Nghiên Cứu So Sánh Về Lịch Sự Trong Việc Mời Gọi Bằng Tiếng Anh và Tiếng Việt

Nghiên cứu so sánh sự lịch sự trong việc mời gọi bằng tiếng Anh và tiếng Việt, khám phá các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến giao tiếp.

• Tác giả: Lê Bích Thủy
• Người hướng dẫn: Đặng Thị Hương, EdD
• Trường học: Vietnam National University - Ho Chi Minh City
• Chuyên ngành: TESOL
• Đề tài: Nghiên Cứu So Sánh: Lịch Sự Trong Việc Mời Gọi Bằng Tiếng Anh và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: thesis
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Ho Chi Minh City

Mục lục chi tiết

• Certificate of originality
• Retention and use of the thesis
• Acknowledgements
• Abstract
• Abbreviations and symbols
• List of charts
• List of figures
• List of tables
• 1. CHAPTER 1: INTRODUCTION
• 1.1. Background to the study
• 1.2. The aims of the study
• 1.3. The organization of the study
• 2. CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW
• 2.1. Written and spoken language
• 2.2. Distinction between spoken and written language
• 2.3. English and Vietnamese spoken language
• 2.4. Sociolinguistics and the learning of English as a foreign language
• 2.5. Direct and indirect speech acts
• 2.5.1. Indirectness in requests
• 2.5.2. The most direct strategies (Bald-on-record strategies)
• 2.5.3. Conventionally indirect strategies
• 2.5.4. Non-conventionally indirect strategies
• 2.6. Theories of politeness
• 2.7. Politeness and indirectness
• 2.8. Social variables affecting politeness
• 2.9. The nature of invitations
• 2.10. Written and spoken invitations
• 2.11. Reasons for making invitations
• 2.12. Problems with invitations
• 2.13. The structure of English and Vietnamese spoken invitations
• 2.13.1. The structure of English spoken invitations
• 2.13.2. The structure of Vietnamese spoken invitations
• 2.14. The characteristics of the subjects
• 2.14.1. The first group of subjects
• 2.14.2. The second group of subjects
• 2.15. Description of the questionnaires
• 2.16. Data collection procedure
• 2.17. Assumptions
• 4. CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS
• 4.1. The preference of strategy use between groups: Overall results
• 4.2. Preference for and use of politeness strategies in relation to social status, age and gender
• 4.2.1. Social status and age
• 4.2.2. Social status and gender
• 4.2.3. Age and gender
• 4.3. Discussion of the findings
• 5. CHAPTER 5: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS
• Appendix 1 Questionnaire to English native speakers
• Appendix 2 Questionnaire to Vietnamese native speakers
• CERTIFICATE OF ORIGINALITY

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu So Sánh Lịch Sự Mời Gọi Anh Việt

Nghiên cứu này tập trung vào việc so sánh văn hóa mời gọi Anh Việt, đặc biệt là sự khác biệt trong cách thể hiện lời mời lịch sự tiếng Anh và lời mời lịch sự tiếng Việt. Mục tiêu là làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng ngôn ngữ và các chiến lược giao tiếp khi đưa ra lời mời, đồng thời xem xét ảnh hưởng của các yếu tố xã hội như địa vị, tuổi tác và giới tính. Sự hiểu biết về những khác biệt này có ý nghĩa quan trọng trong giao tiếp đa văn hóa, giúp tránh những hiểu lầm và cải thiện hiệu quả giao tiếp giữa người Việt và người nói tiếng Anh. Nghiên cứu này cũng cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn cho việc giảng dạy tiếng Anh, đặc biệt là trong việc giúp người học Việt Nam sử dụng tiếng Anh một cách phù hợp và hiệu quả trong các tình huống giao tiếp xã hội.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu đối chiếu văn hóa

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc nghiên cứu đối chiếu văn hóa trở nên vô cùng quan trọng. Sự khác biệt trong văn hóa ứng xử trong giao tiếp có thể dẫn đến những hiểu lầm không đáng có. Nghiên cứu này góp phần làm sáng tỏ những khác biệt tinh tế trong cách người Anh và người Việt đưa ra lời mời, từ đó giúp người học ngôn ngữ tránh được những lỗi giao tiếp phổ biến. Nghiên cứu này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc trang bị cho người học không chỉ kiến thức ngôn ngữ mà còn cả kiến thức văn hóa.

1.2. Mục tiêu và phạm vi của nghiên cứu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các chiến lược lịch sự được sử dụng trong lời mời xã giao tiếng Anh và lời mời xã giao tiếng Việt. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc xem xét ảnh hưởng của các yếu tố xã hội như địa vị, tuổi tác và giới tính đến việc lựa chọn các chiến lược này. Nghiên cứu sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu từ người bản xứ Anh và Việt, sau đó phân tích và so sánh kết quả để đưa ra những kết luận về sự tương đồng và khác biệt trong phong tục tập quán mời khách.

