Luận Văn: Nghiên Cứu Thiết Kế Và Áp Dụng Ngư Cụ Chọn Lọc Cho Nghề Khai Thác Hải Sản

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu thiết kế và áp dụng ngư cụ chọn lọc cho một số loại nghề khai thác hải sản, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Nguyễn Văn Kháng
• Trường học: Viện Nghiên Cứu Hải Sản
• Chuyên ngành: Khai thác hải sản
• Đề tài: Nghiên cứu thiết kế và áp dụng ngư cụ chọn lọc cho một số loại nghề khai thác hải sản
• Loại tài liệu: Báo cáo tổng kết khoa học và kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Ngư cụ chọn lọc trong khai thác hải sản

Nghiên cứu tập trung vào việc thiết kế và ứng dụng ngư cụ chọn lọc nhằm nâng cao hiệu quả trong khai thác hải sản. Các thiết bị như TLV (Thiết bị thoát cá con kiểu tấm lưới mắt vuông) và khung sắt được thử nghiệm để đánh giá khả năng chọn lọc. Kết quả cho thấy, TLV20 đạt tỷ lệ thoát cá con từ 50,21% đến 83,33%, trong khi D20 đạt từ 76,20% đến 97,30%. Những thiết bị này không chỉ giúp bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà còn duy trì hiệu quả khai thác.

1.1. Thiết kế và thử nghiệm ngư cụ

Các thiết bị TLV và khung sắt được thiết kế với kích thước lỗ thoát khác nhau. TLV20 được chọn làm thiết bị chính do tính chọn lọc cao và dễ sử dụng. Thiết bị này giúp giảm thiểu tác động đến môi trường và đảm bảo an toàn cho thủy thủ.

1.2. Đánh giá hiệu quả ngư cụ

Kết quả thử nghiệm cho thấy, TLV20 và D20 đều có khả năng chọn lọc tốt đối với các loài cá và mực. TLV20 được ưu tiên do giá thành rẻ và dễ chế tạo, trong khi D20 tuy hiệu quả nhưng nặng nề và kém ổn định.

II. Bảo tồn nguồn lợi thủy sản

Nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của ngư cụ chọn lọc trong việc bảo tồn nguồn lợi thủy sản. Các thiết bị như TLV và khung sắt giúp giảm thiểu việc đánh bắt cá con và các loài không mục tiêu. Điều này góp phần duy trì sự đa dạng sinh học và đảm bảo tính bền vững trong khai thác hải sản.

2.1. Giảm thiểu tác động môi trường

Các thiết bị TLV và khung sắt giúp giảm thiểu tác động đến môi trường biển. Chúng cho phép cá con và các loài không mục tiêu thoát ra, từ đó bảo vệ nguồn lợi thủy sản và duy trì cân bằng sinh thái.

2.2. Chiến lược khai thác bền vững

Việc ứng dụng ngư cụ chọn lọc là một phần quan trọng trong chiến lược quản lý nghề cá bền vững. Nghiên cứu đề xuất sử dụng các thiết bị như TLV20 để đảm bảo hiệu quả khai thác mà vẫn bảo vệ được nguồn lợi thủy sản.

III. Ứng dụng công nghệ ngư cụ

Nghiên cứu đã ứng dụng công nghệ ngư cụ hiện đại để thiết kế các thiết bị chọn lọc. Các thiết bị như TLV và khung sắt được cải tiến để phù hợp với điều kiện ngư trường Việt Nam. Kết quả cho thấy, các thiết bị này không chỉ hiệu quả trong việc đánh bắt mà còn giảm thiểu tác động đến môi trường.

3.1. Cải tiến thiết kế ngư cụ

Các thiết bị TLV và khung sắt được cải tiến để tăng tính chọn lọc và giảm thiểu tác động đến môi trường. TLV20 được chọn làm thiết bị chính do tính hiệu quả và dễ sử dụng.

