Luận văn thạc sĩ: Nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng keo lai trồng thuần loài

Luận văn nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng của keo lai trồng thuần loài. Cung cấp số liệu, phân tích về năng suất và chất lượng rừng trồng.

• Tác giả: Phùng Nhuệ Giang
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Trọng Bình
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Khoa học lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu cấu trúc và sinh trưởng keo lai trồng thuần loài (Acacia mangium & Acacia auriculiformis)
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2002
• Địa điểm: Hà Tây

Mục lục chi tiết

• Lời cảm ơn
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1.1. Nghiên cứu định lượng qui luật cấu trúc lâm phần
• 1.1.1. Nghiên cứu định lượng qui luật cấu trúc đường kính thân cây
• 1.1.2. Nghiên cứu quy luật quan hệ giữa chiều cao với đường kính thân cây
• 1.1.3. Nghiên cứu quan hệ đường kính tán (Dt) với đường kính ngang ngực (D1,3)
• 1.2. Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng, cấp đất và sản lượng rừng
• 1.2.1. Nghiên cứu sinh trưởng, tăng trưởng
• 1.2.2. Cấp đất

Tóm tắt

I. Toàn cảnh nghiên cứu sinh trưởng và cấu trúc cây keo lai

Nghiên cứu sinh trưởng và cấu trúc của cây keo lai là nền tảng để tối ưu hóa năng suất và hiệu quả kinh tế trong ngành lâm nghiệp. Cây keo lai (tên khoa học: Acacia hybrid) là giống lai tự nhiên giữa Keo tai tượng (Acacia mangium) và Keo lá tràm (Acacia auriculiformis), được phát hiện lần đầu tại Malaysia vào năm 1972. Tại Việt Nam, giống cây này được Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam nghiên cứu và phát triển, cho thấy nhiều đặc tính ưu việt. Với tốc độ sinh trưởng nhanh, biên độ sinh thái rộng và khả năng cải tạo đất tốt, keo lai đã trở thành một trong những loài cây chủ lực cho chương trình trồng rừng sản xuất và phủ xanh đất trống. Việc tìm hiểu sâu về quy luật phát triển của nó không chỉ có ý nghĩa lý luận mà còn mang lại giá trị thực tiễn to lớn, giúp xây dựng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phù hợp và bền vững.

1.1. Giới thiệu đặc điểm hình thái và ưu thế lai của giống keo lai

Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của giống keo lai là ưu thế lai rõ rệt về sinh trưởng. Các nghiên cứu ban đầu của GS. Lê Đình Khả và cộng sự đã chỉ ra rằng, keo lai có tốc độ sinh trưởng chiều cao Hvn nhanh hơn Keo tai tượng từ 1,2 - 1,6 lần và sinh trưởng đường kính D1.3 vượt trội 1,3 - 1,8 lần. Ở giai đoạn 4,5 tuổi, thể tích của keo lai có thể lớn gấp đôi so với cây bố mẹ. Về đặc điểm hình thái, keo lai mang tính trung gian giữa hai loài gốc. Lá có chỉ số chiều dài/chiều rộng khoảng 3,09 - 3,37, thân cây thẳng, tròn đều hơn Keo tai tượng và tán lá phát triển cân đối hơn. Nhờ những ưu điểm này, các dòng keo lai BV10, BV16 đã được chọn lọc và nhân rộng, trở thành lựa chọn hàng đầu cho các vùng nguyên liệu tập trung, hứa hẹn mang lại năng suất rừng trồng cao và ổn định.

1.2. Vai trò của cây keo lai trong kinh tế lâm nghiệp và môi trường

Cây keo lai không chỉ có giá trị về sản lượng gỗ. Hệ rễ của chúng có nhiều nốt sần chứa vi khuẩn Rhizobium, có khả năng cố định đạm từ không khí, giúp cải tạo đất bạc màu và chống xói mòn hiệu quả. Loài cây này thích ứng tốt trên nhiều điều kiện lập địa khác nhau, từ đất chua phèn đến đất đồi núi khô cằn. Về mặt kinh tế, chất lượng gỗ keo lai phù hợp cho nhiều mục đích. Gỗ có thể được sử dụng làm nguyên liệu cho công nghiệp giấy, ván dăm, ván sợi MDF, đồ gia dụng và cung cấp sinh khối cây keo lai cho năng lượng. Việc phát triển các vùng trồng keo lai quy mô lớn không chỉ tạo ra nguồn cung nguyên liệu ổn định cho các nhà máy chế biến mà còn tạo công ăn việc làm, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành lâm nghiệp Việt Nam.