II. Thách Thức Giao Tiếp Sự Khác Biệt Văn Hóa Mời Gọi

Một trong những thách thức lớn nhất trong giao tiếp đa văn hóa là sự khác biệt trong cách thể hiện sự lịch sự. Trong khi một số nền văn hóa coi trọng sự trực tiếp, thì những nền văn hóa khác lại ưu tiên sự tế nhị và gián tiếp. Điều này đặc biệt đúng trong việc đưa ra lời mời. Người Việt Nam, với văn hóa bàn ăn Anh Việt và truyền thống hiếu khách, có thể sử dụng những cách diễn đạt khác với người Anh. Sự khác biệt này có thể dẫn đến những hiểu lầm và gây khó khăn cho người học ngôn ngữ trong việc giao tiếp hiệu quả. Nghiên cứu này nhằm mục đích xác định và phân tích những khác biệt này, từ đó giúp người học ngôn ngữ tránh được những lỗi giao tiếp phổ biến.

2.1. Nguy cơ hiểu lầm do khác biệt văn hóa

Sự khác biệt trong văn hóa mời gọi Anh Việt có thể dẫn đến những hiểu lầm nghiêm trọng. Ví dụ, một lời mời quá trực tiếp có thể bị coi là thô lỗ trong văn hóa Anh, trong khi một lời mời quá gián tiếp có thể bị bỏ qua trong văn hóa Việt. Điều quan trọng là phải nhận thức được những khác biệt này và điều chỉnh cách giao tiếp của mình cho phù hợp. Nghiên cứu này cung cấp những ví dụ cụ thể về những tình huống giao tiếp có thể gây hiểu lầm và đề xuất những cách diễn đạt phù hợp hơn.

2.2. Ảnh hưởng của yếu tố xã hội đến lời mời

Địa vị xã hội, tuổi tác và giới tính đều có thể ảnh hưởng đến cách một người đưa ra lời mời. Ví dụ, một người có địa vị cao hơn có thể sử dụng những cách diễn đạt khác với một người có địa vị thấp hơn. Tương tự, người trẻ tuổi có thể sử dụng những cách diễn đạt khác với người lớn tuổi. Nghiên cứu này xem xét ảnh hưởng của những yếu tố này đến việc lựa chọn các chiến lược lịch sự trong lời mời lịch sự tiếng Anh và lời mời lịch sự tiếng Việt.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu So Sánh Chiến Lược Lịch Sự Mời Gọi

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ đối chiếu để so sánh các chiến lược lịch sự được sử dụng trong lời mời lịch sự tiếng Anh và lời mời lịch sự tiếng Việt. Dữ liệu được thu thập thông qua khảo sát, trong đó người tham gia được yêu cầu đưa ra lời mời trong các tình huống khác nhau. Các tình huống này được thiết kế để kiểm tra ảnh hưởng của các yếu tố xã hội như địa vị, tuổi tác và giới tính. Dữ liệu sau đó được phân tích để xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng các chiến lược lịch sự giữa người Anh và người Việt.

3.1. Thiết kế khảo sát và thu thập dữ liệu

Khảo sát được thiết kế để thu thập thông tin về cách người tham gia đưa ra lời mời trong các tình huống khác nhau. Các tình huống này được thiết kế để kiểm tra ảnh hưởng của các yếu tố xã hội như địa vị, tuổi tác và giới tính. Khảo sát được thực hiện với người bản xứ Anh và Việt, đảm bảo tính đại diện của mẫu. Dữ liệu thu thập được bao gồm cả mẫu câu mời lịch sự tiếng Anh và mẫu câu mời lịch sự tiếng Việt.

3.2. Phân tích dữ liệu và so sánh kết quả

Dữ liệu thu thập được phân tích để xác định những điểm tương đồng và khác biệt trong việc sử dụng các chiến lược lịch sự giữa người Anh và người Việt. Phân tích tập trung vào việc xác định các chiến lược lịch sự phổ biến nhất được sử dụng trong mỗi ngôn ngữ và cách các chiến lược này thay đổi tùy thuộc vào các yếu tố xã hội. Kết quả phân tích được so sánh để đưa ra những kết luận về sự tương đồng và khác biệt văn hóa trong việc đưa ra lời mời.

3.3. Các tiêu chí đánh giá sự lịch sự trong lời mời

Nghiên cứu sử dụng các tiêu chí đánh giá sự lịch sự dựa trên lý thuyết về sự lịch sự của Brown và Levinson. Các tiêu chí này bao gồm việc xem xét mức độ trực tiếp hoặc gián tiếp của lời mời, việc sử dụng các từ ngữ giảm nhẹ, và việc thể hiện sự tôn trọng đối với người được mời. Các tiêu chí này được sử dụng để đánh giá mức độ lịch sự của các lời mời lịch sự tiếng Anh và lời mời lịch sự tiếng Việt.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Điểm Tương Đồng và Khác Biệt Văn Hóa

Kết quả nghiên cứu cho thấy có cả những điểm tương đồng và khác biệt trong cách người Anh và người Việt đưa ra lời mời. Cả hai nhóm đều sử dụng các chiến lược lịch sự để giảm thiểu nguy cơ từ chối và duy trì mối quan hệ tốt đẹp. Tuy nhiên, có những khác biệt đáng kể trong việc lựa chọn và sử dụng các chiến lược này. Người Việt Nam có xu hướng sử dụng các chiến lược gián tiếp hơn, trong khi người Anh có xu hướng sử dụng các chiến lược trực tiếp hơn. Ngoài ra, ảnh hưởng của các yếu tố xã hội cũng khác nhau giữa hai nhóm.

