Nghiên Cứu, Định Danh Thành Phần Hóa Học Trong Dịch Chiết N-Hexane Và Chloroform Từ Hoa Đậu Biếc

Bài viết này tập trung vào việc nghiên cứu và phân tích các thành phần hóa học được tìm thấy trong hoa đậu biếc, một loại… 60 trang · Đại học Đà Nẵng · 2020.

• Tác giả: Phan Quốc Thắng
• Người hướng dẫn: GS. Đào Hùng Cường
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Trong Dịch Chiết N-Hexane Và Chloroform Từ Hoa Đậu Biếc
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ CÂY ĐẬU BIẾC
• 1.2. Phân loại thực vật
• 1.3. Mô tả thực vật
• 1.4. Phân bố và cách trồng
• 1.5. Giá trị sử dụng của Cây Đậu Biếc
• 1.6. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CÂY ĐẬU BIẾC
• 1.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.6.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.6.3. Nghiên cứu về thành phần hóa học từ Cây Đậu Biếc
• 1.6.4. Nghiên cứu về tác dụng dược lý của Cây Đậu Biếc
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. NGUYÊN LIỆU, HÓA CHẤT VÀ DỤNG CỤ
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Phương pháp xác định thông số hóa lý của nguyên liệu
• 2.2.2. Xác định hàm lượng tro
• 2.2.3. Xác định hàm lượng kim loại nặng
• 2.2.4. Phương pháp AAS
• 2.2.5. Phương pháp chiết phân bố (Chiết L/L)
• 2.2.6. Phương pháp định danh các thành phần hóa học
• 2.2.7. Phương pháp UV – VIS
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. XÁC ĐỊNH CÁC THÔNG SỐ HÓA LÝ
• 3.1.1. Độ ẩm mẫu nguyên liệu
• 3.1.2. Hàm lượng tro mẫu nguyên liệu
• 3.1.3. Hàm lượng kim loại nặng trong mẫu nguyên liệu
• 3.2. ĐIỀU CHẾ DỊCH CHIẾT N – HEXANE VÀ DỊCH CHIẾT CHLOROFORM TÁCH TỪ TỔNG CAO METHANOL CỦA HOA ĐẬU BIẾC
• 3.2.1. Sơ đồ điều chế dịch chiết n – Hexane và dịch chiết Chloroform từ tổng cao methanol của Hoa đậu biếc
• 3.2.2. Điều chế dịch chiết n – Hexane của Hoa đậu biếc
• 3.2.3. Điều chế dịch chiết Chloroform của Hoa đậu biếc
• 3.3. ĐỊNH DANH CÁC THÀNH PHẦN HÓA HỌC CÓ TRONG DỊCH CHIẾT N – HEXANE VÀ CHLOROFORM CỦA HOA ĐẬU BIẾC
• 3.3.1. Định danh các thành phần hóa học có trong dịch chiết n – Hexane
• 3.3.2. Định danh các thành phần hóa học có trong dịch chiết Chloroform
• 3.4. NGHIÊN CỨU PHỐI MÀU VỚI HOA ĐẬU BIẾC
• 3.4.1. Quy trình thu nhận chất màu của Hoa đậu biếc
• 3.4.2. Xác định bước sóng hấp thụ cực đại của chất màu Hoa đậu biếc
• 3.4.3. Nghiên cứu phối màu Hoa đậu biếc với dịch màu của Hạt dành dành và dịch màu Củ dền
• 3.4.4. Quy trình thu nhận chất màu từ Hạt dành dành và Củ dền
• 3.4.5. Nghiên cứu phối màu với Hoa đậu biếc
• 3.4.6. Ứng dụng dịch màu Hoa đậu biếc và màu phối của nó làm phụ gia tạo màu cho thực phẩm
• 3.4.7. Kiểm tra chất lượng dịch màu Hoa đậu biếc và màu phối của nó
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Hoa Đậu Biếc

Bài viết này tập trung vào việc nghiên cứu và phân tích các thành phần hóa học được tìm thấy trong hoa đậu biếc, một loại cây quen thuộc ở Việt Nam và nhiều nước châu Á. Hoa đậu biếc không chỉ được biết đến như một loại cây cảnh mà còn có tiềm năng lớn trong việc sử dụng làm phẩm màu tự nhiên và trong y học. Nghiên cứu này đi sâu vào việc xác định các hợp chất có trong dịch chiết từ n-hexane và chloroform, hai dung môi thường được sử dụng trong quá trình chiết xuất các hợp chất hữu cơ. Kết quả của nghiên cứu này sẽ cung cấp thông tin quan trọng về tiềm năng ứng dụng của hoa đậu biếc, đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm. Các nghiên cứu trước đây về cây đậu biếc đã chỉ ra nhiều tác dụng có lợi cho sức khỏe, từ cải thiện trí nhớ đến kháng viêm và chống oxy hóa.

1.1. Giới thiệu về cây hoa đậu biếc Clitoria ternatea

Hoa đậu biếc (Clitoria ternatea L.) là một loại cây thân thảo leo thuộc họ Đậu (Fabaceae). Cây có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới của châu Á và được trồng rộng rãi ở nhiều quốc gia trên thế giới. Ở Việt Nam, hoa đậu biếc được trồng chủ yếu để làm cảnh và sử dụng làm phẩm màu tự nhiên cho thực phẩm. Theo y học cổ truyền Ấn Độ, hoa đậu biếc có tác dụng tăng cường trí nhớ, giảm stress và điều trị nhiều căn bệnh khác. Theo nghiên cứu, cây đậu biếc chứa nhiều hoạt chất tốt cho sức khỏe và đáng chú ý là hoạt chất anthocyanin.