II. Thách thức trong việc nghiên cứu cấu trúc rừng keo lai thuần loài

Mặc dù cây keo lai được trồng rộng rãi với diện tích lớn, các nghiên cứu chuyên sâu về quy luật cấu trúc và sinh trưởng của nó vẫn còn hạn chế. Thực trạng này tạo ra một khoảng trống khoa học, gây khó khăn cho công tác quản lý, điều tra và kinh doanh rừng một cách hiệu quả. Việc thiếu các mô hình toán học và công cụ dự báo chính xác làm cho việc hoạch định sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, chưa tối ưu hóa được tiềm năng của loài cây này. Đây là vấn đề cấp bách mà thực tiễn sản xuất đặt ra, đòi hỏi các công trình nghiên cứu định lượng để làm cơ sở khoa học cho các quyết sách lâm nghiệp.

2.1. Thiếu hụt cơ sở khoa học để tối ưu năng suất rừng trồng

Thực tế cho thấy, năng suất rừng trồng keo lai phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như mật độ trồng keo lai ban đầu, các biện pháp tỉa thưa và điều kiện lập địa. Tuy nhiên, việc xác định các thông số này một cách tối ưu đòi hỏi phải có sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc quần thể và động thái phát triển của rừng theo thời gian. Sự thiếu vắng các công trình nghiên cứu định lượng khiến việc đề xuất các quy trình kỹ thuật còn mang tính cục bộ. Điều này dẫn đến tình trạng rừng được trồng quá dày hoặc quá thưa, không tận dụng hết tiềm năng của đất và giống, ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và hiệu quả đầu tư.

2.2. Khó khăn trong việc xây dựng các loại bảng biểu chuyên dụng

Trong quản lý rừng hiện đại, các công cụ như bảng thể tích cây đứng, biểu cấp đất, và biểu quá trình sinh trưởng là không thể thiếu. Chúng giúp các nhà lâm nghiệp điều tra trữ lượng, dự đoán sản lượng và lập kế hoạch kinh doanh một cách nhanh chóng và chính xác. Do các nghiên cứu về cây keo lai còn mới, hệ thống các bảng biểu này chưa được xây dựng một cách hoàn chỉnh và khoa học. Việc áp dụng các biểu của loài cây khác có thể dẫn đến sai số lớn. Đây là một trở ngại lớn trong công tác điều tra, quy hoạch và nuôi dưỡng rừng keo lai trên quy mô lớn, đòi hỏi phải có những nghiên cứu chuyên sâu để giải quyết.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc quần thể của cây keo lai

Để định lượng hóa các quy luật khách quan, nghiên cứu cấu trúc quần thể rừng keo lai cần áp dụng các phương pháp toán học thống kê hiện đại. Hướng tiếp cận này chuyển dịch từ mô tả định tính sang phân tích định lượng, cho phép xây dựng các mô hình toán học có độ tin cậy cao. Các mô hình này mô phỏng sự phân bố của cây trong lâm phần và các mối quan hệ tương quan giữa các nhân tố cấu trúc. Luận văn của Phùng Nhuệ Giang (2002) đã kế thừa và áp dụng thành công các phương pháp này, đặt nền móng cho việc mô hình hóa cấu trúc rừng Acacia hybrid tại Việt Nam, cung cấp công cụ khoa học để đánh giá và quản lý rừng hiệu quả hơn.

