Nghiên Cứu Khoa Học: Phương Pháp Dạy Học Tiếng Việt Ứng Dụng Cho Tiểu Học Tại Đại Học Hải Phòng

Khám phá đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường về phương pháp dạy học tiếng Việt tiểu học tại Đại học Hải Phòng, ứng dụng hiệu quả trong giáo dục.

• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
• Đề tài: Nghiên cứu phương pháp dạy học tiếng Việt tiểu học ứng dụng tại Đại học Hải Phòng
• Loại tài liệu: nghiên cứu
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LỊCH SỬ VẤN ĐỀ
• 1.1. Ở nước ngoài
• 1.2. Quan điểm của các nhà khoa học về dạy học theo định hướng ứng dụng
• 1.3. Những công trình khoa học nghiên cứu cụ thể về thực hiện đổi mới dạy – học ở đại học có liên quan đến định hướng ứng dụng
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục đích nghiên cứu
• 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.2. Phạm vi nghiên cứu
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phương pháp dạy học tiếng Việt tiểu học

Nghiên cứu tập trung vào phương pháp dạy học tiếng Việt ở cấp tiểu học, đặc biệt là việc áp dụng tại Đại học Hải Phòng. Các phương pháp này nhằm giúp sinh viên hiểu rõ cách dạy tiếng Việt cho học sinh tiểu học, từ đó áp dụng hiệu quả trong thực tế giảng dạy. Nghiên cứu cũng đề cập đến việc sử dụng công nghệ trong dạy học để nâng cao hiệu quả giáo dục.

1.1. Phương pháp giảng dạy tiếng Việt

Các phương pháp giảng dạy được nghiên cứu bao gồm phương pháp động não, sơ đồ tư duy, và dạy học theo dự án. Những phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng ngôn ngữ và khả năng sáng tạo, đồng thời kích thích sự hứng thú học tập.

1.2. Ứng dụng công nghệ trong dạy học

Nghiên cứu nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ trong dạy học để tạo ra môi trường học tập tích cực. Các công cụ như phần mềm giáo dục và nền tảng trực tuyến được sử dụng để hỗ trợ sinh viên trong quá trình học tập và thực hành.

II. Giáo dục tiếng Việt tại Đại học Hải Phòng

Nghiên cứu tập trung vào giáo dục tiếng Việt tại Đại học Hải Phòng, đặc biệt là chương trình đào tạo giáo viên tiểu học. Các phương pháp dạy học được áp dụng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động, giúp sinh viên có khả năng thực hành và ứng dụng kiến thức vào công việc giảng dạy.

2.1. Chương trình giảng dạy tiếng Việt

Chương trình giảng dạy tiếng Việt được thiết kế theo hướng ứng dụng, tập trung vào việc phát triển kỹ năng ngôn ngữ và khả năng thực hành của sinh viên. Các môn học được cập nhật liên tục để đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

2.2. Đào tạo giáo viên tiểu học

Nghiên cứu đề cập đến việc đào tạo giáo viên tiểu học tại Đại học Hải Phòng, với mục tiêu giúp sinh viên có khả năng xử lý các tình huống sư phạm và đáp ứng yêu cầu của trường phổ thông.

III. Nghiên cứu phương pháp dạy học

Nghiên cứu tập trung vào việc nghiên cứu phương pháp dạy học tiếng Việt ở cấp tiểu học, với mục tiêu nâng cao hiệu quả giảng dạy. Các phương pháp được đề xuất bao gồm dạy học tích cực, sử dụng tài liệu dạy học hiệu quả, và đánh giá kết quả học tập một cách toàn diện.

3.1. Phát triển ngôn ngữ cho học sinh tiểu học

Nghiên cứu nhấn mạnh việc phát triển ngôn ngữ cho học sinh tiểu học thông qua các phương pháp dạy học tích cực. Các hoạt động như thảo luận nhóm, thực hành ngôn ngữ được sử dụng để giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và tư duy.

