Chương 1 TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nhắc đến Người có công với cách mạng (NCC) có lẽ không có mỹ từ nào có thể diễn tả, cân đo, đong đếm hết tất cả những công lao to lớn mà thế hệ ông cha ta đã hy sinh vì nền độc lập, tự do của non sông đất nước. Để tri ân công lao vĩ đại của người có công, Đảng và Nhà nước ta đã ban hành các chính sách ưu đãi người có công với cách mạng nhằm tôn vinh, biết ơn, thể hiện tình cảm, trách nhiệm đối với người có công với cách mạng, thể hiện đạo lý truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”. Ngay từ năm 1946, khi nước nhà vừa mới giành được độc lập, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra “Thông báo về việc nhận con các liệt sĩ làm con nuôi” [66].
Đến năm 1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ban hành Sắc lệnh số 20/SL ngày 16/02/1947 về “Quy định chế độ hưu bổng thương tật và tiền tuất tử sỹ” và chỉ thị chọn một ngày trong năm làm "Ngày Thương binh" để cả nước bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc với những người đã không tiếc máu xương, cống hiến hy sinh cho Tổ Quốc [23]. Kể từ đó đến nay, nhất là trong hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng và Nhà nước ta đã luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác thương binh, liệt sĩ, người có công với cách mạng và tổ chức vận động toàn dân tích cực tham gia các phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, “Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng”. Ngày 27/7 hằng năm đã trở thành ngày kỷ niệm thiêng liêng, là dịp để toàn Ðảng, toàn dân và toàn quân ta tưởng nhớ, tôn vinh và tri ân công lao to lớn các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng [28]. Đến nay, cả nước có hơn 9,2 triệu người có công, trong đó gần 1,4 triệu người có công được hưởng chế độ ưu đãi hằng tháng.
Các chế độ ưu đãi đối với từng diện đối tượng người có công với cách mạng được quy định đầy đủ, e 2 bao phủ hầu hết các mặt trong đời sống xã hội. Hằng năm, ngân sách nhà nước còn dành hàng chục nghìn tỷ đồng trợ cấp ưu đãi người có công với cách mạng; trong dịp Tết Nguyên đán và kỷ niệm Ngày Thương binh, liệt sĩ 27-7, Chủ tịch nước cũng dành hàng trăm tỷ đồng tặng quà các đối tượng chính sách [30]. Ngoài các chính sách ưu đãi nhằm trợ giúp NCC với cách mạng (CM), hằng năm những người thuộc diện này đều được hưởng chính sách Điều dưỡng theo quy định của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội để nâng cao về đời sống tinh thần, sức khỏe. Và, tại Trung tâm Chăm sóc và điều dưỡng người có công ở tỉnh Bình Định cũng đảm nhận nhiệm vụ đó với một tinh thần, trách nhiệm tương đối cao để đáp ứng nhu cầu của những người có công với cách mạng.
Nhìn chung, những chính sách của Đảng và Nhà nước hay tấm lòng thiện nguyện để thể hiện sự “Đền ơn, đáp nghĩa” trong thời gian qua là vô cùng lớn lao, qua đó giúp nhiều người có công với cách mạng vượt qua những khó khăn về đời sống vật chất, tinh thần và đời sống xã hội. Lẽ đương nhiên, những chính sách hay sự trợ giúp của cộng đồng xã hội là rất tốt đẹp, nhưng không có nghĩa là đã hoàn toàn bù đắp tất cả những sự hy sinh, mất mát của các thế hệ cha ông của chúng ta. Nói như vậy để thấy được rằng hiện nay rất nhiều người có công với cách mạng đang phải đối diện với những khó khăn trong cuộc sống: có những người không có người thân bên cạnh để chăm sóc; một số đau đớn khi trở trời do phải mang trong mình những mãnh kim loại; cũng có những người thương tật không thể lao động; có những người trằn trọc trong giấc ngủ vì những ác mộng khủng khiếp do chiến tranh để lại; đau đớn hơn có những cụ ông, cụ bà bị sự coi thường của một số cá nhân vô trách nhiệm khi cơ thể họ không được lành lặn mà bị thương tật đầy mình; cũng có những người phải tự mình lao động nặng nhọc để nuôi sống gia đình vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, đó là chưa kể thân nhân của họ còn gặp phải những e 3 khó khăn vì những căn bệnh di truyền do chất độc màu da cam để lại … Vì vậy, cần hơn nữa các chính sách, sự trợ giúp từ các nguồn lực để nâng cao chất lượng đời sống cho người có công với cách mạng ở nước ta. Về mặt lý luận có thể hiểu, Quản trị kinh doanh bao gồm việc thực hiện hoặc quản lý hoạt động kinh doanh và ra quyết định cũng như tổ chức hiệu quả con người và các nguồn lực khác để chỉ đạo các hoạt động hướng tới các mục tiêu chung.
