Nghiên cứu sinh trưởng mô hình rừng trồng Re hương tại Vườn Quốc gia Ba Vì

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu sinh trưởng của mô hình rừng trồng re hương cinnamomum iners reinw ex blume thuần loài, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Nguyễn Thị Hiên
• Người hướng dẫn: ThS. Thu Hằng
• Trường học: Trường Đại học Lâm nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm sinh
• Đề tài: Nghiên cứu sinh trưởng của mô hình rừng trồng Re hương (Cinnamomum iners Reinw. Ex Blume) thuần loài đều tuổi tại Vườn Quốc Gia Ba Vì, Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan giá trị của rừng trồng re hương tại Ba Vì

Re hương (Cinnamomum iners Reinw. Ex Blume) là một loài cây gỗ lớn bản địa, được đánh giá cao về hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường. Việc nghiên cứu sinh trưởng của mô hình rừng trồng re hương có ý nghĩa quan trọng, đặc biệt tại các khu vực có điều kiện sinh thái đặc thù như Vườn quốc gia Ba Vì. Loài cây này không chỉ cung cấp gỗ chất lượng cao cho ngành công nghiệp chế biến, đồ mỹ nghệ mà còn là nguồn cung cấp tinh dầu xá xị có giá trị thương mại lớn. Trong bối cảnh phát triển lâm nghiệp bền vững, Re hương nổi lên như một lựa chọn chiến lược, góp phần phủ xanh đất trống, nâng cao độ che phủ rừng, và cải thiện môi trường sinh thái. Các mô hình rừng trồng thuần loài đều tuổi cho phép các nhà khoa học và nhà quản lý lâm nghiệp đánh giá chính xác các quy luật sinh trưởng, từ đó xây dựng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh tối ưu. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích các chỉ tiêu sinh trưởng cơ bản như đường kính, chiều cao, đường kính tán và trữ lượng, làm cơ sở khoa học vững chắc cho việc nhân rộng mô hình trồng Re hương. Việc hiểu rõ đặc điểm sinh thái cây re hương và phản ứng của nó với các điều kiện lập địa tại Ba Vì sẽ giúp khai thác tối đa tiềm năng của loài, đồng thời bảo tồn nguồn gen quý và phát triển kinh tế địa phương. Nghiên cứu này không chỉ là một khóa luận tốt nghiệp mà còn là một tài liệu tham khảo giá trị, cung cấp dữ liệu thực nghiệm về cấu trúc lâm phần re hương và tiềm năng phát triển của nó.

1.1. Đặc điểm lâm học và sinh thái của cây Re hương

Cây Re hương (Cinnamomum iners) là cây gỗ nhỡ thường xanh, có thể cao tới 25m và đường kính thân đạt 45-50cm. Vỏ cây nhẵn, màu xám, gỗ màu nâu vàng, cứng vừa phải và có mùi thơm đặc trưng. Lá cây mọc cách, hình trứng, mặt trên nhẵn bóng với 3 gân gốc nổi rõ. Về đặc điểm sinh thái cây re hương, loài này là cây nhiệt đới điển hình, phát triển tốt nhất ở nhiệt độ 26–28°C và lượng mưa trung bình 1500–2000 mm/năm. Re hương có khả năng thích ứng với nhiều loại đất, nhưng phù hợp nhất với đất thịt pha cát, có độ pH từ 4,5–5,5 và tầng đất dày trên 0,8m. Những đặc điểm lâm học cây re hương này cho thấy tiềm năng phát triển lớn tại các vùng đồi núi trung du như Ba Vì.

1.2. Vai trò của Cinnamomum iners trong lâm nghiệp bền vững

Re hương đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững tại Việt Nam. Việc trồng Re hương không chỉ mang lại giá trị kinh tế từ gỗ và tinh dầu mà còn góp phần cải thiện môi trường. Tán lá rộng của Re hương giúp tăng độ che phủ, chống xói mòn đất hiệu quả, đặc biệt trên địa hình dốc. Đây là loài cây gỗ lớn bản địa có khả năng tích lũy sinh khối rừng trồng re hương cao, góp phần hấp thụ carbon và giảm thiểu biến đổi khí hậu. Phát triển mô hình rừng Re hương còn tạo công ăn việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân địa phương, hạn chế tình trạng phá rừng làm nương rẫy, từ đó bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái rừng tại Vườn quốc gia Ba Vì.