1.2. Ứng dụng truyền thống của hoa đậu biếc trong đời sống

Từ xa xưa, hoa đậu biếc đã được sử dụng trong ẩm thực để tạo màu tự nhiên cho các món ăn như xôi, chè, bánh và đồ uống. Màu xanh lam đặc trưng của hoa đậu biếc được chiết xuất bằng cách ngâm hoa trong nước nóng. Ngoài ra, hoa đậu biếc còn được sử dụng trong y học cổ truyền để điều trị một số bệnh như ho, cảm lạnh và viêm họng. Ở nhiều nước châu Á, hoa đậu biếc còn được sử dụng trong các nghi lễ tôn giáo và làm đẹp.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Phân Tích Thành Phần Hóa Học

Việc nghiên cứu thành phần hóa học của hoa đậu biếc đặt ra nhiều thách thức. Thứ nhất, quá trình chiết xuất và phân tích các hợp chất đòi hỏi các phương pháp phức tạp và thiết bị hiện đại như GC-MS và HPLC. Thứ hai, hàm lượng các hợp chất trong hoa đậu biếc có thể thay đổi tùy thuộc vào nhiều yếu tố như điều kiện trồng trọt, thời gian thu hoạch và phương pháp bảo quản. Cuối cùng, việc xác định cấu trúc và hoạt tính sinh học của các hợp chất mới đòi hỏi sự phối hợp giữa các nhà hóa học, sinh học và dược học. Theo tài liệu gốc, các công trình nghiên cứu về loài thực vật này ở Việt Nam lại vô cùng hiếm cho nên việc nghiên cứu về các thành phần hóa học từ hoa đậu biếc trong điều kiện nước ta hiện nay là rất cần thiết và có ý nghĩa về mặt khoa học.

2.1. Khó khăn trong việc chiết xuất dịch chiết hoa đậu biếc

Chiết xuất các hợp chất từ hoa đậu biếc có thể gặp khó khăn do các hợp chất này thường tồn tại ở nồng độ thấp và có thể bị phân hủy trong quá trình chiết xuất. Việc lựa chọn dung môi chiết xuất phù hợp cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo hiệu quả chiết xuất cao nhất. N-hexane và chloroform là hai dung môi thường được sử dụng trong chiết xuất các hợp chất không phân cực, nhưng việc sử dụng chúng đòi hỏi phải tuân thủ các quy trình an toàn nghiêm ngặt.

2.2. Thách thức trong việc định danh các hợp chất tự nhiên

Việc định danh các hợp chất tự nhiên trong dịch chiết hoa đậu biếc đòi hỏi các kỹ thuật phân tích hiện đại như sắc ký khí khối phổ (GC-MS) và sắc ký lỏng hiệu năng cao (HPLC). Tuy nhiên, việc giải mã phổ và xác định cấu trúc của các hợp chất mới có thể là một thách thức lớn, đặc biệt đối với các hợp chất có cấu trúc phức tạp. Cần phải có các tiêu chuẩn đối chiếu và các cơ sở dữ liệu phổ để so sánh và xác nhận danh tính của các hợp chất.

III. Phương Pháp Chiết Xuất N Hexane và Chloroform Hiệu Quả Nhất

Nghiên cứu này sử dụng n-hexane và chloroform để chiết xuất các hợp chất từ hoa đậu biếc. N-hexane là một dung môi không phân cực, thường được sử dụng để chiết xuất các chất béo, dầu và các hợp chất không phân cực khác. Chloroform là một dung môi có độ phân cực trung bình, có thể chiết xuất các hợp chất có độ phân cực khác nhau. Quá trình chiết xuất bao gồm các bước như ngâm mẫu trong dung môi, lắc hoặc khuấy để tăng cường quá trình hòa tan, lọc để loại bỏ cặn và cô đặc dung môi để thu được dịch chiết. Theo khóa luận, phương pháp chiết phân bố (chiết L/L) được sử dụng trong nghiên cứu.

3.1. Quy trình chiết xuất dịch chiết n hexane từ hoa đậu biếc

Quy trình chiết xuất dịch chiết n-hexane thường bắt đầu bằng việc nghiền nhỏ hoa đậu biếc khô để tăng diện tích tiếp xúc với dung môi. Bột hoa đậu biếc sau đó được ngâm trong n-hexane trong một thời gian nhất định, thường là vài giờ hoặc qua đêm. Hỗn hợp được khuấy hoặc lắc đều để tăng cường quá trình hòa tan các hợp chất. Sau khi ngâm, hỗn hợp được lọc để loại bỏ cặn và dịch chiết được thu thập. Dung môi sau đó được cô đặc bằng phương pháp bốc hơi quay hoặc sử dụng máy cô quay chân không.

3.2. Chi tiết quy trình chiết xuất dịch chiết chloroform

Tương tự như quy trình chiết xuất n-hexane, quy trình chiết xuất chloroform cũng bắt đầu bằng việc nghiền nhỏ hoa đậu biếc khô. Bột hoa đậu biếc được ngâm trong chloroform và khuấy hoặc lắc đều. Sau khi ngâm, hỗn hợp được lọc và dịch chiết được thu thập. Chloroform sau đó được cô đặc bằng phương pháp bốc hơi quay hoặc sử dụng máy cô quay chân không. Việc sử dụng chloroform đòi hỏi phải tuân thủ các biện pháp an toàn nghiêm ngặt do tính độc hại của dung môi này.

IV. Phân Tích GC MS Định Tính Thành Phần Dịch Chiết Cực Chuẩn

Sắc ký khí khối phổ (GC-MS) là một kỹ thuật phân tích mạnh mẽ được sử dụng để định tính thành phần và định lượng các hợp chất hữu cơ trong dịch chiết. GC-MS kết hợp khả năng phân tách của sắc ký khí với khả năng nhận dạng của khối phổ, cho phép xác định các hợp chất dựa trên thời gian lưu và phổ khối của chúng. Dữ liệu GC-MS được sử dụng để xây dựng sắc ký đồ, hiển thị các pic tương ứng với các hợp chất khác nhau trong mẫu. Các pic này được so sánh với các thư viện phổ khối để xác định danh tính của các hợp chất.

4.1. Ý nghĩa của việc sử dụng GC MS trong nghiên cứu hoa đậu biếc

GC-MS đóng vai trò quan trọng trong việc xác định các thành phần hóa học có trong hoa đậu biếc. Kỹ thuật này cho phép xác định các hợp chất như acid béo, terpenoid, flavonoid và các hợp chất thơm khác. Thông tin này rất quan trọng để hiểu rõ hơn về các hoạt tính sinh học và tiềm năng ứng dụng của hoa đậu biếc. Theo như thông tin trong khóa luận, việc định danh các thành phần hóa học có trong dịch chiết n – Hexane và Chloroform của hoa đậu biếc được thực hiện bằng GC-MS.

