ỚNG HOÀN THIỆN HỆ THÓNG PHÁP LUẬT LIÊN QUAN ÉN QUY ỊNH VE TOI PHAM TRONG L(NH VUC BẢO HIEM XA HỘI. HOÀN THIEN CÁC QUY ỊNH CUA BLHS VIỆT NAM VE TOI PHAM TRONG L(NH VỤC BAO HIEM XA HỘI.

Các tội danh cần thiết thuộc l)nh vực bảo hiểm xã hội. cece + 2 S5 z2 eSz2EczEczzcxrsz 109 3. Nhóm tội vi phạm ngh)a vu óng bảo hiếm xã hội của ng°ời sử dụng lao ộng. Nhóm tội vi phạm quy ịnh về quyền thụ h°ởng bảo hiểm xã hội.

Nhóm các tội phạm khác về bảo hiểm xã hội .--- 5 5S esses S2 SE SE tr rckc 122 3. Các ịnh h°ớng hoàn thiện pháp luật hình sự về tội phạm thuộc l)nh vực bảo hiểm xã hội ¬. Các ịnh h°ớng hoàn thiện pháp luật hình sự về tội phạm thuộc l)nh vực bảo hiểm xã hội trong tr°ờng hợp nguôn quy ịnh tội phạm chỉ giới hạn là Bộ luật hình sự. Các ịnh h°ớng hoàn thiện pháp luật hình sự về tội phạm thuộc lnh vực y c bilo hiểm xã x ÿ hội trong tr°ờng hợp nguồn quy ịnh tội phạm ¯ỢC MG ONG.

HOÀN THIỆN PHÁP LUAT VE XU PHAT VI PHAM HANH CHÍNH TRONG L(NH VỤC BAO HIEM 3. Hoàn thiện pháp luật xử phat vi phạm hành chính về bảo hiểm xã hội. Hoàn thiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về bảo hiém y tê KET LUẬN CHUONG II ]. 55-5 SE S55 355212152121511 1511212121 1211210211211 11 1211112 DANH MỤC TÀI LIEU THAM KHẢO.

2< 2£ <2 S28 E2 EEEEE x4 38EEEEEEAeSA22522323 rr°ờ PHAN MỞ ẦU 1. Tinh cap thiêt của việc nghiên cứu ê tài Cùng với công cuộc xây dựng và phát triển ất n°ớc, xu thế hội nhập quốc tế ã mang lại nhiều tác ộng tích cực ối với các n°ớc ang phát triển, các n°ớc có thu nhập thấp. Tuy nhiên, quá trình này còn an xen cả những tác ộng tiêu cực ến hoạt ộng của nên kinh tế cing nh° sự ôn ịnh xã hội. iều này òi hỏi mỗi quốc gia cần phải có những biện pháp phù hợp dé hạn chế tác ộng tiêu cực phát sinh.

Trong ó, một c¡ chế chính sách và pháp luật phù hợp với thực tế ất n°ớc cing nh° các chuẩn mực quốc tế và khu vực sẽ là nhân tố quan trọng thúc ây sự phát triển của nền kinh tế, ngn ngừa những ảnh h°ởng xấu tác ộng ến ời sông chính trị - xã hội của ất n°ớc. Kinh nghiệm của một số n°ớc ang phát triển trên thế giới và khu vực cho thấy, phát triển kinh tế - xã hội phải i ôi với ảm bảo an sinh xã hội. Hiện nay, không một quốc gia nào trên thế giới lại không coi chính sách an sinh xã hội là một chính sách xã hội quan trọng mà trong ó, BHXH là một trụ cột không thé thiếu'. iều này ặc biệt có ý ngh)a trong bối cảnh Việt Nam ang day mạnh công nghiệp hóa, phát triển nền kinh tế thị tr°ờng theo ịnh h°ớng xã hội chủ ngh)a và hội nhập quốc tế.