3.2. Thử nghiệm và đánh giá

Các thiết bị được thử nghiệm trong điều kiện thực tế tại ngư trường Việt Nam. Kết quả cho thấy, TLV20 và D20 đều có khả năng chọn lọc tốt, nhưng TLV20 được ưu tiên do giá thành rẻ và dễ chế tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BTS VNCHS Bé thuû s¶n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n 170 - Lª Lai - H¶i Phßng B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vµ kü thuËt §Ò tµi: “Nghiªn cøu thiÕt kÕ vµ ¸p dông ng− cô chän läc cho mét sè lo¹i nghÒ khai th¸c h¶i s¶n” NguyÔn V¨n Kh¸ng 7368 20/5/2009 H¶i Phßng, th¸ng 9/2006 1 BTS VNCHS Bé thuû s¶n ViÖn Nghiªn cøu H¶i s¶n 170 - Lª Lai - H¶i Phßng B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vµ kü thuËt §Ò tµi: “Nghiªn cøu thiÕt kÕ vµ ¸p dông ng− cô chän läc cho mét sè lo¹i nghÒ khai th¸c h¶i s¶n” NguyÔn V¨n Kh¸ng H¶i Phßng, th¸ng 9/2006 B¶n th¶o viÕt xong th¸ng 11/2005 Tµi liÖu nµy ®−îc chuÈn bÞ trªn c¬ së kÕt qu¶ thùc hiÖn §Ò tµi cÊp Bé, m· sè KHCN. 1 Danh s¸ch c¸n bé tham gia ®Ò tµi Chøc danh trong ®Ò TT Hä vµ tªn §¬n vÞ c«ng t¸c tµi Phßng NCCN khai th¸c 1 ThS. NguyÔn V¨n Kh¸ng Chñ nhiÖm ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n 2 PGS. NguyÔn V¨n §éng Tr−êng §¹i Häc Thuû s¶n Thµnh viªn Phßng NCCN khai th¸c 3 KS.

NguyÔn Phi Toµn Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 4 KS. §oµn V¨n Phô Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 5 KS. Bïi V¨n Tïng Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 6 KS. Lª V¨n B«n Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 7 KS.

TrÇn Ngäc Kh¸nh Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 8 KS. §Æng H÷u Kiªn Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 9 KS. Phan §¨ng Liªm Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 10 KS. L¹i Huy To¶n Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NCCN khai th¸c 11 KS.

Ph¹m V¨n TuyÓn Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NC nguån lîi 12 CN. TrÇn Chu Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NC nguån lîi 13 CN. NguyÔn Hoµi Nam Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NC nguån lîi 14 KS. Cao V¨n Hïng Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Phßng NC nguån lîi 15 CN.

§inh Thµnh §¹t Thµnh viªn ViÖn Nghiªn cøu H¶i S¶n Tr−êng §¹i Häc Thuû s¶n 16 KS. TrÇn Th¸i S¬n Thµnh viªn Nha Trang Tr−êng Trung häc Kü thuËt 17 KS. Hå §×nh H¶i Thµnh viªn Thuû s¶n I Phßng N«ng l©m H¶i s¶n 18 KS. TrÇn V¨n LËp Thµnh viªn TX Hµ Tiªn - Kiªn Giang i Tãm t¾t b¸o c¸o §Ò tµi: “Nghiªn cøu thiÕt kÕ vµ ¸p dông ng− cô chän läc cho mét sè lo¹i nghÒ khai th¸c h¶i s¶n” ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu trong hai n¨m, víi c¸c néi dung chÝnh nh− sau: a.) Nghiªn cøu øng dông c¸c thiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu khung s¾t vµ c¸c thiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu tÊm l−íi m¾t vu«ng (TLV) cho l−íi kÐo ®¸y.

§Ò tµi ®· thùc hiÖn c¸c chuyÕn thÝ nghiÖm víi c¸c thiÕt bÞ cã kÝch th−íc khe hë (lç tho¸t) kh¸c nhau, gåm 9 lo¹i thiÕt bÞ khung s¾t vµ 14 thiÕt bÞ m¾t l−íi vu«ng, ®Ó lùa chän thiÕt bÞ cã tÝnh chän läc tèt. KÕt qu¶ nghiªn cøu cho thÊy: §èi víi thiÕt bÞ d¹ng tÊm l−íi m¾t vu«ng (TLV) ë ®ôt l−íi: C¸c thiÕt bÞ nµy ®· cho c¸ tho¸t tÝnh theo s¶n l−îng khai th¸c ®¹t tõ 53,59 - 66,69% s¶n l−îng c¸ trong c¸c mÎ l−íi vµ kh¶ n¨ng tho¸t tÝnh theo sè l−îng c¸ thÓ ®¹t tõ 69,52 - 83,85% sè l−îng c¸ thÓ cña c¸ trong c¸c mÎ l−íi thÝ nghiÖm. §èi víi thiÕt bÞ d¹ng khung s¾t l¾p ë ®ôt l−íi: C¸c thiÕt bÞ nµy ®· cho c¸ tho¸t tÝnh theo s¶n l−îng khai th¸c ®¹t tõ 63,91 - 86,28% s¶n l−îng c¸ cã trong c¸c mÎ l−íi vµ kh¶ n¨ng tho¸t theo sè l−îng c¸ thÓ cña c¸ qua c¸c thiÕt bÞ khung s¾t tõ 79,51 - 95,78% sè l−îng c¸ thÓ cña c¸ cã trong c¸c mÎ l−íi. Muèn lùa chän ®−îc thiÕt bÞ cã kh¶ n¨ng chän läc tèt, ®Ò tµi ®· dùa vµo kÝch th−íc cho phÐp khai th¸c cña c¸c ®èi t−îng ®¸nh b¾t theo Th«ng t− sè 01/2000/TT-BTS ngµy 28/02/2000 cña Bé Thuû s¶n quy ®Þnh kÝch th−íc cho phÐp khai th¸c cña mét sè ®èi t−îng khai th¸c chÝnh ®Ó ®¸nh gi¸, lùa chän thiÕt bÞ cã tÝnh chän läc tèt, ®ã lµ c¸c thiÕt bÞ sau: ThiÕt bÞ TLV20 lµ thiÕt bÞ ®· cho tõ 50,21 – 83,33% sè l−îng c¸ thÓ cña c¸ chØ vµng, mùc èng, c¸ ®ï vµ c¸ mèi cã kÝch th−íc chiÒu dµi tõ 1-5cm tho¸t ra ngoµi qua thiÕt bÞ vµ thiÕt bÞ nµy cßn h¹n chÕ kh¶ n¨ng tho¸t cña nhãm c¸ cã kÝch th−íc cho phÐp khai th¸c tho¸t ra ngoµi qua thiÕt bÞ.