4.1. So sánh tần suất sử dụng các chiến lược lịch sự

Phân tích tần suất sử dụng các chiến lược lịch sự cho thấy người Việt Nam có xu hướng sử dụng các chiến lược gián tiếp như gợi ý hoặc hỏi ý kiến nhiều hơn so với người Anh. Ngược lại, người Anh có xu hướng sử dụng các chiến lược trực tiếp như đưa ra lời đề nghị rõ ràng hoặc sử dụng các từ ngữ giảm nhẹ để làm cho lời mời trở nên dễ chấp nhận hơn. Sự khác biệt này phản ánh sự khác biệt trong văn hóa ứng xử trong giao tiếp giữa hai nước.

4.2. Ảnh hưởng của địa vị xã hội tuổi tác và giới tính

Nghiên cứu cũng cho thấy rằng địa vị xã hội, tuổi tác và giới tính đều có ảnh hưởng đến cách người Anh và người Việt đưa ra lời mời. Ví dụ, người có địa vị cao hơn có xu hướng sử dụng các chiến lược trực tiếp hơn, trong khi người có địa vị thấp hơn có xu hướng sử dụng các chiến lược gián tiếp hơn. Tương tự, người lớn tuổi có xu hướng sử dụng các chiến lược trang trọng hơn, trong khi người trẻ tuổi có xu hướng sử dụng các chiến lược thân mật hơn. Ảnh hưởng của giới tính cũng được ghi nhận, với phụ nữ có xu hướng sử dụng các chiến lược lịch sự hơn so với nam giới.

4.3. Các yếu tố văn hóa ảnh hưởng đến lựa chọn chiến lược

Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố văn hóa như phong tục tập quán mời khách, nghi thức mời khách và văn hóa bàn ăn Anh Việt đều có ảnh hưởng đến việc lựa chọn các chiến lược lịch sự. Ví dụ, truyền thống hiếu khách của người Việt Nam có thể khiến họ sử dụng các chiến lược gián tiếp để tránh làm mất lòng khách. Ngược lại, sự coi trọng tính cá nhân và sự thẳng thắn trong văn hóa Anh có thể khiến họ sử dụng các chiến lược trực tiếp hơn.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giảng Dạy Lời Mời Lịch Sự Tiếng Anh

Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Anh cho người Việt Nam. Giáo viên cần giúp học sinh nhận thức được những khác biệt văn hóa trong việc đưa ra lời mời và trang bị cho họ những kỹ năng cần thiết để giao tiếp hiệu quả trong các tình huống khác nhau. Điều này bao gồm việc dạy cho học sinh cách sử dụng các chiến lược lịch sự phù hợp, cách điều chỉnh cách giao tiếp của mình cho phù hợp với người đối diện, và cách từ chối lời mời lịch sự.

5.1. Nâng cao nhận thức về sự khác biệt văn hóa

Giáo viên cần giúp học sinh nhận thức được những khác biệt văn hóa trong việc đưa ra lời mời. Điều này có thể được thực hiện thông qua các hoạt động như thảo luận, đóng vai và phân tích các tình huống giao tiếp thực tế. Học sinh cần hiểu rằng những gì được coi là lịch sự trong văn hóa Việt Nam có thể không được coi là lịch sự trong văn hóa Anh, và ngược lại.

5.2. Dạy các chiến lược lịch sự phù hợp

Giáo viên cần dạy cho học sinh cách sử dụng các chiến lược lịch sự phù hợp trong các tình huống khác nhau. Điều này bao gồm việc dạy cho học sinh cách sử dụng các từ ngữ giảm nhẹ, cách đưa ra lời đề nghị gián tiếp, và cách thể hiện sự tôn trọng đối với người đối diện. Học sinh cũng cần được dạy cách điều chỉnh cách giao tiếp của mình cho phù hợp với địa vị xã hội, tuổi tác và giới tính của người đối diện.

5.3. Thực hành giao tiếp trong các tình huống mô phỏng

Giáo viên cần tạo cơ hội cho học sinh thực hành giao tiếp trong các tình huống mô phỏng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các hoạt động như đóng vai, trò chơi và các bài tập nhóm. Học sinh cần được khuyến khích sử dụng các chiến lược lịch sự đã học và nhận phản hồi từ giáo viên và bạn bè.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Lời Mời

Nghiên cứu này đã làm sáng tỏ những điểm tương đồng và khác biệt trong cách người Anh và người Việt đưa ra lời mời. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Anh cho người Việt Nam và trong việc cải thiện hiệu quả giao tiếp giữa người Việt và người nói tiếng Anh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều câu hỏi cần được trả lời. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như vùng miền, trình độ học vấn và kinh nghiệm giao tiếp quốc tế.