II. Thách thức khi nghiên cứu sinh trưởng Cinnamomum iners

Việc phát triển các mô hình rừng trồng re hương quy mô lớn đối mặt với nhiều thách thức, đòi hỏi phải có những nghiên cứu khoa học cụ thể và sâu sắc. Một trong những vấn đề chính là sự thiếu hụt dữ liệu về quy luật sinh trưởng của loài này trong các điều kiện lập địa khác nhau. Các yếu tố như độ dốc, độ dày tầng đất, và thành phần thổ nhưỡng tại Vườn quốc gia Ba Vì có ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ phát triển của cây. Bên cạnh đó, việc xác định mật độ trồng cây re hương tối ưu để vừa đảm bảo sản lượng cao, vừa duy trì chất lượng gỗ tốt là một bài toán phức tạp. Nếu mật độ quá dày, cây sẽ cạnh tranh gay gắt về ánh sáng và dinh dưỡng, dẫn đến phân hóa mạnh và giảm tăng trưởng. Ngược lại, mật độ quá thưa sẽ không tận dụng hết tiềm năng đất đai và làm tăng chi phí chăm sóc. Ngoài ra, việc xây dựng các phương trình sinh khối và mô hình dự đoán trữ lượng gỗ chính xác cho Re hương tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Do đó, một nghiên cứu bài bản về sinh trưởng của Cinnamomum iners là hết sức cần thiết để cung cấp cơ sở khoa học cho việc quy hoạch và áp dụng các biện pháp kỹ thuật lâm sinh phù hợp, tránh những rủi ro khi triển khai trồng đại trà.

2.1. Yêu cầu về điều kiện lập địa Vườn quốc gia Ba Vì

Nghiên cứu được thực hiện tại Vườn quốc gia Ba Vì, nơi có địa hình đa dạng từ núi thấp đến đồi trung du. Các điều kiện lập địa Vườn quốc gia Ba Vì đặc trưng bởi đất Feralit màu vàng đỏ và nâu vàng, phát triển trên đá phiến thạch sét và sa thạch. Độ dốc trung bình trên 20⁰ là một yếu tố cần xem xét. Mặc dù Re hương có thể sinh trưởng trên nhiều loại đất, sự khác biệt về độ phì, độ ẩm và tầng đất giữa các vị trí (sườn chân, sườn đỉnh) sẽ tạo ra sự khác biệt rõ rệt về tốc độ sinh trưởng cinnamomum iners. Việc đánh giá ảnh hưởng của các yếu tố này là nhiệm vụ cốt lõi của nghiên cứu.

2.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng cây Re hương đến sinh trưởng

Mô hình nghiên cứu bao gồm rừng trồng Re hương 6 tuổi (mật độ 1000 cây/ha) và 8 tuổi (mật độ 1100 cây/ha). Mật độ trồng cây re hương ban đầu ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình khép tán và cạnh tranh trong lâm phần. Ở giai đoạn đầu, mật độ cao thúc đẩy cây vươn cao để cạnh tranh ánh sáng, nhưng sau khi khép tán, nó có thể làm chậm lại tăng trưởng đường kính D1.3. Nghiên cứu sẽ phân tích sự khác biệt về các chỉ tiêu sinh trưởng giữa hai mô hình để đưa ra nhận định về ảnh hưởng của mật độ và tuổi rừng, từ đó đề xuất các biện pháp tỉa thưa hợp lý.