3.2. Đánh giá hiệu quả dạy học

Nghiên cứu đề xuất các phương pháp đánh giá hiệu quả dạy học dựa trên kết quả thực tế của học sinh. Các tiêu chí đánh giá bao gồm khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng ngôn ngữ, và sự tiến bộ trong học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã tiến hành thực nghiệm các phương pháp dạy học tiếng Việt tại Đại học Hải Phòng, với kết quả cho thấy sự cải thiện đáng kể trong khả năng giảng dạy của sinh viên. Các phương pháp này cũng được đánh giá cao về tính khả thi và hiệu quả trong thực tế.

4.1. Kết quả thực nghiệm

Kết quả thực nghiệm cho thấy các phương pháp dạy học được nghiên cứu giúp sinh viên nâng cao khả năng thực hành và ứng dụng kiến thức vào công việc giảng dạy. Sinh viên cũng tự tin hơn trong việc xử lý các tình huống sư phạm.

4.2. Giá trị thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu có giá trị thực tiễn cao, giúp cải thiện chất lượng giáo dục tiếng Việt tại Đại học Hải Phòng và đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động. Các phương pháp được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi trong các cơ sở đào tạo giáo viên tiểu học.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Đào tạo theo định hướng ứng dụng trong giáo dục đại học tại Việt Nam đã trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Theo Nghị định 73/2015/NĐ-CP, định hướng ứng dụng là một trong ba tầng phân loại cơ sở giáo dục đại học, nhấn mạnh vai trò của việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Tuy nhiên, tại Khoa Giáo dục Tiểu học & Mầm non, Trường Đại học Hải Phòng, môn “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học 2” vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong việc phát triển năng lực ứng dụng của sinh viên. Khảo sát với 80 sinh viên cho thấy hơn 45% đánh giá tính ứng dụng của môn học ở mức thấp, trong khi chỉ khoảng 16% sinh viên đạt mức độ giỏi và xuất sắc trong khả năng dạy học Tiếng Việt tại các trường tiểu học địa phương. Mục tiêu nghiên cứu nhằm tổ chức dạy học môn này theo định hướng ứng dụng, giúp sinh viên không chỉ nắm vững lý thuyết mà còn thành thạo kỹ năng thực hành, đáp ứng yêu cầu của nhà tuyển dụng và thực tiễn giảng dạy. Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2019-2020 tại Trường Đại học Hải Phòng, với ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên tiểu học, góp phần phát triển nguồn nhân lực giáo dục đáp ứng chuẩn nghề nghiệp theo Thông tư số 20/2018/TT-BGDĐT.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên khung lý thuyết của dự án POHE (Professional Oriented Higher Education), xác định 6 đặc trưng cơ bản của đào tạo đại học theo định hướng ứng dụng: chương trình đào tạo mở và dựa trên năng lực, xác định phẩm chất nghề nghiệp rõ ràng, sự tham gia của thị trường lao động, phương pháp học dựa trên năng lực, kết hợp các phương pháp sư phạm, và đánh giá kết quả học tập dựa trên năng lực. Các phương pháp dạy học đặc trưng gồm: dạy học theo dự án, dạy học dựa trên nghiên cứu tình huống, làm việc nhóm, đóng vai và động não. Ngoài ra, lý thuyết về phát triển năng lực người học và kỹ năng mềm của Dương Thị Nga cũng được vận dụng để xây dựng chương trình đào tạo phù hợp, nhằm phát triển 13 kỹ năng mềm thiết yếu cho sinh viên sư phạm như kỹ năng giao tiếp, làm chủ bản thân, xử lý tình huống sư phạm, và thích ứng nghề nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp gồm:

• Nghiên cứu lý thuyết: Tổng hợp các tài liệu, công trình khoa học về định hướng ứng dụng trong giáo dục đại học và phương pháp dạy học hiệu quả.
• Điều tra, khảo sát: Thu thập dữ liệu từ 80 sinh viên K17 ngành Giáo dục Tiểu học bằng phiếu điều tra về tính ứng dụng môn học và hoạt động thực hành; phỏng vấn giảng viên và Ban Giám hiệu các trường tiểu học về đánh giá năng lực sinh viên.
• Thống kê, phân tích: Sử dụng các công thức toán học để xử lý số liệu khảo sát, đánh giá thực trạng và rút ra kết luận.
• Thực nghiệm sư phạm: Thiết kế và triển khai các hoạt động dạy học theo định hướng ứng dụng trong môn “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học 2” tại Khoa Giáo dục Tiểu học & Mầm non, Trường Đại học Hải Phòng trong hai năm học 2018-2019 và 2019-2020 nhằm kiểm chứng tính khả thi và hiệu quả của phương pháp.