4.2. Các bước thực hiện phân tích GC MS dịch chiết hoa đậu biếc

Quá trình phân tích GC-MS bao gồm các bước sau: Chuẩn bị mẫu, bao gồm pha loãng dịch chiết và thêm các chất chuẩn nội. Tiêm mẫu vào hệ thống GC, nơi các hợp chất được phân tách dựa trên độ sôi và tương tác với cột sắc ký. Phát hiện các hợp chất bằng khối phổ kế, đo tỷ lệ khối trên điện tích của các ion. Xử lý dữ liệu, bao gồm xác định các pic trong sắc ký đồ và so sánh phổ khối với các thư viện phổ khối để xác định danh tính của các hợp chất.

V. Ứng Dụng Thực Tế Hoa Đậu Biếc Làm Màu Thực Phẩm An Toàn

Một trong những ứng dụng tiềm năng nhất của hoa đậu biếc là làm màu thực phẩm tự nhiên. Màu xanh lam đặc trưng của hoa đậu biếc là do sự hiện diện của các anthocyanin, một loại sắc tố flavonoid có hoạt tính chống oxy hóa. Sử dụng hoa đậu biếc làm màu thực phẩm không chỉ an toàn mà còn có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe. Nghiên cứu này cũng tập trung vào việc nghiên cứu, phối màu tạo chất màu mới từ màu hoa đậu biếc với các màu từ nguyên liệu khác và ứng dụng vào thực phẩm, theo như mục tiêu nghiên cứu được nêu ra ở phần đầu khóa luận.

5.1. Ưu điểm của việc sử dụng sắc tố hoa đậu biếc so với phẩm màu tổng hợp

Sắc tố hoa đậu biếc là một lựa chọn an toàn và tự nhiên hơn so với các phẩm màu tổng hợp, có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Anthocyanin trong hoa đậu biếc có hoạt tính chống oxy hóa, có thể giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do các gốc tự do. Ngoài ra, sắc tố hoa đậu biếc còn có thể mang lại các lợi ích sức khỏe khác như cải thiện thị lực và tăng cường chức năng não.

5.2. Các sản phẩm thực phẩm có thể sử dụng màu từ hoa đậu biếc

Màu từ hoa đậu biếc có thể được sử dụng trong nhiều loại sản phẩm thực phẩm như đồ uống, bánh kẹo, kem, sữa chua, và các món tráng miệng khác. Ở Thái Lan, hoa đậu biếc được sử dụng để tạo màu xanh lam cho trà và các loại đồ uống khác. Ở Malaysia, hoa đậu biếc được sử dụng để tạo màu cho món cơm Nasi Kerabu. Nghiên cứu cũng ứng dụng màu của hoa đậu biếc vào sản phẩm đông xương và xôi.

5.3. Đánh giá độ an toàn của dịch màu hoa đậu biếc khi sử dụng trong thực phẩm

Để đảm bảo an toàn khi sử dụng dịch màu hoa đậu biếc trong thực phẩm, cần phải kiểm tra hàm lượng các kim loại nặng và các chất độc hại khác. Ngoài ra, cần phải đánh giá độ ổn định của màu trong các điều kiện chế biến và bảo quản khác nhau. Các nghiên cứu đã chứng minh rằng anthocyanin trong hoa đậu biếc tương đối ổn định và không gây ra các tác dụng phụ đáng kể khi sử dụng ở nồng độ cho phép.

VI. Kết Luận Tiềm Năng Phát Triển Từ Nghiên Cứu Hoa Đậu Biếc

Nghiên cứu về thành phần hóa học của hoa đậu biếc đã mở ra nhiều triển vọng ứng dụng trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm. Việc xác định các hợp chất có hoạt tính sinh học và phát triển các sản phẩm thực phẩm và dược phẩm từ hoa đậu biếc có thể mang lại lợi ích lớn cho sức khỏe cộng đồng và kinh tế. Tuy nhiên, cần phải có thêm các nghiên cứu sâu hơn để đánh giá đầy đủ tiềm năng của hoa đậu biếc và đảm bảo an toàn khi sử dụng.

6.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo về hoa đậu biếc và các hoạt tính sinh học

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá các hoạt tính sinh học khác của hoa đậu biếc như kháng viêm, kháng khuẩn, và chống ung thư. Cần phải có các nghiên cứu lâm sàng để chứng minh hiệu quả và độ an toàn của hoa đậu biếc trong điều trị các bệnh khác nhau. Ngoài ra, có thể nghiên cứu về việc tối ưu hóa quá trình chiết xuất và bảo quản sắc tố hoa đậu biếc để đảm bảo chất lượng và độ ổn định của sản phẩm.

6.2. Đề xuất các biện pháp phát triển và ứng dụng hoa đậu biếc bền vững

Để phát triển và ứng dụng hoa đậu biếc bền vững, cần phải có các biện pháp bảo tồn nguồn gen và phát triển các giống hoa đậu biếc có năng suất cao và chất lượng tốt. Cần phải khuyến khích việc trồng hoa đậu biếc theo phương pháp hữu cơ để đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường. Ngoài ra, cần phải xây dựng các quy trình chế biến và bảo quản sản phẩm từ hoa đậu biếc theo tiêu chuẩn quốc tế để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Nghiên cứu và sàng lọc các hợp chất thiên nhiên có hoạt tính sinh học từ thực vật là hướng đi trọng tâm trong hóa học tự nhiên và phát triển dược phẩm. Tại Việt Nam, cây đậu biếc (Clitoria ternatea L.) thường được biết đến và sử dụng chủ yếu trong dân gian như một nguồn nguyên liệu trích xuất phẩm màu phục vụ chế biến thực phẩm. Tuy nhiên, các giá trị dược lý học hiện đại của loài thực vật này ít được phổ biến trong nước, dù trên thế giới đã có nhiều công trình thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng ghi nhận tiềm năng điều trị bệnh.

