Luận văn thạc sĩ luật hình sự và tố tụng hình sự tội mua bán trái phép chất ma tuý theo pháp luật hình sự việt nam từ thực tiễn thành phố cẩm phả tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích tội mua bán trái phép chất ma túy theo pháp luật hình sự Việt Nam, từ thực tiễn thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh.

• Tác giả: Ngô Lê Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Văn Tỉnh
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật hình sự và Tố tụng hình sự
• Đề tài: Tội mua bán trái phép chất ma túy theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ TỘI MUA BÁN MA TÚY TRÁI PHÉP THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM
• 1.1. Những vấn đề lý luận về tội mua bán trái phép chất ma túy
• 1.2. Khái niệm cơ bản
• 1.3. Quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội mua bán trái phép chất ma túy
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TIỄN ÁP DỤNG QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VỀ TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẨM PHẢ
• 2.1. Định tội danh mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn thành phố Cẩm Phả tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Thực tiễn quyết định hình phạt đối với tội mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn thành phố Cẩm Phả
• 2.3. Nhận xét, đánh giá
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM ÁP DỤNG ĐÚNG PHÁP LUẬT HÌNH SỰ ĐỐI VỚI TỘI MUA BÁN TRÁI PHÉP CHẤT MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ CẨM PHẢ
• 3.1. Hoàn thiện pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy
• 3.2. Hướng dẫn áp dụng pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy
• 3.3. Tổng kết thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy
• 3.4. Nâng cao năng lực của cán bộ áp dụng pháp luật hình sự đối với tội mua bán trái phép chất ma túy
• 3.5. Các giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Những vấn đề lý luận về tội mua bán trái phép chất ma túy

Tội mua bán trái phép chất ma túy là một trong những tội phạm nghiêm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến xã hội. Theo pháp luật hình sự Việt Nam, tội mua bán trái phép chất ma túy được quy định rõ ràng trong Bộ luật Hình sự. Để hiểu rõ về tội này, cần xác định khái niệm và các dấu hiệu pháp lý liên quan. Chất ma túy được định nghĩa là các chất gây nghiện, chất hướng thần, có thể gây hại cho sức khỏe con người. Việc xác định các loại chất này rất quan trọng trong việc định tội danh. Theo Điều 2 Luật phòng, chống ma túy năm 2000, chất ma túy bao gồm các chất gây nghiện và chất hướng thần được quy định trong danh mục do Chính phủ ban hành. Tội phạm được hiểu là hành vi nguy hiểm cho xã hội, được quy định trong Bộ luật Hình sự. Tội mua bán trái phép chất ma túy không chỉ gây hại cho người sử dụng mà còn làm gia tăng các loại tội phạm khác, ảnh hưởng đến trật tự an toàn xã hội.

1.1 Khái niệm và các dấu hiệu pháp lý của tội mua bán trái phép chất ma túy

Khái niệm về tội mua bán trái phép chất ma túy được xác định dựa trên các dấu hiệu pháp lý cụ thể. Theo quy định của pháp luật, hành vi mua bán chất ma túy phải có tính chất nguy hiểm cho xã hội, được thực hiện một cách cố ý. Các dấu hiệu pháp lý bao gồm việc xác định loại chất ma túy, số lượng, và mục đích của hành vi. Việc phân loại các loại chất ma túy cũng rất quan trọng, vì nó ảnh hưởng đến mức độ xử lý hình sự. Hành vi này không chỉ vi phạm pháp luật mà còn gây ra những hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Do đó, việc hiểu rõ về pháp luật hình sự Việt Nam liên quan đến tội mua bán trái phép chất ma túy là rất cần thiết để có những biện pháp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

II. Thực tiễn áp dụng quy định của pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy tại Cẩm Phả

Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, là một trong những địa bàn có tình hình tội phạm mua bán trái phép chất ma túy diễn biến phức tạp. Thực tiễn áp dụng pháp luật hình sự tại đây cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Các cơ quan chức năng đã tiến hành điều tra, xử lý nhiều vụ án liên quan đến tội phạm ma túy, tuy nhiên, chất lượng và hiệu quả của các hoạt động này chưa đạt yêu cầu. Một số vụ án bị xử lý chưa đúng mức, dẫn đến tình trạng tái phạm. Điều này cho thấy cần có sự hoàn thiện hơn nữa trong quy định của pháp luật hình sự Việt Nam về tội mua bán trái phép chất ma túy.

