Luận văn thạc sĩ về Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1930-1975

Đề tài khảo sát thạc sĩ Phật giáo tại Khánh Hòa (1930-1975) với dữ liệu thực nghiệm, giải pháp cụ thể cho bài toán thực tế chuyên ngành

• Tác giả: Trần Tấn Tâm (Thích Nhuận Chương)
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thanh Hằng
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tôn giáo học
• Đề tài: Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1930-1975
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHÁNH HÒA VÀ PHẬT GIÁO Ở KHÁNH HÒA
• 1.1. Khái quát chung về Khánh Hòa
• 1.2. Quá trình du nhập, phát triển và đặc điểm của Phật giáo ở Khánh Hòa
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CỦA PHẬT GIÁO Ở KHÁNH HÒA GIAI ĐOẠN 1930 – 1975
• 2.1. Thực trạng của Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1930 - 1945
• 2.2. Thực trạng của Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1945 - 1975
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: VAI TRÒ CỦA PHẬT GIÁO KHÁNH HÒA GIAI ĐOẠN 1930 - 1975 VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI PHẬT GIÁO VIỆT NAM HIỆN NAY
• 3.1. Vai trò của Phật giáo Khánh Hòa giai đoạn 1930 - 1975
• 3.2. Ý nghĩa đối với Phật giáo Việt Nam hiện nay
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái quát chung về Khánh Hòa và Phật giáo ở Khánh Hòa

Khánh Hòa, một tỉnh ven biển miền Trung Việt Nam, đã có một lịch sử lâu dài và phong phú về Phật giáo. Từ nửa sau thế kỷ XVII, Phật giáo đã du nhập vào vùng đất này, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa và tinh thần của người dân nơi đây. Quá trình phát triển của Phật giáo ở Khánh Hòa gắn liền với sự hình thành các ngôi chùa, cơ sở thờ tự và các hoạt động tôn giáo. Đặc biệt, Phật giáo đã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì bản sắc văn hóa dân tộc, đồng thời là chỗ dựa tinh thần cho người dân trong những thời kỳ khó khăn. Theo tài liệu, Phật giáo đã không chỉ là một tôn giáo mà còn là một phần của di sản văn hóa của Khánh Hòa, thể hiện qua các lễ hội, phong tục tập quán và các hoạt động cộng đồng. Sự phát triển của Phật giáo ở Khánh Hòa không chỉ phản ánh sự giao thoa giữa các nền văn hóa mà còn là minh chứng cho sự kiên cường của người dân nơi đây trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống.

1.1. Quá trình du nhập và phát triển của Phật giáo ở Khánh Hòa

Quá trình du nhập của Phật giáo vào Khánh Hòa diễn ra từ thế kỷ XVII, khi người Việt di cư vào vùng đất này. Phật giáo đã nhanh chóng hòa nhập với văn hóa địa phương, tạo nên một hình thức tôn giáo đặc sắc. Các ngôi chùa đầu tiên được xây dựng không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm văn hóa, giáo dục cho cộng đồng. Trong giai đoạn 1930-1975, Phật giáo ở Khánh Hòa đã trải qua nhiều thăng trầm, từ sự phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ chấn hưng đến những khó khăn trong thời kỳ chiến tranh. Các hoạt động của Phật giáo không chỉ dừng lại ở việc thờ cúng mà còn mở rộng ra các lĩnh vực giáo dục, văn hóa và xã hội. Những nhân vật tiêu biểu như Hòa thượng Thích Quảng Đức đã góp phần làm rạng danh Phật giáo Khánh Hòa, thể hiện tinh thần yêu nước và lòng kiên trung của người dân nơi đây.

II. Thực trạng của Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1930 1975

Giai đoạn 1930-1975 là thời kỳ quan trọng trong lịch sử phát triển của Phật giáo ở Khánh Hòa. Trong giai đoạn này, Phật giáo không chỉ phát triển về số lượng mà còn về chất lượng. Các ngôi chùa được xây dựng và nâng cấp, các hoạt động tôn giáo diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo tín đồ tham gia. Phật giáo đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Khánh Hòa. Tuy nhiên, giai đoạn này cũng chứng kiến nhiều thách thức, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh. Phật giáo đã phải đối mặt với sự đàn áp và khó khăn, nhưng vẫn giữ vững được vai trò của mình trong việc bảo tồn văn hóa và tinh thần dân tộc. Các hoạt động từ thiện, cứu trợ trong thời kỳ chiến tranh đã thể hiện rõ nét tinh thần nhân ái của Phật giáo. Những đóng góp này không chỉ giúp đỡ người dân trong lúc khó khăn mà còn khẳng định vị thế của Phật giáo trong xã hội.