Cỡ mẫu khảo sát là 80 sinh viên, được chọn ngẫu nhiên từ khóa học K17, đảm bảo tính đại diện cho nhóm nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm nhằm đánh giá mức độ ứng dụng và hiệu quả dạy học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tính ứng dụng của môn học còn hạn chế: Khảo sát ý kiến sinh viên cho thấy từ 45% đến 91% sinh viên đánh giá môn học có tính ứng dụng thấp hoặc chưa rõ ràng, đặc biệt ở các câu hỏi liên quan đến khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế giảng dạy. Chỉ khoảng 16% sinh viên cảm nhận môn học có tính ứng dụng cao.

2. Hoạt động thực hành của sinh viên chưa tích cực: 52,5% sinh viên có mức độ thực hành trung bình, 28,75% ở mức tích cực, còn lại 18,75% không tích cực trong các hoạt động thực hành như tập giảng, nghiên cứu tình huống sư phạm. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng xử lý tình huống và kỹ năng sư phạm thực tế.

3. Đánh giá năng lực dạy học của sinh viên ở mức trung bình và khá: Theo đánh giá của Ban Giám hiệu và giáo viên hướng dẫn thực tập tại các trường tiểu học, 83,75% sinh viên đạt mức độ trung bình và khá trong khả năng dạy Tiếng Việt, chỉ 16,25% đạt mức giỏi và xuất sắc, không có sinh viên bị xếp loại kém.

4. Phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá còn nhiều hạn chế: Giảng viên chủ yếu sử dụng phương pháp truyền thống, tập trung vào cung cấp kiến thức lý thuyết, chưa tạo được động lực học tập tích cực và chưa tổ chức hiệu quả các hoạt động thực hành. Việc kiểm tra đánh giá chưa đánh giá toàn diện năng lực, kỹ năng mềm và khả năng vận dụng thực tiễn của sinh viên.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên xuất phát từ chương trình đào tạo chưa đủ mềm dẻo và chưa thực sự dựa trên năng lực nghề nghiệp, dẫn đến việc sinh viên thiếu cơ hội thực hành và phát triển kỹ năng mềm cần thiết. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, như mô hình đào tạo đại học định hướng ứng dụng tại Na Uy, việc gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và thị trường lao động, cũng như áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, đóng vai, làm việc nhóm đã giúp sinh viên phát triển năng lực nghề nghiệp hiệu quả hơn. Việc đánh giá kết quả học tập dựa trên năng lực và sự tham gia của chuyên gia từ thị trường lao động cũng là điểm nổi bật trong các mô hình thành công. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mức độ ứng dụng môn học theo ý kiến sinh viên, biểu đồ mức độ tích cực thực hành và bảng phân loại năng lực dạy học của sinh viên theo đánh giá của nhà trường phổ thông, giúp minh họa rõ ràng các vấn đề cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Cải tiến chương trình đào tạo: Rà soát và điều chỉnh nội dung môn học “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học 2” theo hướng tăng thời lượng thực hành, giảm bớt lý thuyết không cần thiết, đồng thời tích hợp các kỹ năng mềm và tình huống thực tế. Thời gian thực hiện: 1 năm; Chủ thể: Ban đào tạo và giảng viên Khoa Giáo dục Tiểu học & Mầm non.

2. Áp dụng phương pháp dạy học theo dự án và tình huống: Tổ chức các dự án thực tế liên quan đến giảng dạy Tiếng Việt, giúp sinh viên phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo. Thời gian: triển khai ngay trong các học kỳ tiếp theo; Chủ thể: giảng viên và sinh viên.

3. Đổi mới kiểm tra, đánh giá: Xây dựng hệ thống đánh giá dựa trên năng lực, bao gồm đánh giá quá trình học tập, kỹ năng làm việc nhóm, khả năng ứng dụng kiến thức và kỹ năng mềm. Thời gian: 6 tháng để thiết kế, áp dụng từ học kỳ tiếp theo; Chủ thể: giảng viên và bộ phận kiểm định chất lượng.