3.1. Phân tích phân bố đường kính N D bằng hàm Weibull

Quy luật phân bố số cây theo đường kính (N/D) là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất của cấu trúc rừng. Để mô tả quy luật này, nhiều hàm phân bố xác suất đã được sử dụng, trong đó hàm Weibull được chứng minh là có tính linh hoạt và phù hợp cao. Hàm Weibull có khả năng mô phỏng các dạng phân bố khác nhau (lệch trái, lệch phải, đối xứng) chỉ bằng cách thay đổi các tham số. Nghiên cứu đã áp dụng hàm Weibull để mô phỏng phân bố N/D của các lâm phần keo lai ở các cấp tuổi và điều kiện sinh thái khác nhau. Kết quả kiểm định bằng tiêu chuẩn Khi bình phương (χ²) cho thấy sự phù hợp cao giữa phân bố lý thuyết và thực nghiệm, khẳng định rằng hàm Weibull là một công cụ mạnh để mô tả cấu trúc quần thể và sinh trưởng đường kính D1.3 của rừng keo lai.

3.2. Mô hình hóa tương quan chiều cao và đường kính H D

Mối quan hệ giữa chiều cao và đường kính thân cây (H/D) là một quy luật cấu trúc cơ bản khác, có ý nghĩa quan trọng trong việc ước tính thể tích và sinh khối cây keo lai. Việc đo chiều cao của tất cả các cây trong một lâm phần rất tốn thời gian và công sức. Do đó, việc xây dựng một phương trình hồi quy để dự đoán chiều cao từ đường kính là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu đã thử nghiệm nhiều dạng phương trình khác nhau và nhận thấy phương trình dạng logarit một chiều (H = a + b.logD) thể hiện tốt nhất mối quan hệ này. Các phương trình được xây dựng cho từng lâm phần đều có hệ số tương quan (R) rất cao (thường trên 0.95), cho phép ước tính sinh trưởng chiều cao Hvn với độ chính xác chấp nhận được, làm cơ sở để lập các bảng thể tích cây đứng.

IV. Bí quyết xác định sinh trưởng và năng suất rừng trồng keo lai

Xác định quy luật sinh trưởng và dự báo năng suất rừng trồng là mục tiêu cốt lõi của khoa học lâm nghiệp. Đối với cây keo lai, một loài cây sinh trưởng nhanh, việc nắm bắt được động thái tăng trưởng theo tuổi là yếu tố quyết định đến hiệu quả kinh doanh. Các nghiên cứu đã tập trung vào việc mô hình hóa quá trình sinh trưởng của các nhân tố điều tra chính như đường kính, chiều cao và thể tích. Bằng cách sử dụng các hàm sinh trưởng kinh điển như Gompertz hay Schumacher, các nhà khoa học có thể xây dựng được các đường cong sinh trưởng, từ đó dự báo được sản lượng ở các giai đoạn phát triển khác nhau của rừng.

4.1. Xây dựng phương trình sinh khối và bảng thể tích cây đứng

Để quản lý và kinh doanh rừng hiệu quả, việc xác định chính xác thể tích của từng cây riêng lẻ và toàn bộ lâm phần là bắt buộc. Nghiên cứu đã tiến hành xây dựng phương trình sinh khối và thể tích dựa trên hai biến số dễ đo đạc là đường kính ngang ngực (D1.3) và chiều cao vút ngọn (Hvn). Phương trình hồi quy đa biến dạng logV = a + blogD + c.logH đã được lựa chọn vì có hệ số tương quan cao nhất và sai số thấp. Dựa trên phương trình này, một bảng thể tích cây đứng hai nhân tố đã được lập ra, cho phép người dùng tra cứu nhanh thể tích cây (cả vỏ và không vỏ) chỉ với số liệu D và H. Công cụ này giúp tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí trong công tác điều tra rừng, đồng thời tăng độ chính xác trong việc tính toán trữ lượng.

