Đặt vấn đề Từ lâu chó đã trở thành con vật gần gũi với đời sống con người. Khác hẳn với các loài vật nuôi khác, chó có các giác quan rất phát triển, đặc biệt là khả năng thị giác, thính giác cao hơn rất nhiều so với con người, do đó từ xưa con người đã biết thuần hóa, huấn luyện, nuôi chó với nhiều mục đích khác nhau: làm cảnh, giữ nhà, làm bạn, làm chó nghiệp vụ, săn thú. Chó được nuôi ở tất cả các nước trên thế giới. Tại các nước phát triển, chó được nuôi, chăm sóc, khám chữa bệnh rất cẩn thận và có cả những quy định bảo vệ chó.
Ở nước ta, những năm gần đây, khi kinh tế phát triển, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, người dân đã quan tâm nhiều hơn đến việc nuôi chó để làm cảnh, làm bạn thân thiết của con người và phục vụ những mục đích kinh tế khác nhau. Chó được nuôi nhiều thì vấn đề dịch bệnh xảy ra trên chó cũng ngày càng nhiều hơn. Bệnh dịch không những gây thiệt hại cho chó mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Ngoài những bệnh truyền nhiễm gây thiệt hại cho chó như các bệnh dại, Carê, bệnh xoắn khuẩn, bệnh do Parvovirus,.bệnh do ký sinh trùng cũng gây nhiều thiệt hại cho chó, đặc biệt là đặc điểm khí hậu nóng ẩm ở nước ta tạo điều kiện thuận lợi cho các loại mầm bệnh ký sinh trùng tồn tại và phát triển.
Bệnh do Demodex, Sarcoptes, nấm da là một trong những bệnh thường xảy ra trên chó, chó khi mắc bệnh thường ngứa ngáy, khó chịu, viêm nhiễm kế phát kèm theo. Một trong những căn bệnh có khả năng lây lan nhanh, khó khăn trong điều trị dứt điểm, xảy ra ở hầu hết các giống chó là bệnh mò bao lông ở chó Demodicosis do Demodex canis gây nên. Xuất phát từ tình hình thực tế trên, n 2 được sự đồng ý của Ban chủ nhiệm khoa, thầy giáo hướng dẫn và cơ sở thực tập em tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu tình hình mắc bệnh mò bao lông do Demodex canis gây ra trên chó đến khám tại bệnh xá thú y cộng đồng, khoa chăn nuôi thú y, trƣờng Đại học Nông Lâm Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”. Mục đích của đề tài - Điều tra tình hình nhiễm Demodex canis trên chó tới khám tại bệnh xá thú y cộng đồng khoa chăn nuôi thú y Đại học Nông Lâm Thái Nguyên.
- Xác định yếu tố lứa tuổi, giống, tính biệt, mùa vụ, cấu trúc lông ảnh hưởng đến bệnh do Demodex canis ở chó. - Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý, lâm sàng của chó bị bệnh do Demodex canis. - Ứng dụng phác đồ điều trị Demodex canis đạt hiệu quả cao cho chó. Yêu cầu của đề tài - Làm quen với công tác khám chữa bệnh tại bệnh xá.
- Biết cách chăm sóc, nuôi dưỡng, vệ sinh phòng bệnh cho chó khám chữa bệnh tại bệnh xá. - Xác định được tỷ lệ nhiễm bệnh trên chó đến khám tại bệnh xá. - Biết cách phòng và trị bệnh mò bao lông cho chó đến khám tại bệnh xá. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.
Điều kiện cơ sở thực tập 2. Mô tả sơ lược về bệnh xá thú y cộng đồng * Vị trí địa lý Bệnh xá thú y cộng đồng thuộc khoa Chăn nuôi Thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, cách trung tâm thành phố khoảng 6km về phía tây. Ranh giới của bệnh xá được xác định như sau: - Phía nam giáp với khu Nuôi trồng thủy sản. - Phía tây giáp với khoa Chăn nuôi thú y.