2.1. Thực trạng của Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1930 1945

Trong giai đoạn 1930-1945, Phật giáo ở Khánh Hòa đã có những bước phát triển đáng kể. Các hoạt động tôn giáo diễn ra sôi nổi, với nhiều ngôi chùa được xây dựng và nâng cấp. Phật giáo đã trở thành một phần quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của người dân. Các lễ hội, nghi lễ tôn giáo được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo tín đồ tham gia. Tuy nhiên, giai đoạn này cũng chứng kiến sự xuất hiện của nhiều thách thức, đặc biệt là sự can thiệp của chính quyền thực dân. Dù vậy, Phật giáo vẫn giữ vững được vai trò của mình trong việc bảo tồn văn hóa và tinh thần dân tộc.

2.2. Thực trạng của Phật giáo ở Khánh Hòa giai đoạn 1945 1975

Giai đoạn 1945-1975, Phật giáo ở Khánh Hòa tiếp tục phát triển mạnh mẽ, đặc biệt trong bối cảnh đất nước đang diễn ra nhiều biến động. Phật giáo không chỉ là nơi thờ tự mà còn là trung tâm hoạt động xã hội, văn hóa. Các hoạt động từ thiện, cứu trợ được tổ chức thường xuyên, thể hiện tinh thần nhân ái của Phật giáo. Tuy nhiên, giai đoạn này cũng chứng kiến nhiều khó khăn, đặc biệt là trong thời kỳ chiến tranh. Phật giáo đã phải đối mặt với sự đàn áp và khó khăn, nhưng vẫn giữ vững được vai trò của mình trong việc bảo tồn văn hóa và tinh thần dân tộc.

III. Vai trò của Phật giáo Khánh Hòa giai đoạn 1930 1975 và ý nghĩa đối với Phật giáo Việt Nam hiện nay

Vai trò của Phật giáo Khánh Hòa trong giai đoạn 1930-1975 không chỉ dừng lại ở việc thờ cúng mà còn mở rộng ra các lĩnh vực giáo dục, văn hóa và xã hội. Phật giáo đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Khánh Hòa. Các hoạt động từ thiện, cứu trợ trong thời kỳ chiến tranh đã thể hiện rõ nét tinh thần nhân ái của Phật giáo. Những đóng góp này không chỉ giúp đỡ người dân trong lúc khó khăn mà còn khẳng định vị thế của Phật giáo trong xã hội. Ý nghĩa của Phật giáo Khánh Hòa đối với Phật giáo Việt Nam hiện nay là rất lớn. Những giá trị văn hóa, tinh thần mà Phật giáo Khánh Hòa đã xây dựng trong quá khứ vẫn còn nguyên giá trị và có thể được phát huy trong bối cảnh hiện nay. Việc nghiên cứu và bảo tồn những giá trị này là cần thiết để góp phần vào sự phát triển bền vững của Phật giáo Việt Nam.

3.1. Vai trò của Phật giáo Khánh Hòa giai đoạn 1930 1975

Trong giai đoạn 1930-1975, Phật giáo Khánh Hòa đã đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì bản sắc văn hóa dân tộc. Các hoạt động tôn giáo diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo tín đồ tham gia. Phật giáo đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người dân Khánh Hòa. Những nhân vật tiêu biểu như Hòa thượng Thích Quảng Đức đã góp phần làm rạng danh Phật giáo Khánh Hòa, thể hiện tinh thần yêu nước và lòng kiên trung của người dân nơi đây.

