phần mở đầu, kết luận, mục lục, các bảng biểu, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng. Chƣơng 2: Phân tích các nhân tố ảnh hƣởng đến sự hài lòng của khách hàng về dịch vụ di động mạng Vinaphone trên địa bàn Thành phố Sầm Sơn. Chƣơng 3: Định hƣớng và một số giải pháp nâng cao mức độ hài lòng của khách hàng sử dụng dịch vụ di động mạng Vinaphone trên địa bàn Thành phố Sầm Sơn. 9 CHƢƠNG 1: HỆ THỐNG HÓA NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN SỰ HÀI LÒNG CỦA KHÁCH HÀNG 1.
Khái quát về chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng 1. Khái niệm về dịch vụ Đã rất nhiều định nghĩa về dịch vụ, Kotler & Amstrong (2001) định nghĩa: “Dịch vụ là một hình thức sản phẩm bao gồm các hoạt động, các lợi ích, hay những sự thỏa mãn dành để bán ra, về căn bản là vô hình, và không tạo nên tính sở hữu của bất kỳ điều gì”. [7] Peter & Angela (2006) cho rằng dịch vụ có bốn đặc trƣng cơ bản: Tính Vô hình, tính Không đồng nhất, tính Dể hỏng, tính Không thể chia tách. [8] Dịch vụ là một quá trình gồm các hoạt động lâu dài và các hoạt động phía trƣớc, nơi mà khách hàng và nhà cung cấp dịch vụ tƣơng tác nhau.
Mục đích của việc tƣơng tác này là nhằm thỏa mãn nhu cầu và mong muốn của khách hàng theo cách khách hàng mong đợi, cũng nhƣ tạo ra giá trị cho khách hàng. Dịch vụ là một quá trình có mức độ vô hình cao. Việc tạo ra hay hình thành một dịch vụ thƣờng xảy ra trong quá trình tƣơng tác giữa khách hàng với nhà cung cấp, thậm chí có những dịch vụ sẽ không xảy ra nếu không có sự hiện diện của khách hàng, chẳng hạn nhƣ dịch vụ cắt tóc. Nhìn chung một dịch vụ trọn gói bao gồm bốn thành phần: Phƣơng tiện: Phải có trƣớc khi một dịch vụ cung cấp.
Hàng đi kèm: Hàng đƣợc mua hay tiêu thụ hoặc là tài sản của khách hàng cần đƣợc xử lý. Dịch vụ hiện: Lợi ích trực tiếp và là khía cạnh chủ yếu của dịch vụ. Dịch vụ ẩn: Lợi ích mang tính tâm lý do khách hàng cảm nhận. 10 Những khái niệm về dịch vụ nêu trên có một số khác biệt sơ bộ là tùy thuộc vào quan điểm cũng nhƣ khía cạnh nghiên cứu.
Theo quan điểm của tác giả, để hiểu nhƣ thế nào là dịch vụ trƣớc hết chúng ta hãy so sánh dịch vụ với hàng hóa trên một số khía cạnh: Điều dễ nhận ra đầu tiên đó là hàng hóa thì hữu hình nhƣng dịch vụ lại vô hình; hàng hóa có thể cất trữ nhƣng dịch vụ thì không thể… hàng hóa và dịch vụ có điểm chung lớn nhất là đều mang lại giá trị cho ngƣời sử dụng. Nhƣ vậy, cho dù dịch vụ đƣợc khái niệm và đƣợc hiểu nhƣ thế nào đi nữa thì cũng không thể xa rời các thuộc tính vốn có của nó. Chất lượng dịch vụ: a. Khái niệm chất lƣợng dịch vụ: Tuỳ theo góc độ của ngƣời quan sát mà có rất nhiều định nghĩa khác nhau về chất lƣợng.
Theo Deming, một trong những chuyên gia hàng đầu của Mỹ về chất lƣợng, định nghĩa chất lƣợng nhƣ sau: Chất lượng là mức độ dự đoán trước về tính đồng nhất (đồng dạng) và có thể tin cậy được, tại mức chi phí thấp và thị trường chấp nhận. [9] Chất lƣợng hàng hóa là hữu hình và có thể đo lƣờng bởi tiêu chí khách quan nhƣ: tính năng, đặc tính, hình thức, kiểu dáng, giá cả, độ bền. thông qua việc chạm vào sản phẩm, nắm, ngửi, nhìn trực tiếp vào sản phẩm để đánh giá. Tuy nhiên, chất lƣợng dịch vụ là vô hình, chúng bao gồm các hoạt động và việc làm phi vật thể.