III. Phương pháp nghiên cứu sinh trưởng rừng trồng re hương

Để đảm bảo tính khoa học và độ tin cậy, nghiên cứu đã áp dụng một hệ thống phương pháp luận chặt chẽ. Cốt lõi của phương pháp là điều tra thực địa thông qua việc lập các ô tiêu chuẩn (OTC) điển hình. Cụ thể, 4 OTC tạm thời với diện tích 1000m² mỗi ô đã được thiết lập cho mỗi cấp tuổi (6 và 8 tuổi) tại các vị trí địa hình khác nhau (sườn chân, sườn đỉnh). Phương pháp thu thập số liệu bao gồm đo đếm các chỉ tiêu sinh trưởng quan trọng của tất cả các cây trong OTC. Các chỉ tiêu này là tăng trưởng đường kính D1.3 (đo bằng thước kẹp kính), tăng trưởng chiều cao vút ngọn Hvn (đo bằng thước Blume-leiss), và đường kính tán (Dt). Dữ liệu sau khi thu thập được xử lý bằng các phương pháp thống kê toán học trong lâm nghiệp. Phần mềm Excel được sử dụng để tính toán các đặc trưng mẫu như trị số trung bình, phương sai, hệ số biến động và kiểm tra sự sai khác bằng tiêu chuẩn U. Phương pháp này cho phép đánh giá khách quan và định lượng về tình hình sinh trưởng của rừng trồng re hương, tạo cơ sở vững chắc cho các phân tích sâu hơn về quy luật cấu trúc và đề xuất giải pháp kỹ thuật lâm sinh.

3.1. Thiết kế ô tiêu chuẩn và thu thập số liệu thực địa

Việc thu thập số liệu được tiến hành trên 8 ô tiêu chuẩn, mỗi ô có diện tích 1000m² (40m x 25m). Các OTC được bố trí điển hình cho các mô hình rừng 6 tuổi và 8 tuổi, trên hai vị trí lập địa là sườn chân và sườn đỉnh. Trong mỗi ô, tất cả các cây Re hương đều được đo đếm các chỉ tiêu: đường kính ngang ngực (D1.3), chiều cao vút ngọn (Hvn), đường kính tán (Dt) theo hai chiều Đông-Tây và Nam-Bắc. Phẩm chất cây rừng cũng được phân loại theo 3 cấp (Tốt, Trung bình, Xấu) để đánh giá chất lượng chung của lâm phần.

3.2. Phân tích thống kê và các mô hình toán học ứng dụng

Số liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả để tính toán các đặc trưng của mẫu. Tiêu chuẩn U được dùng để so sánh sự khác biệt về sinh trưởng giữa các OTC. Để nghiên cứu cấu trúc lâm phần re hương, nghiên cứu sử dụng các hàm hồi quy tuyến tính và logarit để mô phỏng mối quan hệ tương quan giữa Hvn – D1.3 và Dt – D1.3. Đặc biệt, phân bố Weibull được lựa chọn để mô hình hóa quy luật phân bố số cây theo đường kính (N/D1.3) và chiều cao (N/Hvn), giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc của rừng trồng thuần loài.

IV. Phân tích đặc điểm sinh trưởng Cinnamomum iners reinw

Kết quả nghiên cứu cung cấp những dữ liệu định lượng chi tiết về đặc điểm sinh trưởng cinnamomum iners tại Vườn quốc gia Ba Vì. Đối với tăng trưởng đường kính D1.3, lâm phần 8 tuổi có chỉ số trung bình cao hơn rõ rệt so với lâm phần 6 tuổi. Cụ thể, ở tuổi 8, đường kính trung bình tại sườn chân đạt 18,01 cm, trong khi ở tuổi 6 là 14,95 cm. Tương tự, tăng trưởng chiều cao vút ngọn Hvn cũng cho thấy sự phát triển vượt trội theo tuổi, với chiều cao trung bình ở tuổi 8 đạt 10,01 m (sườn chân). Một phát hiện quan trọng là sinh trưởng của Re hương ở vị trí sườn chân luôn tốt hơn so với sườn đỉnh ở cả hai cấp tuổi. Điều này khẳng định ảnh hưởng của điều kiện lập địa đến sự phát triển của cây. Hệ số biến động (S%) của các chỉ tiêu D1.3 và Hvn đều dưới 10%, cho thấy lâm phần sinh trưởng tương đối đồng đều, ít có sự phân hóa. Về trữ lượng gỗ, lâm phần 8 tuổi tại sườn chân đạt 49,46 m³/ha, cao gần gấp đôi so với lâm phần 6 tuổi (26,85 m³/ha), chứng tỏ tiềm năng sản lượng rừng trồng rất lớn nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.