3.2. Ý nghĩa đối với Phật giáo Việt Nam hiện nay

Ý nghĩa của Phật giáo Khánh Hòa đối với Phật giáo Việt Nam hiện nay là rất lớn. Những giá trị văn hóa, tinh thần mà Phật giáo Khánh Hòa đã xây dựng trong quá khứ vẫn còn nguyên giá trị và có thể được phát huy trong bối cảnh hiện nay. Việc nghiên cứu và bảo tồn những giá trị này là cần thiết để góp phần vào sự phát triển bền vững của Phật giáo Việt Nam. Các hoạt động từ thiện, cứu trợ của Phật giáo Khánh Hòa trong quá khứ là những bài học quý giá cho các thế hệ hiện tại và tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phật giáo (PG) là một trong những tôn giáo lâu đời và có ảnh hưởng sâu rộng tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Khánh Hòa (KH) – một vùng đất có vị trí địa lý chiến lược và đa dạng về văn hóa, dân tộc. Với diện tích khoảng 5.197 km² và dân số hơn 1 triệu người, KH là nơi sinh sống của 36 dân tộc, trong đó dân tộc Kinh chiếm 94,1% và các dân tộc thiểu số như Raglai, Cơ-ho, Ê-đê chiếm tỷ lệ nhỏ hơn. PG tại KH phát triển mạnh mẽ, chiếm khoảng 17% dân số tỉnh và 59% tín đồ tôn giáo toàn tỉnh, với hơn 400 cơ sở tự viện và gần 1.200 Tăng Ni. Giai đoạn 1930-1975 là thời kỳ chuyển mình quan trọng của PGKH, đánh dấu sự phục hồi và phát triển sau nhiều năm suy thoái, đồng thời thể hiện vai trò tích cực trong đời sống xã hội và phong trào yêu nước.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung làm rõ quá trình du nhập, phát triển, đặc điểm và vai trò của PGKH trong giai đoạn 1930-1975, đồng thời đánh giá ý nghĩa của những đóng góp này đối với PG Việt Nam và xã hội hiện nay. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ các cơ sở PG trên địa bàn tỉnh KH trong khoảng thời gian từ năm 1930 đến 1975, với trọng tâm phân tích các hoạt động tôn giáo, văn hóa, giáo dục và xã hội của PG. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa tôn giáo, đồng thời cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển PG và quản lý tôn giáo tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử-logic để phân tích sự phát triển của PGKH trong bối cảnh lịch sử xã hội. Lý thuyết thực thể tôn giáo được sử dụng để làm rõ ba khía cạnh chính: niềm tin tôn giáo, thực hành tôn giáo và cộng đồng tôn giáo. Bên cạnh đó, lý thuyết cấu trúc chức năng giúp nhận diện các chức năng xã hội của PG trong việc duy trì niềm tin, tổ chức thực hành và xây dựng cộng đồng tín đồ. Các khái niệm chính bao gồm: chấn hưng Phật giáo, truyền giáo, nghi lễ Phật giáo, giáo dục Phật giáo và vai trò xã hội của tôn giáo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận sử học kết hợp đa ngành, bao gồm dân tộc học, tôn giáo học, xã hội học và văn hóa học nhằm đảm bảo tính khách quan và toàn diện. Nguồn dữ liệu chính gồm tư liệu thư tịch, ấn phẩm lịch sử, hiện vật như tượng Phật, văn bia, câu đối, liễn thờ, bản sắc phong, bài minh, bài ký trên chuông đại hồng chung tại các chùa trên địa bàn tỉnh KH. Ngoài ra, dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn sâu các vị lãnh đạo PG, cao tăng lớn tuổi và phật tử cao niên, cùng với phương pháp điền dã khảo cứu tại các tự viện.

Cỡ mẫu phỏng vấn gồm khoảng 15-20 nhân vật chủ chốt, được chọn theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích nhằm đảm bảo thu thập thông tin chuyên sâu. Phân tích dữ liệu được thực hiện theo phương pháp phân tích nội dung và tổng hợp, đối chiếu các nguồn tư liệu để xác thực thông tin. Timeline nghiên cứu kéo dài từ năm 2018 đến 2020, bao gồm giai đoạn thu thập tư liệu, phỏng vấn, phân tích và hoàn thiện luận văn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển cơ sở thờ tự và tăng số lượng Tăng Ni: Trong giai đoạn 1930-1945, PGKH xây dựng thêm 26 ngôi chùa mới, chiếm 6,3% tổng số 409 chùa hiện có. Từ 1930 đến 1975, có khoảng 193 ngôi chùa được xây dựng, chiếm 47,1% tổng số chùa hiện tại. Số lượng Tăng Ni cũng tăng đáng kể, với hơn 1.195 Tăng Ni và 241 chức sắc vào năm 2019.

2. Hoạt động nghi lễ và giáo dục Phật giáo: Giai đoạn này tổ chức được 4 giới đàn lớn, thu hút tu sĩ từ các tỉnh lân cận như Bình Định, Phú Yên, Ninh Thuận. Hình thức giáo dục chủ yếu là gia giáo và lớp tùng hạ, đào tạo nhiều thế hệ tăng tài có đóng góp lớn cho phong trào chấn hưng PG. Các nghi lễ cầu an, cầu siêu được tổ chức thường xuyên, đáp ứng nhu cầu tâm linh của tín đồ.