4.2. Cách phân chia cấp đất để đánh giá tiềm năng lập địa

Cấp đất là một chỉ tiêu tổng hợp dùng để đánh giá sức sản xuất của một điều kiện lập địa cụ thể đối với một loài cây nhất định. Việc phân chia cấp đất là cơ sở để quy hoạch trồng rừng và xây dựng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phù hợp. Chỉ tiêu được sử dụng phổ biến nhất để phân chia cấp đất là chiều cao cây ở một độ tuổi nhất định, vì nó phản ánh tốt tiềm năng sinh trưởng và ít bị ảnh hưởng bởi mật độ. Nghiên cứu đã sử dụng chiều cao tầng cây ưu thế (H0) theo tuổi làm cơ sở, sau đó áp dụng các phương pháp như hồi quy hoặc phương pháp Affill để xây dựng hệ thống các đường cong chỉ thị cấp đất. Việc này cho phép phân loại các lâm phần cây keo lai thành các cấp năng suất khác nhau, từ đó có thể dự báo sản lượng và đưa ra các khuyến nghị kỹ thuật riêng biệt cho từng vùng.

V. Ứng dụng nghiên cứu sinh trưởng keo lai vào thực tiễn lâm nghiệp

Kết quả từ các công trình nghiên cứu sinh trưởng và cấu trúc của cây keo lai không chỉ dừng lại ở giá trị học thuật. Chúng cung cấp một bộ công cụ khoa học, đáng tin cậy để áp dụng trực tiếp vào hoạt động sản xuất, giúp ngành lâm nghiệp chuyển từ kinh doanh dựa trên kinh nghiệm sang quản lý dựa trên cơ sở dữ liệu và mô hình dự báo. Việc ứng dụng các mô hình cấu trúc, biểu thể tích và biểu cấp đất sẽ góp phần nâng cao năng suất rừng trồng, tối ưu hóa lợi nhuận và đảm bảo sự phát triển bền vững của tài nguyên rừng trồng keo lai tại Việt Nam.

5.1. Cơ sở cho kinh doanh và nuôi dưỡng rừng keo lai bền vững

Các mô hình và bảng biểu được xây dựng từ nghiên cứu là nền tảng vững chắc cho việc điều tra, quy hoạch và điều chế rừng. Dựa vào các bảng thể tích cây đứng, doanh nghiệp có thể tính toán trữ lượng rừng một cách chính xác để định giá và lập kế hoạch khai thác. Các mô hình sinh trưởng giúp dự báo sản lượng tương lai, từ đó xác định luân kỳ khai thác kinh tế tối ưu. Hơn nữa, việc hiểu rõ cấu trúc quần thể và quy luật tỉa thưa tự nhiên cho phép đề xuất các biện pháp tỉa thưa nuôi dưỡng hợp lý, giúp cây sinh trưởng tốt hơn, nâng cao chất lượng gỗ keo và giá trị của lâm phần. Đây là những yếu tố then chốt để kinh doanh rừng Acacia hybrid một cách bền vững và hiệu quả.