2.1 Định tội danh mua bán trái phép chất ma túy từ thực tiễn thành phố Cẩm Phả

Việc định tội danh cho các hành vi mua bán trái phép chất ma túy tại Cẩm Phả cần dựa trên các yếu tố như tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi. Thực tế cho thấy, nhiều vụ án chưa được định tội danh chính xác, dẫn đến việc áp dụng hình phạt không tương xứng. Các cơ quan chức năng cần có sự phối hợp chặt chẽ trong việc thu thập chứng cứ, điều tra và xử lý các vụ án. Việc áp dụng đúng quy định của luật hình sự sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm ma túy, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của công dân.

III. Giải pháp bảo đảm áp dụng đúng pháp luật hình sự đối với tội mua bán trái phép chất ma túy

Để nâng cao hiệu quả trong việc áp dụng pháp luật hình sự đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, cần có những giải pháp cụ thể. Trước hết, cần hoàn thiện các quy định pháp luật hiện hành, bổ sung những điều khoản còn thiếu sót. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ làm công tác pháp luật, nhằm nâng cao năng lực áp dụng pháp luật. Việc xây dựng các chương trình tuyên truyền, giáo dục pháp luật về ma túy cũng rất quan trọng, giúp nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của ma túy và các hình thức xử lý theo pháp luật. Các giải pháp này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm mà còn góp phần bảo vệ an toàn xã hội.

3.1 Hoàn thiện pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy

Việc hoàn thiện pháp luật hình sự về tội mua bán trái phép chất ma túy cần được thực hiện một cách đồng bộ và toàn diện. Cần rà soát lại các quy định hiện hành, bổ sung những điều khoản chưa phù hợp với thực tiễn. Đồng thời, cần có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp luật để đưa ra những kiến nghị hợp lý. Việc này sẽ giúp tạo ra một khung pháp lý chặt chẽ, đảm bảo tính khả thi trong việc áp dụng và thực thi pháp luật, từ đó nâng cao hiệu quả trong công tác phòng chống tội phạm ma túy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tệ nạn ma túy là một trong những hiểm họa nghiêm trọng đối với xã hội toàn cầu, trong đó Việt Nam cũng không nằm ngoài ảnh hưởng này. Đến tháng 12/2018, nước ta có khoảng 210.751 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý, với số lượng người nghiện tiếp tục gia tăng và khó kiểm soát. Ma túy không chỉ gây tổn hại sức khỏe, làm giảm khả năng lao động và học tập mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế, hạnh phúc gia đình và trật tự xã hội, đồng thời là nguyên nhân phát sinh nhiều loại tội phạm khác. Thành phố Cẩm Phả, tỉnh Quảng Ninh, là một điểm nóng về tội phạm ma túy do vị trí địa lý thuận lợi cho việc vận chuyển ma túy qua biên giới. Trong 6 tháng đầu năm, lực lượng công an tỉnh đã bắt giữ 315 vụ với 552 đối tượng, tăng lần lượt 47,8% và 75,8% so với cùng kỳ năm trước, thu giữ nhiều tang vật như 100 bánh heroin, 5,645kg ma túy tổng hợp và nhiều vũ khí.