Cây đậu biếc thuộc họ Đậu (Fabaceae), chứa nhiều nhóm hoạt chất sinh học giá trị, tiêu biểu là các hợp chất màu nhóm anthocyanin. Theo y học cổ truyền Ấn Độ (Ayurveda), loài cây này từ lâu đã được ứng dụng trong các bài thuốc an thần, giảm căng thẳng và tăng cường trí nhớ. Các nghiên cứu dược lý quốc tế ghi nhận dịch chiết từ các bộ phận khác nhau của cây đậu biếc thể hiện hoạt tính kháng khuẩn, kháng viêm, giảm đau, chống oxy hóa và ức chế tế bào ung thư. Mặc dù vậy, phần lớn các công trình khoa học trên thế giới trước đây chỉ tập trung khảo sát rễ, thân, lá và hạt mà chưa đi sâu vào thành phần hóa học của bộ phận hoa. Tại Việt Nam, cây đậu biếc chưa được ghi nhận trong Dược điển Việt Nam IV cũng như các tài liệu dược liệu kinh điển, khiến dữ liệu khoa học về thành phần hóa thực vật của hoa đậu biếc trong nước còn rất hạn chế.

Xuất phát từ thực tế đó, tác giả Phan Quốc Thắng thực hiện đề tài khóa luận cử nhân Hóa học: "Nghiên cứu, định danh thành phần hóa học có trong dịch chiết n – Hexane và Chloroform và ứng dụng làm màu thực phẩm từ Hoa đậu biếc" tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng dưới sự hướng dẫn của GS. Đào Hùng Cường, hoàn thành vào tháng 6 năm 2020.

Mục tiêu nghiên cứu được xác định cụ thể theo văn bản:

1. Xác định các thành phần hóa học trong dịch chiết n-Hexane từ tổng cao methanol của Hoa đậu biếc;
2. Xác định các thành phần hóa học trong dịch chiết Chloroform từ tổng cao methanol của Hoa đậu biếc;
3. Nghiên cứu, phối màu tạo chất màu mới từ màu hoa đậu biếc với các màu từ nguyên liệu khác và ứng dụng vào thực phẩm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Mẫu hoa đậu biếc khô thu mua tại chợ Hòa Khánh, quận Liên Chiểu, thành phố Đà Nẵng; nguyên liệu phụ trợ phối màu gồm hạt dành dành khô và bột củ dền thu mua tại cùng địa bàn.
• Phạm vi nghiên cứu: Tập trung phân tích các thông số hóa lý cơ bản của nguyên liệu hoa khô; quy trình chiết phân bố lỏng – lỏng bằng hai dung môi n-Hexane và Chloroform từ cao tổng methanol; định danh thành phần hóa học các phân đoạn bằng sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS); xác định phổ hấp thụ phân tử trong vùng khả kiến (UV-VIS) của dịch màu trích ly bằng nước nóng và thử nghiệm phối màu ứng dụng trên nền mẫu thực phẩm (thạch đông sương và xôi).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng trên hệ thống lý thuyết thực vật học, hóa học hợp chất thiên nhiên và các công bố phân tích hóa dược về loài Clitoria ternatea L.:

• Khung lý thuyết hóa thực vật: Tổng hợp các công trình phân lập 10 amino acid tự do trong rễ (Rajagopalan, 1994); hợp chất triterpenoid dạng pentacyclic gồm taraxerol và taraxerone trong rễ (Banerjee và cộng sự, 1963, 1964); hợp chất flavonol glycoside mới 5,7,3',4'-tetrahydroxy-3-methoxy-7-O-alpha-L-rhamnopyranosyl(1->3)-O-beta-D-galactopyranoside (Yadava và Verma, 2003); 5 loại acid béo (palmitic, stearic, oleic, linoleic, linolenic) và các phytosterol (beta-sitosterol, gamma-sitosterol) trong hạt (Joshi và cộng sự, 1981); hệ thống 15 hợp chất anthocyanin nhóm ternatin (A1–D3) có khung cấu trúc Delphinidin-3-malonylglucoside liên kết với D-glucose và p-coumaric acid (Norihiko Terahara và cộng sự, 1990, 1996, 1998); 14 loại flavonol glycoside và 4 hợp chất anthocyanin dẫn xuất của delphinidin từ hoa đậu biếc (Kazuma, 2003). Về nghiên cứu trích ly tại Việt Nam, đề tài tham khảo thông số chiết tách anthocyanin bằng dung môi ethanol của nhóm tác giả Mai Huỳnh Cang, Đỗ Thị Thủy Tiên, Nguyễn Thị Tú (2020).
• Khung lý thuyết dược lý: Khái quát cơ sở thử nghiệm hoạt tính kháng khuẩn qua khuếch tán thạch, kháng viêm gây phù bàn chân chuột bằng carrageenin, giảm đau quặn bằng acid acetic, chống ung thư trên dòng u lympho Dalton (DLA), chống oxy hóa bằng phương pháp ORAC và DPPH, tác dụng hạ đường huyết do alloxan và cơ chế cải thiện trí nhớ thông qua nồng độ acetylcholine (Ach) tại thùy hải mã.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được triển khai đồng bộ:

• Phương pháp xác định chỉ tiêu hóa lý: Xác định độ ẩm bằng phương pháp sấy khô đến khối lượng không đổi ở nhiệt độ 100–105°C; xác định hàm lượng tro tổng số bằng kỹ thuật tro hóa khô (than hóa sơ bộ trên bếp điện đến khi hết khói, nung trong lò nung ở 450–500°C trong 7 giờ đến khối lượng không đổi).
• Phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS): Mẫu tro được hòa tan bằng dung dịch HNO3 2N (pha từ HNO3 68%), lọc định mức lên 50 ml; phân tích hàm lượng kim loại nặng (Pb, Cd, As, Cu, Cr, Zn) trên thiết bị AAS tại Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 2 (Quatest II).
• Phương pháp chiết phân bố lỏng – lỏng (L/L): Chiết phân đoạn từ cao tổng methanol hòa tan trong nước lần lượt với dung môi n-Hexane (độ phân cực yếu) và Chloroform (độ phân cực trung bình); dung dịch chiết được làm khan bằng Na2SO4 khan và cô đuổi dung môi trên máy cất quay chân không kết hợp bếp cách thủy.
• Phương pháp sắc ký khí ghép khối phổ (GC-MS): Phân tích định danh thành phần hóa học các cấu tử bay hơi và kém phân cực trong phân đoạn n-Hexane và Chloroform thực hiện tại Quatest II; sử dụng khí trơ mang mẫu qua cột tách, ion hóa và ghi nhận phổ khối m/z, đối chiếu dữ liệu với thư viện phổ chuẩn.
• Phương pháp quang phổ hấp thụ phân tử tử ngoại – khả kiến (UV-VIS): Thực hiện tại Khoa Hóa – Trường Đại học Sư phạm Đà Nẵng, quét phổ trong dải bước sóng 400–720 nm nhằm xác định bước sóng hấp thụ cực đại ($\lambda_{max}$) của chất màu trích ly từ hoa đậu biếc, hạt dành dành, củ dền và dịch màu thu hồi từ sản phẩm thực phẩm.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu hoàn toàn là dữ liệu thực nghiệm sơ cấp thu nhận trực tiếp từ các phép đo phân tích công cụ và quy trình chế biến thực tế trong phòng thí nghiệm.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan

Chương 1 hệ thống hóa các tài liệu khoa học trong và ngoài nước liên quan đến cây đậu biếc (Clitoria ternatea L.). Về hình thái thực vật, cây thuộc dạng thân thảo leo bò dài 10–15 m, thân mềm có lông nhỏ, lá kép mọc đối gồm 5 lá chét dài 3–4 cm. Hoa có hai dạng cánh đơn và cánh kép với sắc hoa xanh biếc hoặc trắng; quả dẹp dài 7–10 cm chứa 6–8 hạt màu đen bóng. Cây phân bố rộng tại các vùng nhiệt đới châu Á, châu Phi, Trung và Nam Mỹ; tại Việt Nam mọc phổ biến ở các tỉnh miền Trung do thích hợp với khí hậu nóng ẩm.

Về giá trị sử dụng và y học cổ truyền, rễ và hoa đậu biếc được dùng tại Ấn Độ trong chế phẩm Shankhpushpy giúp an thần, bổ não cho trẻ em, đồng thời dùng giải độc côn trùng, lợi tiểu, điều trị táo bón và đau nửa đầu; tại Cuba, nước sắc hoa và rễ dùng hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt và cải thiện chứng thiếu máu (chlorosis). Về tình hình nghiên cứu dược lý quốc tế, chương tổng quan tóm tắt các phát hiện thực nghiệm về khả năng ức chế vi khuẩn, kháng viêm, giảm thể tích khối u lympho DLA, hạ lipid máu và ngăn ngừa viêm loét dạ dày trên mô hình chuột. Đối với thành phần hóa học, tài liệu chỉ rõ hoa đậu biếc tập trung phong phú các sắc tố anthocyanin phức tạp (ternatin từ A1 đến D3) có gốc khung delphinidin liên kết với acid p-coumaric và đường glucose, cùng hệ thống các hợp chất flavonol glycoside gốc kaempferol, quercetin và myricetin. Về nghiên cứu trong nước, tác giả dẫn chứng công trình của Mai Huỳnh Cang và cộng sự (2020) xác lập điều kiện tối ưu chiết anthocyanin bằng ethanol ở tỷ lệ dung môi/nguyên liệu 147/1 (ml/g), 59°C trong 105 phút.

Chương 2: Phương pháp và đối tượng nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết nguồn gốc nguyên liệu, hóa chất thí nghiệm và quy trình triển khai các phương pháp phân tích. Hoa đậu biếc khô sau khi thu mua được phơi thêm 15 phút, bảo quản hộp nhựa kín nơi khô ráo. Hóa chất sử dụng đạt tiêu chuẩn tinh khiết phân tích gồm n-Hexane, Chloroform, HNO3 68% và Na2SO4 khan. Các thiết bị đo đạc chuyên sâu gồm hệ thống GC-MS và máy AAS tại Quatest II (số 2 Ngô Quyền, Đà Nẵng), máy quang phổ UV-VIS tại Khoa Hóa cùng hệ thống tủ sấy, lò nung, máy cất quay chân không.

Chương này trình bày chi tiết công thức tính toán độ ẩm, hàm lượng tro khô và hàm lượng kim loại nặng tính theo mg/kg nguyên liệu khô. Tiếp đó, quy trình chiết phân bố L/L được chuẩn hóa: hòa tan 26,18 g cao tổng methanol của hoa đậu biếc vào nước cất tạo 50 ml dịch nước, lắc chiết 3 lần với n-Hexane (mỗi lần 100 ml, tỷ lệ dung môi/dịch nước 2:1), gom dịch hữu cơ, làm khan và cô quay thu cao phân đoạn n-Hexane; phần dịch nước còn lại tiếp tục lắc chiết 3 lần với Chloroform (mỗi lần 100 ml), làm khan và cô quay thu cao phân đoạn Chloroform. Chương 2 cũng trình bày nguyên lý vận hành của hệ thống sắc ký khí phối hợp phổ khối GC-MS trong việc phân tách cấu tử theo thời gian lưu và bắn phá ion để định danh theo thư viện cấu trúc.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 công bố toàn bộ dữ liệu thực nghiệm và bàn luận khoa học qua 4 nội dung chính:

• Thông số hóa lý nguyên liệu: Mẫu hoa đậu biếc khô đạt độ ẩm trung bình 12,835% (đáp ứng tiêu chuẩn độ ẩm an toàn 10–14% cho bảo quản dược liệu khô chống nấm mốc). Hàm lượng tro toàn phần trung bình đạt 10,525%, phản ánh hàm lượng khoáng vô cơ không bay hơi. Phân tích kim loại nặng bằng AAS cho thấy hàm lượng chì (Pb) là 0,025 mg/L; các nguyên tố độc hại gồm chì (Pb), asen (As), đồng (Cu), crom (Cr) đều nằm trong giới hạn tối đa cho phép theo quy chuẩn. Tuy nhiên, hàm lượng kẽm (Zn) ghi nhận cao hơn ngưỡng quy định, được tác giả lý giải do đặc thù hấp thụ khoáng chất từ thổ nhưỡng và nguồn nước vùng trồng.
• Kết quả điều chế phân đoạn dịch chiết: Từ 26,18 g cao tổng methanol ban đầu, phân đoạn chiết n-Hexane thu được 4,455 g cao cô đặc (chiếm 17,02%); phân đoạn Chloroform thu được 1,873 g cao cô đặc (chiếm 7,15%). Tổng khối lượng hai phân đoạn kém và trung bình phân cực đạt 6,328 g, tương ứng hiệu suất chiết phân bố 24,17%.
• Định danh thành phần hóa học qua GC-MS:
  • Dịch chiết n-Hexane tách được 32 cấu tử, tập trung chủ yếu các acid béo mạch dài, ester và hợp chất terpenoid/sterol kém phân cực. Hợp chất chiếm tỷ lệ cao nhất là 9,12-Octadecadienoic acid (Z,Z)- (chiếm 27,28%, thời gian lưu RT 31,74 phút) và n-Hexadecanoic acid (chiếm 20,04%, RT 29,14 phút, chất có hoạt tính kháng viêm). Ngoài ra còn ghi nhận Octadecanoic acid (chiếm 9,35%, RT 31,66 phút), Palmitoleic acid (RT 28,17 phút), Methyl stearate (RT 30,45 phút), Lupeol (0,38%, RT 37,74 phút), Stigmast-4-en-3-one (0,10%, RT 38,62 phút), beta-Amyrin và alpha-Tocopherol.
  • Dịch chiết Chloroform định danh được 9 cấu tử, đa phần trùng lặp với phân đoạn n-Hexane nhưng hàm lượng thấp hơn nhiều: 9,12-Octadecadienoic acid (Z,Z)- (chiếm 5,49%), n-Hexadecanoic acid (chiếm 3,11%), 2-Methoxy-4-vinylphenol (RT 10,49 phút), Octadecadienoic acid methyl ester 9,12- (RT 17,11 phút) và gamma-Sitosterol (RT 31,21 phút).
• Quy trình trích ly và phối màu thực phẩm: Trích ly màu hoa đậu biếc bằng nước nóng ở điều kiện tỷ lệ rắn/lỏng R/L = 5 g / 150 ml, 70°C trong 60 phút, lọc qua vải và giấy lọc thu được dịch màu xanh đậm có bước sóng hấp thụ cực đại $\lambda_{max} = 618$ nm. Dịch màu hạt dành dành trích ly cùng điều kiện cho dịch màu vàng cam có $\lambda_{max} = 440$ nm. Dịch màu củ dền trích ly cho màu đỏ tím có $\lambda_{max} = 530$ nm. Nghiên cứu tiến hành phối màu theo cặp và phối ba tỷ lệ thể tích để tạo dải màu mới: kết hợp hoa đậu biếc với hạt dành dành tạo hệ màu xanh lục/xanh lá cây; kết hợp hoa đậu biếc với củ dền tạo màu tím tím than/cánh sen; kết hợp cả ba tạo màu trung gian. Các dịch màu phối được ứng dụng thực tế để tạo màu cho bánh đông sương (thạch) và nấu xôi nếp; phổ UV-VIS đo lại sau quá trình chế biến nhiệt xác nhận độ bền màu và sự ổn định của hệ sắc tố.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm định lượng chi tiết về các thông số hóa lý, hiệu suất trích ly và quang phổ của hoa đậu biếc khô:

Thông số phân tích	Phương pháp	Kết quả thực nghiệm	Đánh giá / Quy chuẩn
Độ ẩm nguyên liệu	Sấy khô 105°C	12,835%	Đạt chuẩn bảo quản (10–14%)
Hàm lượng tro tổng	Nung khô 450–500°C	10,525%	Hàm lượng khoáng vô cơ
Hàm lượng Chì (Pb)	AAS (SMEWW 3113B:2017)	0,025 mg/L	Dưới ngưỡng giới hạn cho phép
Hàm lượng As, Cu, Cr	AAS	Đạt chuẩn an toàn	Dưới ngưỡng giới hạn cho phép
Hàm lượng Kẽm (Zn)	AAS	Vượt quy chuẩn	Cần kiểm soát liều lượng dùng
Khối lượng dịch chiết n-Hexane	Chiết L/L từ 26,18 g cao tổng	4,455 g (17,02%)	Phân đoạn kém phân cực
Khối lượng dịch chiết Chloroform	Chiết L/L từ 26,18 g cao tổng	1,873 g (7,15%)	Phân đoạn phân cực trung bình
Tổng hiệu suất 2 phân đoạn	Chiết phân bố L/L	6,328 g (24,17%)	Trên tổng cao methanol ban đầu

Đặc trưng quang phổ UV-VIS của các dịch màu tự nhiên trích ly bằng nước nóng (70°C, 60 phút):

Nguồn nguyên liệu màu	Màu sắc cảm quan	Bước sóng cực đại ($\lambda_{max}$)
Hoa đậu biếc (Clitoria ternatea)	Xanh lam đậm	618 nm
Hạt dành dành (Gardenia jasminoides)	Vàng cam	440 nm
Củ dền (Beta vulgaris)	Đỏ tím	530 nm

Giải pháp và kiến nghị tác giả đề xuất:

• Cần lưu ý hàm lượng kẽm (Zn) tồn dư trong hoa đậu biếc cao hơn ngưỡng quy định; người tiêu dùng và cơ sở sản xuất cần kiểm soát liều lượng sử dụng nguyên liệu hoa khô ở mức độ hợp lý, tránh lạm dụng nồng độ cao trong thực phẩm hàng ngày.
• Đề xuất quy trình công nghệ tạo màu tự nhiên kết hợp giữa dịch chiết hoa đậu biếc với hạt dành dành và củ dền để thay thế phẩm màu hóa học độc hại, mở rộng dải màu sắc (xanh lục, tím than, tím hoa cà) ứng dụng an toàn cho các món ăn truyền thống như xôi, chè, bánh đông sương.