3. Vai trò xã hội và phong trào yêu nước: PGKH không chỉ là chỗ dựa tinh thần mà còn là trung tâm hoạt động cách mạng trong các cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ. Nhiều chùa trở thành căn cứ cách mạng, nơi nuôi giấu cán bộ, dự trữ lương thực. Hàng chục vị tăng ni và phật tử đã trực tiếp tham gia kháng chiến, nhiều người hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc.

4. Đặc điểm văn hóa và truyền thống: PGKH mang đậm sắc thái miền Trung, chịu ảnh hưởng nghi lễ, kiến trúc cung đình Huế. PG chủ yếu thuộc dòng thiền Lâm Tế, phát triển trong cộng đồng người Kinh, ít lan rộng trong dân tộc thiểu số do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan. Văn học dân gian PG phát triển mạnh, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển mạnh mẽ của PGKH trong giai đoạn 1930-1975 phản ánh sự phục hồi sau thời kỳ suy thoái dưới triều Nguyễn và ách đô hộ thực dân Pháp. Việc xây dựng nhiều cơ sở thờ tự mới và tổ chức các giới đàn lớn cho thấy sự tăng trưởng về số lượng và chất lượng tu sĩ, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm của PG trong đời sống tinh thần cộng đồng. Các nghi lễ cầu an, cầu siêu không chỉ là hoạt động tôn giáo mà còn là phương tiện gắn kết xã hội, giúp người dân vượt qua khó khăn trong bối cảnh chiến tranh và bất ổn.

Vai trò tích cực của PGKH trong phong trào yêu nước và kháng chiến là minh chứng cho mối quan hệ mật thiết giữa tôn giáo và dân tộc. So với các nghiên cứu trước đây về PG Việt Nam, luận văn làm rõ hơn vai trò cụ thể của PGKH trong các hoạt động cách mạng và xã hội, đồng thời chỉ ra những đặc thù vùng miền trong sinh hoạt tôn giáo và văn hóa. Việc PGKH chủ yếu phát triển trong cộng đồng người Kinh và hạn chế ở dân tộc thiểu số cũng phù hợp với các báo cáo ngành về phân bố tín đồ tôn giáo tại địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ số lượng chùa xây dựng theo từng giai đoạn, bảng thống kê số lượng Tăng Ni và chức sắc qua các năm, cùng sơ đồ mạng lưới các cơ sở hoạt động cách mạng liên quan đến PGKH. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét sự phát triển và vai trò xã hội của PGKH trong giai đoạn nghiên cứu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bảo tồn và phát huy giá trị di sản PGKH: Đề nghị các cơ quan chức năng phối hợp với Giáo hội Phật giáo tỉnh xây dựng chương trình bảo tồn các di tích, chùa cổ và các giá trị văn hóa truyền thống, nhằm giữ gìn bản sắc PGKH. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là Sở Văn hóa – Thể thao và Giáo hội Phật giáo tỉnh.

2. Phát triển hoạt động giáo dục và đào tạo Tăng Ni: Khuyến khích mở rộng các cơ sở đào tạo Phật học, nâng cao chất lượng giảng dạy, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo phù hợp với đặc thù vùng miền. Mục tiêu tăng số lượng Tăng Ni có trình độ chuyên môn trong 5 năm tới, do Giáo hội Phật giáo và các học viện Phật học chủ trì.

3. Mở rộng truyền giáo và phát triển tín đồ trong dân tộc thiểu số: Xây dựng các chương trình truyền giáo bằng ngôn ngữ bản địa, biên soạn kinh điển phù hợp, tổ chức các hoạt động văn hóa – tôn giáo nhằm thu hút đồng bào dân tộc thiểu số. Thời gian triển khai 3 năm, chủ thể là Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh phối hợp với các tổ chức dân tộc.

4. Tăng cường vai trò xã hội của PG trong phát triển cộng đồng: Khuyến khích các hoạt động từ thiện, giáo dục, y tế do PG tổ chức, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân. Đề xuất xây dựng kế hoạch hoạt động xã hội hàng năm, do Giáo hội Phật giáo và chính quyền địa phương phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu tôn giáo và lịch sử: Luận văn cung cấp tư liệu khoa học chi tiết về PGKH, giúp các học giả hiểu sâu sắc về quá trình phát triển và vai trò xã hội của PG tại một vùng miền cụ thể.

