Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi của vooc mông trắng trachypithecus delacouri osgood 1932 trong điều kiện nuôi nhốt tại trung tâm cứu hộ thú linh trưởng cúc phương tỉnh ninh bình

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi của vooc mông trắng trachypithecus delacouri osgood 1932 trong điều, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên

• Tác giả: Đỗ Việt Long
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Đắc Mạnh
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên
• Đề tài: Nghiên Cứu Tập Tính Nghỉ Ngơi Của Voọc Mông Trắng Trong Điều Kiện Nuôi Nhốt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Phân loại thú linh trưởng ở Việt Nam
• 1.2. Một số đặc điểm của giống Trachypithecus
• 1.2.1. Hệ thống phân loại và phát sinh giống Trachypithecus
• 1.2.2. Một số đặc điểm hình thái, sinh thái và tập tính của giống Trachypithecus ở Việt Nam
• 1.2.3. Một số đặc điểm của Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri)
• 1.2.3.1. Vị trí phân loại của loài Voọc mông trắng
• 1.2.3.2. Đặc điểm hình thái của loài Voọc mông trắng
• 1.2.3.3. Một số đặc điểm về sinh học, sinh thái của Voọc mông trắng
• 1.3. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của khu vực nghiên cứu
• 1.3.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.3.2. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 2. PHẦN II: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu chung
• 2.1.2. Các mục tiêu cụ thể
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp kế thừa tài liệu
• 2.3.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.3.3. Phương pháp điều tra thực địa
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. PHẦN III: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 3.1. Hiện trạng nuôi nhốt loài Vọoc mông trắng tại Trung tâm cứu hộ thú Linh trưởng Cúc Phương
• 3.2. Kỹ thuật xây dựng và bố trí nội thất chuồng nuôi, cảnh quan bên ngoài chuồng cho Vọoc mông trắng tại Trung tâm
• 3.3. Chu kỳ hằng ngày và mức độ tiêu tốn thời gian cho hoạt động nghỉ ngơi của Voọc mông trắng
• 3.4. Đặc điểm vị trí nơi nghỉ ngơi của các cá thể Vọoc mông trắng
• 3.5. Mô thức nghỉ ngơi của từng cá thể Vọoc mông trắng
• 3.5.1. Mô thức nghỉ ngơi của cá thể đực trưởng thành (Gil)
• 3.5.2. Mô thức nghỉ ngơi của cá thể bị khuyết tật (Hải)
• 3.5.3. Mô thức nghỉ ngơi của cá thể cái trưởng thành (Loem, CP, Jojo)
• 3.6. Giải pháp cải tiến cách thức bố trí và xây dựng chuồng trại của loài Voọc mông trắng tại Trung tâm
• KẾT LUẬN TỒN TẠI VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Tập Tính Nghỉ Ngơi Voọc Mông Trắng 55 ký tự

Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt là vô cùng quan trọng cho công tác bảo tồn. Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri) là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, hiện đang ở mức rất nguy cấp. Việc hiểu rõ hành vi ngủ, chu kỳ ngủ, và các yếu tố ảnh hưởng đến tập tính sinh hoạt này giúp cải thiện phúc lợi động vật và nâng cao hiệu quả bảo tồn. Bài viết này tổng quan về các khía cạnh liên quan đến tập tính nghỉ ngơi của loài động vật quý hiếm này trong môi trường nuôi nhốt. Nghiên cứu tập trung vào các yếu tố môi trường, chế độ ăn uống, và tương tác xã hội ảnh hưởng đến giấc ngủ và thời gian nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Từ đó, đưa ra các biện pháp cải thiện điều kiện nuôi nhốt, góp phần vào sự phát triển bền vững của quần thể voọc mông trắng.

1.1. Tầm Quan Trọng Nghiên Cứu Tập Tính Nghỉ Ngơi Cho Bảo Tồn

Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi có vai trò then chốt trong bảo tồn voọc mông trắng. Nó cung cấp thông tin quan trọng về nhu cầu sinh học của loài trong điều kiện nuôi nhốt. Thông qua đó, các nhà bảo tồn có thể thiết kế môi trường nuôi nhốt phù hợp hơn, đảm bảo phúc lợi động vật và giảm thiểu stress cho voọc mông trắng. Kết quả nghiên cứu này sẽ là cơ sở khoa học cho việc xây dựng các chương trình bảo tồn hiệu quả, góp phần vào sự phục hồi quần thể voọc mông trắng trong tự nhiên. Việc hiểu rõ thời gian nghỉ ngơi cần thiết, địa điểm nghỉ ngơi ưa thích và các yếu tố ảnh hưởng đến giấc ngủ của voọc mông trắng là chìa khóa để tối ưu hóa môi trường nuôi nhốt và cải thiện sức khỏe tổng thể của chúng.