Đóng góp khoa học của đề tài:

• Bổ sung dữ liệu thực nghiệm đầu tiên về thành phần hóa học của bộ phận hoa đậu biếc tại khu vực miền Trung Việt Nam, bù đắp khoảng trống nghiên cứu vốn trước đây chỉ tập trung vào rễ, lá hoặc hạt.
• Định danh được 32 hợp chất trong phân đoạn n-Hexane và 9 hợp chất trong phân đoạn Chloroform, chứng minh hoa đậu biếc rất giàu các acid béo thiết yếu (như 9,12-octadecadienoic acid, chiếm 27,28%) và các hoạt chất sinh học (lupeol, stigmast-4-en-3-one, phytosterol) có tiềm năng kháng viêm và chống oxy hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu theo phạm vi khảo sát:

• Nghiên cứu chỉ tập trung định danh các cấu tử kém và trung bình phân cực trong hai phân đoạn dung môi n-Hexane và Chloroform; các phân đoạn phân cực mạnh hơn từ bã nước sau chiết (như ethyl acetate, butanol, nước) chứa phần lớn các hợp chất polyphenol và anthocyanin chính chưa được phân lập và định danh chi tiết bằng LC-MS.
• Nguyên liệu hoa đậu biếc khô khảo sát chỉ thu thập tại một địa điểm thương mại duy nhất (chợ Hòa Khánh, Đà Nẵng), chưa khảo sát so sánh theo mùa vụ, độ tuổi thu hái hoặc thổ nhưỡng các vùng địa lý khác nhau.
• Phương pháp GC-MS mới dừng ở mức so sánh phổ khối với thư viện phổ NIST để định danh tên cấu tử, chưa thực hiện cô lập tinh sạch từng chất đơn lẻ bằng sắc ký cột để xác định cấu trúc bằng phổ cộng hưởng từ hạt nhân (NMR).

Hướng nghiên cứu phát triển tiếp theo:

• Tiếp tục khảo sát định danh thành phần hóa học của các phân đoạn phân cực cao trích từ bã cao chiết methanol của hoa đậu biếc.
• Mở rộng khảo sát nguyên liệu hoa đậu biếc tại nhiều vùng sinh thái khác nhau để đánh giá nguyên nhân biến động hàm lượng kẽm (Zn) và các chỉ tiêu an toàn kim loại nặng.
• Nghiên cứu sâu hơn về độ bền nhiệt, độ bền ánh sáng và sự thay đổi màu sắc theo pH của chất màu phối trong các điều kiện chế biến và bảo quản thực phẩm công nghiệp.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thực nghiệm giá trị cho:

• Giảng viên, sinh viên và học viên cao học chuyên ngành Hóa học (Hóa hợp chất thiên nhiên, Hóa phân tích), Công nghệ Thực phẩm và Dược học quan tâm đến quy trình chiết phân bố lỏng – lỏng và phương pháp xử lý mẫu phân tích thực vật.
• Các nhà nghiên cứu và cơ sở chế biến thực phẩm tự nhiên: Phần quy trình trích ly màu bằng nước nóng (tỷ lệ 5 g / 150 ml ở 70°C trong 60 phút), thông số bước sóng hấp thụ cực đại UV-VIS ($\lambda_{max} = 618$ nm, 440 nm, 530 nm) và phương pháp phối màu là tài liệu thực hành hữu ích để xây dựng công thức phụ gia tạo màu sạch cho xôi, thạch và đồ uống.
• Kỹ thuật viên phân tích kiểm nghiệm: Tham khảo quy trình tro hóa mẫu, chiết acid và thông số đo phổ AAS xác định kim loại nặng theo tiêu chuẩn SMEWW 3113B:2017 cùng điều kiện chạy sắc ký khí khối phổ GC-MS đối với các nhóm acid béo và dẫn xuất sterol.

Câu hỏi thường gặp

1. Độ ẩm và hàm lượng tro của hoa đậu biếc khô trong nghiên cứu đạt bao nhiêu và có ý nghĩa gì?
Mẫu hoa đậu biếc khô đạt độ ẩm trung bình 12,835% và hàm lượng tro toàn phần trung bình 10,525%. Độ ẩm dưới 14% nằm trong ngưỡng tiêu chuẩn kỹ thuật cho phép bảo quản nguyên liệu thực vật khô lâu dài, ngăn ngừa sự phát triển của nấm mốc và vi sinh vật gây hỏng nguyên liệu. Hàm lượng tro 10,525% phản ánh tổng lượng chất vô cơ và muối khoáng không bay hơi tồn tại tự nhiên trong hoa đậu biếc.

2. Hiệu suất thu hồi dịch chiết n-Hexane và Chloroform từ cao tổng methanol là bao nhiêu?
Từ 26,18 g tổng cao methanol ban đầu hòa trong 50 ml dịch nước, quá trình chiết phân bố lỏng – lỏng thu được 4,455 g dịch chiết n-Hexane (đạt tỷ lệ 17,02%) và 1,873 g dịch chiết Chloroform (đạt tỷ lệ 7,15%). Tổng khối lượng dịch chiết thu hồi ở hai phân đoạn là 6,328 g, đạt hiệu suất chiết phân bố 24,17%.

3. Phân tích GC-MS định danh được bao nhiêu hợp chất và cấu tử nào chiếm tỷ lệ cao nhất trong dịch chiết n-Hexane?
Phương pháp GC-MS đã định danh được 32 cấu tử trong phân đoạn n-Hexane. Cấu tử chiếm hàm lượng cao nhất là 9,12-Octadecadienoic acid (Z,Z)- (chiếm 27,28%, thời gian lưu 31,74 phút), tiếp theo là n-Hexadecanoic acid (chiếm 20,04%, thời gian lưu 29,14 phút, hợp chất có hoạt tính chống viêm) và Octadecanoic acid (chiếm 9,35%). Ngoài ra, phân đoạn này còn chứa các hoạt chất sinh học đáng chú ý như lupeol (0,38%), stigmast-4-en-3-one (0,10%), beta-amyrin và alpha-tocopherol.

4. Dịch chiết màu hoa đậu biếc, hạt dành dành và củ dền có bước sóng hấp thụ cực đại là bao nhiêu nm?
Đo quang phổ UV-VIS trong dải bước sóng khả kiến 400–720 nm ghi nhận: dịch màu hoa đậu biếc có $\lambda_{max} = 618$ nm (màu xanh lam đặc trưng của anthocyanin); dịch màu hạt dành dành có $\lambda_{max} = 440$ nm (màu vàng cam); dịch màu bột củ dền có $\lambda_{max} = 530$ nm (màu đỏ tím).