5.2. Định hướng cho công tác khảo nghiệm và cải thiện giống keo lai

Những nghiên cứu nền tảng về sinh trưởng và cấu trúc mở ra hướng đi mới cho công tác chọn giống. Bằng cách đánh giá năng suất trên các cấp đất khác nhau, các nhà khoa học có thể xác định được những dòng hoặc xuất xứ giống keo lai nào phù hợp nhất với từng điều kiện lập địa cụ thể. Công tác khảo nghiệm giống có thể được thiết kế một cách khoa học hơn, tập trung vào các chỉ tiêu sinh trưởng và cấu trúc đã được định lượng. Các giống ưu việt như keo lai BV10, BV16 là kết quả của quá trình chọn lọc dựa trên các tiêu chí này. Trong tương lai, việc kết hợp các mô hình sinh trưởng với công nghệ di truyền sẽ giúp tạo ra những thế hệ cây keo lai mới có năng suất vượt trội và khả năng chống chịu tốt hơn, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé gi¸o dôc ®µo t¹o Bé n«ng nghiÖp vµ PTnt Tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp Phùng Nhuệ Giang NGHIÊN CỨU CẤU TRÚC VÀ SINH TRƯỞNG KEO LAI TRỒNG THUẦN LOÀI (Acacia mangium & Acacia auriculiformis) LuËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc TS. Nguyễn Trọng Bình Hµ t©y - 2002 1 Lêi c¶m ¬n Thùc hiÖn chñ tr­¬ng cña l·nh ®¹o nhµ tr­êng vÒ viÖc kh«ng ngõng n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n nghiÖp vô cho c¸n bé, gi¸o viªn, thÊy râ nhiÖm vô, tr¸ch nhiÖm cña ng­êi gi¸o viªn trong mét tr­êng chuyªn nghiÖp chuyªn ®µo t¹o c¸n bé cho ngµnh l©m nghiÖp, b¶n th©n ®· theo häc ch­¬ng tr×nh ®µo t¹o Cao häc kho¸ 2 cña Tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp ViÖt Nam (2000 - 2002) ®­îc më t¹i Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn. Trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸, b¶n th©n ®· ®­îc sù quan t©m gióp ®ì tËn t×nh cña c¸c thÇy, c« gi¸o, Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn, Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn, tËp thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn Trung t©m khoa häc vµ s¶n xuÊt l©m nghiÖp §«ng Nam Bé, Tr¹m nghiªn cøu BÇu Bµng vÒ ®iÒu kiÖn vËt chÊt vµ tinh thÇn. Cã ®­îc b¶n luËn v¨n tèt nghiÖp cuèi kho¸ nµy, cïng víi sù nç lùc cña b¶n th©n, t«i ®· nhËn ®­îc sù gióp ®ì to lín vµ quÝ b¸u cña c¸c thÇy, c« gi¸o cña Khoa sau §¹i häc, ®Æc biÖt lµ sù gióp ®ì cña TS.

NguyÔn Träng B×nh. T«i xin bµy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c tíi TS. NguyÔn Träng B×nh - Ng­êi thÇy ®· trùc tiÕp h­íng dÉn, d×u d¾t vµ chØ b¶o nh÷ng kiÕn thøc vÒ chuyªn m«n thiÕt thùc vµ nh÷ng chØ dÉn khoa häc quÝ b¸u. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù quan t©m Ban gi¸m hiÖu tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, Khoa sau ®¹i häc, Ban gi¸m hiÖu tr­êng Trung häc L©m nghiÖp T©y Nguyªn, Tr­êng §¹i häc T©y Nguyªn ®· khuyÕn khÝch vµ quan t©m tíi viÖc ®µo t¹o n©ng cao tr×nh ®é chuyªn m«n cho ®éi ngò c¸n bé ngµnh L©m nghiÖp nãi chung vµ b¶n th©n nãi riªng Xin ch©n thµnh c¶m ¬n quÝ thÇy, c« gi¸o vµ b¹n bÌ ®ång nghiÖp ®· gióp ®ì nhiÖt t×nh, v« t­ vÒ ®iÒu kiÖn vËt chÊt, tinh thÇn vµ nh÷ng kinh nghiÖm, chØ dÉn khoa häc quÝ b¸u.

Cuèi cïng, mét lÇn n÷a xin ch©n thµnh c¶m ¬n c¸c thÇy, c« gi¸o, c¸c ®¬n vÞ vµ c¸ nh©n ®· gióp ®ì trong qu¸ tr×nh häc tËp vµ thùc hiÖn luËn v¨n tèt nghiÖp. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! Gia Lai, th¸ng 12 n¨m 2002 2 §Æt vÊn ®Ò Keo lai lµ tªn gäi ®Ó chØ gièng lai tù nhiªn gi÷a Keo tai t­îng (Acacia mangium) vµ Keo l¸ trµm (Acacia aurriculiformis), do Trung t©m gièng c©y rõng, thuéc ViÖn Khoa häc L©m nghiÖp ViÖt Nam ph¸t hiÖn vµ chñ tr× nghiªn cøu, ®ang ®­îc nhiÒu ng­êi quan t©m HiÖn nay, gièng Keo lai ®· ®­îc Trung t©m nghiªn cøu gièng c©y rõng chän läc, nh©n gièng vµ kh¶o nghiÖm gièng thµnh c«ng vµ ®· ®­îc Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n cho g©y trång thö ë c¸c vïng sinh th¸i chÝnh trong c¶ n­íc b­íc ®Çu cho kÕt qu¶ kh¶ quan. Qua kÕt qu¶ nghiªn cøu b­íc ®Çu cho thÊy còng gièng nh­ c¸c loµi keo bè mÑ, ®©y lµ gièng cã nhiÒu ®Æc tÝnh sinh vËt häc vµ sinh th¸i häc ­u viÖt h¬n mét sè loµi c©y trång rõng kh¸c: sinh tr­ëng nhanh, biªn ®é sinh th¸i réng, cã kh¶ n¨ng thÝch øng víi nhiÒu lo¹i ®Êt, ®iÒu kiÖn lËp ®Þa kh¸c nhau. V× thÕ, Keo lai cã kh¶ n¨ng c¶i t¹o ®Êt, c¶i t¹o m«i sinh, cã kh¶ n¨ng ®¶m b¶o thµnh c«ng trong c«ng t¸c trång rõng vµ vµ c¶i thiÖn nguån gièng, ®Æc biÖt lµ cho phÐp t¹o ra vïng trång nguyªn liÖu lín, tËp trung cho c«ng nghiÖp.