Luận văn tập trung nghiên cứu tội mua bán trái phép chất ma túy theo pháp luật hình sự Việt Nam, dựa trên thực tiễn áp dụng pháp luật tại thành phố Cẩm Phả trong giai đoạn 2014-2018. Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích các quy định pháp luật hiện hành, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật trong xử lý tội phạm ma túy, từ đó đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng chống tội phạm. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm tính công bằng, minh bạch trong tố tụng hình sự, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm ma túy tại địa phương và trên phạm vi toàn quốc.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng các lý thuyết pháp luật hình sự hiện đại, trong đó có lý thuyết cấu thành tội phạm và lý thuyết về trách nhiệm hình sự. Cấu thành tội phạm được phân tích qua bốn dấu hiệu chính: khách thể, mặt khách quan, mặt chủ quan và chủ thể của tội phạm. Ngoài ra, mô hình phân tích các tình tiết định khung tăng nặng và giảm nhẹ hình phạt cũng được áp dụng để đánh giá mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội. Các khái niệm chuyên ngành như “chất ma túy”, “tội mua bán trái phép chất ma túy”, “phạm tội có tổ chức”, “tái phạm nguy hiểm” được làm rõ dựa trên quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu pháp luật, các văn bản hướng dẫn và các công trình nghiên cứu khoa học liên quan. Phương pháp thống kê được áp dụng để xử lý số liệu về các vụ án, bị cáo xét xử sơ thẩm tại TAND thành phố Cẩm Phả giai đoạn 2014-2018 với tổng số 946 vụ án và 1.118 bị cáo. Phương pháp phân tích so sánh được sử dụng để đối chiếu các quy định pháp luật qua các thời kỳ và so sánh thực tiễn áp dụng pháp luật tại địa phương với các nghiên cứu thực tiễn khác. Cỡ mẫu nghiên cứu là toàn bộ các vụ án và bị cáo về tội mua bán trái phép chất ma túy được xét xử sơ thẩm trong giai đoạn nghiên cứu. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2014 đến năm 2018, tập trung vào phân tích dữ liệu thực tiễn và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ xét xử theo cấu thành tội phạm cơ bản chiếm đa số: Trong tổng số 1.118 bị cáo về tội mua bán trái phép chất ma túy, có 773 bị cáo (69,1%) bị xét xử theo cấu thành tội phạm cơ bản (khoản 1 Điều 251 BLHS 2015). Trong đó, 36,5% bị cáo nhận mức hình phạt từ 3 đến dưới 7 năm tù, 32,6% bị phạt dưới 3 năm tù.

2. Tỷ lệ xét xử theo cấu thành tội phạm tăng nặng chiếm gần 30%: Có 321 bị cáo (28,7%) bị xét xử theo cấu thành tăng nặng (khoản 2 Điều 251), trong khi cấu thành tăng nặng nghiêm trọng hơn (khoản 3 và 4) chiếm tỷ lệ nhỏ (2,2%).

3. Số vụ án và bị cáo có xu hướng tăng qua các năm: Từ năm 2014 đến 2018, số vụ án tăng từ 156 lên 192 vụ, số bị cáo tăng từ 198 lên 216 người, với năm 2016 là năm có mức tăng cao nhất (35,9% số vụ và 28,8% số bị cáo so với năm 2014).

4. Các tình tiết tăng nặng phổ biến: Phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần, lợi dụng chức vụ, quyền hạn và sử dụng trẻ em vào việc phạm tội là những tình tiết tăng nặng thường gặp, làm tăng mức hình phạt từ 7 đến trên 20 năm tù hoặc tử hình.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy phần lớn các vụ án mua bán trái phép chất ma túy tại Cẩm Phả được xử lý theo cấu thành cơ bản, phản ánh thực tế nhiều đối tượng phạm tội lần đầu, phạm tội với số lượng ma túy nhỏ hoặc bị bắt quả tang. Tuy nhiên, tỷ lệ gần 30% bị cáo bị xét xử theo cấu thành tăng nặng cho thấy tính chất phức tạp và nghiêm trọng của tội phạm ma túy tại địa phương. Sự gia tăng số vụ và bị cáo qua các năm phản ánh xu hướng diễn biến phức tạp của tội phạm ma túy, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong phòng chống.

So sánh với các nghiên cứu thực tiễn tại các địa phương khác, tỷ lệ áp dụng hình phạt tăng nặng tại Cẩm Phả tương đối cao, phù hợp với đặc điểm địa bàn là cửa ngõ vận chuyển ma túy. Việc áp dụng các tình tiết tăng nặng như lợi dụng chức vụ, quyền hạn hay sử dụng trẻ em thể hiện sự nghiêm minh của pháp luật trong xử lý các hành vi phạm tội có tính chất nguy hiểm cao. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện số vụ án và bị cáo theo từng năm, biểu đồ tròn phân bố tỷ lệ bị cáo theo cấu thành tội phạm cơ bản và tăng nặng, giúp minh họa rõ nét xu hướng và đặc điểm xử lý tội phạm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về tội mua bán trái phép chất ma túy: Cần sửa đổi, bổ sung các quy định về định lượng chất ma túy, làm rõ hơn các tình tiết tăng nặng và giảm nhẹ để đảm bảo tính minh bạch, dễ áp dụng trong thực tiễn. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; chủ thể: Quốc hội, Bộ Tư pháp.