- Phía bắc giáp với Trại gia cầm của khoa chăn nuôi thú y. - Phía đông giáp với khu viên cây cảnh của khoa Nông học. * Điều kiện khí hậu Bệnh xá thú y cộng đồng khoa Chăn nuôi Thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên nằm trên địa bàn xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên, do đó khí hậu của bệnh xá thú y mang tính chất đặc trưng của tỉnh Thái Nguyên, đó là khí hậu nhiệt đới gió mùa, thời tiết chia lam 4 mùa: Xuân - Hạ - Thu - Đông song chủ yếu 2 mùa chính là mùa mưa và mùa khô. Mùa mưa kéo dài từ tháng 4 -10, nhiệt độ trung bình dao động từ 25 - 300c ẩm độ trung bình từ 80 - 85% lượng mưa trung bình là 160mm/tháng.
Mùa khô kéo dài từ cuối tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Trong các tháng này khí hậu lạnh và khô, nhiệt độ dao động từ 12 - 260c, độ ẩm từ 70 - 80%. Về mùa đông còn có gió mùa đông bắc gây rét và có sương muối ảnh hưởng xấu đến cây trồng và vật nuôi. n 4 * Giới thiệu bệnh xá thú y cộng đồng Bệnh xá thú y cộng đồng trực thuộc khoa Chăn nuôi Thú y, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên được xây dựng từ năm 2013.
Từ năm 2014 đến năm 2015 bệnh xá chủ yếu phục vụ công tác thực hành, thực tập cho sinh viên trong khoa. Từ năm 2016 đến nay, ngoài công tác phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên, bệnh xá thực hiện thêm nhiệm vụ mới là tư vấn, khám chữa bệnh cho gia súc, gia cầm cho bà con nhân dân quanh vùng. * Chức năng, nhiệm vụ: - Phục vụ thực hành, thực tập cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh. - Tư vấn, khám chữa bệnh và các dịch vụ về chăn nuôi thú y cho gia súc, gia cầm.
* Cơ cấu tổ chức của bệnh xá: Bệnh xá trực thuộc khoa Chăn nuôi Thú y, do trực tiếp trưởng khoa quản lý và điều hành. Cán bộ làm trực tiếp tại bệnh xá có 3 người: 2 bác sĩ thực hiện khám chữa bệnh và 1 nhân viên phục vụ. Ngoài ra bệnh xá có mặt thường xuyên 3 sinh viên thực tập tốt nghiệp, 4 sinh viên rèn nghề. * Cơ sở vật chất: Bệnh xá được xây dựng trên tổng diện tích 300m2.
Gồm 9 phòng chức năng: Phòng bệnh xá trưởng, phòng trực, phòng họp chung, kho vật tư, phòng khám tổng quát, phòng tư vấn và điều trị, phòng chẩn đoán xét nghiệm, phòng mổ, phòng lưu trú gia súc bệnh. Bệnh xá đã có đầy đủ các thiết bị để phục vụ các hoạt động về chăm sóc chẩn đoán bệnh cho thú cưng như máy siêu âm, xét nghiệm máu, máy khí dung, kính hiển vi, tủ lạnh, tủ ấm, máy sấy, đèn mổ và nhiều dụng cụ hỗ trợ khác. - Từ năm 2016, ngoài công tác chẩn đoán, phòng và điều trị, bệnh xá còn thực hiện các dịch vụ spa làm đẹp cho thú cưng như tạo mí, cắt tai, tắm, tỉa lông, n 5 cắt móng, vệ sinh tai, dịch vụ ký gửi thú cưng, dịch vụ khám sức khỏe định kỳ, triệt sản… 2. Tình hình khám chữa bệnh tại bệnh xá thú y cộng đồng Trong quá trình thực tập tại bệnh xá thú y em đã tiến hành theo dõi tình hình chó đến khám chữa bệnh tại bệnh xá thú y.