1.2. Tổng Quan Về Voọc Mông Trắng Và Môi Trường Sống

Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri) là loài linh trưởng đặc hữu của Việt Nam, sinh sống chủ yếu ở các khu vực núi đá vôi. Môi trường sống tự nhiên của chúng đang bị đe dọa nghiêm trọng do mất môi trường sống và săn bắt trái phép. Do đó, việc bảo tồn voọc mông trắng là vô cùng cấp thiết. Các trung tâm cứu hộ đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc và bảo tồn loài động vật quý hiếm này. Tuy nhiên, điều kiện nuôi nhốt có thể khác biệt đáng kể so với môi trường tự nhiên, ảnh hưởng đến tập tính sinh hoạt, bao gồm cả tập tính nghỉ ngơi. Việc nghiên cứu sinh học voọc mông trắng, đặc biệt là tập tính nghỉ ngơi, trong điều kiện nuôi nhốt là cần thiết để đảm bảo chúng có một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc.

II. Vấn Đề Ảnh Hưởng Điều Kiện Nuôi Nhốt Tới Giấc Ngủ Voọc 58 ký tự

Điều kiện nuôi nhốt có thể ảnh hưởng đáng kể đến tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Môi trường không phù hợp, thiếu kích thích, chế độ ăn uống không cân bằng, và tác động của con người có thể gây ra stress và rối loạn giấc ngủ. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, hệ miễn dịch, và khả năng sinh sản của voọc mông trắng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các yếu tố trong môi trường nuôi nhốt có thể ảnh hưởng đến hành vi ngủ và đề xuất các biện pháp cải thiện điều kiện nuôi nhốt để đảm bảo phúc lợi động vật. Mục tiêu là tạo ra một môi trường sống mô phỏng gần nhất với môi trường tự nhiên của voọc mông trắng, từ đó tối ưu hóa tập tính sinh hoạt và sức khỏe của chúng.

2.1. Các Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Tập Tính Nghỉ Ngơi

Nhiều yếu tố trong môi trường nuôi nhốt có thể ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Ánh sáng, tiếng ồn, nhiệt độ, độ ẩm, và cấu trúc chuồng trại đều có thể tác động đến hành vi ngủ và chu kỳ ngủ của chúng. Ví dụ, ánh sáng nhân tạo vào ban đêm có thể làm gián đoạn giấc ngủ tự nhiên của voọc mông trắng. Tương tự, tiếng ồn từ môi trường xung quanh có thể gây ra stress và khó ngủ. Việc thiết kế chuồng trại với nhiều không gian ẩn náu và các yếu tố tự nhiên như cây cối có thể giúp voọc mông trắng cảm thấy an toàn và thoải mái hơn, từ đó cải thiện tập tính nghỉ ngơi.

2.2. Tác Động Của Chế Độ Ăn Uống Đến Chất Lượng Giấc Ngủ

Chế độ ăn uống đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Một chế độ ăn uống không cân bằng, thiếu chất dinh dưỡng, hoặc chứa các thành phần không phù hợp có thể gây ra rối loạn tiêu hóa và ảnh hưởng đến giấc ngủ. Việc cung cấp thức ăn giàu chất xơ và các chất dinh dưỡng cần thiết có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và tăng cường sức khỏe tổng thể của voọc mông trắng. Ngoài ra, thời gian cho ăn cũng cần được xem xét để đảm bảo voọc mông trắng có đủ thời gian tiêu hóa thức ăn trước khi đi ngủ.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tập Tính Ngủ Voọc Tại Cúc Phương 60 ký tự

Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt tại Trung tâm cứu hộ linh trưởng Cúc Phương được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Quan sát trực tiếp, ghi chép thời gian nghỉ ngơi, địa điểm nghỉ ngơi, và các tương tác xã hội trong quá trình nghỉ ngơi. Phỏng vấn nhân viên chăm sóc để thu thập thông tin về chu kỳ ngủ, chế độ ăn uống, và các yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi. Phân tích dữ liệu thu thập được để xác định các mô thức hành vi ngủ và các yếu tố liên quan. Từ đó, đưa ra các đề xuất cải thiện môi trường nuôi nhốt và chế độ chăm sóc để đảm bảo phúc lợi động vật.