Công tác quản trị trong các Trung tâm Điều dưỡng NCC đóng vai trò quan trọng nhằm mục tiêu cuối cùng là hướng đến hiệu quả công tác chăm sóc phục vụ cho người có công với cách mạng. Tính hiệu quả đó được lượng định thông qua sự hài lòng của chính người thụ hưởng là NCC thông qua các chỉ số như sự hài lòng về khả năng tiếp cận, cơ sở vật chất, phương tiện điều dưỡng, thái độ, cách ứng xử của cán bộ, nhân viên điều dưỡng, … Điều đó, trong những năm qua ở Trung tâm Chăm sóc và điều dưỡng NCC của tỉnh Bình Định đã triển khai, thực hiện và được NCC đánh giá khá cao. Tuy vậy, để tăng hiệu quả công tác quản trị tại trung tâm, tác giả cho rằng rất cần một sự đánh giá khoa học dựa trên các tiêu chí được chuẩn hóa. Chính lẽ đó, tác giả quyết định lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu sự hài lòng của người có công đối với công tác chăm sóc phục vụ tại Trung tâm Chăm sóc và điều dưỡng người có công tỉnh Bình Định” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình.
Tình hình nghiên cứu Hiện nay, đã có một số công trình nghiên cứu có đề cập đến sự hài lòng của NCC đối với công tác chăm sóc phục vụ của Trung tâm nuôi dưỡng, điều dưỡng NCC với cách mạng dưới góc độ lý luận và thực tiễn khác nhau dưới đây: Hồ Thị Vân Kiều (2011) đã nghiên cứu về “Chăm sóc sức khỏe người có công cách mạng: Thực trạng và giải pháp (điểm nghiên cứu tại Trung tâm e 4 Hoài Ân, tỉnh Bình Định)”. Tác giả đã nghiên cứu tại Huyện Hoài Ân hiện nay nguồn nhân lực trong chăm sức khỏe người có công thì có 36,9% ý kiến cho rằng bác sĩ, y tá, thiếu trách nhiệm, 13,8% là có cán bộ tôn trọng bệnh nhân. Theo đánh giá của người có công, đội ngũ y, bác sĩ, có thái độ ân cần, chu đáo, có trách nhiệm chiếm 50% của bệnh viện tỉnh, 21,6% của phòng khám tư, 4,4% của trạm y tế xã. Tình trạng thiếu trách nhiệm, thiếu tôn trọng bệnh nhân cao nhất là ở trạm y tế 62,5%, 16,2% là ở phòng khám tư, ở bệnh viện tỉnh chiếm 20%.
Tác giả cũng chỉ ra hầu hết người có công cách mạng ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định đã và đang được chăm sóc sức khỏe theo chính sách của Đảng và Nhà nước. Đề tài đã nghiên cứu được đa số người có công cách mạng ở huyện Hoài Ân, tỉnh Bình Định có nhu cầu cao về chăm sóc sức khỏe nhưng chất lượng và hiệu quả của công tác này chưa cao do rất nhiều khó khăn mang lại, nhất là thiếu thốn về tài chính, về đội ngũ y, bác sĩ, cơ sở vật chất nghèo nàn, lạc hậu. Từ đó tác giả cũng đề ra những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe cho người có công [17]. Hoàng Thúy Hằng (2011) có luận văn ngành Công tác xã hội “Thực trạng công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe người có công tại phường Đề Thám thị xã Cao Bằng”.
Tác giả đã nghiên cứu về công tác xã hội hóa chăm sóc Người có công ở phường, chỉ ra được thực trạng và những hạn chế về công tác xã hội hóa người có công. Theo nghiên cứu có 56,7% ý kiến cho rằng 5 chương trình chăm sóc người có công tại địa phương được thực hiện tốt, 26,7% người có công cho rằng các chương trình chưa được thực hiên tốt. Từ đó đề ra những giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác xã hội hóa chăm sóc sức khỏe đối với người có công tốt hơn tại địa phương. Thông qua nghiên cứu trên, tôi biết thêm về thực trạng chăm sóc sức khỏe người có công ở các địa phương khác từ đó tiếp thu, học hỏi các giải pháp nâng e 5 cao hiệu quả công tác chăm sóc sức khỏe người có công phù hợp với người có công tại địa phương [8].
Trong bài viết: “Trung tâm Điều dưỡng người có công Nghệ An: Tạo không gian xanh, hướng đến sự hài lòng của người có công” của tác giả Nguyễn Hiền (2020) cho thấy: Khi sống trong Trung tâm Điều dưỡng, người có công cảm thấy vui vẻ, được ăn uống ngon miệng, sinh hoạt trong môi trường sạch sẽ, thoáng mát, chính vì thế NCC rất hài lòng và muốn quay lại Trung tâm nhiều lần” [65]. Trong nghiên cứu về “Hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe người có công với cách mạng tại xã Kim Bình, Huyện Chiêm Hóa, tỉnh Tuyên Quang” của tác giả Vũ Thị Lan Nhi (2017) cho thấy: Có 57/96 (chiếm 59,4%) NCC cho rằng thái độ của cán bộ thực hiện chính sách trong hoạt động chăm sóc sức khỏe người có công ở mức bình thường có nghĩa là cán bộ thực hiện chính sách có tinh thần trách nhiệm nhưng chưa thực sự quan tâm, nhiệt tình. 24/96 (chiếm 25%) NCC cho rằng cán bộ thực hiện chính sách nhiệt tình chu đáo là do khi đến gặp, làm hồ sơ thủ tục hay lấy trợ cấp đều được cán bộ chính sách tận tình hướng dẫn, thái độ cởi mở. Năm 2011, Vũ Thị Thanh Nga đã có nghiên cứu về “Vai trò của công tác xã hội trong việc nâng cao hiệu quả của công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi ở huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang”, kết quả nghiên cứu cho thấy thực trạng công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại huyện Lạng Giang tỉnh Bắc Giang.