4.1. Đánh giá tăng trưởng đường kính D1.3 và chiều cao Hvn

Kết quả chỉ ra rằng, tăng trưởng đường kính D1.3 của Re hương 8 tuổi tại sườn chân (18,01 cm) cao hơn đáng kể so với sườn đỉnh (17,2 cm). Tương tự, tăng trưởng chiều cao vút ngọn Hvn ở tuổi 8 cũng thể hiện sự khác biệt này (sườn chân 10,01 m so với sườn đỉnh 9,45 m). Lượng tăng trưởng bình quân hàng năm về đường kính ở tuổi 6 (khoảng 2,48 cm/năm) cao hơn so với tuổi 8 (khoảng 2,20 cm/năm), cho thấy cây bắt đầu bước vào giai đoạn tăng trưởng đường kính chậm lại, phù hợp với quy luật sinh trưởng tự nhiên.

4.2. Ước tính trữ lượng gỗ và sản lượng rừng trồng tiềm năng

Trữ lượng là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh hiệu quả của mô hình. Trữ lượng gỗ của lâm phần 8 tuổi tại sườn chân đạt 49,46 m³/ha, tương ứng với lượng tăng trưởng bình quân 6,18 m³/ha/năm. Trong khi đó, ở tuổi 6, trữ lượng chỉ đạt 26,85 m³/ha với tăng trưởng bình quân 4,48 m³/ha/năm. Dữ liệu này cho thấy sản lượng rừng trồng Re hương tăng nhanh theo tuổi và chịu ảnh hưởng lớn từ vị trí lập địa. Chất lượng rừng trồng cũng rất cao, với tỷ lệ cây tốt và trung bình chiếm trên 85% ở cả hai cấp tuổi, cho thấy sự thích nghi tốt của loài cây này.

V. Khám phá quy luật cấu trúc lâm phần rừng re hương

Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc đánh giá các chỉ tiêu sinh trưởng riêng lẻ mà còn đi sâu vào phân tích cấu trúc lâm phần re hương. Các quy luật tương quan và phân bố số cây là những công cụ quan trọng để hiểu rõ động thái phát triển của rừng. Kết quả cho thấy mối tương quan giữa chiều cao vút ngọn và đường kính ngang ngực (Hvn - D1.3) là rất chặt, với hệ số xác định (R²) đạt tới 0.99 ở một số OTC. Điều này có nghĩa là có thể dự đoán chiều cao của cây một cách tin cậy thông qua đường kính, giúp đơn giản hóa công tác điều tra rừng. Tương tự, mối quan hệ giữa đường kính tán và đường kính thân cây (Dt - D1.3) cũng rất mật thiết. Về quy luật phân bố, nghiên cứu đã chứng minh rằng phân bố Weibull mô phỏng rất tốt cho phân bố số cây theo đường kính (N/D1.3) thực nghiệm, với giá trị Xn² tính toán luôn nhỏ hơn giá trị tra bảng. Hầu hết các lâm phần có dạng phân bố lệch trái (α < 3), đặc trưng cho rừng trồng thuần loài đều tuổi đang trong giai đoạn phát triển mạnh, nơi phần lớn số cây tập trung ở các cỡ kính nhỏ và trung bình. Những kết quả này cung cấp cái nhìn toàn diện về cấu trúc lâm phần, là cơ sở để đề xuất các biện pháp tác động lâm sinh hiệu quả.

5.1. Tương quan giữa chiều cao Hvn và đường kính D1.3

Mối quan hệ giữa chiều cao vút ngọn Hvn và đường kính D1.3 được mô phỏng tốt nhất qua các phương trình bậc nhất và logarit. Hệ số tương quan (R) và hệ số xác định (R²) rất cao, cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa hai chỉ tiêu này. Khi đường kính tăng, chiều cao cũng tăng theo một quy luật có thể dự đoán được. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các biểu thể tích và dự đoán sinh khối rừng trồng re hương.