2. Nâng cao năng lực cán bộ tố tụng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật ma túy, kỹ năng định tội danh và quyết định hình phạt cho cán bộ điều tra, kiểm sát và xét xử tại địa phương. Thời gian: liên tục hàng năm; chủ thể: Học viện Tư pháp, Viện Kiểm sát, Tòa án.

3. Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa công an, viện kiểm sát, tòa án và các cơ quan liên quan trong điều tra, truy tố và xét xử các vụ án ma túy, đặc biệt là các vụ có tổ chức và phạm tội nhiều lần. Thời gian: ngay lập tức và duy trì thường xuyên; chủ thể: UBND tỉnh, Công an tỉnh, Viện Kiểm sát.

4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phòng ngừa: Tăng cường tuyên truyền pháp luật về ma túy, nâng cao nhận thức cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, về tác hại của ma túy và hậu quả pháp lý của hành vi mua bán trái phép. Thời gian: liên tục; chủ thể: Sở Văn hóa, Thông tin, Đoàn Thanh niên.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ pháp luật và tố tụng: Luận văn cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn chi tiết giúp cán bộ điều tra, kiểm sát, thẩm phán nâng cao hiệu quả công tác định tội danh và quyết định hình phạt.

2. Nhà nghiên cứu và giảng viên luật: Tài liệu tham khảo quý giá cho các nghiên cứu chuyên sâu về tội phạm ma túy, pháp luật hình sự và tố tụng hình sự, hỗ trợ giảng dạy và phát triển học thuật.

3. Sinh viên ngành luật: Giúp sinh viên hiểu rõ về cấu thành tội phạm, quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng trong lĩnh vực tội phạm ma túy, phục vụ học tập và nghiên cứu.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Cung cấp thông tin thực tiễn và đề xuất giải pháp giúp xây dựng chính sách, kế hoạch phòng chống tội phạm ma túy hiệu quả tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tội mua bán trái phép chất ma túy được định nghĩa như thế nào?
   Tội này bao gồm các hành vi bán, mua nhằm bán, xin, tàng trữ, vận chuyển chất ma túy với mục đích bán trái phép cho người khác, theo Điều 251 Bộ luật Hình sự năm 2015. Ví dụ, mua ma túy để bán lại hoặc dùng ma túy để trao đổi thanh toán đều bị truy cứu trách nhiệm.

2. Khách thể của tội mua bán trái phép chất ma túy là gì?
   Khách thể là chế độ thống nhất quản lý các chất ma túy của Nhà nước, bảo vệ lợi ích công cộng và an ninh xã hội. Việc vi phạm các quy định quản lý này gây nguy hại nghiêm trọng cho xã hội.

3. Phân biệt tội mua bán trái phép chất ma túy với tội tàng trữ hay vận chuyển?
   Tội mua bán đòi hỏi phải chứng minh mục đích bán lại cho người khác, trong khi tàng trữ hay vận chuyển chỉ là hành vi cất giữ hoặc di chuyển ma túy mà không có mục đích bán.

4. Những tình tiết nào làm tăng nặng hình phạt tội mua bán trái phép chất ma túy?
   Các tình tiết như phạm tội có tổ chức, phạm tội nhiều lần, lợi dụng chức vụ, quyền hạn, sử dụng trẻ em hoặc bán ma túy cho trẻ em đều làm tăng mức hình phạt, có thể lên đến tù chung thân hoặc tử hình.

5. Làm thế nào để xác định mục đích mua ma túy nhằm bán lại?
   Cơ quan tố tụng dựa vào lời khai, chứng cứ, số lượng ma túy và các tình tiết liên quan để xác định mục đích. Ví dụ, mua lượng lớn ma túy hoặc có hành vi bán lại cho người khác là căn cứ xác định mục đích mua bán.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ cơ sở lý luận và pháp luật về tội mua bán trái phép chất ma túy, đồng thời phân tích thực tiễn áp dụng pháp luật tại thành phố Cẩm Phả giai đoạn 2014-2018.
• Phần lớn các vụ án được xét xử theo cấu thành tội phạm cơ bản, nhưng tỷ lệ áp dụng cấu thành tăng nặng cũng chiếm tỷ lệ đáng kể, phản ánh tính chất phức tạp của tội phạm ma túy tại địa phương.
• Các tình tiết tăng nặng như phạm tội có tổ chức, lợi dụng chức vụ, quyền hạn và sử dụng trẻ em được áp dụng phổ biến, góp phần nâng cao hiệu quả xử lý tội phạm.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ và tăng cường phối hợp liên ngành là những giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống tội phạm ma túy.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian nghiên cứu, đồng thời triển khai các giải pháp đề xuất là bước đi cần thiết trong giai đoạn tiếp theo.

