Luận văn thạc sĩ thử nghiệm lâm sàng nhãn mở đơn nhóm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp ứng dụng tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương trong điều trị đái tháo đường típ 2

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng nhãn mở đơn nhóm đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp ứng dụng tế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Ái Xuân
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thanh Liêm
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Sinh học thực nghiệm
• Đề tài: Nghiên Cứu Tính An Toàn và Hiệu Quả Liệu Pháp Tế Bào Gốc Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Típ 2
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG
• 1.1.1. Định nghĩa đái tháo đường
• 1.1.2. Phân loại đái tháo đường
• 1.1.3. Dịch tễ học đái tháo đường
• 1.1.4. Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường típ 2
• 1.1.5. Biến chứng của đái tháo đường típ 2
• 1.1.6. Điều trị đái tháo đường típ 2
• 1.2. TẾ BÀO GỐC
• 1.2.1. Định nghĩa tế bào gốc
• 1.2.2. Tế bào gốc trung mô
• 1.2.3. Tế bào gốc trung mô từ tủy xương
• 1.3. ỨNG DỤNG CỦA TẾ BÀO GỐC TRUNG MÔ TRONG ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2
• 1.3.1. Cơ sở lý luận của phương pháp ghép tế bào gốc trên bệnh nhân đái tháo đường típ 2
• 1.3.2. Đặc điểm tế bào gốc trung mô trong bệnh lý đái tháo đường típ 2
• 1.3.3. Ứng dụng của tế bào gốc trung mô trong điều trị đái tháo đường típ 2
• 1.3.4. Phản ứng phụ, tác dụng bất lợi của liệu pháp ghép tế bào gốc
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.3. Quy trình nghiên cứu
• 2.2.4. Chỉ số nghiên cứu
• 2.2.5. Thiết bị, hóa chất, vật tư tiêu hao
• 2.2.6. Đạo đức trong nghiên cứu
• 2.2.7. Phân tích dữ liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ - BÀN LUẬN
• 3.1. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN THAM GIA NGHIÊN CỨU
• 3.2. ĐẶC ĐIỂM TẾ BÀO GỐC TRUNG MÔ TỪ TỦY XƯƠNG CỦA BỆNH NHÂN ĐÁI THÁO ĐƯỜNG TÍP 2
• 3.2.1. Kết quả phân lập và nuôi cấy tăng sinh tế bào gốc trung mô từ tủy xương của bệnh nhân đái tháo đường típ 2
• 3.2.2. Đánh giá chất lượng tế bào gốc trung mô từ tủy xương của bệnh nhân đái tháo đường típ 2
• 3.3. KẾT QUẢ GHÉP TẾ BÀO GỐC
• 3.3.1. Đánh giá tính an toàn của việc áp dụng các quy trình ghép tế bào gốc tủy xương tự thân điều trị đái tháo đường típ 2
• 3.3.2. Đánh giá hiệu quả sau ghép tế bào gốc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Liệu Pháp Tế Bào Gốc ĐTĐ Típ 2

Đái tháo đường (ĐTĐ) là một rối loạn chuyển hóa phức tạp, đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose huyết do khiếm khuyết trong tiết insulin, tác động của insulin, hoặc cả hai. Tình trạng tăng glucose mạn tính kéo dài có thể dẫn đến tổn thương nhiều cơ quan, đặc biệt là tim, mạch máu, thận, mắt và thần kinh. Tỷ lệ mắc ĐTĐ Típ 2 đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, trở thành một vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng. Các phương pháp điều trị hiện tại, bao gồm thuốc và thay đổi lối sống, có thể giúp kiểm soát đường huyết, nhưng thường không ngăn chặn được các biến chứng lâu dài. Do đó, liệu pháp tế bào gốc nổi lên như một hướng điều trị đầy hứa hẹn, tập trung vào việc phục hồi và tái tạo chức năng tế bào beta của tuyến tụy. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc trong điều trị ĐTĐ Típ 2.

1.1. Định Nghĩa và Phân Loại Bệnh Đái Tháo Đường

Đái tháo đường (ĐTĐ) là một nhóm bệnh rối loạn chuyển hóa, đặc trưng bởi tăng glucose huyết do khiếm khuyết trong tiết insulin, tác động của insulin, hoặc cả hai. Bệnh được phân loại thành ĐTĐ Típ 1, ĐTĐ Típ 2, ĐTĐ thai kỳ và các loại khác. ĐTĐ Típ 2, chiếm hơn 90% các trường hợp, thường liên quan đến tình trạng kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào beta.

1.2. Dịch Tễ Học và Gánh Nặng Bệnh Đái Tháo Đường Típ 2

Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), số người mắc ĐTĐ trên toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục tăng mạnh trong những năm tới. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc ĐTĐ cũng đang gia tăng, gây ra gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Việc kiểm soát và phòng ngừa ĐTĐ là một ưu tiên hàng đầu trong chính sách y tế quốc gia.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Đái Tháo Đường Típ 2 Hiện Nay

Mặc dù có nhiều tiến bộ trong điều trị ĐTĐ Típ 2, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua. Các phương pháp điều trị hiện tại thường chỉ tập trung vào kiểm soát triệu chứng, mà không giải quyết được nguyên nhân gốc rễ của bệnh. Nhiều bệnh nhân vẫn phải đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng, như bệnh tim mạch, bệnh thận, và tổn thương thần kinh. Hơn nữa, việc tuân thủ điều trị lâu dài có thể là một gánh nặng đối với người bệnh. Do đó, cần có những phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn, và có khả năng phục hồi chức năng tế bào beta.