Một dịch vụ không tồn tại dƣới dạng hiện vật, không đong đo cân đếm, không dự trữ đƣợc. Vì vậy sẽ là khó khăn đối với ngƣời cung cấp và tiêu dùng trong chuyển giao dịch vụ và đánh giá chất lƣợng của chính dịch vụ đó. Bên cạnh đó, dịch vụ có tính không đồng nhất, tính không đồng nhất biểu hiện ở dịch vụ thay đổi từ ngƣời cung cấp này sang ngƣời cung cấp khác, từ khách hàng này sang khách hàng khác, từ thời điểm này sang thời điểm khác trong ngày. Cuối cùng, dịch vụ có tính liên tục trong sản xuất và tiêu thụ, điều này có nghĩa là sản xuất và tiêu thụ xảy ra đồng thời.
11 Chất lƣợng dịch vụ không đƣợc thiết kế và sản xuất tại nhà máy sau đó phân phối trọn vẹn cho khách hàng. Trong các dịch vụ sử dụng nhiều lao động, chất lƣợng xuất hiện khi chuyển giao phân phối dịch vụ, khi tác động qua lại giữa nhân viên cung cấp dịch vụ và khách hàng. Chất lƣợng dịch vụ mang tính tƣơng đối và chủ quan, phụ thuộc vào những nhận thức và các mong đợi mà khách hàng có với sự tôn trọng về những lời đề nghị dịch vụ. Do đó, xác định chất lƣợng dịch vụ dựa theo: chủ quan, thái độ và khả năng nhận biết.
Chất lƣợng dịch vụ là một biến số có thể đo đƣợc và riêng biệt. Những khác biệt về chất lƣợng phản ánh sự khác nhau về số lƣợng của một số thành phần hoặc thuộc tính của dịch vụ. Tuy nhiên, quan điểm này còn hạn chế là có những thuộc tính không lƣợng hóa đƣợc, nó thuộc trạng thái tinh thần nhƣ sở thích, thái độ, tình cảm… Trên góc độ nhà sản xuất cho rằng chất lƣợng dịch vụ là việc bảo đảm cung cấp dịch vụ theo đúng kịch bản với kỹ năng nghiệp vụ cao của nhân viên cung ứng và đội ngũ cán bộ quản lý. Quan điểm này có hạn chế là chƣa gắn dịch vụ cung ứng với nhu cầu mong muốn của khách hàng mục tiêu.
Quan điểm dựa trên giá trị cho rằng chất lƣợng là phạm trù của giá trị và giá cả, bằng việc xem xét mối quan hệ tƣơng xứng giữa tính năng dịch vụ, những giá trị tạo ra và giá cả. Quan điểm ngƣời sử dụng cho rằng chất lƣợng dịch vụ có đƣợc trên cơ sở nhận thức và cảm nhận của ngƣời sử dụng dịch vụ. Quan điểm này đồng nhất chất lƣợng với tối đa hóa sự thỏa mãn. Các khách hàng khác nhau sẽ có nhận thức thỏa mãn khác nhau.
Theo Zeithaml (1987) giải thích: Chất lượng dịch vụ là sự đánh giá của khách hàng về tính siêu việt và sự tuyệt vời nói chung của một thực thể. Nó là một dạng của thái độ và các hệ quả từ một sự so sánh giữa những gì được mong đợi và nhận thức về những thứ ta nhận được. [9] 12 Theo Hurbert (1995) thì trƣớc khi sử dụng dịch vụ, khách hàng đã hình thành một “kịch bản” về dịch vụ đó. Khi kịch bản của khách hàng và nhà cung cấp không giống nhau, khách hàng sẽ cảm thấy không hài lòng.