5.2. Phân bố Weibull trong mô hình hóa N D1.3

Phân bố số cây theo đường kính (N/D1.3) là quy luật cấu trúc cơ bản nhất. Nghiên cứu khẳng định phân bố Weibull là mô hình phù hợp để mô tả quy luật này cho rừng Re hương tại Ba Vì. Tham số hình dạng α < 3 cho thấy đường cong phân bố có đỉnh lệch về phía bên trái, nghĩa là số lượng cây ở cỡ đường kính nhỏ và trung bình chiếm đa số. Tham số λ (đặc trưng độ nhọn) giảm khi tuổi rừng tăng, cho thấy phân bố trở nên trải rộng hơn khi cây lớn lên. Việc mô hình hóa thành công quy luật phân bố N/D1.3 giúp dự đoán cấu trúc lâm phần trong tương lai.

VI. Giải pháp kỹ thuật lâm sinh cho rừng trồng re hương

Dựa trên kết quả phân tích sinh trưởng và cấu trúc, nghiên cứu đề xuất một số giải pháp kỹ thuật lâm sinh nhằm tối ưu hóa hiệu quả mô hình rừng trồng re hương. Giải pháp quan trọng nhất là áp dụng các biện pháp tỉa thưa và nuôi dưỡng rừng một cách hợp lý. Đối với lâm phần ở tuổi 6-8, khi cây bắt đầu có sự cạnh tranh gay gắt về không gian dinh dưỡng, việc tỉa thưa là cần thiết. Cần loại bỏ những cây sinh trưởng kém, bị chèn ép, sâu bệnh (cây phẩm chất C) để tập trung dinh dưỡng cho những cây tốt, có triển vọng. Cường độ tỉa thưa nên được tính toán dựa trên mật độ hiện tại và mục tiêu kinh doanh, nhằm duy trì mật độ tối ưu cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Bên cạnh đó, cần chú trọng đến việc lựa chọn lập địa phù hợp khi trồng mới. Kết quả cho thấy sườn chân, nơi có tầng đất dày và ẩm hơn, là vị trí lý tưởng cho Re hương phát triển. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp này sẽ giúp nâng cao sản lượng rừng trồng, rút ngắn chu kỳ kinh doanh và góp phần vào mục tiêu phát triển lâm nghiệp bền vững tại địa phương và trên cả nước. Đây cũng là cơ sở để phát triển Re hương trở thành một loài cây gỗ lớn bản địa chiến lược.

6.1. Đề xuất kỹ thuật tỉa thưa và nuôi dưỡng rừng trồng

Dựa trên phân tích phân bố N/D1.3 và chất lượng rừng, việc tỉa thưa nên tập trung vào các cây có đường kính nhỏ và phẩm chất xấu. Đối với rừng 8 tuổi, khi đã khép tán hoàn toàn, một đợt tỉa thưa với cường độ vừa phải sẽ giúp cải thiện tăng trưởng đường kính D1.3 của các cây giữ lại. Các biện pháp nuôi dưỡng khác như phát dọn dây leo, bụi rậm và bón phân (nếu cần) cũng cần được thực hiện để tạo điều kiện sinh trưởng tốt nhất cho lâm phần.

6.2. Triển vọng phát triển cây gỗ lớn bản địa tại Việt Nam

Nghiên cứu về Re hương tại Ba Vì đã khẳng định tiềm năng to lớn của việc phát triển các loài cây gỗ lớn bản địa. Re hương cho thấy khả năng sinh trưởng nhanh, chất lượng gỗ tốt và thích nghi tốt với điều kiện sinh thái địa phương. Việc nhân rộng các mô hình thành công như thế này không chỉ đáp ứng nhu cầu gỗ lớn trong nước, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu, mà còn góp phần bảo tồn đa dạng sinh học. Đây là hướng đi quan trọng cho chiến lược phát triển lâm nghiệp bền vững của Việt Nam trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU Ngay từ những năm đầu của thế kỷ XX, đã có những công trình nghiên cứu về sinh trưởng làm cơ sở khoa học phục vụ kinh doanh rừng một cách hợp lý, có hiệu quả, đạt được những yêu cầu về kinh tế và môi trường sinh thái. Sinh trưởng là quy luật của sự sống trên toàn cầu. Cũng không nằm ngoài quy luật đó, cây rừng hàng năm sinh trưởng và phát triển một lượng nhất định. Lượng sinh trưởng này đóng góp rất lớn vào sinh khối rừng, gia tăng lượng các bon tích lũy, giảm thiểu phát thải các bon và góp phần không nhỏ vào giảm thiểu biến đổi khí hậu toàn cầu.