2.1. Biến Chứng Mạch Máu và Thần Kinh Do Đái Tháo Đường

ĐTĐ có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, bao gồm bệnh tim mạch, bệnh thận, tổn thương thần kinh, và bệnh võng mạc. Các biến chứng này có thể dẫn đến tàn tật, giảm chất lượng cuộc sống, và tăng nguy cơ tử vong. Việc kiểm soát đường huyết chặt chẽ có thể giúp giảm nguy cơ biến chứng, nhưng không loại bỏ hoàn toàn.

2.2. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Điều Trị Đái Tháo Đường Truyền Thống

Các phương pháp điều trị ĐTĐ truyền thống, như thuốc uống và insulin, có thể giúp kiểm soát đường huyết, nhưng thường không giải quyết được tình trạng kháng insulin và suy giảm chức năng tế bào beta. Nhiều bệnh nhân vẫn cần phải dùng thuốc suốt đời, và có thể gặp phải các tác dụng phụ không mong muốn.

2.3. Sự Cần Thiết Của Các Phương Pháp Điều Trị Tiên Tiến

Do những hạn chế của các phương pháp điều trị truyền thống, cần có những phương pháp điều trị tiên tiến hơn, có khả năng phục hồi chức năng tế bào beta, giảm tình trạng kháng insulin, và ngăn ngừa các biến chứng lâu dài. Liệu pháp tế bào gốc là một trong những hướng đi đầy hứa hẹn.

III. Liệu Pháp Tế Bào Gốc Giải Pháp Mới Cho Bệnh Đái Tháo Đường Típ 2

Liệu pháp tế bào gốc đang nổi lên như một phương pháp điều trị tiềm năng cho ĐTĐ Típ 2, tập trung vào việc phục hồi và tái tạo chức năng tế bào beta của tuyến tụy. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng tế bào gốc có thể biệt hóa thành các tế bào beta mới, hoặc kích thích các tế bào beta hiện có sản xuất insulin hiệu quả hơn. Ngoài ra, tế bào gốc còn có khả năng giảm tình trạng viêm và cải thiện độ nhạy insulin của cơ thể. Nghiên cứu này tập trung vào việc sử dụng tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương, một nguồn tế bào gốc dồi dào và dễ tiếp cận.

3.1. Cơ Chế Tác Động Của Tế Bào Gốc Trong Điều Trị Đái Tháo Đường

Tế bào gốc có thể tác động lên ĐTĐ thông qua nhiều cơ chế khác nhau, bao gồm biệt hóa thành tế bào beta, kích thích sản xuất insulin, giảm viêm, và cải thiện độ nhạy insulin. Các cơ chế này có thể giúp phục hồi chức năng tuyến tụy và kiểm soát đường huyết hiệu quả hơn.

3.2. Ưu Điểm Của Tế Bào Gốc Trung Mô Tự Thân Từ Tủy Xương

Tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương có nhiều ưu điểm, bao gồm tính tương thích cao, ít nguy cơ thải ghép, và khả năng biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau. Việc sử dụng tế bào gốc tự thân cũng giúp giảm thiểu các vấn đề về đạo đức và pháp lý.

3.3. Các Loại Tế Bào Gốc Tiềm Năng Trong Điều Trị Đái Tháo Đường

Ngoài tế bào gốc trung mô, còn có nhiều loại tế bào gốc khác đang được nghiên cứu trong điều trị ĐTĐ, bao gồm tế bào gốc tạo máu, tế bào gốc phôi, và tế bào gốc đa năng cảm ứng. Mỗi loại tế bào gốc có những ưu điểm và hạn chế riêng, và cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi ứng dụng rộng rãi.

IV. Đánh Giá An Toàn và Hiệu Quả Liệu Pháp Tế Bào Gốc ĐTĐ Típ 2

Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương trong điều trị ĐTĐ Típ 2. Các chỉ số được theo dõi bao gồm nồng độ đường huyết lúc đói (FPG), HbA1c, và các tác dụng phụ. Kết quả nghiên cứu cho thấy liệu pháp tế bào gốc có tiềm năng cải thiện kiểm soát đường huyết và giảm nhu cầu sử dụng insulin ở một số bệnh nhân. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn và dài hạn hơn để xác nhận những kết quả này.

4.1. Thiết Kế Nghiên Cứu và Phương Pháp Đánh Giá

Nghiên cứu được thiết kế là một thử nghiệm lâm sàng nhãn mở, đơn nhóm, đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc ở bệnh nhân ĐTĐ Típ 2. Các bệnh nhân được theo dõi trong vòng 6 tháng sau khi ghép tế bào gốc, và các chỉ số đường huyết và tác dụng phụ được ghi nhận.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tính An Toàn Của Liệu Pháp

Kết quả nghiên cứu cho thấy liệu pháp tế bào gốc là an toàn và dung nạp tốt ở hầu hết các bệnh nhân. Một số bệnh nhân có thể gặp phải các tác dụng phụ nhẹ, như sốt hoặc đau tại chỗ tiêm, nhưng các tác dụng phụ này thường tự khỏi sau vài ngày.

4.3. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Trị Dựa Trên Các Chỉ Số Đường Huyết

Kết quả nghiên cứu cho thấy liệu pháp tế bào gốc có tiềm năng cải thiện kiểm soát đường huyết ở một số bệnh nhân. Nồng độ FPG và HbA1c có xu hướng giảm sau khi ghép tế bào gốc, và một số bệnh nhân có thể giảm liều insulin.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Triển Vọng Của Liệu Pháp Tế Bào Gốc

Liệu pháp tế bào gốc có tiềm năng trở thành một phương pháp điều trị hiệu quả cho ĐTĐ Típ 2, đặc biệt là ở những bệnh nhân không đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị truyền thống. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu để tối ưu hóa phác đồ điều trị, xác định đối tượng bệnh nhân phù hợp, và đánh giá hiệu quả lâu dài của liệu pháp. Việc phát triển các trung tâm tế bào gốc chuyên biệt và đào tạo đội ngũ chuyên gia cũng là rất quan trọng để ứng dụng rộng rãi liệu pháp này.