2. Giáo hội Phật giáo và các tổ chức tôn giáo: Tài liệu giúp Giáo hội xây dựng chiến lược phát triển, bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng hoạt động giáo dục, truyền giáo phù hợp với đặc thù địa phương.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tôn giáo và văn hóa: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học để hoạch định chính sách quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa tôn giáo, đồng thời hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội gắn với tôn giáo.

4. Sinh viên và học viên ngành tôn giáo học, lịch sử, văn hóa: Đây là nguồn tài liệu tham khảo quý giá cho việc nghiên cứu chuyên sâu về PG Việt Nam, đặc biệt là PG miền Trung và các vấn đề liên quan đến tôn giáo trong lịch sử và xã hội.

Câu hỏi thường gặp

1. Phật giáo du nhập vào Khánh Hòa từ khi nào?
   Phật giáo đã có mặt tại vùng đất Khánh Hòa từ thế kỷ XVII, gắn liền với quá trình di dân người Việt từ Thuận Quảng vào vùng đất mới. Trước đó, vùng đất này từng là trung tâm Phật giáo Chămpa phát triển rực rỡ từ thế kỷ II sau Công nguyên.

2. Phật giáo Khánh Hòa có những đặc điểm gì nổi bật?
   PGKH mang đậm sắc thái miền Trung, chịu ảnh hưởng nghi lễ và kiến trúc cung đình Huế, chủ yếu thuộc dòng thiền Lâm Tế, phát triển trong cộng đồng người Kinh và có truyền thống yêu nước, tham gia tích cực vào các phong trào cách mạng.

3. Vai trò của PGKH trong các cuộc kháng chiến như thế nào?
   PGKH là điểm tựa tinh thần và cơ sở hoạt động cách mạng, nhiều tăng ni và phật tử đã trực tiếp tham gia kháng chiến, nhiều ngôi chùa trở thành nơi nuôi giấu cán bộ, dự trữ lương thực, góp phần quan trọng vào công cuộc giải phóng dân tộc.

4. Hoạt động giáo dục Phật giáo ở Khánh Hòa ra sao trong giai đoạn 1930-1975?
   PGKH duy trì hình thức giáo dục gia giáo và lớp tùng hạ, đào tạo nhiều thế hệ tăng tài có đóng góp lớn cho phong trào chấn hưng PG. Ngoài ra, các trường Bồ Đề và Phật học viện cũng được thành lập để đào tạo Tăng Ni và tín đồ.

5. Làm thế nào để bảo tồn và phát huy giá trị Phật giáo Khánh Hòa hiện nay?
   Cần xây dựng chương trình bảo tồn di tích, phát triển giáo dục Phật giáo, mở rộng truyền giáo trong dân tộc thiểu số và tăng cường các hoạt động xã hội do PG tổ chức, phối hợp chặt chẽ giữa Giáo hội và chính quyền địa phương.

Kết luận

• Phật giáo Khánh Hòa có lịch sử phát triển lâu đời, gắn bó mật thiết với đời sống văn hóa, xã hội và phong trào yêu nước của địa phương trong giai đoạn 1930-1975.
• Giai đoạn này chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ của PGKH qua việc xây dựng nhiều cơ sở thờ tự, tổ chức các giới đàn và phát triển giáo dục tăng ni.
• PGKH đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động xã hội và cách mạng, góp phần bảo vệ và xây dựng đất nước.
• Đặc điểm PGKH mang sắc thái miền Trung, chủ yếu thuộc dòng thiền Lâm Tế, phát triển trong cộng đồng người Kinh và có truyền thống yêu nước sâu sắc.
• Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học để bảo tồn, phát huy giá trị PGKH, đồng thời định hướng phát triển tôn giáo phù hợp với đặc thù vùng miền trong tương lai.

Để tiếp tục phát huy những giá trị này, các cơ quan chức năng, Giáo hội Phật giáo và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ trong việc bảo tồn di sản, phát triển giáo dục và mở rộng hoạt động xã hội. Hành động ngay hôm nay sẽ góp phần giữ gìn và phát triển Phật giáo Khánh Hòa bền vững cho các thế hệ mai sau.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ KHÁNH HÒA VÀ PHẬT GIÁO Ở KHÁNH HÒA 1. Khái quát chung về Khánh Hòa 1. Về vị trí địa lý và dân cư - Về vị trí địa lý: KH là một tỉnh nằm ở khu vực duyên hải Nam Trung Bộ của nước ta. Bản đồ hành chính của tỉnh KH hiện nay cho thấy phía Bắc giáp ba huyện Sông Hinh, Đông Hòa và Tây Hòa tỉnh Phú Yên.