Các cơ quan chức năng và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu này để nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tội phạm ma túy, đồng thời tiếp tục phát triển các nghiên cứu chuyên sâu nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHUNG VAN DE LY LUAN VA PHAP LUAT VE TOI MUA BAN MA TUY TRÁI PHÉP THEO PHÁP LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Những vấn đề lý luận về tội mua bán trái phép chất ma túy 1. Khái niệm và các dẫu hiệu pháp lý của tội mua bán trái phép chất ma túy 1. Khái niệm tội mua bán trái phép chất ma túy © Khái niệm về ma tuý Đề xác định chính xác những hành vi bị coi là tội phạm về ma túy nói chung cũng như tội mua bán trái phép chất ma tuý nói riêng, trước hết cần làm rõ khái niệm về ma túy.

Theo quan điểm thông dụng hiện nay, ma túy thường được hiểu là thuốc phiện, heroin, thuốc lắc, ma túy đá. Trong pháp luật nước ta, các nhà lập pháp sử dụng thuật ngữ “ma túy” tương tự thuật ngữ “chất ma túy”. Thuật ngữ “chất ma túy” chính thức được sử dụng lần đầu trong Bộ luật Hình sự năm 1985 với việc quy định tội danh “Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy” (Điều 203 BLHS 1985). Sau đó, cụm từ này được sử dụng rộng rãi trong các văn bản pháp luật khác như Luật Bảo vệ sức khỏe nhân dân năm 1989, Nghị định số 141/HĐBT năm 1991 về xử phạt vi phạm hành chính.

Tuy nhiên, trong các văn bản pháp luật này, cụm từ “ma túy” hay “chất ma túy” không được định nghĩa. Đề tạo thuận lợi cho quá trình áp dụng pháp luật, Bộ Nội vụ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao đã ban hành một số thông tư hướng dẫn, như: Thông tư liên ngành số 07/TTLN ngày 05/12/1992 hướng dẫn thi hành điều 96a và điều 203 của Bộ luật Hình sự 1985; Thông tư liên ngành số 09/TTLN ngày 10/10/1996 hướng dẫn áp dụng Điều 96a và Điều 203 của Bộ luật Hình sự 1985; Thông tư liên ngành 01/TTLN ngày 02/01/1998 hướng dẫn áp dụng Bộ luật Hình sự sửa đổi bổ sung năm 1997 của Bộ Nội vụ, Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Tòa án nhân dân tối cao; Nghị định số 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 của Chính phủ ban hành danh mục các chất ma túy và tiền chất. Tuy nhiên, các văn bản này cũng không đưa ra khái niệm “chất ma túy” mà chỉ liệt kê, đưa ra danh mục các chất được coi là ma túy. Bộ luật hình sự được quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 21/12/1999 trong chương XIII quy định các tội phạm về ma túy có nhiều đổi mới so với BLHS 1985 [35,tr.31-34] nhưng BLHS vẫn không định nghĩa về chất ma túy mà chỉ đưa ra tên các loại được cho là ma túy tại các điều luật cụ thể.

Điều 2 Luật phòng, chống ma túy năm 2000 đưa ra định nghĩa”Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong danh mục do Chính phủ ban hành”; “Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng”; “Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng”. Như vậy, theo điều luật, các chất ma túy được định nghĩa thông qua hai khái niệm là “chất gây nghiện” và “chất hướng thần”. Danh mục các chất ma túy và tiền chất được quy định tại Nghị định số 67/2001/NĐ-CP, ngày 01/10/2001 của Chính phủ. Theo tinh thần các quy định của BLHS năm 1999 và sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2009, Điều 2 Luật phòng, chống ma tuý năm 2000 và Nghị định số 67/2001/NĐ-CP, ngày 01/10/2001 của Chính phủ có thê định nghĩa chất ma tuý như sau: Chất ma túy là chất gây nghiện, chất hướng thần, tiền chất, các loại cây tự nhiên có thể chiết xuất dùng vào việc tạo ra chất ma túy có trong danh mục các chất ma túy do chính phủ ban hành”.