3.1. Quan Sát Trực Tiếp Và Ghi Chép Hành Vi Ngủ Của Voọc

Phương pháp quan sát trực tiếp được sử dụng để ghi lại thời gian nghỉ ngơi, địa điểm nghỉ ngơi, tư thế ngủ, và các tương tác xã hội trong quá trình nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Các quan sát được thực hiện vào các thời điểm khác nhau trong ngày và trong các điều kiện thời tiết khác nhau để thu thập dữ liệu toàn diện. Thông tin này giúp xác định các mô thức hành vi ngủ và các yếu tố ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Dữ liệu được ghi lại một cách chi tiết và chính xác để đảm bảo tính tin cậy của nghiên cứu.

3.2. Phỏng Vấn Nhân Viên Chăm Sóc Về Tập Tính Sinh Hoạt Của Voọc

Phỏng vấn nhân viên chăm sóc là một phương pháp quan trọng để thu thập thông tin chi tiết về tập tính sinh hoạt của voọc mông trắng, bao gồm thói quen ăn uống, lịch trình hoạt động, và các quan sát về hành vi ngủ của chúng. Nhân viên chăm sóc thường xuyên tiếp xúc với voọc mông trắng và có thể cung cấp thông tin quý giá về các yếu tố có thể ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi. Các câu hỏi phỏng vấn được thiết kế để khám phá các khía cạnh khác nhau của tập tính nghỉ ngơi, từ thời gian nghỉ ngơi đến địa điểm nghỉ ngơi ưa thích và các yếu tố gây xáo trộn giấc ngủ.

IV. Kết Quả Tập Tính Nghỉ Ngơi Của Voọc Ở Cúc Phương 56 ký tự

Kết quả nghiên cứu cho thấy tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt tại Trung tâm cứu hộ linh trưởng Cúc Phương có những đặc điểm riêng. Thời gian nghỉ ngơi trung bình là [Số liệu]. Địa điểm nghỉ ngơi ưa thích là [Địa điểm]. Các yếu tố như tiếng ồn, ánh sáng, và sự hiện diện của con người có thể ảnh hưởng đến hành vi ngủ của chúng. Tương tác xã hội cũng đóng vai trò quan trọng trong tập tính nghỉ ngơi, với các cá thể thường ngủ gần nhau hoặc chải chuốt cho nhau. Nghiên cứu cũng xác định được các yếu tố cần cải thiện trong môi trường nuôi nhốt để tối ưu hóa tập tính nghỉ ngơi và đảm bảo phúc lợi động vật.

4.1. Phân Tích Thời Gian Và Địa Điểm Nghỉ Ngơi Của Voọc

Phân tích dữ liệu về thời gian nghỉ ngơi cho thấy voọc mông trắng có xu hướng nghỉ ngơi nhiều hơn vào buổi trưa và buổi tối. Địa điểm nghỉ ngơi ưa thích thường là những nơi cao ráo, có bóng mát và ít bị làm phiền. Các cá thể thường chọn các vị trí khác nhau tùy thuộc vào thời gian trong ngày và điều kiện thời tiết. Phân tích này cung cấp thông tin quan trọng về nhu cầu nghỉ ngơi của voọc mông trắng và giúp thiết kế môi trường nuôi nhốt phù hợp hơn.

4.2. Tương Tác Xã Hội Ảnh Hưởng Đến Tập Tính Nghỉ Ngơi

Tương tác xã hội đóng vai trò quan trọng trong tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Các cá thể thường ngủ gần nhau hoặc chải chuốt cho nhau, cho thấy sự gắn kết và tin tưởng trong đàn. Tuy nhiên, các xung đột xã hội cũng có thể ảnh hưởng đến hành vi ngủ của chúng. Việc tạo ra một môi trường sống ổn định và hòa thuận có thể giúp cải thiện tập tính nghỉ ngơi và giảm thiểu stress cho voọc mông trắng.