Sinh trưởng cây rừng là một trong ba yếu tố ảnh hưởng tới tương lai và biến động cấu trúc của các hệ sinh thái rừng. Ba yếu tố đó là tỷ lệ tái sinh, sinh trưởng và tỷ lệ cây chết. Vì vậy, sinh trưởng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bất kỳ loại hình thực vật nào. Trên thế giới.

Nghiên cứu quy luật tương quan giữa đường kính tán cây và đường kính ngang ngực (DT - D1. Đường kính tàn DT là chỉ tiêu thể hiện sức sống và khả năng sinh trưởng của cây rừng và có quan hệ mật thiết tới đường kính ngang ngực D1. Điều đó đã được các nhà khoa học như : Zieger , Itvessalo , Willigham. nghiên cứu và khẳng định.

Mỗi liên hệ này được biểu hiện ở nhiều dạng khác nhau nhưng phổ biến nhất là dạng phương trình đường thẳng : DT = a+ b* D1.1) Nghiên cứu quan hệ giữa đường kính tán và chiều cao vút ngọn (Dt - Hvn) Quan hệ nay ít được các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu. Để biểu thị quan hệ giữa đường kính tán với chiều cao vút ngọn, người ta thường dùng các dạng phương trình sau : Dt = a + bHvn (1.3) 2 Nghiên cứu quy luật phân bố chiều cao Nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu quy luật này như : A.SChifell, Tromson, Meyer, Weibull, Molotkovai (1964). Cũng từ nghiên cứu của Hengster cho thấy phân bố chiều cao ảnh hưởng bởi tuổi, điều kiện lập địa và chế độ nuôi dưỡng. Nhìn chung, các tác giả trên thế giới đều tập trung nghiên cứu phân bố chiều cao cho đối tượng rừng thuần loài đều tuổi và đi đến kết luận chung là : + Đường cong phân bố có dạng một đỉnh tiệm cận phân bố chuẩn thường lệch phải.

+ Về biến động chiều cao 10–20% và trung bình là 14%, biến động chiều cao trong cỡ đường kính vào khoảng 8%. Ở Việt Nam Việc phát hiện ra những quy luật sinh trưởng là cơ sở cho kinh doanh rừng. Hiện nay các kết quả nghiên cứu đã và đang được ứng dụng rộng rãi mang lại hiệu quả cao trong sản xuất và kinh doanh rừng ở nước ta. Nghiên cứu quy luật phân bố số cây theo chiều cao Phân bố số cây theo chiều cao (N/Hvn) ở Việt Nam được Đồng Sĩ Hiền (1974) [5] nghiên cứu cho rừng tự nhiên.

Tác giả cho rằng cấu trúc tầng tán phức tạp, hệ số biến động chiều cao của lâm phần từ 23% - 40%, bình quân là 32%, hệ số biến động trong phạm vi loài từ 12% - 35%, bình quân là 23%. Một số năm gần đây, Bộ môn điều tra quy hoạch rừng – Trường Đại học Lâm Nghiệp đã đi sâu nghiên cứu vấn đề này. Nghiên cứu tương quan giữa đường kính tán và đường kính ngang ngực. Vũ Đình Phương (1985) [27] đã thiết lập mỗi quan hệ DT/D1.3 cho một số loài cây lá rộng như : Ràng ràng, Lim xanh, Chò chỉ ở lâm phần hỗn giao khác tuổi phục vụ công tác điều chế rừng.