6.1. Tóm tắt những phát hiện chính của nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có cả những điểm tương đồng và khác biệt trong cách người Anh và người Việt đưa ra lời mời. Người Việt Nam có xu hướng sử dụng các chiến lược gián tiếp hơn, trong khi người Anh có xu hướng sử dụng các chiến lược trực tiếp hơn. Ảnh hưởng của các yếu tố xã hội cũng khác nhau giữa hai nhóm. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giảng dạy tiếng Anh cho người Việt Nam và trong việc cải thiện hiệu quả giao tiếp giữa người Việt và người nói tiếng Anh.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc xem xét ảnh hưởng của các yếu tố khác như vùng miền, trình độ học vấn và kinh nghiệm giao tiếp quốc tế. Ngoài ra, các nghiên cứu cũng có thể tập trung vào việc so sánh các chiến lược lịch sự được sử dụng trong các loại lời mời khác nhau, chẳng hạn như lời mời đến dự tiệc, lời mời hợp tác kinh doanh và cách từ chối lời mời lịch sự.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhu cầu hội nhập kinh tế và giao lưu quốc tế sâu rộng kể từ sau chính sách Đổi mới năm 1986 đã thúc đẩy mạnh mẽ việc học tập và sử dụng tiếng Anh tại Việt Nam. Dù người học đã đạt được trình độ ngữ pháp và ngữ âm tương đối tốt, các khảo sát thực tế cho thấy hơn 60% rào cản giao tiếp liên văn hóa lại xuất phát từ sự thiếu hụt năng lực ngữ dụng xã hội. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hiện tượng chuyển di văn hóa tiêu cực khi người Việt thực hiện hành vi mời bằng lời nói trong tiếng Anh. Do ảnh hưởng từ các chuẩn mực văn hóa bản địa, người học thường vô thức sử dụng những cấu trúc mang tính áp đặt hoặc thăm dò đời tư, gây ra hiểu lầm nghiêm trọng trong giao tiếp với người bản ngữ.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là nhận diện, so sánh và phân tích sự tương đồng cũng như khác biệt trong việc lựa chọn các chiến lược lịch sự trực tiếp và gián tiếp giữa người bản ngữ tiếng Anh và người bản ngữ tiếng Việt khi thực hiện lời mời. Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, hoàn thành vào tháng 8 năm 2007. Ý nghĩa học thuật và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác, hỗ trợ giảm thiểu tới 45% nguy cơ xung đột ngữ dụng trong giao tiếp thực tế, đồng thời nâng cao chất lượng biên soạn giáo trình giảng dạy tiếng Anh chuyên ngành và thương mại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết Hành vi ngôn ngữ của Austin năm 1962 và Searle năm 1969, năm 1975, xác định hành vi mời thuộc nhóm hành vi điều khiển kết hợp hành vi cam kết. Trọng tâm phân tích ngữ dụng dựa vào Lý thuyết lịch sự của Brown và Levinson năm 1978, năm 1987 với các khái niệm cốt lõi: Thể diện dương tính (nhu cầu được kết nối, công nhận), Thể diện âm tính (nhu cầu không bị xâm phạm quyền tự do hành động), và Hành vi đe dọa thể diện.

Nghiên cứu cũng tích hợp 6 phương châm lịch sự của Leech năm 1983, mô hình khoảng cách xã hội dạng phình của Wolfson năm 1988, cùng mô hình năng lực ngôn ngữ giao tiếp của Bachman năm 1990. Hệ thống chiến lược lịch sự được phân loại thành 3 cấp độ: Chiến lược trực tiếp hoàn toàn, Chiến lược gián tiếp quy ước, và Chiến lược gián tiếp không quy ước.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua 2 bộ phiếu câu hỏi hoàn thành tình huống giao tiếp thiết kế riêng biệt cho 2 nhóm đối tượng với tổng cỡ mẫu là 80 người. Cỡ mẫu nghiên cứu gồm 40 người bản ngữ tiếng Anh đến từ các quốc gia nói tiếng Anh và 40 người bản ngữ tiếng Việt là giảng viên, cán bộ, sinh viên tại Khoa Kinh tế thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Học viện Chính trị Quốc gia.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng nhằm kiểm soát và đo lường sự tác động của 3 biến số xã hội: Địa vị xã hội, Tuổi tác và Giới tính. Phương pháp phân tích định lượng kết hợp định tính được lựa chọn vì cho phép thống kê chính xác tần số và tỷ lệ phần trăm phân bố của từng chiến lược qua 5 tình huống giao tiếp giả định cụ thể. Toàn bộ tiến trình thu thập và xử lý dữ liệu nghiên cứu được tiến hành chặt chẽ từ năm 2006 đến tháng 8 năm 2007.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, xét theo biến số địa vị xã hội trong tình huống số 5, khi đưa ra lời mời tới đối tượng có địa vị cao hơn, 85% người bản ngữ tiếng Việt ưu tiên sử dụng chiến lược gián tiếp quy ước kết hợp kính ngữ, trong khi người bản ngữ tiếng Anh đạt tỷ lệ 78% thông qua các câu hỏi điều kiện chuẩn bị năng lực và sự thuận tiện.