5. Kết quả kiểm tra kim loại nặng bằng phương pháp AAS ghi nhận điểm bất thường nào cần lưu ý?
Các chỉ tiêu kim loại nặng độc hại gồm chì (Pb đạt 0,025 mg/L theo phương pháp SMEWW 3113B:2017), asen (As), đồng (Cu) và crom (Cr) đều thấp hơn giới hạn tối đa cho phép. Tuy nhiên, hàm lượng kẽm (Zn) trong mẫu hoa đậu biếc lại vượt ngưỡng quy chuẩn kỹ thuật cho phép, đòi hỏi phải kiểm soát liều lượng hoa đậu biếc sử dụng trong chế biến thực phẩm để đảm bảo an toàn sức khỏe.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Phan Quốc Thắng đã hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ nghiên cứu thực nghiệm về đặc tính hóa lý, thành phần hóa học phân đoạn kém phân cực và khả năng tạo màu của hoa đậu biếc khô tại Đà Nẵng. Kết quả phân tích GC-MS đã định danh 32 hợp chất trong phân đoạn n-Hexane và 9 hợp chất trong phân đoạn Chloroform, chỉ ra nguồn acid béo và phytosterol phong phú bên cạnh sắc tố tự nhiên. Đề tài đồng thời xây dựng thành công quy trình trích ly dịch màu bằng nước nóng (70°C, 60 phút) và kỹ thuật phối màu hoa đậu biếc với hạt dành dành, củ dền để ứng dụng hiệu quả vào các sản phẩm thực phẩm truyền thống. Dữ liệu công bố đóng góp cơ sở khoa học thực nghiệm có giá trị cho việc chuẩn hóa và khai thác nguồn nguyên liệu hoa đậu biếc trong ngành thực phẩm và hóa dược tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan (13 trang); Chương 2: Phương pháp và đối tượng nghiên cứu (7 trang); Chương 3: Kết quả và bàn luận (24 trang). SVTH: PHAN QUỐC THẮNG Trang 2 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: GS. ĐÀO HÙNG CƢỜNG CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN 1. TỔNG QUAN VỀ CÂY ĐẬU BIẾC [26] 1.

Tên gọi Tên khoa học: Clitoria ternatea L. Tên thông thường: Hoa đậu biếc, Cây đậu biếc, Dây đậu biếc. Tên tiếng Anh: Blue pea flower, Butterfly pea flower, Blue bellvine flower. Phân loại thực vật Giới (Regnum): Thực vât (Plantae).

Mô tả thực vật - Hoa đậu biếc là cây thân thảo leo, thường được leo thành giàn hay leo cột, bờ rào, cây bò dài khoảng 10 – 15m (Hình 1.1); - Thân mềm, có lông nhỏ, phát triển mạnh, thân dẻo, có thể bám quanh vật chủ, hay những cá thể xung quanh; - Lá thuộc dạng kép mọc đối và có cuốn dài, lá cũng có lông, thông thường một lá lớn có 5 lá nhỏ mọc đối nhau, mỗi lá chét như vậy dài khoảng 3 – 4 cm; - Hoa có hai loại, hoa kép và hoa cánh đơn, mùi thơm nhẹ, màu hoa có 2 màu là màu xanh và màu trắng nhưng phổ biến nhất là màu xanh, cuốn nhỏ dài 4 – 7 mm. Lá Bắc con không rụng có dạng hình trứng tròn dài 1 – 1,5 cm, đài hoa nhỏ, có ít lông mịn. Ống tràng hoa hình chuông, thùy hình tam giác hoặc thuôn, ở chính giữa hoa có màu vàng nhạt hay màu trắng rất nổi bật; - Quả cây đậu biếc dài hơi dẹp dài khoảng 7 – 10 cm bên trong có hạt nhỏ, lúc non có màu xanh khi già chuyển sang màu nâu; - Hạt được bao bọc bởi quả của nó, một quả thường có 6 – 8 hạt, hạt có đốm nhỏ, bóng và có màu đen. SVTH: PHAN QUỐC THẮNG Trang 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: GS.

ĐÀO HÙNG CƢỜNG Hình 1. Cây đậu biếc 1. Phân bố và cách trồng [1] Cây đậu biếc phân bố chủ yếu ở các nước Châu Á có nền khí hậu nhiệt đới như Ấn Độ, Philippin, Việt Nam… Loài thực vật này còn phân bố ở vùng Nam Mỹ, Trung Mỹ như Paraguay, Argentina, Mexico, Brazil…Cây còn phân bố ở các nước Châu Phi như Sudan, Kenya, Burundi, Cameroon… và các vùng Caribean, Madagascar. Có thể thấy cây đậu biếc có sự phân bố rộng rãi trên các lục địa Châu Mỹ, Châu Á và Châu Phi.

Ở Việt Nam cây được tìm thấy chủ yếu tại miền Trung vì ở đây có khí hậu nóng ẩm thích hợp cho loài cây này phát triển. Cây đậu biếc ưa nắng nhưng chịu râm một phần, dễ trồng và chăm sóc. Khi trồng phải bắt cột cắm dè cho cây bám theo, đến khi cây cao và bò dài thì làm dàn hay tìm vật chủ cho cây bò lên. Cây đậu biếc phát triển ở những nơi khắc nghiệt nhưng tốt nhất nên trồng ở những nơi có đất màu mỡ, đầy đủ chất dinh dưỡng, khi trồng cần phải bón phân hữu cơ để cây phát triển cứng cáp.

Cây ưa ẩm nhưng thoát nước tốt, lúc trưởng thành thì không cần phải tưới nước nhiều, chỉ cần tưới từ 3 đến 4 lần. Giá trị sử dụng của Cây Đậu Biếc [1] Y học cổ truyền Ấn Độ coi cây đậu biếc như một phương thuốc quý để chữa trị nhiều căn bệnh, bằng việc sử dụng nhiều bộ phận khác nhau từ như rễ, hạt, lá, hoa. SVTH: PHAN QUỐC THẮNG Trang 4 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP GVHD: GS. ĐÀO HÙNG CƢỜNG Các hoạt chất chiết xuất từ cây đậu biếc được ứng dụng làm chế phẩm Shankhpushpy (Hình 1.2) có tác dụng bổ não và cải thiện trí nhớ cho trẻ.