ThiÕt bÞ D20 lµ thiÕt bÞ cã kh¶ n¨ng chän läc tèt ®èi víi mùc èng, mùc nang, c¸ ®ï, c¸ mèi vµ c¸ chØ vµng. ThiÕt bÞ nµy ®· cho tõ 76,20 - 97,30% sè l−îng c¸ thÓ cña c¸c loµi nãi trªn ë nhãm chiÒu dµi 1 -5 cm tho¸t ra ngoµi qua thiÕt bÞ. Tõ kÕt qu¶ nghiªn cøu, ®Ò tµi nhËn thÊy thiÕt bÞ khung s¾t D20 cho tho¸t víi tû lÖ lín c¸ cã kÝch th−íc nhá, nh−ng kh¸ nÆng nÒ vµ thiÕu æn ®Þnh. Cßn c¸c thiÕt bÞ tÊm l−íi m¾t vu«ng ( TLV) cã gi¸ thµnh rÎ, dÔ chÕ t¹o, dÔ sö dông vµ khi l¾p thiÕt bÞ TLV vµo l−íi kÐo kh«ng lµm ¶nh h−ëng nhiÒu ®Õn sù ho¹t ®éng cña l−íi vµ an toµn cho thñy thñ.

H¬n n÷a, dùa vµo tÝnh chän läc cña thiÕt bÞ TLV20 ®· nªu ë trªn lµ kh¸ tèt. V× vËy, ®Ò tµi ii chän thiÕt bÞ kiÓu tÊm l−íi m¾t vu«ng TLV20 ®Ó øng dông vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt cho nghÒ l−íi kÐo ®¸y.) KÕt qu¶ nghiªn cøu øng dông thiÕt bÞ tho¸t rïa biÓn cho l−íi kÐo t«m cña ®Ò tµi t¹i vïng biÓn Kiªn Giang ®· ®−îc thùc hiÖn trªn tµu ®¸nh t«m 168 cv, c¸c thiÕt bÞ ®· nghiªn cøu gåm: thiÕt bÞ tho¸t rïa h×nh ovan; thiÕt bÞ h×nh ch÷ nhËt; thiÕt bÞ h×nh trßn. Dùa vµo kÕt qu¶ nghiªn cøu ®· lùa chän ®−îc thiÕt bÞ h×nh trßn lµ thiÕt bÞ tèt, kh¶ n¨ng gi¶i tho¸t rïa biÓn cña nã ®¹t 100% vµ tû lÖ t«m thÊt tho¸t chØ chiÕm tõ 2,65 - 3,77% tæng s¶n l−îng t«m khai th¸c ®−îc. §©y lµ thiÕt bÞ ®¸p øng ®−îc môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµ cho rïa biÓn tho¸t ra khái l−íi kÐo t«m vµ khi l¾p thªm thiÕt bÞ ®Ó tho¸t rïa biÓn kh«ng lµm ¶nh h−ëng ®Õn kh¶ n¨ng ®¸nh b¾t t«m cña l−íi kÐo.) Nghiªn cøu thiÕt kÕ vµ thÝ nghiÖm c¸c lo¹i thiÕt bÞ tho¸t mùc con cho l−íi chôp mùc lÇn ®Çu tiªn ®−îc thiÕt kÕ vµ thÝ nghiÖm ë ViÖt Nam còng nh− ®èi víi nghÒ c¸ trªn thÕ giíi, mét sè lo¹i thiÕt bÞ ®· ®−îc nghiªn cøu, gåm: ThiÕt bÞ l−íi m¾t vu«ng (LMV);ThiÕt bÞ m¾t l−íi h×nh thoi (LHT);ThiÕt bÞ l−íi m¾t vu«ng b»ng l−íi thÐp (LT) S¶n l−îng cña hä mùc èng chiÕm ®Õn 34,24% s¶n l−îng khai th¸c cña nghÒ l−íi chôp mùc.