Thứ hai, đối với người có địa vị ngang bằng hoặc thấp hơn, người bản ngữ tiếng Anh thể hiện tỷ lệ sử dụng chiến lược gián tiếp quy ước cao hơn 65% so với người Việt Nam, trong khi nhóm người Việt lại có xu hướng sử dụng lời mời trực tiếp kèm các trợ từ tình cảm đạt tỷ lệ 45%.

Thứ ba, biến số tuổi tác tạo ra sự phân hóa rõ nét khi 90% người Việt Nam gia tăng mức độ tôn kính và thay đổi danh xưng trang trọng khi mời người lớn tuổi, trong khi mức độ biến thiên cấu trúc của người bản ngữ tiếng Anh theo độ tuổi chỉ chênh lệch dưới 15%.

Thứ tư, về biến số giới tính, các tương tác khác giới ở cả 2 nhóm đều ghi nhận tỷ lệ áp dụng chiến lược gián tiếp tăng khoảng 25% so với các tình huống giao tiếp cùng giới.

Thảo luận kết quả

Sự khác biệt trong việc lựa chọn chiến lược phản ánh sâu sắc khoảng cách văn hóa giữa hai cộng đồng. Văn hóa phương Tây đề cao chủ nghĩa cá nhân và tôn trọng thể diện âm tính, dẫn đến việc hơn 70% người Anh và người Mỹ sử dụng cấu trúc hỏi sự sẵn sàng để tránh áp đặt đối phương. Ngược lại, văn hóa Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Nho giáo, coi trọng trật tự thứ bậc gia đình xã hội và thể diện dương tính, do đó người Việt thường dùng phát ngôn trực tiếp và nhấn mạnh sự nhiệt tình để biểu đạt lòng hiếu khách.

Về mặt trực quan hóa, toàn bộ hệ thống dữ liệu nghiên cứu được phân bổ khoa học qua 7 biểu đồ so sánh tỷ lệ từ Biểu đồ 4.1 đến 4.7 và 8 bảng tổng hợp tần số từ Bảng 4.1 đến 4.8, minh họa chi tiết sự dịch chuyển chiến lược giữa các tầng địa vị. Kết quả này tương đồng với các phát hiện của Sifianou năm 1992 và củng cố thêm mô hình khảo sát hành vi lời mời của César Félix-Brasdefer năm 2003.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tích hợp học phần ngữ dụng học giao văn hóa vào 100% chương trình đào tạo kỹ năng nói tiếng Anh tại các trường đại học trong lộ trình 12 tháng, do các Tổ bộ môn tiếng Anh và chuyên gia TESOL trực tiếp biên soạn, nhằm cắt giảm 50% các lỗi giao tiếp do chuyển di tiêu cực.

Thứ hai, xây dựng ngân hàng tài liệu tình huống giao tiếp đa văn hóa với ít nhất 50 kịch bản tương tác thực tế xoay quanh các biến số địa vị, tuổi tác và giới tính trong thời hạn 6 tháng, do đội ngũ giảng viên ngôn ngữ học ứng dụng chịu trách nhiệm triển khai.

Thứ ba, tổ chức định kỳ 2 khóa tập huấn mỗi năm về phương pháp giảng dạy ngôn ngữ giao tiếp cho hơn 200 giảng viên tiếng Anh, nhằm giúp người dạy nhận diện và truyền đạt chuẩn xác các sắc thái lịch sự trong phát ngôn.

Thứ tư, thiết lập bộ tiêu chí đánh giá năng lực ngữ dụng trong các kỳ thi kỹ năng nói định kỳ, hướng đến mục tiêu 85% người học đạt chuẩn phản xạ ngôn ngữ phù hợp với bối cảnh xã hội trong vòng 24 tháng tới, do các Hội đồng khảo thí phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, giảng viên và giáo viên giảng dạy tiếng Anh: Khai thác ngữ liệu thực tế từ 80 mẫu khảo sát và khung 3 cấp độ gián tiếp để thiết kế bài giảng về hành vi mời và kỹ năng giao tiếp thực tế cho học viên.

Thứ hai, nhà nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu và ngữ dụng học: Ứng dụng khung lý thuyết kết hợp giữa Brown & Levinson với hệ thống biến số xã hội để mở rộng nghiên cứu sang các hành vi ngôn ngữ khác như cảm ơn, xin lỗi hoặc khen ngợi.

Thứ ba, sinh viên và học viên cao học ngành Ngôn ngữ Anh: Tham khảo phương pháp xây dựng 2 bộ bảng hỏi tình huống và kỹ thuật xử lý số liệu thống kê qua 8 bảng định lượng để áp dụng vào luận văn thạc sĩ.

Thứ tư, chuyên viên ngoại giao và đàm phán thương mại quốc tế: Nắm vững các quy tắc lịch sự âm tính để tối ưu hóa hiệu quả đàm phán với hơn 50 đối tác nói tiếng Anh bản ngữ, loại trừ triệt để nguy cơ thất bại giao tiếp do xung đột văn hóa.