Theo nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu b­íc ®Çu, s¶n phÈm gç Keo lai cã thÓ sö dông trong c«ng nghiÖp giÊy, c«ng nghiÖp gia c«ng chÕ biÕn c¸c lo¹i v¸n sµn, v¸n d¨m, ®ãng thïng hµng, kiÖn hµng, v¸n sµn xuÊt khÈu, cung cÊp gç cñi vµ chÊt ®èt t¹i chç cho ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng. Ngoµi ra, trong c¸c m« h×nh n«ng l©m kÕt hîp, Keo lai còng cã thÓ lµ mét trong sè loµi c©y trång kÕt hîp víi c¸c loµi c©y môc ®Ých kh¸c nh­: Cµ phª, Sao ®en. võa ®Ó c¶i t¹o ®Êt, võa lµ c©y ch¾n giã vµ cho s¶n phÈm nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ cña m« h×nh. Víi nh÷ng ­u ®iÓm ®ã, loµi Keo lai ®ang lµ mét trong nh÷ng gièng c©y trång ®­îc nhiÒu tæ chøc, c¸ nh©n quan t©m ®Ó trång rõng c«ng nghiÖp, rõng phñ xanh ®Êt trèng, ®åi nói träc vµ Keo lai còng lµ ®èi t­îng ®­îc ®Æc biÖt quan t©m trong dù ¸n trång míi 5 triÖu ha rõng cña ChÝnh phñ.

HiÖn nay, tuy ®ang trong giai ®o¹n thö nghiÖm nh­ng do thÊy râ ®­îc hiÖu qu¶ vµ nh÷ng lîi Ých ch¾c ch¾n mµ c©y Keo lai mang l¹i, mét sè c«ng ty, tæ chøc c¸ nh©n vµ ®¬n vÞ kinh doanh rõng ®· m¹nh d¹n sö dông gièng Keo lai vµo trång rõng tËp trung víi ph­¬ng thøc trång rõng th©m canh ®Ó t¹o vïng nguyªn liÖu vµ t¹o s¶n phÈm hµng ho¸. TÝnh ®Õn thêi ®iÓm nµy, riªng c¸c tØnh T©y Nguyªn ­íc tÝnh ®· trång ®­îc kho¶ng 5.000ha Keo lai, trong ®ã chñ yÕu lµ rõng do c«ng ty nguyªn 3 liÖu giÊy §ång Nai trång lµm nguyªn liÖu, ngoµi ra cßn cã hµng ngh×n ha do ng­êi d©n c¸c tØnh §ång Nai, B×nh D­¬ng, B×nh Ph­íc, B×nh §Þnh, Phó Yªn trång ®Ó phñ xanh ®Êt trèng, ®åi nói träc vµ hµng tr¨m ha do c¸c Trung t©m gièng L©m nghiÖp thuéc ViÖn khoa häc L©m nghiÖp ViÖt Nam trång ®Ó phôc vô cho môc ®Ých nghiªn cøu. T¹i tr¹m BÇu Bµng thuéc Trung t©m nghiªn cøu khoa häc vµ s¶n xuÊt L©m nghiÖp §«ng Nam Bé, c©y Keo lai trång 4 tuæi khi khai th¸c tr÷ l­îng ®¹t tõ 120- 130m3/ha. TÝnh trung b×nh mçi n¨m c©y Keo lai sinh tr­ëng ®¹t tr÷ l­îng tõ 30 ®Õn 32m3/ha- §©y lµ mét n¨ng suÊt mµ c¸c loµi c©y trång rõng kh¸c tõ tr­íc ®Õn nay ë n­íc ta ch­a cã n¬i nµo ®¹t ®­îc.