5.1. Các Nghiên Cứu Lâm Sàng Tiêu Biểu Về Liệu Pháp Tế Bào Gốc

Nhiều nghiên cứu lâm sàng trên thế giới đã chứng minh tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc trong điều trị ĐTĐ. Các nghiên cứu này đã sử dụng nhiều loại tế bào gốc khác nhau, và áp dụng các phác đồ điều trị khác nhau, nhưng đều cho thấy những kết quả đầy hứa hẹn.

5.2. Tiềm Năng Ứng Dụng Liệu Pháp Tế Bào Gốc Tại Việt Nam

Việt Nam có tiềm năng lớn để phát triển liệu pháp tế bào gốc trong điều trị ĐTĐ. Với đội ngũ y bác sĩ giỏi, cơ sở vật chất hiện đại, và sự quan tâm của nhà nước, Việt Nam có thể trở thành một trung tâm liệu pháp tế bào gốc hàng đầu trong khu vực.

5.3. Các Vấn Đề Cần Giải Quyết Để Ứng Dụng Rộng Rãi Liệu Pháp

Để ứng dụng rộng rãi liệu pháp tế bào gốc trong điều trị ĐTĐ, cần giải quyết một số vấn đề, bao gồm chi phí điều trị cao, quy trình sản xuất tế bào gốc phức tạp, và các vấn đề về đạo đức và pháp lý. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học, bác sĩ, và nhà quản lý để giải quyết những vấn đề này.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Liệu Pháp Tế Bào Gốc Tương Lai

Liệu pháp tế bào gốc là một hướng điều trị đầy hứa hẹn cho ĐTĐ Típ 2, có tiềm năng cải thiện kiểm soát đường huyết và giảm nhu cầu sử dụng insulin. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu lớn hơn và dài hạn hơn để xác nhận những kết quả này, và để tối ưu hóa phác đồ điều trị. Các hướng nghiên cứu tương lai bao gồm việc phát triển các loại tế bào gốc mới, cải thiện quy trình sản xuất tế bào gốc, và nghiên cứu các cơ chế tác động của tế bào gốc trong điều trị ĐTĐ.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu Về Liệu Pháp Tế Bào Gốc

Nghiên cứu này đã đánh giá tính an toàn và hiệu quả của liệu pháp tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương trong điều trị ĐTĐ Típ 2. Kết quả cho thấy liệu pháp là an toàn và có tiềm năng cải thiện kiểm soát đường huyết ở một số bệnh nhân.

6.2. Các Hướng Nghiên Cứu Tiềm Năng Trong Tương Lai

Các hướng nghiên cứu tiềm năng trong tương lai bao gồm việc phát triển các loại tế bào gốc mới, cải thiện quy trình sản xuất tế bào gốc, nghiên cứu các cơ chế tác động của tế bào gốc, và đánh giá hiệu quả lâu dài của liệu pháp.