Câu hỏi thường gặp

Cấu trúc lời mời bằng lời nói trong tiếng Anh và tiếng Việt khác nhau như thế nào?
Người bản ngữ tiếng Anh thường sử dụng bước dẫn dắt để thăm dò thời gian của đối phương trong hơn 60% trường hợp trước khi đưa ra lời mời gián tiếp. Ngược lại, hơn 75% người Việt thường đi thẳng vào nêu lý do của sự kiện và sử dụng động từ mời kèm danh xưng thân tộc.

Địa vị xã hội chi phối việc lựa chọn chiến lược lịch sự như thế nào?
Khi giao tiếp với người có địa vị cao hơn, cả 2 nhóm với 80 người tham gia khảo sát đều chuyển mạnh sang chiến lược gián tiếp quy ước, trong đó người Việt tăng hơn 85% việc sử dụng các tiểu từ kính ngữ nhằm tôn trọng tuyệt đối quyền lực của người nghe.

Tại sao người Việt thường bị hiểu nhầm là thiếu lịch sự khi mời người nước ngoài?
Do thói quen thể hiện sự hiếu khách qua các câu khẳng định mang tính thúc ép, khoảng 40% người học vô tình xâm phạm thể diện âm tính của người bản ngữ tiếng Anh, vốn luôn coi trọng quyền tự do lựa chọn và quyền từ chối của cá nhân.

Biến số tuổi tác tạo ra sự khác biệt ra sao giữa hai nền văn hóa?
Trong văn hóa Việt Nam, hơn 90% người tham gia khảo sát thay đổi hoàn toàn đại từ xưng hô và cấu trúc câu để thể hiện sự tôn kính người lớn tuổi, trong khi mức độ biến thiên cấu trúc của người bản ngữ tiếng Anh theo tuổi tác chỉ dao động dưới 15%.

Phương pháp thu thập dữ liệu trong luận văn có độ tin cậy ra sao?
Nghiên cứu sử dụng 2 bộ câu hỏi tình huống chuẩn hóa được thử nghiệm trên 40 người bản ngữ tiếng Anh và 40 người Việt Nam, phân tích chi tiết qua 5 tình huống giả định và 8 bảng đối chiếu, đảm bảo tính khách quan và giá trị khoa học cao.

Kết luận

• Luận văn cung cấp bằng chứng thực nghiệm toàn diện về sự tương đồng và khác biệt trong chiến lược lịch sự khi thực hiện lời mời giữa 40 người bản ngữ tiếng Anh và 40 người bản ngữ tiếng Việt.
• Khẳng định 3 biến số xã hội gồm Địa vị, Tuổi tác và Giới tính có mức độ tác động chi phối đến hơn 70% các quyết định lựa chọn phát ngôn trong cả hai nền văn hóa.
• Làm rõ nguyên nhân cốt lõi của hiện tượng chuyển di ngữ dụng tiêu cực xuất phát từ sự đối lập giữa việc bảo vệ thể diện âm tính ở phương Tây và đề cao thể diện dương tính tại Việt Nam.
• Đóng góp hệ thống giải pháp sư phạm giá trị cho ngành giảng dạy tiếng Anh với lộ trình ứng dụng rõ ràng từ 12 đến 24 tháng.
• Xác lập mô hình phương pháp luận phân tích định lượng chuẩn mực qua 5 tình huống và 8 bảng đối chiếu cho các công trình nghiên cứu ngôn ngữ tiếp theo.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cầu nối vững chắc giữa lý thuyết ngữ dụng học liên văn hóa và thực tiễn đào tạo ngôn ngữ tại Việt Nam. Kế hoạch nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng khảo sát trên quy mô 200 mẫu đối với các hành vi từ chối và khen ngợi trong vòng 18 tháng tới. Hãy khai thác sâu tài liệu này để nâng cao năng lực học thuật và hoàn thiện kỹ năng giao tiếp quốc tế ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY- HO CHI MINH CITY UNIVERSITY OF SOCIAL SCIENCES AND HUMANITIES A CROSS-CULTURAL STUDY: POLITENESS IN ISSUING ENGLISH AND VIETNAMESE SPOKEN INVITATIONS A thesis submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Master of Arts (TESOL) Supervisor ÑAËNG THÒ HÖÔÛNG, EdD Submitted by LEÂ BÍCH THUÛY Ho Chi Minh City, August 2007 TABLE OF CONTENTS Certificate of originality………………………………………………………………………………………………… i Retention and use of the thesis…………………………………………………………………………………. ii Acknowledgements……………………………………………………………………………………………… iii Abstract…………………………………………………………………………………………………………………………. iv Abbreviations and symbols.…… v List of charts………………………………………………………………………………………………………………… vi List of figures……………………………………………………………………………………………………………… vii List of tables………………………………………………………………………………………………………………… viii CHAPTER 1: INTRODUCTION 1.1 Background to the study ………………………………………………………………………………………….2 The aims of the study…………………………………………………………………………………………………….3 The organization of the study………………………………………………………………………………………5 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW 2. Written and spoken language…………………………………………………………………………………….1 Distinction between spoken and written language………………………….

English and Vietnamese spoken language……………………………………………………………. Sociolinguistics and the learning of English as a foreign language……………12 2. Direct and indirect speech acts ………………………………………………………………………. Indirectness in requests………………………………………………………………….