L−îng mùc con chiÕm tû lÖ kh¸ cao trong c¸c chuyÕn thÝ nghiÖm v× mùc con ë nhãm kÝch th−íc tõ 1 - 5 cm chiÕm ®Õn 31,24% s¶n l−îng vµ 75,10% sè l−îng c¸ thÓ mùc khai th¸c ®−îc. V× vËy, cÇn ph¶i cã biÖn ph¸p b¶o vÖ ®èi t−îng mùc con b»ng c¸ch øng dông thiÕt bÞ tho¸t mùc. KÕt qu¶ nghiªn cøu ®· ghi nhËn víi cïng kÝch th−íc c¹nh m¾t l−íi nh−ng kh¶ n¨ng tho¸t cña mùc qua thiÕt bÞ tÊm l−íi vu«ng LMV tèt h¬n c¸c thiÕt bÞ cã m¾t l−íi lµ h×nh thoi LHT. ThiÕt bÞ LMV16V ®· cho mùc con ë nhãm chiÒu dµi tõ 1 - 5 cm tho¸t ®Õn 59,40% (tÝnh theo s¶n l−îng cña mùc cã chiÒu dµi ë nhãm kÝch th−íc nµy) vµ ®· cho mùc con ë nhãm chiÒu dµi tõ 1 - 5 cm tho¸t ®Õn 55,20% (tÝnh theo sè l−îng cña mùc cã chiÒu dµi ë nhãm kÝch th−íc nµy cã trong mÎ l−íi).

§©y lµ lo¹i thiÕt bÞ cho mùc con tho¸t tèt vµ æn ®Þnh nhÊt trong tÊt c¶ c¸c lo¹i thiÕt bÞ tho¸t mùc con cho l−íi chôp mùc ®· ®−îc thÝ nghiÖm. §èi víi thiÕt bÞ cã m¾t l−íi h×nh thoi cã c¹nh m¾t l−íi lµ 16 mm (LHT16) ®· cho mùc ë nhãm chiÒu dµi 1 - 5cm tho¸t ®Õn 46,60% theo s¶n l−îng vµ 50,85% theo sè l−îng c¸ thÓ. Nh− vËy, thiÕt bÞ m¾t l−íi h×nh thoi ®· cho mùc nhá tho¸t kh¸ tèt, nÕu øng dông kÕt qu¶ nghiªn cøu ®Ó lùa chän kÝch th−íc m¾t l−íi cña ®ôt l−íi chôp mùc cÇn ph¶i sö dông kÝch th−íc m¾t l−íi a≥16 mm víi hÖ sè rót gän U1= 0,707 ®Ó b¶o vÖ nguån lîi. iii Danh môc C¸c ch÷ viÕt t¾t TT KÝ hiÖu ý nghÜa ch÷ viÕt t¾t 1 BRDs Bycatch reduction devices 2 FAO Food and Agriculture Organisation 3 JTEDs Juvenile and Trash Excluder Devices 4 SEAFDEC Trung t©m ph¸t triÓn nghÒ c¸ §«ng Nam ¸ 5 RES Radial escape Section 6 TED Turtle Excluder Device 7 AusTED ThiÕt bÞ tho¸t rïa cña Autralia 8 NAFTED ThiÕt bÞ tho¸t rïa cña Autralia 9 T TED ThiÕt bÞ tho¸t rïa cña Th¸i Lan 10 SL S¶n l−îng ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu tÊm l−íi m¾t vu«ng cã kÝch th−íc lµ 11 TLV1 1.

12 TLV120 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV1 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 20 mm. 13 TLV125 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV1 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 25 mm. 14 TLV130 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV1 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 30 mm. 15 TLV135 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV1 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 35 mm.

16 TLV140 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV1 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 40 mm. ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu tÊm l−íi m¾t vu«ng cã kÝch th−íc lµ 17 TLV2 2.000 x 800 mm ( n¨m 2003 ) 18 TLV220 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV2 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 20 mm. 19 TLV225 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV2 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 25 mm. 20 TLV230 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV2 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 30 mm.

21 TLV235 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV2 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 35 mm. 22 TLV240 ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu TLV2 cã c¹nh m¾t l−íi lµ 40 mm. ThiÕt bÞ tho¸t c¸ con kiÓu tÊm l−íi m¾t vu«ng cã kÝch th−íc lµ 23 TLV 2.