Kết quả đã khẳng định mỗi liên hệ mật thiết giữa đường kính tán với đường kính ngang ngực của cây tồn tại ở dạng đường thằng. Ngoài ra còn nhiều tác gỉa khác cũng đề cập đến việc nghiên cứu quy luật tương quan này như : Vũ Tiến Hinh, Ngô Kim Khôi, Lê Sáu, Phạm Ngọc Giao, 3 Bảo Huy. phần lớn các tác giả đều sử dụng dạng quan hệ đường thẳng khi mô tả quy luật DT/D1. Nghiên cứu quan hệ giữa đường kính tán với chiều cao vút ngọn Đây là vấn đề ít được nghiên cứu so với các dạng tương quan khác.

khi nghiên cứu mối liên hệ này các tác giả sử dụng các dạng phương trình (1. Việc xác định quan hệ đường kính tán với đường ngang ngực và chiều cao thân cây có ý nghĩa quan trọng trong công tác điều tra rừng nói riêng cũng như kinh doanh rừng nói chung. Đường kính tán là một trong những các nhân tố quan trọng để xác định diện tích tán cây và tổng diện tích toàn lâm phần. Từ đó làm cơ sở xác định mật độ thích hợp và cường độ tỉa thưa lâm phần.

Từ những kết quả của các tác giả cho thấy, nghiên cứu cấu trúc lâm phần có ý nghĩa rất quan trọng cho công tác điều tra, sản xuất lâm nghiệp. Trên cơ sở kế thừa các kết quả đã có của các tác giả đi trước, khoá luận tiến hành nghiên cứu sinh trưởng của mô hình rừng trồng Re hương (Cinnamomum iners Reinw. Ex Blume) thuần loài đều tuổi tại Vườn Quốc Gia Ba Vì góp phần xây dựng cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp lâm sinh nhằm phát triển cây Re hương tại địa phương. Một số công trình nghiên cứu về cây Re hương 1.Trên thế giới Trên thế giới họ Long não là một họ lớn có nhiều ý nghĩa.

Trong thực tế, ấn phẩm thực vật tạp chí của ba nước đông dương Việt Nam, Lào và Cambodia về họ Long não chưa được xuất bản. Theo Liet al., 2008[9], (ấn phẩm thứ 7 thực vật Trung hoa), họ Long não có 12 chi và 77 loài được phân bố ở Việt Nam. Tuy nhiên trong họ này Có ba chi Cassytha, Dehaasia, Endiandra chỉ phân bố ở Đài Loan mà chưa từng gặp ở Việt Nam. Tạp chí (Flora of Hong Kong, 2007) [7], tập I đã ghi nhận được họ Long não có 9 chi với tổng số 48 loài, trong đó chi Long não có 7 loài.

Do vậy những nghiên cứu sâu về phân loại họ Long Não là vô cùng cần thiết để có thể đưa ra con số chính xác về số loài của họ này hiện có ở Việt Nam 1. Ở Việt Nam 4 Cây Re hương hiện nay chưa được nghiên cứu nhiều ở Việt Nam. Các nhà khoa học quan tâm tới họ Long não.Họ Long não (Lauraceae) là một họ thực vật quan trọng, có giá trị kinh tế cao của Việt Nam. Người ta sử dụng thực vật của họ Long não cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm gỗ thương phẩm, dược phẩm và đặc biệt nhiều loài cây trong họ này có rất nhiều tinh dầu đã được triết xuất để sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu.

Cây Re hương (Cinnamomum iners Reinw. Ex Blume) thuộc giới Plantae bộ Long Não(Laurales) họ Long Não(Lauraceae ) chi Cinnamomum là một loài cây gỗ có giá trị thương mại, được phát triển từ thế kỷ XIX, có nguồn gốc từ Đông Nam Á nhiêt đới và Nam Á được trồng ở một số vùng nhiệt đới như Ấn Độ, Trung Quốc,Việt Nam, Campuchia, Lào,….Ở nước ta Re hương phát triển trên các khu rừng thứ sinh như Cao Bằng, Lạng Sơn, Phú Thọ,vv….2 Đặc điểm hình thái cây Re hương. - Thân và vỏ: là cây gỗ nhỡ thường xanh cao đến 25m, đường kính thân 45- 50cm. Vỏ cây nhẵn và có màu xám, với các dải ngang, lượn sóng, dày từ 6 đến 12 mm.