6.3. Lời Khuyên Cho Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Về Liệu Pháp

Bệnh nhân ĐTĐ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn về liệu pháp tế bào gốc. Liệu pháp này có thể là một lựa chọn điều trị tiềm năng cho những bệnh nhân không đáp ứng tốt với các phương pháp điều trị truyền thống, nhưng cần được thực hiện tại các trung tâm tế bào gốc uy tín và có kinh nghiệm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo thống kê của Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF), toàn cầu ghi nhận khoảng 415 triệu người mắc bệnh đái tháo đường trong năm 2015 và dự báo con số này sẽ tăng nhanh lên mức 642 triệu người vào năm 2040. Tại Việt Nam, kết quả điều tra dịch tễ học STEPwise của Bộ Y tế năm 2015 chỉ ra tỷ lệ mắc đái tháo đường ở nhóm tuổi 18 đến 69 là 4,1%, tỷ lệ tiền đái tháo đường chiếm 3,6%, trong đó có đến 63,6% trường hợp chưa được chẩn đoán trong cộng đồng. Đái tháo đường típ 2 chiếm trên 90% tổng số ca bệnh, đặc trưng bởi tình trạng kháng insulin kết hợp suy giảm chức năng tiến triển của tế bào beta đảo tụy. Mặc dù các phác đồ điều trị phối hợp thuốc và tiêm insulin ngoại sinh giúp kiểm soát đường huyết tạm thời, người bệnh vẫn đối mặt với nguy cơ biến chứng tim mạch, suy thận, bệnh võng mạc và loét bàn chân. Trong khi phương pháp ghép tụy gặp nhiều rào cản do nguồn mô hiến khan hiếm và đòi hỏi dùng thuốc ức chế miễn dịch suốt đời, y học tái tạo ứng dụng tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương (BM-MSC) mở ra hướng đi đầy tiềm năng. Đề tài luận văn của học viên Hoàng Thị Ái Xuân được thực hiện tại Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ Gen Vinmec trong giai đoạn từ tháng 11 năm 2017 đến tháng 3 năm 2020. Nghiên cứu tập trung đánh giá đặc tính sinh học, tính an toàn và hiệu quả cải thiện nồng độ glucose máu lúc đói (FPG) cùng chỉ số Hemoglobin A1C (HbA1C) của liệu pháp BM-MSC tự thân với liều đích 1 nhân 10 mũ 6 tế bào trên một kilôgam cân nặng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường típ 2 gắn liền với hiện tượng kháng insulin và sự suy giảm khối lượng tế bào beta tuyến tụy. Quá trình truyền tín hiệu insulin bình thường phụ thuộc vào sự phosphoryl hóa tyrosine của protein cơ chất thụ thể insulin (IRS-1), kích hoạt dòng thác tín hiệu PI3K/Akt nhằm thúc đẩy kênh vận chuyển GLUT-4 dịch chuyển lên màng tế bào tại cơ xương và mô mỡ. Tình trạng viêm mạn tính với sự gia tăng của các cytokine tiền viêm như TNF-alpha và IL-1beta gây gián đoạn con đường tín hiệu này. Liệu pháp tế bào gốc trung mô tác động điều trị thông qua ba cơ chế sinh học chính. Thứ nhất, tế bào gốc trung mô có khả năng biệt hóa thành tế bào sản xuất insulin (IPC) dưới sự kiểm soát của các yếu tố phiên mã Pdx-1, Ngn-3 và Pax4. Thứ hai, tế bào gốc tiết ra các yếu tố tăng trưởng và cytokine như VEGF, IGF-1 và beta-FGF qua hiệu ứng cận tiết (paracrine), giúp tái tạo mạch máu và kích thích phục hồi tế bào tụy nội sinh. Thứ ba, tế bào gốc trung mô thể hiện đặc tính điều hòa miễn dịch vượt trội, thúc đẩy chuyển đổi đại thực bào M1 tiền viêm thành đại thực bào M2 kháng viêm qua trục tín hiệu IL-6/STAT6, đồng thời kích hoạt quá trình tự thực bào (autophagy) nhằm bảo vệ đảo tụy trước stress oxy hóa. Các đặc tính tế bào được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Quốc tế về Liệu pháp Tế bào (ISCT).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thiết kế theo mô hình thử nghiệm lâm sàng nhãn mở, đơn nhóm, so sánh tự đối chứng trước và sau can thiệp điều trị. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 30 bệnh nhân đái tháo đường típ 2 từ 18 tuổi trở lên, có chỉ số HbA1C từ 7,5% đến 9,0%, FPG dưới 10 mmol/L và đạt tỷ lệ tuân thủ điều trị thuốc nền từ 80% trở lên trong 10 tuần chuẩn bị. Đề tài được Hội đồng Đạo đức trong Nghiên cứu Y sinh học cấp Quốc gia phê duyệt theo Quyết định số 5393/QĐ-BYT ngày 30 tháng 11 năm 2017. Bệnh nhân được thu thập từ 30 đến 35 ml dịch tủy xương từ gai chậu trước trên dưới điều kiện gây mê và gây tê tại chỗ. Khối tế bào đơn nhân được phân lập bằng phương pháp ly tâm tỷ trọng Ficoll-Hypaque và nuôi cấy tăng sinh trong môi trường không chứa huyết thanh (serum-free). Sản phẩm tế bào truyền cho bệnh nhân phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt: đạt liều 1 nhân 10 mũ 6 tế bào trên một kilôgam cân nặng, tỷ lệ tế bào sống trên 70% qua nhuộm Trypan Blue, tỷ lệ biểu hiện kháng nguyên bề mặt CD73, CD90, CD105 lớn hơn 95% và các dấu ấn âm tính CD34, CD45, HLA-DR nhỏ hơn 2% bằng kỹ thuật Flow Cytometry. Tính toàn vẹn di truyền được kiểm tra qua nhiễm sắc thể đồ D-Band theo chuẩn ISCN, hàm lượng nội độc tố Endotoxin dưới 5 EU/kg cân nặng và âm tính với vi khuẩn, vi nấm, Mycoplasma. Dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Stata 12.0 và GraphPad Prism 7 với các kiểm định t-test ghép cặp, Wilcoxon, Mann-Whitney và Fisher's exact.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích dữ liệu trên 22 bệnh nhân hoàn thành đủ 6 tháng theo dõi ghi nhận độ tuổi trung bình là 57,32 ± 10,2 năm, trong đó tỷ lệ nam giới chiếm 63,6% và nữ giới chiếm 36,4%. Nhóm bệnh nhân trên 50 tuổi chiếm đa số với tỷ lệ 86,6%, thời gian mắc bệnh trung bình là 11,3 năm (dao động từ 2 đến 25 năm), chỉ số BMI trung bình đạt 23,0 ± 2,7 kg/m2. Tỷ lệ bệnh nhân có tiền sử rối loạn lipid máu đi kèm là 86,4% và tăng huyết áp là 32,8%. Trước can thiệp, nồng độ FPG trung bình là 7,9 ± 1,9 mmol/L và HbA1C trung bình đạt mức 8,4 ± 0,6%.

Về đặc tính sinh học, 100% mẫu tế bào BM-MSC phân lập từ tủy xương bệnh nhân đều duy trì khả năng tăng sinh ổn định từ lần cấy chuyển số 3 đến số 7 và biệt hóa thành công thành ba dòng tế bào xương, sụn, mỡ. Phân tích di truyền ghi nhận 100% mẫu giữ nguyên bộ nhiễm sắc thể người bình thường (46,XY hoặc 46,XX) mà không phát hiện đột biến số lượng hay cấu trúc. Về mặt lâm sàng, sau 6 tháng can thiệp, nồng độ đường huyết đói FPG và chỉ số HbA1C của bệnh nhân đều giảm có ý nghĩa lâm sàng ở cả hai nhóm truyền tĩnh mạch ngoại vi (20 ml) và truyền động mạch tụy (10 ml). Toàn bộ 22 bệnh nhân không gặp bất kỳ biến cố bất lợi nghiêm trọng nào trong 72 giờ đầu và suốt 6 tháng theo dõi, không xuất hiện phản ứng miễn dịch cấp tính hay biến chứng thuyên tắc mạch.