V. Giải Pháp Cải Thiện Môi Trường Nuôi Nhốt Voọc Mông Trắng 59 ký tự

Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số giải pháp được đề xuất để cải thiện môi trường nuôi nhốt của voọc mông trắng tại Trung tâm cứu hộ linh trưởng Cúc Phương. Giảm thiểu tiếng ồn và ánh sáng nhân tạo vào ban đêm. Cung cấp không gian ẩn náu và các yếu tố tự nhiên như cây cối. Đảm bảo chế độ ăn uống cân bằng và phù hợp. Tăng cường tương tác xã hội tích cực và giảm thiểu xung đột trong đàn. Theo dõi và đánh giá thường xuyên tập tính nghỉ ngơi để điều chỉnh điều kiện nuôi nhốt phù hợp. Áp dụng các biện pháp này sẽ góp phần nâng cao phúc lợi động vật và cải thiện sức khỏe tổng thể của voọc mông trắng.

5.1. Thiết Kế Chuồng Trại Tối Ưu Cho Tập Tính Nghỉ Ngơi

Thiết kế chuồng trại cần được tối ưu hóa để đáp ứng nhu cầu nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Cung cấp nhiều không gian ẩn náu, các vị trí cao ráo để ngủ, và các yếu tố tự nhiên như cây cối. Đảm bảo chuồng trại được thông gió tốt và có ánh sáng tự nhiên. Giảm thiểu tiếng ồn và ánh sáng nhân tạo từ môi trường xung quanh. Các yếu tố này sẽ giúp voọc mông trắng cảm thấy an toàn và thoải mái hơn, từ đó cải thiện tập tính nghỉ ngơi.

5.2. Điều Chỉnh Chế Độ Ăn Uống Để Cải Thiện Giấc Ngủ

Chế độ ăn uống cần được điều chỉnh để đảm bảo cung cấp đủ chất dinh dưỡng và hỗ trợ giấc ngủ của voọc mông trắng. Cung cấp thức ăn giàu chất xơ và các vitamin, khoáng chất cần thiết. Tránh cho ăn quá no hoặc quá muộn vào buổi tối. Đảm bảo voọc mông trắng có đủ nước uống trong ngày. Theo dõi và điều chỉnh chế độ ăn uống dựa trên tập tính sinh hoạt và tình trạng sức khỏe của từng cá thể.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Tập Tính Ngủ Voọc Tương Lai 59 ký tự

Nghiên cứu tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt là quan trọng để cải thiện phúc lợi động vật và bảo tồn loài động vật quý hiếm này. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin hữu ích cho việc thiết kế môi trường nuôi nhốt phù hợp và xây dựng các chương trình bảo tồn hiệu quả. Hướng nghiên cứu tương lai tập trung vào việc khám phá sâu hơn các yếu tố sinh lý và di truyền ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi. Nghiên cứu cũng cần mở rộng phạm vi để so sánh tập tính nghỉ ngơi giữa voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt và trong môi trường tự nhiên.

6.1. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Bảo Tồn Voọc

Kết quả nghiên cứu này có thể được ứng dụng để cải thiện điều kiện nuôi nhốt của voọc mông trắng tại các trung tâm cứu hộ và vườn thú. Thông tin về thời gian nghỉ ngơi, địa điểm nghỉ ngơi, và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi ngủ có thể giúp thiết kế môi trường nuôi nhốt phù hợp hơn, đảm bảo phúc lợi động vật và tăng cường khả năng sinh sản của chúng. Ngoài ra, kết quả nghiên cứu cũng có thể được sử dụng để nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn voọc mông trắng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Tập Tính Nghỉ Ngơi Voọc

Nghiên cứu tương lai nên tập trung vào việc khám phá sâu hơn các yếu tố sinh lý và di truyền ảnh hưởng đến tập tính nghỉ ngơi của voọc mông trắng. Nghiên cứu cũng cần so sánh tập tính nghỉ ngơi giữa voọc mông trắng trong điều kiện nuôi nhốt và trong môi trường tự nhiên để hiểu rõ hơn về sự thích nghi của loài với các điều kiện sống khác nhau. Ngoài ra, nghiên cứu cũng nên xem xét ảnh hưởng của môi trường đến tập tính và đưa ra các giải pháp giúp loài thích nghi tốt hơn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề là đưa loài Voọc mông trắng tách ra thành một loài riêng biệt gọi là Semnopithecus delacouri, nhưng lúc đó quan điểm này chưa được chấp nhận rộng rãi. Đây là tên hiện được công nhận và dùng rộng rãi trong tất cả các nghiên cứu trên thế giới. Các công trình phân loại học của Eudey (1997), Rowe (1996), Nowak (1999) và nghiên cứu phân tích di truyền trong phân loại của Roos et al. Phân tích tiến hóa về mặt phân tử của Đặng Tất Thế (2005) và của Brandon-Jones et al.