Việc bảo vệ lực l°ợng lao ộng trong xã hội bang cach bao dam thu nhap cho họ, tránh tạo ra một lớp ng°ời nghèo mới trong t°¡ng lai là một yêu cầu khách quan. Công nghiệp phát triển, ất ai dùng vào sản xuất nông nghiệp bị thu hẹp ã tạo ra một lực l°ợng lao ộng làm công n l°¡ng, sống bng tiền l°¡ng, tiền công hàng tháng. iều này òi hỏi sự cần thiết phải có BHXH ể có c¡ sở tạo ra nguồn thu nhập thay thé trong tr°ờng hợp nguồn thu nhập bình th°ờng của ng°ời lao ộng bị gián oạn hoặc bị mất i do các nguyên nhân mang tính xã hội nh° ốm au, thai sản, tai nạn lao ộng, bệnh nghề nghiệp, thất nghiệp, hết tuổi lao ộng. BHXH không những góp phần giảm bớt sự mất mát về tiền ối với cá nhân ng°ời lao ộng bằng cách chuyển ổi nguy c¡ tốn thất tài chính gây ra bởi các rủi ro mang tinh xã hội thành các khoản óng góp nhỏ mà còn góp phần bảo vệ gia ình họ tr°ớc nguy c¡ phải tiêu tốn các khoản tiền lớn h¡n thu nhập của họ và qua ó góp phần ảm bảo ời sống cho ng°ời lao ộng.

Do vậy, BHXH °ợc xem là yếu tố cn bản ể xây dựng hệ thông an sinh xã hội ôn ịnh lâu dài. ! BHXH có thể °ợc hiểu theo ngh)a hẹp là ngh)a trong ó không bao gồm BHYT nh°ng cing có thé °ợc hiểu theo ngh)a rộng là ngh)a trong ó bao gôm cả BHYT. Ở Việt Nam, chính sách BHXH ã trải qua một nửa thé kỷ ké từ khi iều lệ tam thời về BHXH °ợc ban hành nm 1961 và sau h¡n một thập kỷ ké từ khi iều lệ BHXH °ợc thực thi ến khi Luật BHXH, Luật BHYT °ợc ban hành. Chính sách BHXH °ợc thực hiện ở Việt Nam trong những nm qua ã ạt °ợc những kết quả hết sức to lớn, góp phan áng ké trong việc ôn ịnh cuộc sống của hàng triệu ng°ời lao ộng khi họ hết tuổi lao ộng hoặc mắt sức lao ộng, khi họ gặp những rủi ro nh° ốm au, thai sản, tai nạn lao ộng.

Do vậy, chiến l°ợc phát triển kinh tế - xã hội giai oạn 2011 - 2020 của ảng Cộng sản Việt Nam ã xác ịnh: “Phát triển hệ thống an sinh xã hội a dạng, ngày càng mở rộng và hiệu quả. Phát triển mạnh hệ thống các chế ộ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp. Khuyến khích và tạo iều kiện thuận lợi ể ng°ời lao ộng tiếp cận và tham gia các loại hình bảo hiểm[ 18]. Chính sách BHXH tuy quan trọng nh° vậy nh°ng cing dễ bị lạm dụng nh° các chính sách xã hội khác nếu không °ợc kiểm soát chặt chẽ với những chế tài nghiêm khắc.

Dé hạn chế việc lạm dụng này, một hành lang pháp lý về BHXH ã °ợc tạo dựng trong Luật Bảo hiểm xã hội (°ợc Quốc hội thông qua ngày 29/6/2006 và có hiệu lực từ 1/1/2007) và trong Luật BHYT (°ợc Quốc hội thông qua ngày 14/11/2008 và có hiệu lực từ 1/7/2009). Các luật này ã quy ịnh các hành vi vi phạm pháp luật về BHXH, BHYT cing nh° các chế tài có thé áp dụng ối với các hành vi vi phạm này. D°ới hai luật này là Nghị ịnh số 86/2010/N-CP ngày 13/8/2010 quy ịnh về xử phạt vi phạm hành chính trong l)nh vực BHXH (thay thế Nghị ịnh số 135/2007/N-CP ngày 16/8/2007) và Nghị ịnh số 92/2011/N-CP ngày 17/10/2011 quy ịnh về xử phạt vi phạm hành chính trong l)nh vực BHYT. Nh° vậy, có thể thấy chế tài xử phạt vi phạm hành chính trong l)nh vực BHXH ã t°¡ng ối ầy ủ.