Phía Nam giáp hai huyện Bác Ái và Thuận Bắc của tỉnh Ninh Thuận. Phía Tây giáp hai huyện M’drăk, Krông Bông của tỉnh Đắk Lắk và huyện Lạc Dương của tỉnh Lâm Đồng. Phía Đông giáp biển Đông, trên bán đảo Hòn Gốm, tại mũi Hòn Đôi, huyện Vạn Ninh, chính là điểm cực Đông trên đất liền của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa VN và có tọa độ địa lý từ 12°52’15" đến 11°42’50" vĩ độ Bắc và từ 108°40’33" đến 109°29’55" kinh độ Đông. Chiều dài vào khoảng 150 km, chiều ngang chỗ rộng nhất vào khoảng 90 km.

TP Nha Trang là tỉnh lỵ, là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của KH, có bờ biển đẹp với thế mạnh là phát triển du lịch và nghỉ dưỡng. KH gồm có 2 TP (Nha Trang và Cam Ranh), 1 thị xã (Ninh Hòa), 6 huyện (Vạn Ninh, Diên Khánh, Khánh Sơn, Khánh Vĩnh, Cam Lâm và huyện Đảo Trường Sa), tổng cộng có 145 xã, phường. Tỉnh KH, ngoài phần lãnh thổ trên đất liền, còn có vùng biển, vùng thềm lục địa, các đảo ven bờ và huyện đảo Trường Sa. KH là tỉnh nằm gần với đường hàng hải quốc tế nên có ý nghĩa chiến lược quan trọng về mặt quốc phòng.

Hơn nữa, KH lại là cửa ngõ của Tây Nguyên thông ra biển Đông. Do vị trí địa lý nằm ở đoạn cuối dãy Trường Sơn Nam nên KH có chiều nghiêng theo hướng Tây-Đông, trong đó địa hình núi và bán sơn địa chiếm 3/4 tổng diện tích toàn tỉnh và chia làm ba vùng: Vùng đồng bằng, vùng núi, vùng ven biển và các hải đảo. Diện tích tự nhiên tỉnh KH là 5.197km², chiếm 1,56% diện tích cả nước và xếp hàng thứ 27 trong 64 tỉnh, thành. -Về dân cư: Hiện nay trên địa bàn tỉnh KH có 36 dân tộc đang sinh sống với tổng số dân là 1.

Dân tộc Kinh có khoảng 1.159 -11- Luan van người, tập trung chủ yếu ở các vùng đồng bằng, TP, thị xã, thị trấn, cũng là dân tộc có số lượng đông nhất tỉnh chiếm 94,1% dân số tỉnh. Dân tộc Raglai với 55.844 người sống tập trung chủ yếu ở hai huyện Khánh Sơn, Khánh Vĩnh và rải rác ở tại xã miền núi các huyện Cam Lâm, Diên Khánh, thị xã Ninh Hòa và TP Cam Ranh chiếm 4,5% dân số tỉnh. Dân tộc Cơ-ho có khoảng5.724 người sống chủ yếu ở các khu vực giáp ranh với Lâm Đồng và Đắk Lắk chiếm 0,38 % dân số tỉnh. Dân tộc Ê-đê có khoảng 3.759 người tập trung chủ yếu ở thị xã Ninh Hòa chiếm 0,30% dân số toàn tỉnh.

Dân tộc Hoa khoảng 1.969 người sống chủ yếu ở TP Nha Trang, thị xã Ninh Hòa và huyện Diên Khánh chiếm 0,15% dân số tỉnh. Dân tộc Tày khoảng 1.682 người, dân tộc Nùng có 991 người. Ngoài ra còn có các nhóm dân tộc khác chiếm con số rất nhỏ trong thành phần dân số tỉnh KH như người Mường, người Thái, người Chăm, người Khmer, người Thổ, người Brâu, người Gia Rai, người Ngái, người Ibana, nười Xơ Đăng, người Sán Chay, người Sán Dìu, người Hrê, người Mnông, người Xtiêng, người Bru Vân Kiều, người Cơ Tu, người Giáy, người Gié Triêng, người Mạ, người Khơ mú, người Co, người Chơ Ro, người Xinh Mun, người Chu Ru, Lào, người Chứt. Theo số liệu điều tra ngày 1 tháng 4 năm 2019: Dân số tỉnh KH có 1.107 người, mật độ dân số toàn tỉnh là 225 người/km², nam giới có khoảng 612.513 người (chiếm 49.75% dân số), nữ giới khoảng 618.594 người (chiếm 50.25% dân số); tỷ lệ tăng dân số bình quân từ năm 2009-2019 là 0,62%.