[9] Lewis và Booms phát biểu: Chất lượng dịch vụ là một sự đo lường mức độ dịch vụ được đưa đến khách hàng tương xứng với mong đợi của khách hàng tốt đến đâu. Việc tạo ra một dịch vụ chất lượng nghĩa là đáp ứng mong đợi của khách hàng một cách đồng nhất. [9] Parasuraman, Zeithaml và Berry đã cho rằng chất lƣợng dịch vụ là khoảng cách giữa sự mong đợi của khách hàng về những tiện ích mà dịch vụ sẽ mang lại cho họ và nhận thức, cảm nhận của họ về kết quả họ có đƣợc sau khi đã sử dụng dịch vụ đó. Đây có thể xem là một khái niệm tổng quát nhất, bao hàm đầy đủ ý nghĩa của chất lƣợng dịch vụ, đồng thời cũng chính xác nhất khi xem xét chất lƣợng dịch vụ trên quan điểm khách hàng, lấy khách hàng làm trọng tâm.
[9] Những nhận định này chứng tỏ rằng chất lƣợng dịch vụ liên quan đến những mong đợi của khách hàng và nhận thức của họ về dịch vụ. Parasuraman (1991) giải thích rằng để biết đƣợc sự dự đoán của khách hàng thì tốt nhất là nhận dạng và thấu hiểu những mong đợi của họ. Việc phát triển một hệ thống định lƣợng đƣợc những mong đợi của khách hàng là cần thiết, sau đó ta mới có một chiến lƣợc chất lƣợng cho dịch vụ có hiệu quả. Từ những phát biểu trên, có thể rút ra đƣợc một số gợi ý dƣới đây về chất lƣợng dịch vụ: 1.
Chất lƣợng dịch vụ khó đánh giá hơn chất lƣợng sản phẩm hữu hình. Nhận thức về chất lƣợng dịch vụ là kết quả của quá trình so sánh giữa mong đợi của khách hàng với những hoạt động cụ thể của nhà cung cấp dịch vụ nhằm đáp ứng những mong đợi đó. Những đánh giá của chất lƣợng không chỉ đƣợc tạo ra từ dịch vụ mà còn bao gồm những đánh giá về quá trình thực thi dịch vụ. 13 Như vậy, chất lượng dịch vụ là mức độ hài lòng của khách hàng trong quá trình cảm nhận tiêu dùng dịch vụ, là dịch vụ tổng thể của doanh nghiệp mang lại chuỗi lợi ích và thỏa mãn đầy đủ nhu cầu mong đợi của khách hàng trong hoạt động sản xuất cung ứng và phân phối dịch vụ tương xứng với chi phí mà khách hàng phải thanh toán.
Đặc điểm của chất lƣợng dịch vụ - Tính vượt trội: Đối với khách hàng, dịch vụ có chất lƣợng là dịch vụ thể hiện đƣợc tính vƣợt trội của mình so với những sản phẩm khác. Chính tính vƣợt trội này làm cho chất lƣợng dịch vụ trở thành thế mạnh cạnh tranh của các nhà cung cấp dịch vụ. Cũng phải nói thêm rằng sự đánh giá về tính vƣợt trội của chất lƣợng dịch vụ chịu ảnh hƣởng rất lớn đối với việc đánh giá chất lƣợng dịch vụ từ phía khách hàng trong các hoạt động maketing và nghiên cứu sự hài lòng của khách hàng. - Tính đặc trung của sản phẩm: Chất lƣợng dịch vụ là tổng thể những mặt cốt lõi nhất và tinh túy nhất kết tinh trong sản phẩm, dịch vụ tạo nên tính đặc trƣng cho sản phẩm, dịch vụ.
Vì vậy, dịch vụ hay sản phẩm chất lƣợng cao sẽ hàm chứa nhiều đặc trƣng vƣợt trội hơn so với dịch vụ cấp thấp. Sự phân biệt này gắn liền với việc xác định các thuộc tính vƣợt trội hữu hình hay vô hình của sản phẩm dịch vụ. Chính nhờ những đặc trƣng này mà khách hàng có thể nhận biết đƣợc chất lƣợng dịch vụ của doanh nghiệp khác với đối thủ cạnh tranh. Tuy nhiên, trong thực tế rất khó xác định các đặc trƣng cốt lõi của dịch vụ một cách đầy đủ và chính xác.