Tiếp cận dưới góc độ tác hại đối với cơ thể con người, chất ma túy được hiểu là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được con người sử dụng sẽ có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của con người. Khi sử dụng nhiều lần con người sẽ lệ thuộc vào nó, gây tôn hại đến thể chất và tinh thần của người sử dụng nó. * Khải niệm về tội phạm Diéu 8 Bo lualt hình sự na-1m 2015 (sưa đổi bổ sung 2017) cua nuLloc Cọi'ng hoa xa hoi chu nghia VieLit Nam da dua ra khai nieDm vé toi pham nhuL sau: 1. Tọ: li phạm la hanh vi nguy hiểm cho xã họ: li đu: lợc quy đỉnh trong Bọi luạL)t Hình sự, do ngui lơi co naling luc trach nhieLim hinh su thyc hieIn moLit cach cố y hoạt le voL' ý, xa im phạm đọi le lạ: lp, chu quyén, théng nhat, toan ven lãnh thổ Tổ quốc, xaLim pham chế đọi' chính tri, chế đọ' kinh tế, nền va'n hoa quốc phong, an ninh, trạ 't tự, an toan xã họ” li, quyền, lợi ích hợp pháp cua tổ chưc, xa[lm pham tính mang, sưc khoe, danh dự, nhar'n phẩm, tự do, tai sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khac cua coL'ng daLIn, xa:'m phạm những lĩnh vực khác cua trạ: 't tự phap luạ: 't xã họ: li chu nghĩa.

CaL'n cư vao tính chất va mưc đọi' nguy hiểm cho xã họ. '¡ cua hanh vi đu: 'ợc quy đinh trong Bọ. luạ: 't nay, tọ:'1 phạm đui lợc pha'ln thanh toDi pham it nghierlm trọng, tọL 1 phạm nghie'Ìm trọng, tọ[]1 pham rất nghie'lm trong va tọ: 1 pham đạt Ic biẹL 't nghiem trong. Tội phạm ít nghie'm trọng la tọ:'¡ phạm gai 'y nguy hại kho: 'ng lơn cho xã họi )i¡ ma mưc cao nhất cua khung hình phạt đối vơi tọi '¡ ấy la đến ba nai Im tu; tọ_ 1i phạm nghie'm trong la tọ: li phạm gai ly nguy hại lơn cho xã họ: l¡ ma mức cao nhất cua khung hình phat đối vơi tọ 1i ấy la đến bảy na[Jm tu; toLi pham rat nghielim trong la tọ: 1¡ phạm gai 'y nguy hại rất lơn cho xa họ: l¡ ma mức cao nhất cua khung hình phat d6i voi toi ấy la đến muLlơi la im nam tu; toi pham đại le biẹL!t nghieL'm trọng la tọ li phạm gai ly nguy hại đại Ic biẹLlt lơn cho xã họi '¡ ma mưc cao nhất cua khung hình phạt đối vơi tọ' li ấy la treLIn mu: lơi laìm na[)m tu, tu chung tha: 1n hoại lc tư hinh.

4, Nhung hanh vi tuy co dau hieLlu cua toi pham, nhui 'ng tính chất nguy hiém cho xa hoi khoLIng dang ké, thi khoL'ng phai la tọi l¡ phạm va đu: lợc xu ly bằng các biẹLn pháp khác.” Khoản 1 cưa Điều luạr)t xác đỉnh khai niẹL)m tọ—i pham mọi 't cach khoa hoc, thé hiẹ in tại lp trung nhất quan điểm cưa Nha nuL!ơc về tọ:'1 pham. No khoUng chi la coll so khoa hoc thống nhất cho viẹrlc xac đỉnh những loại tọL 1i pham cụ thể trong viellc phalin loại cac toLli pham cua BLHS ma con la col) so cho viẹL'c nhạLn thưc va áp dụng đung những điều luại 't quy đỉnh về tưng loại toi pham cu thé. Nếu nhu[] Điều 1 cua Bọ" luật Hình sự ne)u len những quan hel) xa hoi chung quan trong nhất đu'ợc BọLˆ luại't Hình sự cua nu[1ơc Cọi'ng hoa xã họi chư nghĩa VieLit Nam bao vel khoi su xaLim hai cua toLi pham thi khoan 1 Diéu 8 da cu thé hoa nhung quan hel] xa holi do thanh những khách thể cưa toi phạm. Đo la: “Đọi 1c lại Ip, chú quyền, thống nhất, toan ven lành th6 T6 quéc, ché doo chính tri, chế đọ-1 kinh tế, nền va“'n hoa, quốc phong, an ninh, traLt tu, an toan xa hoHi, quyén, loi ich hop phap cua tổ chưc, tính mang, suc khoe, danh dự, nha'ln phẩm, tự do, tai san, các quyền, lợi ích hợp pháp khác cua coLing da: 'n, những Ĩnh vực khác cưa trạ.