Theo tổng điều tra biến động dân số năm 2019, KH có 520.008 người sinh sống ở khu vực đô thị (chiếm 42,2% dân số toàn tỉnh) và 711.099 người sống ở khu vực nông thôn (chiếm 57,8% dân số toàn tỉnh). Hiện nay, dân số KH phân bố không đều, tập trung đông ở TP Nha Trang (chiếm 1/3 dân số toàn tỉnh). TP Cam Ranh và huyện Diên Khánh mật độ dân số khá cao (400 người/km²), thị xã Ninh Hòa và các huyện Vạn Ninh, Cam Lâm mật độ dân cư trung bình (khoảng 200 người/km²), các huyện miền núi có mật độ dân số tương đối thấp là Khánh Sơn (62 người/km²) và Khánh Vĩnh (29 người/km²). Nơi có mật độ dân số thấp nhất tỉnh là Huyện Đảo Trường Sa (0,39 người/km²).

Về văn hóa, xã hội: -12- Luan van Vị trí địa lý đã ưu đãi cho KH sự đa dạng về bức tranh văn hóa và xã hội, là tỉnh duyên hải có sựđa dạng về địa hình vừa có đồng bằng, vừa có miền núi vừa có cả hải đảo. KH có hai mùa mưa nắng rõ rệt, mùa hè không quá nóng và mùa đông cũng không quá lạnh, khí hậu tương đối ôn hòa do mang tính chất của khối khí hậu đại dương, lại thêm bờ biển dài, cát trắng, phong cảnh hữu tình và đẹp, thích hợp cho việc phát triển ngành du lịch và nghỉ dưỡng. Các huyện miền núi Khánh Sơn, Khánh Vĩnh khí hậu mát mẻ, gầngiống như Đà Lạt và cùng với đó là những thắng cảnh tự nhiên nổi tiếng như Thác Yangbay, Thác Tà Gụ, thác Dốc Quy. Khánh Sơn còn được biết đến bởi di chỉ khảo cổ học Dốc Gạo và những bộ đàn đá cổ sơ nhất của lịch sử loài người.

Chính sự đa dạng về địa hình đã ban cho thiên nhiên KH sự đa dạng và phong phú. Chỉ riêng tại khu bảo tồn thiên nhiên Hòn Bà, các nhà khoa học đã thống kê có 41 loài thực vật, 59 loài động vật quý hiếm có tên trong sách Đỏ (như Vọoc, Gấu), có 559 loài thực vật nhiệt đới bao gồm 401 chi, 120 họ thực vật bậc cao và 4 lớp chim, thú thuộc 27 bộ, 88 họ với 255 loài. Bác sĩ Alexandre Yersin đã từng sống và làm việc tại đây. Song song với những thắng cảnh mà thiên nhiên đã ưu đãi cho KH, từ những bàn tay khối ốc của các bậc tiền nhân đã xây dựng, tôn tạo những công trình kiến trúc, những di tích-văn hóa-lịch sử có giá trị như Bia Võ Cạnh, Tháp Bà Ponagar (Nha Trang), tượng Phật Trắng (chùa Long Sơn), Thành cổ Diên Khánh, nhà Thờ Đá (Nha Trang), Đền thờ Trần Quý Cáp (Diên Khánh), Miếu thờ Trịnh Phong (Diên Khánh), Phủ đường Ninh Hòa, Thành Hời, Đình Phú Cang (Vạn Ninh),…Bên cạnh các di sản văn hóa vật thể là những di sản văn hóa phi vật thể mang sắc thái bản địa như lễ hội Tháp Bà, lễ hội Am Chúa, lễ hội cá Ông, lễ hội cầu ngư, lễ hội ăn mừng lúa mới của người Raglai, lễ hội yến sào.v… Trầm Hương và Yến Sào là hai đặc sản mà thiên nhiên đã ban tặng cho KH.