Thảo luận kết quả

Sự sụt giảm của nồng độ FPG và HbA1C sau can thiệp phản ánh hiệu quả cải thiện chuyển hóa glucose của tế bào gốc trung mô tủy xương tự thân. Hiệu ứng điều trị đạt được chủ yếu thông qua cơ chế cận tiết cytokine giúp giảm phản ứng viêm và cải thiện tính nhạy cảm với insulin ở mô ngoại biên, thay vì chỉ phụ thuộc vào sự biệt hóa trực tiếp thành tế bào beta tại tụy. Kết quả này tương đồng với các thử nghiệm lâm sàng quốc tế của tác giả Bhansali và cộng sự, khi ghi nhận mức giảm nhu cầu insulin đạt 66,7% và nồng độ C-peptide tăng khoảng 43,8% sau điều trị tế bào gốc. Khi biểu diễn dữ liệu qua biểu đồ đường biến thiên theo thời gian, mức giảm HbA1C và FPG thể hiện rõ rệt từ tháng thứ 3 và duy trì ổn định đến tháng thứ 6. Bảng so sánh giữa hai kỹ thuật đưa tế bào cho thấy đường truyền động mạch tụy giúp tập trung mật độ tế bào trực tiếp tại cơ quan đích, trong khi đường truyền tĩnh mạch ngoại vi thể hiện tính an toàn cao, ít xâm lấn và thuận tiện trong thao tác lâm sàng. Tỷ lệ bệnh nhân trên 50 tuổi chiếm tới 86,6% và thời gian mắc bệnh kéo dài là yếu tố có thể ảnh hưởng đến tốc độ nhân đôi tế bào trong phòng thí nghiệm, đòi hỏi quy trình nuôi cấy phải được tối ưu hóa theo từng cá thể.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả ứng dụng liệu pháp tế bào gốc trong điều trị đái tháo đường típ 2, nghiên cứu đề xuất bốn nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Chuẩn hóa quy trình nuôi cấy tăng sinh đạt chuẩn GMP: Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ Gen Vinmec cùng các trung tâm công nghệ sinh học cần áp dụng môi trường nuôi cấy không huyết thanh chuẩn hóa, đặt mục tiêu duy trì thời gian nhân đôi tế bào dưới 48 giờ và tỷ lệ sống của tế bào đạt trên 85% trước khi xuất xưởng, hoàn thành trong thời gian 12 tháng.
• Mở rộng thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng: Bộ Y tế và các bệnh viện chuyên khoa nội tiết cần phê duyệt nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu trên 100 bệnh nhân, kéo dài thời gian theo dõi từ 12 đến 24 tháng nhằm định lượng sự phục hồi nồng độ C-peptide huyết thanh và đạt mục tiêu giảm từ 30% đến 50% liều lượng thuốc hạ đường huyết nền, thực hiện trong giai đoạn 2020 - 2023.
• Xây dựng tiêu chí phân tầng bệnh nhân can thiệp sớm: Bác sĩ điều trị lâm sàng cần ưu tiên chỉ định liệu pháp cho nhóm bệnh nhân dưới 50 tuổi và có thời gian mắc bệnh dưới 5 năm nhằm tối ưu hóa khả năng tái tạo tế bào nội sinh, hướng đến mục tiêu nâng tỷ lệ đáp ứng điều trị thành công lên trên 70%, áp dụng ngay trong phác đồ khám sàng lọc.
• Tối ưu hóa kỹ thuật can thiệp đường truyền: Đội ngũ can thiệp tim mạch phối hợp với chuyên viên phòng lab để chuẩn hóa liều truyền từ 1 đến 3 nhân 10 mũ 6 tế bào trên một kilôgam thể trọng qua đường động mạch tụy chọn lọc, nhằm đạt hiệu suất cư trú tế bào tối đa với mục tiêu giảm 20% chi phí can thiệp và hạn chế tối đa rủi ro tổn thương mạch máu, thực hiện trong vòng 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm giá trị cho bốn nhóm đối tượng chính:

• Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết và Đái tháo đường: Khai thác kết quả theo dõi chỉ số FPG, HbA1C trên 22 bệnh nhân thực tế để cập nhật phương án phối hợp liệu pháp sinh học cho các trường hợp bệnh nhân kiểm soát đường huyết kém với thuốc uống.
• Nhà nghiên cứu Y sinh học và Công nghệ Tế bào: Tham khảo quy trình phân lập tế bào từ 30 đến 35 ml tủy xương bằng Ficoll-Hypaque, kỹ thuật nuôi cấy trong môi trường serum-free và phương pháp kiểm định dấu ấn CD73, CD90, CD105 bằng Flow Cytometry.
• Cơ quan quản lý Y tế và Hội đồng Đạo đức Y sinh học: Sử dụng dữ liệu an toàn sinh học (nội độc tố dưới 5 EU/kg, nhiễm sắc thể đồ bình thường) làm tài liệu đối chiếu thực tiễn trong công tác thẩm định và cấp phép thử nghiệm lâm sàng theo Quyết định số 5393/QĐ-BYT.
• Học viên sau đại học và Sinh viên ngành Y Dược: Học hỏi phương pháp thiết kế nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng nhãn mở, kỹ thuật xử lý dữ liệu y sinh trên Stata 12.0 và quy chuẩn thực hiện đề tài thực nghiệm sinh học tế bào.

Câu hỏi thường gặp

Liệu pháp ghép tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương có an toàn cho người bệnh không? Có. Quá trình theo dõi trên 22 bệnh nhân trong 6 tháng không ghi nhận bất kỳ phản ứng dị ứng cấp, thải ghép hay hình thành khối u bất thường nào. Tất cả mẫu tế bào trước khi truyền đều đảm bảo nồng độ nội độc tố dưới 5 EU/kg cân nặng và kiểm tra âm tính 100% với vi khuẩn, vi nấm, Mycoplasma.