Kết quả được trình bày qua bảng 2. Tình hình chó đến khám chữa bệnh tại bệnh xá thú y (tháng 11/2016 – tháng 05/2017) Chó nội Chó ngoại Tổng số Số chó đã Tổng số Số chó đã Tỷ Tỷ Tháng chó đến đƣợc tiêm chó đến đƣợc tiêm lệ lệ khám phòng vắc khám phòng vắc (%) (%) (con) xin (con) (con) xin (con) 11 60 40 66,67 45 33 73,33 12 68 50 73,53 50 42 84,00 1 73 64 87,67 60 48 80,00 2 79 70 88,61 65 57 87,69 3 85 79 92,94 68 62 91,17 4 92 86 93,47 72 68 94,44 5 98 88 89,80 80 76 95,00 Tính chung 555 477 85,95 440 386 87,72 Kết quả bảng 2.1, cho thấy trong thời gian từ tháng 11/2016 đến tháng 05/2017 bệnh xá đã tiếp nhận 995 chó đến khám và chữa bệnh. Trong đó có 44,22% là chó ngoại, 55,77% là chó nội. Quá trình thực tập tại bệnh xá em thấy, mặc dù mới đi vào hoạt động (từ tháng 4 năm 2016) nhưng bệnh xá hoạt động rất bài bản, tất cả bệnh súc đến khám chữa bệnh hoặc tiêm phòng vắc xin đều được lập bệnh án và có sổ n 6 theo dõi riêng từng cá thể.
Chủ bệnh súc rất hài lòng về thái độ phục vụ, phong cách làm việc và trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ kỹ thuật làm việc tại bệnh xá. Vì vậy, mặc dù mới đi vào hoạt động nhưng bệnh xá đã tạo được thương hiệu và uy tín đối với bà con quanh vùng. Thống kê số lượng chó đến tiêm phòng vắc xin tại bệnh xá thú y cộng đồng, trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Bảng 2. Số lƣợng chó đến tiêm phòng vắc xin tại bệnh xá thú y Tổng Vắc xin dại Vắc xin 5 bệnh Vắc xin 7 bệnh số chó Chó nội Chó ngoại Chó nội Chó ngoại Chó nội Chó ngoại Tháng đến Số Số Số Số Số Số Tỷ tiêm chó Tỷ lệ chó Tỷ lệ chó chó Tỷ lệ chó Tỷ lệ chó Tỷ lệ lệ phòng nội ngoại nội ngoại nội ngoại 11 105 10 9,52 11 10,47 13 12,38 9 8,57 17 16,19 13 12,38 12 118 15 12,71 13 11,01 16 13,56 14 11,86 19 16,52 15 12,71 1 133 20 15,04 15 11,28 19 14,28 15 11,28 25 18,80 18 13,53 2 144 25 17,36 19 13,19 12 8,33 16 11,11 33 22,92 22 15,28 3 153 28 18,30 22 14,38 21 13,72 14 9,15 30 19,61 26 16,99 4 164 32 19,51 25 15,24 19 11,58 15 9,14 35 21,34 28 17,07 5 178 35 19,66 27 15,17 15 8,43 19 10,67 38 21,35 30 16,85 Tính 995 165 132 115 102 197 152 chung Trong đó tỷ lệ chó đến khám chữa bệnh đã được chủ nuôi tiêm phòng vắc xin đối với chó nội thấp hơn chó ngoại.
Vắc xin được tiêm phòng gồm 3 loại: vắc xin dại, vắc xin 5 bệnh, vắc xin 7 bệnh, trong đó chủ yếu là tiêm phòng vacxin 7 bệnh ( 349 con). Vắc xin 5 bệnh phòng các bệnh: bệnh Care vi rút, bệnh Parvo vi rút, bệnh Viêm gan truyền nhiễm, bệnh Ho cũi chó, bệnh Phó cúm. n 7 Vắc xin 7 bệnh phòng các bệnh: bệnh Care vi rút, bệnh Parvo vi rút, bệnh Viêm gan truyền nhiễm, bệnh Ho cũi chó, bệnh Phó cúm, bệnh do Corona vi rút, bệnh do Leptospira. Quá trình tìm hiểu em thấy nguyên nhân chó được tiêm phòng dại nhiều là do quy định của Luật Thú y (2016), “Thú nuôi cảnh bắt buộc phải tiêm vắc xin phòng bệnh dại một năm một lần” vì vậy người dân khi nuôi chó phải thực hiện theo pháp lệnh này, dại là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể lây sang người và khi người phát bệnh thì không có thuốc chữa.