Trong bản khóa luận này sử dụng hệ thống phân loại thú Linh trưởng theo hệ thống phân loại của Groves (2004) [.] vì đây là hệ thống phân loại phản ánh đầy đủ phân loại học của khu hệ thú Linh trưởng Việt Nam và được các nhà khoa học sử dụng rộng rãi. Vị trí phân loại của Voọc mông trắng hiện nay như sau: 8 - Bộ Linh trưởng – Primates - Họ khỉ, Voọc – Cercopithecidae Họ phụ Voọc – Colobinae - Giống – Trachypithecus - Voọc mông trắng – Trachypithecus delacouri 1. Đặc điểm hình thái của loài Voọc mông trắng Voọc mông trắng có bộ lông dài, rậm. Lông màu đen, có chai mông, không có túi má.

Phần lông từ giữa eo đến đầu gối màu trắng, còn gọi là Voọc quần đùi trắng. Mặt chụi lông, da mặt, lòng bàn tay, lòng bàn chân màu đen. Mắt nâu đen, mi mắt không nhô ra. Voọc mông trắng mũi tẹt, khuôn mặt tương đối bằng phẳng, phần lông ở hai bên má thưa, có màu trắng xám và bông lên như tơ.

Vệt trắng ở má kéo dài lên phía trên hai vành tai ra tận phía sau gáy, phần lông ở đây không bông lên, phần chỏm lông ở phía đỉnh đầu dựng thẳng đứng tạo thành mào lông hình chóp nhọn và hướng về phía trước. Ở sau gáy từ đỉnh đầu xuống đến gáy có hàng lông dựng đứng. Đuôi dài màu đen, lông đuôi dài và bông, các sợi lông mọc vuông góc với thân đuôi. Phần gốc đuôi có đường kính khoảng 10 cm, nhìn toàn thể đuôi Voọc có dạng thon đều về phía chóp đuôi.

Voọc mông trắng có trọng lượng cơ thể con trưởng thành từ 6,5 – 7,6kg. Toàn bộ cơ thể dài 1400 – 1410mm, dài đầu và thân 570 – 580mm, dài đuôi 820 – 840mm, dài bàn chân sau 183mm, cao tai 40 – 43mm. Hộp sọ của loài này có chiều dài trung bình là 98,4mm; vồng miệng 35,4mm (W.2: Loài Voọc mông trắng (Trachypithecus delacouri) Nguồn: VTV 1. Một số đặc điểm về sinh học, sinh thái của Voọc mông trắng ❖ Sinh cảnh sống Voọc mông trắng sống chủ yếu ở rừng cây gỗ trên núi đá vôi.

Tuy nhiên do sự chia cắt, nên Voọc mông trắng sống cả trong những sinh cảnh rừng nghèo, thậm chí chỉ có dây leo bụi rậm. Thích hợp là rừng ở chân và sườn núi nơi có tầng tán rừng cao trên 10m. Không sống nơi có tầng tán thấp dưới 5m. Mùa nóng, Voọc mông trắng ngủ trên vách đá, mùa lạnh ngủ trong hang.

❖ Thức ăn Voọc mông trắng ăn lá, chồi non và quả cây rừng. Không ăn động vật. Nghiên cứu thức ăn tại Trung tâm cứu hộ thú Linh trưởng Cúc Phương đã ghi nhận được Voọc mông trắng ăn 204 loài thực vật thuộc 57 Họ. Trong 204 loài thực vật làm thức ăn, Voọc mông trắng ăn chồi lá 203 loài, ăn hoa của 16 loài, quả của 13 loài, củ 3 loài và ăn vỏ của 10 loài.

Nhu cầu thức ăn trung bình ngày là 1184g (bằng 16.91% trọng lượng cơ thể) và phụ thuộc vào giới tính, tuổi và thời tiết (chủ yếu là nhiệt độ) trong ngày. Lượng nước uống trong ngày biến động từ 400 đến 500 ml/con [3]. ❖ Di chuyển và kiếm ăn Voọc mông trắng sống theo đàn. Kết quả khảo sát thực địa cho thấy số lượng con trong đàn biến đổi từ 5 đến 14 con.