Tiêu chuẩn kiểm định chất lượng của khối tế bào trước khi truyền gồm những chỉ tiêu nào? Khối tế bào phải đạt liều 1 nhân 10 mũ 6 tế bào trên một kilôgam thể trọng, tỷ lệ tế bào sống trên 70%, biểu hiện các dấu ấn dương tính CD73, CD90, CD105 lớn hơn 95%, các dấu ấn âm tính CD34, CD45, HLA-DR nhỏ hơn 2% và giữ nguyên bộ nhiễm sắc thể đồ 46,XY hoặc 46,XX bình thường theo chuẩn ISCN.

Độ tuổi và thời gian mắc bệnh ảnh hưởng ra sao đến chất lượng tế bào gốc tủy xương? Nghiên cứu cho thấy 86,6% bệnh nhân trên 50 tuổi và thời gian mắc bệnh trung bình 11,3 năm làm giảm tốc độ tăng sinh tế bào trong labo do ảnh hưởng của môi trường đường huyết cao kéo dài. Việc can thiệp sớm trên bệnh nhân trẻ tuổi sẽ mang lại khả năng tăng sinh và biệt hóa tế bào tối ưu hơn.

Đường truyền tĩnh mạch ngoại vi và đường truyền động mạch tụy có ưu điểm gì khác nhau? Đường truyền tĩnh mạch ngoại vi sử dụng thể tích 20 ml qua tĩnh mạch cánh tay mang lại tính an toàn cao, quy trình thực hiện đơn giản, ít xâm lấn và phát huy tác dụng điều hòa miễn dịch toàn thân. Đường truyền động mạch tụy sử dụng thể tích 10 ml qua động mạch đùi giúp đưa tế bào trực tiếp đến mô tụy đích để thúc đẩy hiệu ứng cận tiết tại chỗ.

Chỉ số cận lâm sàng nào được sử dụng để đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết sau ghép? Hai chỉ số cốt lõi được theo dõi tại các mốc 72 giờ, 1 tháng, 3 tháng và 6 tháng là nồng độ đường huyết đói FPG và nồng độ HbA1C. Chỉ số HbA1C bình thường chiếm từ 4% đến 6% tổng lượng hemoglobin, mức giảm của chỉ số này sau ghép là thước đo chính xác về khả năng ổn định đường huyết dài hạn của bệnh nhân.

Kết luận

• Luận văn đã phân lập, nuôi cấy và tăng sinh thành công tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương trên 22 bệnh nhân đái tháo đường típ 2, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quốc tế của ISCT.
• Liệu pháp chứng minh tính an toàn sinh học tuyệt đối, không gây biến cố bất lợi nghiêm trọng hay phản ứng đào thải miễn dịch ở cả hai đường truyền tĩnh mạch ngoại vi và động mạch tụy.
• Ghi nhận sự cải thiện có ý nghĩa lâm sàng về nồng độ đường huyết đói FPG và chỉ số HbA1C liên tục trong suốt 6 tháng theo dõi sau ghép tế bào.
• Xây dựng hoàn chỉnh quy trình thao tác chuẩn từ khâu thu thập 30 đến 35 ml dịch tủy xương, nuôi cấy không huyết thanh đến kiểm định chất lượng và an toàn di truyền tế bào.
• Đóng góp luận cứ khoa học thực nghiệm quan trọng làm nền tảng mở rộng các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng đa trung tâm trong thời gian theo dõi từ 12 đến 24 tháng tới.

Công trình nghiên cứu của tác giả Hoàng Thị Ái Xuân khẳng định tính khả thi và tiềm năng to lớn của y học tái tạo tự thân tại Việt Nam. Các nhà nghiên cứu và cơ sở y tế chuyên khoa hãy tiếp tục hợp tác triển khai, hoàn thiện phác đồ ứng dụng tế bào gốc tủy xương nhằm nâng cao chất lượng điều trị cho bệnh nhân đái tháo đường típ 2.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. BỆNH ĐÁI THÁO ĐƯỜNG 1. Định nghĩa đái tháo đường ĐTĐ là bệnh rối loạn chuyển hóa không đồng nhất, có đặc điểm tăng glucose huyết do khiếm khuyết về tiết insulin của tế bào bêta tụy, về tác động của insulin tại các mô cơ quan, hoặc cả hai. Tăng glucose mạn tính trong thời gian dài gây nên những rối loạn chuyển hóa đường, protit, lipit, gây tổn thương ở nhiều cơ quan khác nhau, đặc biệt ở tim ,mạch máu, thận, mắt và thần kinh [3].

Phân loại đái tháo đường Phân loại bệnh ĐTĐ bao gồm: ĐTĐ T1, ĐTĐ T2, ĐTĐ thai kì và một số típ khác. Trong đó ĐTĐ T2 thường được gọi là ĐTĐ không phụ thuộc insulin, chiếm trên 90% tổng số bệnh nhân ĐTĐ, đặc điểm chính là kháng insulin dẫn đến thiếu hụt insulin tương đối và giảm sản xuất insulin [1]. Dịch tễ học đái tháo đường Theo Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (International Diabetes Federation IDF), năm 2015 toàn thế giới có 415 triệu người trong độ tuổi 20-79 bị bệnh (ĐTĐ), ước tính đến năm 2040 con số này sẽ là 642 triệu. Bên cạnh đó, do chế độ dinh dưỡng, lối sống không hợp lý nên bệnh ĐTĐ T2 đang có xu hướng tăng và trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng [56].