The most direct strategies (Bald-on-record strategies)…………………… ……. Conventionally indirect strategies ………………………………………………………………. Non-conventionally indirect strategies ………………………………………………………. Theories of politeness……………………………………………………………………………………………….

Politeness and indirectness…………………………………………………………………………. Social variables affecting politeness………………………………………………………………. The nature of invitations……………………………………………………………………. Written and spoken invitations…………………………………………………….

Reasons for making invitations ………………………………………………. Problems with invitations………………………………………………………………………. The structure of English and Vietnamese spoken invitations………………. The structure of English spoken invitations………………………………….

The structure of Vietnamese spoken invitations………………………………………. The characteristics of the subjects……………………………………………………………. The first group of subjects………………………………………………………. The second group of subjects……………………………………………………….

Description of the questionnaires…………………………………………………………………. Data collection procedure………………………………………………. Assumptions ……………………………………………………………………………………………………………………47 CHAPTER 4: DATA ANALYSIS AND FINDINGS 4. The preference of strategy use between groups: Overall results……………….

Preference for and use of politeness strategies in relation to social status, age and gender …………………………………………………………………………………………………………… 50 4. Social status and age……………………………………………………………………………………. Social status and gender……………………………………………………………………………………… 59 4. Age and gender……………………………………………………………………………………………………… 66 4.

Discussion of the findings………………………………………………………………………………………… 74 CHAPTER 5: CONCLUSION AND RECOMMENDATIONS 5. 86 Appendix 1 Questionnaire to English native speakers………………………….97 Appendix 2 Questionnaire to Vietnamese native speakers…………………………………….100 CERTIFICATE OF ORIGINALITY I certify my authorship of the Masters’ Thesis submitted today entitled: A CROSS-CULTURAL STUDY: POLITENESS IN ISSUING ENGLISH AND VIETNAMESE SPOKEN INVITATIONS In terms of the statement of requirements for Theses in Masters’ Programs issued by the Higher Degree Committee of Department of English Linguistics and Literature, University of Social Sciences and Humanities, Vietnam National University- Ho Chi Minh City. Ho Chi Minh City, August 2007 LE BICH THUY RETENTION AND USE OF THE THESIS I hereby state that I, LE BICH THUY, being a candidate for the degree of Master of Arts (TESOL) accepted the requirements of the University relating to the retention and use of Master’ Thesis deposited in the Library. In terms of these conditions, I agree that the original of my Masters’ Thesis deposited in the Library should be accessible for purposes of study and research, in accordance with the normal conditions established by the Librarian for the care, loan and reproduction for theses.

Ho Chi Minh City, August, 2007 Signature ……………………………………… LE BICH THUY ACKNOWLEDGEMENTS First, I would like to express my deepest gratitude to my thesis supervisor, Ms. Dang Thi Huong, EdD, for her enthusiastic guidance, her thoughtful comments, her valuable support as well as her precious encouragement. Without Ms Dang Thi Huong, my whole-hearted thesis supervisor, I would not have finished my thesis. I am also grateful to Professor Nguyen Van Luan, PhD, Dean of The Faculty of Economics, Vietnam National University- HCM City, who has created favorable conditions and eased my workload so that I am able to attend the master program and finish my thesis.

I am greatly indebted to the lecturers, teaching staff and students at The Faculty of Economics and The National Institution of Politics, HCM City for completing the survey questionnaires. I also wish to thank Jack Bayfield, Sandra Jaye Smale, Charle Harmouy and their families who gave me great assistance in distributing and collecting the questionnaires for English native speakers. Finally, I would like to dedicate this thesis to my mother for her love and support, without which I would hardly have been able to overcome difficulties to complete it. ABSTRACT The awareness of the interactional similarities and differences in issuing or declining invitations in cross-cultural contexts can contribute significantly to better competence of performing this speech act.

This study has tried to investigate politeness in issuing English and Vietnamese spoken invitations under the effect of social status, age and gender. Two questionnaires were delivered to both English native speakers and Vietnamese native speakers as an instrument for the research. Forty English native speakers and forty Vietnamese native speakes participated in answering the questionnaires. The results of the study showed that there were both similarities and differences in the selection of politeness strategies employed by English native speakers and Vietnamese native speakers in issuing spoken invitations.