Gỗ có màu sáng, nâu vàng, cứng vừa phải, sáng, mịn và có mùi thơm. - Lá: lá mọc cách hoặc gần đối, hình trứng mặt trên lá nhẵn bóng, mặt dưới hơi mốc dài 9-11cm, rộng 4-5cm đỉnh có mũi nhọn. Có 3 gân gốc xuất phát từ gốc, 3 gân nổi rõ ở mặt dưới lá, gân giữa chạy dọc tới đỉnh, gốc lá hình nêm hay tù. Cuống lá dài 12-30mm có màu nâu đỏ.

-Hoa: hoa Re hương nhỏ, màu trắng, thơm, mọc thành chùm ở kẽ lá và đầu cành, mặt trong màu vàng; cuống hoa và bao hoa có lông. Re hương là loài hoa lưỡng tính, bao hoa có 6 mảnh, thuôn, có lông ở 2 mặt. Nhị đực sinh sản 9, xếp 3 vòng, nhị thoái hóa 3, bao phấn 4 ô. Bầu hình trứng, nhẵn, vòi dài bằng bầu.

Ra hoa và bắt đầu ra quả tháng 3-6. - Quả và hạt: quả mọng hình trứng dài 1cm gốc có bao hoa còn lại màu đen, quả non màu xanh có đốm vàng khi chín quả sẽ dần chuyển sang màu tím đen, 5 thịt quả màu tím nhạt. Hạt có dầu, nếu gặp điều kiện nhiêt độ, độ ẩm bất lợi hạt sẽ mất sức nảy mầm. Hình ảnh 01 : Thân, cành, lá, hoa, quả cây Re hương 1.

Đặc điểm sinh thái của cây Re hương. 6 - Đất đai : Cây Re hương có thể sống trên hầu hết các loại đất khác nhau ở vùng nhiệt đới ẩm, cây Re hương thích hợp các vùng đất có bình độ tương đối thấp(dưới 200m). Càng lên cao nhiệt độ càng thấp và ảnh hưởng của gió càng mạnh không thuận lợi cho cây Re hương phát triển. Bình độ thích hợp nhất trồng cây Re hương là vùng xích đạo, trong đó có việt nam, có thể trồng Re hương ở độ cao 500 – 600m.

- Độ dốc: Cây Re hương thường được trồng trên nền đất có độ dốc 80 – 200 Với độ dốc trên 300 thì vẫn trồng được nhưng cần phải chú ý đến các biện pháp trống xói mòn. Độ dốc liên quan đến độ phì nhiêu của đất, đất càng dốc thì xói mòn càng mạnh, khiến các chất dinh dưỡng trong đất, nhất là trong lớp mặt mất đi nhanh chóng. Khi trồng Re hương trên đất dốc cần phải thiết lập các hệ thống bảo vệ đất, chống xói mòn như : đê mương, làm đường băng trồng theo đường đồng mức… hơn nữa, các diện tích Re hương trồng trên đất dốc sẽ gặp nhiều khó khăn trong công tác trồng mới, chăm sóc. - Độ sâu tầng đất : Độ sâu thích hợp cho trồng Re hương là 2m.

Tuy nhiên, trong thực tế nếu độ sâu tầng đất là 0,8 – 2m thì vấn có thể trồng được, độ pH trong đất thích hợp cho cây Re hương là 4,5 – 5,5, giới hạn pH trong đất có thể trồng Re hương là 3,5 – 7. Loại đất trồng thích hợp với Re hương là đất thịt pha cát, phải có cấp hạt sét ở lớp đất mặt (0 – 30cm) tối thiểu là 15%, ở lớp đất sâu hơn (>30cm) tối thiểu là 20%. Ở các vùng có khí hậu khô đất có tỷ lệ sét từ 15 – 20% được xem là giới hạn cho cây Re hương. Đất có mùa khô kéo dài thì thành phần sét phải đạt 30 – 40%.