Về tôn giáo: Hiện nay, toàn tỉnh KH có 7 tôn giáo đang sinh hoạt ổn định và được nhà nước, chính quyền địa phương công nhận tư cách pháp nhân gồm PG, Công giáo, Tin Lành, Cao Đài, PG Hòa Hảo, Giáo hội Phật đường Nam Tông Minh Sư Đạo và Tịnh Độ Cư Sỹ Phật Hội VN. Toàn tỉnh có 620 cơ sở thờ tự tôn giáo, có 2736 chức -13- Luan van sắc, chức việc, tu sĩ và khoảng 386.937 tín đồ, chiếm khoảng 31,4% dân số toàn tỉnh[50]. Trong đó, tín đồ là người dân tộc thiểu số có khoảng 9070 người, chiếm 2,58% tổng số tín đồ các tôn giáo [74]. PG là tôn giáo lâu đời và phát triển mạnh so với các tôn giáo khác trên địa bàn.

PGKH có 409 cơ sở tự viện được công nhận, có 241 chức sắc, 653 chức việc, 1.195 Tăng Ni và 208.536 tín đồ (chiếm 17% dân số và chiếm 59% tín đồ tôn giáo cả tỉnh), tín đồ dân tộc thiểu số 17.369 người (Hoa, Cơ-ho và Raglai) và hàng nghìn người có cảm tình với PG. Bên cạnh PG, các tôn giáo khác cũng phát triển khá mạnh và có ảnh hưởng nhất định đến đời sống tâm linh của người dân nơi đây như: Công giáo: Công giáo du nhập vào vùng đất này cũng khá sớm, vào các năm 1653 có linh mục dòng tên Phêrô Marques và năm 1655 một Linh mục Phanxicô Rivas đã đến giảng đạo tại Dinh Thái Khang, đây được xem là những hoạt động truyền giáo đầu tiên của đạo Công giáo trên vùng đất này. Nhưng đến năm 1671, ngôi giáo xứ Chợ Mới mới được thành lập ở KH (Nha Trang). Điều này đánh dấu mốc lịch sử cho những thành quả đầu tiên trong công tác truyền giáo của đạo Công giáo tại đất KH.

Giám mục Lambert de la Motte là người đã đặt nền móng và xây dựng nên giáo xứ này. Cũng trong năm này (1671), các giáo xứ khác như Nha Trang, Hà Dừa, Bình Cang, Ninh Hòa cũng được thành lập sau đó. Hiện nay, tín đồ Công giáo ở KH sinh hoạt trong Giáo phận Nha Trang. Đây là Giáo phận được hình thành khá sớm (1659) và thay đổi tên gọi trong từng giai đoạn lịch sử (xem phụ lục số 12) và đến năm 1975, tòa thánh Vatican ra quyết định thành lập Giáo phận Nha Trang gồm hai tỉnh KH và Ninh Thuận, từ đó sinh hoạt ổn định cho tới ngày nay [48].

Nhà thờ Đá là nhà thờ chính tòa của Giáo phận Nha Trang. Về tổ chức: Đứng đầu Giáo phận là Giám mục chính tòa do Giáo hoàng bổ nhiệm. Dưới Giám mục có Tòa giám mục, Giám mục Giáo phận còn được hỗ trợ bởi Hội đồng Linh mục Giáo phận gồm 22 linh mục và Ban Tư vấn của Giáo phận gồm 12 linh mục với nhiệm kỳ 5 năm. Ngoài ra, Giáo phận còn có 21 Ban phụ trách các vấn đề mục vụ.

Giáo phận Nha Trang được chia thành 9 Giáo hạt: Vạn Ninh, Nha Trang, Diên Khánh, Cam Lâm, Cam Ranh (thuộc địa giới tỉnh KH) và Ninh -14- Luan van Hải, Phan Rang - Tháp Chàm, Ninh Phước, Ninh Sơn (thuộc địa giới tỉnh Ninh Thuận) với 9 Linh mục Hạt trưởng. Theo số liệu hiện nay (6/2020), toàn tỉnh có 128.416 tín đồ, chiếm 10,4% dân số tỉnh và chiếm 33,1% tổng số tín đồ tôn giáo toàn tỉnh, có 282 linh mục, 623 chức sắc, có 166 cơ sở thờ tự và 5 giáo hạt (Cam Ranh, Cam Lâm, Diên Khánh, Vạn Ninh và Nha Trang). [50]Đại chủng viện Sao Biển là nơi đào tạo linh mục của Giáo phận Nha Trang và các Giáo phận lân cận. Hiện tại Giáo phận Nha Trang có 15 dòng tu (5 dòng tu nam và 9 dòng tu nữ), với 656 nữ tu, 78 nam tu sĩ.