't tự pháp luại 't xã họi '¡ chủ nghĩa”. “Khái niẹ 'm toLi pham luor'n la vấn để trung taLÌm cua luaLit Hình sự. ViẹL le đui la ra khai niẹL'm nay cho phép phaL In biẹL't hanh ví nao la tọi ¡ phạm hanh vi nao khoL 'ng phai la tọ- li phạm. Các luạ: lt gia tuL' sản nhấn mạnh tính hình thực cưa tọi pham.

Cu thể họ cho rằng: Tọ: li phạm la hanh vi bị luạL!t Hình sự cấm hoại le la “Vi pham pháp luạL't bi BoO luại't Hình sự trưng tri”: (BLHS Phap 1810) hoaLic la “Hanh vi do luaLit Hình sự cấm bang nguy col) xư phat” (BLHS Thụy Si nalm 1937). Nhui' vạ: ly, yếu tố luaLit Hinh sự quy định, luạ: 't Hình sự cấm, luại)t Hình sự trưng tri la đạ[1c điểm duy nhất cua tọ—i pham. Điều nay hết sưc nguy hiểm ơ chỗ nhiều khi no cho phep nha lam luạ: 't đuL'a y chi chu quan cua minh vao vieLic quy dinh hanh vi nao la tọ 1i pham. Tuy nhieL In, yếu tố luạL't đỉnh cua tọ— i pham ma luạ:)t Hình sự tu: san đuF1a ra đã cho thấy duoc tién boo vui lợt bạL'c.

So vơi lualit Hinh su phong kién tranh đu: lợc sự tủy tiẹ 1n khi coi mọi)t hanh vi nao đo la toHi pham. Đu: 'ợc quy đinh tọ: 1 pham luạ: 't Hình sự hay BọE luạ[?t Hình sự chỉ la dau hieDu hinh thue cua toLi pham. Tọi 1 pham con đuLợc xác đỉnh thoi lng qua dấu hiẹ“'u về mạL't nọr 1i dung. Do la: “Tọ—¡ pham la hanh vi nguy hiểm cho xã họ: 'ï”.

Tuy nhieL 1n đanh gia thế nao la nguy hiểm cho xã họi '¡ la vấn dé cần đui_'ợc lam sang to nếu kho Ing dễ roi li vao chủ quan, duy y chí khi quy đỉnh tọi '¡ phạm. Các tieL'u chí để xac đinh tính nguy hiểm cho xã họ: li ở muc do toHi pham gom:” — Tính chất cưa cac quan hel xa hoi bi xa m hại 10 — Halu qua do hanh vi pham toi gaLly ra — Tinh chat va mưc đọL' lỗi: cac hinh thưc lỗi, các dang lỗi, doing col] muc đích pham toi. — Cac yếu tố đạ[]c tru: Ing cho hanh vi pham tọ- l1 nhu: thơi gian, địa điểm, hoan canh, coLing cụ pham tọ[ 11. Trong Bọi luạ:'t Hinh sw Viet Nam con co moLit yếu tố ma nha lam luại 't xem nhu'Ì mọi lt trong những yếu tố lam ta: Ing mưc đọL' nguy hiểm cho xã họi l¡ cua hanh vi đo la yếu tố nha In thaIn ngui lơi phạm tọi li.

Ví dụ yếu tố “Đã bị xư lý hanh chính”. Đai ly la vấn dé đang tranh luạ: 'n trong khoa học luạ: lt Hình sự. Bơi lẽ viẹ'Ic quy đỉnh yếu tố nhaL'n thaL'n cua ngui ơi thực hiẹLln hanh vi nguy hiểm cho xã họ: l¡ khorlng phủ hợp vơi nguye' In tắc chung cua lua(it Hình sự.