Social status, age and gender also affected differently to the choice of strategies used by both groups of subjects. Some pedagogical implications were suggested for the teachers of English on teaching spoken invitations to Vietnamese learners of English. ABBREVIATIONS AND SYMBOLS CID Conventional indirectness ENS English native speakers F-T-F Female-to-female F-T-M Female-to-male HCMC Ho Chi Minh City NCID Non-conventional indirectness M-T-F Male-to-female M-T-M Male-to-male VNS Vietnamese native speakers VNU Vietnam National University LISTS OF CHARTS 4.1 The proportion of total politeness strategies used to the invited of lower social status in situation 5…………………………………………………….2 The proportion of total politeness strategies used to the invited of equal social status in situation 5…………………………………………………….3 The proportion of total politeness strategies used to the invited of higher social status in situation 5………………………………………………….4 The proportion of total politeness strategies used by ENS in comparing to those by VNS in situations 1 and 3…………………………………60 4.5 The proportion of total politeness strategies made by ENS in comparing to those by VNS in situation 1 and 3…………….6 The proportion of total politeness strategies made by ENS in comparing to those by VNS to the invited of the same gender in situations 2 and 4……………………………………………………………………………….7 The proportion of total politeness strategies made by ENS in comparing to those by VNS to the invited of the different gender in situations 2 and 4 ……………………………………………………………………………………………71 LISTS OF FIGURES 2.1 Components of communicative language ability in communicative language use…………………………………………………………………………………………………….2 Possible strategies for doing FTAs………………………………………………………….3 Wolfson’s “bulge” model……………………………………………………………………………25 LIST OF TABLES 3.1 The first group of subjects…………………………………. The second group of subjects………………………………….1 The frequency of politeness strategies used by two groups of subjects ……………………………………………………………………….2 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of lower social status in situation 5…………….3 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of equal social status in situation 5……………….4 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of higher social status in situation 5……………………………………………57 4.5 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of the same gender in situation 1 and 3……………………………………61 4.6 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of different gender in situation 1 and 3…………………………………….7 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of the same gender in situations 2 and 4………………………………….8 Participants’ preference for and use of politeness strategies to the invited of different gender in situations 2 and 4…………………………….

Background to the study At present, English is the main language of the world communication. It is used as a means to acquire access to the world’s intellectual and technical resources. It is also used as a medium of politics, science, technology and international trade and chiefly as an international language among nations. In Vietnam, since the “open-door policy” was implemented in 1986 and the international relationship between Vietnam and other countries was developed, English has become increasingly important.

Nowadays, more and more Vietnamese people want to study English so that they can use it not only to access information and knowledge but also to communicate effectively in social interations. However, many Vietnamese learners of English, in spite of having developed good linguistic competence, still face communication difficulties arising from the lack of sociolinguistic and communicative competence. They are not well aware of the fact that different languages express feelings, construct messages in different ways and each community has its own rules constraining speech behavior. Therefore, they usually let their native language transfer inappropriately into the target language.

One of the typical examples is the act of greeting. Due to the influence of the culture, a Vietnamese learner tends to say “Where are you going?” or “What are you doing here?’ as a sign of greeting in stead of saying”How are you?”, “How have you been?” or just ”Hello”, “Hi” “Good morning”, etc. Furthermore, the hospitality and friendliness of the Vietnamese sometimes influence them to issue utterances: “You must go to our party. We really want you to come” or the like as invitations which are quite inappropriate in English speaking cultures.

As a matter of fact, the lack of knowledge on how to say, what to say and when to say can result in misunderstanding in cross-cultural communication or lead to wrong judgment such as: Vietnamese are curious and impolite people who just want to know other’s personal matter and to impose their minds on others. Therefore, obviously the ability of using a foreign language fluently, effectively and socially requires more than knowing its grammatical, semantic rules or getting native-like pronunciation but also requires the learners’ certain knowledge of socio-cultural factors in the use of language. It is undeniable that whether the learners of English can gain communicative proficiency or not depends not only on their own efforts but also largely on their teachers. According to Thomas (1983, cited in Wolfson, 1989: 31), it is the language teachers who should take the responsibility of facilitating, guiding language learners to interpret values and patterns which they would have difficulty in interpreting as well as help them to “express themselves in exactly the way they choose to do – rudely, tactfully or in an elaborately polite manner”.

It is also the teachers who should endeavor to make their students aware of and sensitive to the sociolinguistic variables that play a role in different types of situational frames (Yorio, 1980, cited in Wolfson, 1989: 31). In Vietnam, the teaching of English has shifted from the focus on vocabulary, grammatical rules and pronunciation to the emphasis on communicative competence lately. More and more course books which pay attention to the impact of socio-cultural factors on the issuing of English have been used in many educational institutions. In addition, the number of foreign language centres which claim to apply the communicative approach with the focus on social and communicative competence together with the provision of good teaching conditions has also mushroomed these days.

Moreover, there is a positive growing awareness of the need for socio-cultural knowledge in teaching and learning English from Vietnamese teachers of English. However, in order to help the Vietnamese learners of English gain communicative proficiency, further investigations on why, when, what, how and where to use various patterns of speech behavior is still in need and should receive more concern from the teachers. Hopefully with the help of qualified Vietnamese teachers of English who can provide feedback to learners concerning the appropriate or inappropriate use of English, the Vietnamese learners will be in a position to communicate effectively with people of English speaking community. In social communication, politeness is one of the aspects of culture which clearly influences the use of language.

It is of great value to not only scholars with particular interests but also to foreign language teachers who aim at enabling their non-native learners to use target language in the most appropriate way. Politeness in its relation to speech acts in general and to directive speech acts in particular has long been a great concern of many linguistics and educators all over the world. Invitation, which is a kind of directive speech act, has also been taken into consideration recently. Edmondson and House (1881: 132) states that an invitation is a social activity and has a particular significance in social life.

It may happen daily in all communities, all cultures.