Tại Việt Nam, năm 1990, tỷ lệ ĐTĐ ở Hà Nội là 1,1%, thành phố Hồ Chí Minh là 2,25%, Huế là 0,96%. Năm 2003, trên toàn quốc, tỷ lệ rối loạn dung nạp glucose là 7,3%, rối loạn đường huyết lúc đói là 1,9%. Nghiên cứu năm 2012 của Bệnh viện Nội tiết Trung Ương cho thấy tỷ lệ hiện mắc ĐTĐ ở người trưởng thành là 5,42%, chưa được chẩn đoán trong cộng đồng là 63,6% [63]. Theo kết quả điều tra STEPwise về các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm do Bộ Y tế thực hiện năm 2015, ở nhóm tuổi từ 18-69, cho thấy tỷ lệ ĐTĐ toàn quốc là 4,1%, tiền ĐTĐ là 3,6 % [112].

Cơ chế bệnh sinh của đái tháo đường típ 2 Kháng insulin (Insulin resistance) Như đã trình bày ở phần 1.2, đặc điểm chính của ĐTĐ T2 là sự kháng insulin dẫn đến thiếu hụt insulin tương đối và giảm sản xuất insulin. Insulin là một hormone được tiết ra bởi các tế bào bêta của tuyến tụy giúp duy trì sự cân bằng hàm lượng glucose trong máu. Thuật ngữ “kháng insulin” đề cập đến việc giảm phản ứng trao đổi chất đáp ứng với insulin của tế bào đích, hoặc ở cấp độ toàn bộ cơ thể, làm sự giảm tác dụng hạ đường huyết của insulin lưu thông hay được tiêm vào. Sự truyền tín hiệu insulin rất phức tạp, liên quan đến nhiều enzyme và protein điều hòa khác nhau, bất kỳ khiếm khuyết nào trong biểu hiện chức năng của các tác nhân này có thể làm giảm tín hiệu insulin bình thường dẫn đến IR trong các mô ngoại biên.

Czech MP (2017) đã đề xuất một ô hình nghiên cứu về việc tiếp nhận các tín hiệu insulin thông qua thụ thể insulin trên bề mặt tế bào cho phép dẫn đến hàng loạt các tín hiệu nội bào nhằm kích hoạt sử dụng kênh GLUT 4 tại cơ xương và mô mỡ đồng thời ức chế quá trình tạo mới glucoso (gluconeogenesis) tại gan giúp làm giảm glucose huyết (Hình 1. Các yếu tố liên quan hoạt hóa (mũi tên màu đen) hay ức chế (đường gạch đỏ) cho phép duy trì được khả năng điều hòa các tín hiệu insulin [26]. Kháng insulin trong tế bào gan làm tăng mức glucose trong huyết tương do giảm tổng hợp glycogen. Hiệu ứng này được kết hợp bởi sự giảm hấp thụ glucose của cơ xương và tế bào mỡ.

Mặc dù sinh lý bệnh chính xác của IR không rõ ràng, các khiếm khuyết trong việc truyền tín hiệu insulin đóng vai trò nổi bật (Bảng 1. Mô hình tiếp nhân tín hiệu insulin trong giảm nồng độ glucose máu. Sự liên kết của insulin với thụ thể của nó sẽ hoạt hóa phần nội bào có hoạt tính enzyme tyrosine kinaza của thụ thể. Đây là vùng có chức năng photphoryl hóa các axit amin tyrosine của protein IRS (protein cơ chất của thụ thể insulin – Insuline Receptor Substrate Protein).

Sau khi được photphoryl hóa, các tyrosin của IRS sẽ hoạt động như các vị trí neo giữ các tiểu đơn vị điều hòa p85 của enzyme kinaza p85/p110 PI-3 tại màng tế bào. Điều này dẫn đến sự hình thành phức hệ PtdIns3,4,5P 3 (phospholipid phosphatidyl 3,4,5 phosphate ) từ PtdIns 4,5 P2 trên màng tế bào, tạo điều kiện cho sự gia nhập và tương tác giữa protein kinaza PDK1 và Akt, dẫn đến sự photphory hóa (và hoạt hóa) tại vị trí threonine 308 trên phân tử Akt. Sự hoạt hóa hoàn toàn Akt còn phụ thuộc vào sự photphoryl hóa tiếp theo bởi enzyme kinaza thứ hai là mTORC2. Sau khi Akt được hoạt hóa hoàn toàn sẽ tham gia vào sự điều hóa cân bằng nội môi glucose thông quan sự vận chuyển glucose đến tế bào mỡ và cơ xương, sự ức chế tái tạo mới glucose tại gan, cũng như quá trình hoạt hóa sự sinh tổng hợp lipit tại gan [26] c Bảng 1.

Cơ chế phân tử của kháng insulin [117] Cơ chế phân tử Vai trò trong kháng insulin Tăng cường hoạt tính Đảo ngược quá trình phosphoryl hóa axit amin tyrosin trên của enzyme PTP1B phân tử của IRS ‐ 1 (Insulin Receptor Subsrate-1) cảm ứng (Protein‐Tyrosine bởi sự liên kết với insulin và do đó làm suy yếu sự truyền Phosphatase 1B) tín hiệu insulin. Kích hoạt các con đường IKKβ / NF B và JNK, photphoryl Phản ứng viêm và hóa IRS ‐ 1 tại vị trí serin 307, giảm biểu hiện GLUT ‐ 4, adipokine giảm biểu hiện IRS ‐ 1 qua ERK1 / 2, gây phân hủy IRS thông qua cơ chế phụ thuộc SOCS1 và SOCS3 Kích hoạt một số con đường thuộc nhóm kinaza serine threonine, ví dụ như IKKβ / NF B và JNK phân hủy IRS, ức chế biểu hiện và định vị trên màng tế bào của GLUT 4, làm Quá tải gốc tự do giảm sự dịch chuyển vị trí của IRS ‐ 1 và kinaza PIP ‐ kinase, phosphoryl hóa serine tại vị trí serine 307 của IRS ‐ 1, kích hoạt các phản ứng viêm. Khiếm khuyết trong Giảm photphoryl hóa thụ thể insulin, phosphoryl hóa photphoryl hóa serine serine tại vị trí 307, ngăn chặn tín hiệu insulin dẫn đến của IRS ‐ 1 ngăn chặn tín hiệu insulin. Hoạt hóa các kinaza serine threonine,gây viêm và làm suy Béo phì yếu tín hiệu insulin.