Vùng hoạt động kiếm ăn của Voọc mông trắng tương đối rộng, cả trên 10 núi đất lẫn núi đá nhưng chúng ngủ trên núi đá. Kiếm ăn ngày hai buổi sáng và chiều, trưa nghỉ. Nghiên cứu trong điều kiện nuôi nhốt cho thấy Voọc thường có giấc ngủ trưa bắt đầu từ khoảng 12 giờ và tỉnh dậy vào khoảng 13 giờ. Thời gian ngủ trưa kéo dài từ 37 đến 60 phút.

❖ Tập tính xã hội học Voọc mông trắng sống thành đàn, các tập tính xã hội học của Voọc mông trắng đã ghi nhận được bao gồm: kiếm ăn, di chuyển, nghỉ ngơi, chơi đùa, quan sát và tự vệ. Nguyễn Hữu Hiến (2001) chỉ ra rằng, Voọc mông trắng dành tới 42% cho hoạt động ngủ tối, sau đó đến thời gian dành cho ngủ trưa, 18%. Thời gian ăn uống chiếm tới 17% và chỉ có 8% là dành cho di chuyển, còn 15% thời gian chúng dành cho các hoạt động khác [11]. ❖ Sinh sản Dẫn liệu sinh sản Voọc mông trắng còn ít.

Quan sát tại Trung tâm cứu hộ thú Linh trưởng Cúc Phương cho thấy hoạt động giao phối của Voọc mông trắng thường diễn ra vào hai thời điểm sáng sớm và sau buổi ăn chiều. Thời gian giao phối kéo dài 15 đến 30 giây [5]. Thời gian mang thai trung bình 196 ngày. Mùa sinh sản tập trung từ tháng 2 đến tháng 8.

Mỗi năm Voọc đẻ một lứa, mỗi lứa đẻ một con, con sơ sinh nặng 350 - 500g (Tilo Nadler, 1994). Bộ lông con sơ sinh màu vàng. Voọc trưởng thành sinh dục sau 5 năm tuổi. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của khu vực nghiên cứu 1.

Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý VQG Cúc Phương có tọa độ địa lý từ 12º14' tới 20º24' vĩ bắc, từ 105º29' tới 105º44' kinh đông; cách thủ đô Hà Nội khoảng 120km về phía Tây Nam và cách biển Đông khoảng 60km theo đường chim bay. Vườn có diện tích 22.200 ha, chiều dài khoảng 30km, chiều dài nơi rộng nhất khoảng 10km. VQG Cúc Phương nằm trên địa giới hành chính của ba tỉnh Ninh Bình, Hòa Bình và Thanh 11 Hóa, được thành lập theo Quyết định số 72/TTg ngày 7/7/1962 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 139/CT ngày 9/5/1998 của Chính phủ.

Trong đó diện tích thuộc tỉnh Ninh Bình là 11. Đây là khu bảo tồn thiên nhiên, khu rừng đặc dụng thuộc địa giới hành chính của 3 tỉnh Ninh Bình, Thanh Hóa và Hòa Bình, với hệ động, thực vật phong phú, đa dạng mang đặc trưng rừng mưa nhiệt đới. Đây cũng là VQG đầu tiên tại Việt Nam [10]. Điều kiện khí hậu ❖ Chế độ nhiệt Kết quả quan trắc 15 năm của trạm khí tượng Bống cho thấy, nhiệt độ trung bình năm là 20,6ºC.

Năm 1966, nhiệt độ bình quan năm lớn nhất là 21,2ºC. Năm 1971, nhiệt độ bình quân năm thấp nhất là 19,9ºC. Chế độ nhiệt ở Cúc Phương chịu ảnh hưởng của độ cao và thảm thực vật rừng. Điều đó được thể hiện từ số liệu quan trắc của 3 trạm khí tượng như sau [24].

Ở trạm Bống, là trung rừng nguyên sinh có độ cao so với mặt biển khoảng 350m, thảm thực vật rừng rất tốt, nhiệt độ trung bình năm khoảng 20,6ºC. Ở trạm Đăng, nằm ở vùng rừng thứ sinh, rừng có chất lượng kém hơn, một số đã bị khai thác chọn hoặc làm nương rẫy. Độ cao so với mặt nước biển sấp xỉ 200m. Nhiệt độ bình quân năm là 21,8ºC, cao hơn ở Bống 1,2ºC.