MÆc dï Keo lai cã nhiÒu ®Æc tÝnh ­u viÖt, nh­ng do míi ph¸t hiÖn vµ nghiªn cøu nªn cho ®Õn nay, tuy ®· ®­îc trång tËp trung víi diÖn tÝch lín nh­ng nh÷ng nghiªn cøu vÒ Keo lai cßn qu¸ Ýt. C¸c c«ng tr×nh ®· nghiªn cøu chñ yÕu tËp trung nghiªn cøu vÒ ®Æc ®iÓm loµi, kh¶o nghiÖm gièng, t×m hiÓu kh¶ n¨ng g©y trång vµ giíi thiÖu gi¸ trÞ sö dông còng nh­ tiÒm n¨ng cña Keo lai trong c«ng t¸c trång rõng s¶n xuÊt, rõng phßng hé. Næi bËt vÒ lÜnh vùc nµy lµ c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cña cña GS. Lª §×nh Kh¶ vµ c¸c céng sù (1997) (1998), (1999) [22].

MÆc dï nh÷ng nghiªn cøu vÒ Keo lai ®· gãp phÇn kh«ng nhá cho viÖc ghi nhËn tÝnh hiÖu qu¶, tÝnh ­u viÖt, t¹o tiÒn ®Ò cho viÖc g©y trång réng r·i vµ b­íc ®Çu lµm râ mét sè trë ng¹i trong thùc tiÔn s¶n xuÊt gièng cña c©y Keo lai ë n­íc ta, nh­ng cßn thiÕu v¾ng nh÷ng c«ng tr×nh nghiªn cøu chuyªn s©u vÒ cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña Keo lai. V× thÕ, ch­a cã c¬ së khoa häc ch¾c ch¾n ®Ó x©y dùng c¸c lo¹i b¶ng biÓu chuyªn dông còng nh­ hÖ thèng biÖn ph¸p kü thuËt l©m sinh hîp lý phôc vô c«ng t¸c ®iÒu tra, kinh doanh vµ nu«i d­ìng rõng. VÊn ®Ò thùc tiÔn ®Æt ra lµ cÇn ph¶i cã c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ lÜnh vùc cÊu tróc vµ sinh tr­ëng ®Ó phôc vô tèt h¬n cho viÖc g©y trång réng r·i, kinh doanh vµ nu«i d­ìng rõng Keo lai ë ViÖt Nam. Tõ nh÷ng yªu cÇu thùc tiÔn vµ lý luËn trªn, ®­îc sù nhÊt trÝ cña Héi ®ång khoa häc Khoa Sau ®¹i häc Tr­êng ®¹i häc L©m nghiÖp, chóng t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu ®Ò tµi: "Nghiªn cøu qui luËt cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña Keo lai trång thuÇn loµi".

Nh»m gãp phÇn gi¶i quyÕt yªu cÇu cÊp b¸ch cña thùc tiÔn s¶n xuÊt hiÖn nay. 4 Ch­¬ng 1 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu Sinh tr­ëng c©y rõng vµ l©m phÇn lµ träng t©m cña s¶n l­îng rõng vµ lµ vÊn ®Ò cã tÝnh chÊt nÒn t¶ng ®Ó nghiªn cøu c¸c ph­¬ng ph¸p dù ®o¸n s¶n l­îng còng nh­ hÖ thèng biÖn ph¸p t¸c ®éng nh»m n©ng cao n¨ng suÊt cña rõng. Cã nhiÒu h­íng, nhiÒu ph­¬ng ph¸p kh¸c nhau khi nghiªn cøu cÊu tróc vµ sinh tr­ëng cña l©m phÇn. ë ch©u ¢u vµo cuèi thÕ kû 19 vµ ®Çu thÕ kû 20, vÊn ®Ò qui luËt ph©n bè sè c©y æn ®Þnh theo tÇn sè vµ tÇn suÊt ë c¸c cì tù nhiªn vÒ ®­êng kÝnh, chiÒu cao, thÓ tÝch,.

®· ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ c«ng bè. NhiÒu vÊn ®Ò nghiªn cøu cÊu tróc vµ s¶n l­îng rõng tr­íc ®©y cßn nÆng vÒ nghiªn cøu ®Þnh tÝnh, m« t¶ th× nay ®· ®­îc nghiªn cøu ®Þnh l­îng. §Þnh h­íng nghiªn cøu cÊu tróc vµ s¶n l­îng rõng ®· ®­îc c¸c nhµ khoa häc kh¸t qu¸t l¹i d­íi d¹ng c¸c m« h×nh to¸n häc tõ ®¬n gi¶n ®Õn phøc t¹p nh»m ®Þnh l­îng c¸c qui luËt cña tù nhiªn, nhê ®ã ®· gi¶i quyÕt ®­îc nhiÒu vÊn ®Ò trong kinh doanh rõng, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc lËp biÓu chuyªn dông phôc vô cho c«ng t¸c ®iÒu tra vµ dù ®o¸n s¶n l­îng còng nh­ x©y dùng hÖ thèng c¸c biÖn ph¸p kinh doanh, nu«i d­ìng rõng cho tõng ®èi t­îng cô thÓ. Cho ®Õn nay, c¸c thµnh tùu trong nghiªn cøu vÒ khoa häc s¶n l­îng rõng cña nh©n lo¹i lµ rÊt ®å sé.

V× thÕ, trong khu«n khæ mét ®Ò tµi th¹c sÜ, t¸c gi¶ chØ kh¸i qu¸t mét sè c«ng tr×nh tiªu biÓu trong vµ ngoµi n­íc cã liªn quan tíi néi dung nghiªn cøu cña ®Ò tµi lµm c¬ së ®Þnh h­íng cho viÖc lùa chän ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu.Trªn thÕ giíi: 1. Nghiªn cøu ®Þnh l­îng qui luËt cÊu tróc l©m phÇn ViÖc nghiªn cøu qui luËt cÊu tróc lµ ®Ó t×m ra c¸c d¹ng cÊu tróc phæ biÕn nhÊt vµ c¸c d¹ng tèi ­u theo quan ®iÓm kinh tÕ, nghÜa lµ kiÓu cÊu tróc cho n¨ng suÊt gç cao nhÊt, chÊt l­îng gç phï hîp nhÊt víi nhu cÇu sö dông gç vµ b¶o vÖ m«i tr­êng. Trªn c¬ së nghiªn cøu c¸c qui luËt cÊu tróc cïng víi sù ph¸t triÓn cña cuéc c¸ch m¹ng khoa häc kü thuËt c¸c nhµ khoa häc ®· thu ®­îc nhiÒu thµnh tùu kh¶ quan khi nghiªn cøu vÊn ®Ò nµy. Nghiªn cøu ®Þnh l­îng qui luËt qui luËt cÊu tróc ®­êng kÝnh th©n c©y Qui luËt ph©n bè sè c©y theo cì kÝnh (N/D) lµ mét trong c¸c chØ tiªu quan träng nhÊt cña cÊu tróc rõng vµ ®· ®­îc nghiªn cøu kh¸ ®Çy ®ñ tõ cuèi thÕ kû tr­íc.

5 Qui luËt ph©n bè sè c©y theo cì ®­êng kÝnh ®­îc biÓu thÞ kh¸c nhau nh­ ph©n bè thùc nghiÖm N/D, ph©n bè sè c©y theo cì tù nhiªn,. vµ b»ng ph­¬ng ph¸p biÓu ®å hay b»ng ph­¬ng ph¸p gi¶i tÝch.