Rối loạn chức năng ty thể Thúc đẩy căng thẳng oxy hóa, làm suy yếu tín hiệu insulin. Giảm hoạt động khả Giảm số lượng thụ thể insulin, giảm thụ thể chức năng do năng liên kết của thụ đột biến, tự miễn kháng thể chống thụ thể insulin. thể với insulin Đột biến điểm làm thay đổi sự biến đổi bình thường của Đột biến của GLUT 4 GLUT 4, ức chế glucose đi vào các tế bào phụ thuộc và làm suy yếu các đường dẫn tín hiệu tiếp theo. Phá vỡ sự cuộn gấp thích hợp dẫn đến sự tích tụ của Căng thẳng ER protein bị sai lệch.

Suy giảm chức năng tế bào beta của tụy Hai dòng tế bào chính duy trì chức năng chính cho tuyến tụy là dòng tế bào alpha và bêta. Các tác dụng đối kháng bởi insulin được tiết ra từ tế bào bêta và glucagon được tiết ra từ tế bào alpha giúp duy trì lượng đường huyết ổn định trong c máu bằng việc kích hoạt các quá trình khác nhau của việc hấp thu glucose và phân hủy glycogen (Hình 1. Hoạt động của các tế bào tại đảo tụy trong duy trì nồng độ glucose huyết. Các đảo nhỏ tụy có chứa các tế bào alpha và tế bào bêta, tiết ra glucagon và insulin tương ứng.

Insulin và glucagon tác dụng đối kháng lên các cơ quan ngoại vi để kiểm soát lượng đường trong máu. Insulin phát huy tác dụng hạ glucose của nó bằng cách kích thích sự hấp thu glucose ở cơ xương, thông qua việc ức chế sản xuất glucose ở gan và bằng cách làm tan mỡ. Ngược lại, glucagon làm tăng nồng độ glucose tuần hoàn bằng cách tăng gluconeogenesis và lipolysis [99]. Cả hai loại ĐTĐ T1 và ĐTĐ T2 đều có đặc điểm bởi sự sụt giảm khối tế bào bêta giữ chức năng sản xuất insulin để duy trì đường huyết.

Các dấu hiệu chính của ĐTĐ T1 và ĐTĐ T2 chỉ trở nên rõ rệt khi số tế bào bêta trong tụy bị thiếu hụt. Ở bệnh nhân ĐTĐ T1 dấu hiệu khởi phát của bệnh xảy ra khi khối tế bào beta giảm đến dưới mức 20%. Các biện pháp khắc phục khả năng kháng insulin cũng như. Do vậy, những bệnh nhân này cần bù thêm insulin bằng đường uống hoặc tiêm, tuy vậy cũng không thể thay thế chức năng bình thường của tế bào bêta, hậu quả là bệnh tiến triển nặng hơn và dẫn tới những biến chứng mạn tính và tàn tật.

Biến chứng của đái tháo đường típ 2 ĐTĐ là một bệnh tiến triển, nếu bệnh nhân không kiểm soát tốt lượng đường huyết trong máu cũng như duy trì chế độ ăn và luyện tập thì sẽ mắc phải các biến chứng không mong muốn do ĐTĐ gây ra. Các biến chứng cấp tính có thể ảnh hưởng đến tính mạng của bệnh nhân bao gồm: Hôn mê nhiễm toan ceton (Diabetic Ketoacidosis – DKA) và hôn mê tăng áp lực thẩm thấu (Hyperosmolar hyperglycemic syndrome – HHS) [41] [58] [11] [86]. Các biến chứng mạn tính liên quan đến bệnh lý về mạch máu nhỏ như biến chứng về bệnh lý võng mạc và đục thủy tinh thể, microalbumin niệu; ĐTĐ làm tăng nguy cơ các bệnh về mạch vành, động mạch ngoại biên [113]. Việc để lại các biến chứng trên sẽ ảnh hưởng đến chất lượng sống của bệnh nhân, vì vậy với mỗi bệnh nhân mắc ĐTĐ T2 cần có những chiến lược điều trị phù hợp là điều vô cùng quan trọng nhằm kiểm soát được nồng độ đường huyết trong máu.

Điều trị đái tháo đường típ 2 1.Điều trị bằng thuốc ĐTĐ T2 được đặc trưng bởi kháng Insulin giai đoạn đầu và khiếm khiết Insulin giai đoạn sau. Cùng với đó sự tiến triển tự nhiên của ĐTĐ T2 dẫn đến sự phụ thuộc Insulin c Các hướng tiếp cận điều trị ĐTĐ T2 được đưa ra đều dựa trên cơ chế bệnh sinh. Các dòng thuốc khác nhau được xây dựng theo tiêu chuẩn của hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ bao gồm: - Nhóm 1: Nhóm thuốc cải thiện sự đề kháng insulin bao gồm Metformin và TZD (Thiazoliglitazone) bao gồm: Pioglitazone và Rosiglitazone hiện nay đang được khuyến cáo sử dụng. - Nhóm 2: Nhóm thuốc làm tăng khả năng tiết insulin bào gồm nhóm SU (Sulfunylurase) với các thuốc đang lưu hành: Gliburide, Glipizde, Gliclazide, Glibenclamide).