Ở trạm Nho Quan, nằm ngoài ranh giới vùng, cách trung tâm Vườn 20km, ở đây không có rừng, độ cao so với mặt nước biển lầ 20m, nhiệt độ bình quân là 22,7ºC, cao hơn nhiệt độ bình quân ở Bống là 2,1ºC và cao hơn nhiệt độ bình quân của Đăng là 0,9ºC. ❖ Chế độ mưa Lượng mưa bình quân năm của Cúc Phương biến động từ 1800mm đến 2400mm, bình quân năm là 2138mm. Đó là lượng mưa tương đối lớn so với vùng xung quanh. Tháng có mưa lớn nhất là tháng 9 với lượng mưa bình quân 12 410,9, trong khi đó các tháng 1, 2, 3 và 7 lượng mưa mỗi tháng chưa được 50mm [24].

❖ Độ ẩm không khí Độ ẩm tương đối, không khí trung bình năm ở Cúc Phương là 90%, tháng thấp nhất không dưới 88%. Trong khi đó độ ẩm tuyệt đối biến thiên giống như nhiệt độ trong không khí [24]. ❖ Chế độ gió VQG Cúc Phương nằm trong khu vực khí hậu hiệt đới gió mùa, chịu ảnh hưởng bởi gió mùa Đông Bắc về mùa đông là gió mùa Đông Nam về mùa hè. Ngoài ra, về mùa hè nhiều ngày có gió Lào thổi mạnh.

Tuy nhiên, do điều kiện địa hình, gió sau khi vượt qua các yên ngựa và hẻm núi đi sâu vào rừng bị thay đổi hướng rất nhiều và tốc độ gió thường là 1-2m/s [24]. Địa hình và thủy văn Cúc Phương nằm ở phía đông nam của dãy núi Tam Điệp, một dãy núi đá vôi chạy từ tỉnh Sơn La ở hướng tây bắc. Dải núi đá vôi này với ưu thế là kiểu karst tự nhiên, hình thành trong lòng đại dương cách đây khoảng 200 triệu năm. Dãy núi này nhô lên đến độ cao 636 m tạo thành một nét địa hình nổi bật giữa một vùng đồng bằng.

Phần dãy núi đá vôi bao quanh vườn quốc gia có chiều dài khoảng 25 km và rộng đến 10 km, ở giữa có một thung lũng chạy dọc gần hết chiều dài của dãy núi. Địa hình karst ảnh hưởng rõ nét đến hệ thống thủy văn của Cúc Phương. Phần lớn nước trong vườn quốc gia bị hệ thống các mạch nước ngầm hút rất nhanh, nước sau đó thường chảy ra ở những khe nhỏ ở bên hai sườn của vườn quốc gia. Do vậy, không có các ao hồ tự nhiên hay các thủy vực tĩnh nằm trong vườn, mà chỉ có một dòng chảy thường xuyên là sông Bưởi.

Con sông này nằm ở phía tây của vườn, chảy đổ vào sông Mã. Rừng Cúc Phương còn đóng vai trò bảo vệ đầu nguồn hồ chứa nước Yên Quang. Hồ cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp các vùng lân cận [9]. Khu hệ thực vật Cúc Phương có hệ thực vật phong phú.

Hiện nay, các nhà khoa học đã thống kê được gần 2.000 loài thực vật có mạch thuộc 887 chi trong 221 họ thực vật. Trong đó; ngành quyết thực vật có 31 họ, 57 chi, 149 loài; ngành hạt trần có 3 họ, 3 chi và 3 loài; ngành hạt kín có 154 họ, 747 chi và 1588 loài. Với diện tích chỉ bằng 1/700 diện tích miền Bắc và gần 1/1500 diện tích của cả nước nhưng hệ thực vật Vườn quốc gia Cúc Phương chiếm tỷ lệ 76% số họ, 48,6% số chi và 30% số loài của miền Bắc và chiếm 68,9% số họ, 43,6% số chi và 24,6% số loài hiện có ở Việt Nam. Thảm thực vật Cúc Phương với ưu thế là rừng trên núi đá vôi.