4. Tăng cường hợp tác với các trường tiểu học: Thiết lập mối quan hệ chặt chẽ hơn với các trường phổ thông để tổ chức thực tập, thực hành và đánh giá năng lực sinh viên sát với yêu cầu thực tế. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Ban giám hiệu Trường Đại học Hải Phòng và các trường tiểu học đối tác.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giảng viên các khoa sư phạm: Nghiên cứu giúp hiểu rõ hơn về phương pháp dạy học theo định hướng ứng dụng, từ đó áp dụng hiệu quả trong giảng dạy các môn học chuyên ngành.

2. Nhà quản lý giáo dục đại học: Có cơ sở để xây dựng chính sách đào tạo, cải tiến chương trình phù hợp với yêu cầu thực tiễn và thị trường lao động.

3. Sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học: Nắm bắt được phương pháp học tập tích cực, phát triển kỹ năng mềm và năng lực nghề nghiệp cần thiết cho công việc tương lai.

4. Các trường tiểu học và nhà tuyển dụng giáo viên: Đánh giá năng lực thực tế của sinh viên tốt nghiệp, từ đó phối hợp với nhà trường trong việc đào tạo và tuyển dụng phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Đào tạo theo định hướng ứng dụng khác gì so với đào tạo truyền thống?
   Đào tạo theo định hướng ứng dụng tập trung vào phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn, kết hợp lý thuyết với thực hành và kỹ năng mềm, trong khi đào tạo truyền thống chủ yếu nhấn mạnh lý thuyết.

2. Phương pháp dạy học theo dự án có ưu điểm gì?
   Phương pháp này tạo động lực học tập mạnh mẽ, phát triển tư duy sáng tạo và kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua việc sinh viên trực tiếp tham gia vào các dự án thực tế.

3. Làm thế nào để đánh giá năng lực sinh viên một cách toàn diện?
   Cần áp dụng đánh giá quá trình học tập, đánh giá kỹ năng mềm, làm việc nhóm, khả năng ứng dụng kiến thức và sự tham gia của chuyên gia từ thị trường lao động.

4. Tại sao sinh viên còn thụ động trong hoạt động thực hành?
   Nguyên nhân do phương pháp giảng dạy chưa kích thích sự chủ động, chương trình chưa đủ thực tiễn và chưa tạo đủ cơ hội cho sinh viên thực hành đa dạng.

5. Làm sao để tăng cường sự phối hợp giữa nhà trường và trường phổ thông?
   Thiết lập các chương trình thực tập, hội thảo, trao đổi kinh nghiệm và đánh giá chung để đảm bảo sinh viên được rèn luyện kỹ năng sát với yêu cầu thực tế.

Kết luận

• Đào tạo theo định hướng ứng dụng là xu hướng tất yếu nhằm nâng cao năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học.
• Môn “Phương pháp dạy học Tiếng Việt ở tiểu học 2” hiện còn nhiều hạn chế về tính ứng dụng và thực hành của sinh viên.
• Phương pháp dạy học theo dự án, tình huống, làm việc nhóm và đóng vai được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo.
• Cần đổi mới kiểm tra, đánh giá dựa trên năng lực và tăng cường hợp tác với các trường phổ thông để sát thực tiễn hơn.
• Tiếp tục triển khai thực nghiệm và mở rộng nghiên cứu trong các môn học khác để hoàn thiện mô hình đào tạo theo định hướng ứng dụng.

Hành động tiếp theo: Ban đào tạo và giảng viên cần phối hợp xây dựng kế hoạch cải tiến chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời tổ chức các khóa tập huấn nâng cao năng lực sư phạm ứng dụng cho giảng viên.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Định hướng ứng dụng Theo từ điển Tiếng Việt, “định hướng” được định nghĩa là “xác định phương hướng” và “ứng dụng” được định nghĩa là “đem lí thuyết dùng vào thực tiễn”[24].Trong lĩnh vực giáo dục, định hướng là hoạt động thiết kế cho tập thể và cá nhân ở các cấp học để có thể chuẩn bị hành trang tốt nhất cho tương lai của người học. Theo Dự án POHE, “định hướng ứng dụng” là một khái niệm giáo dục toàn diện được thiết kế để cung cấp cho các cá nhân với các thông tin và kinh nghiệm để chuẩn bị cho họ sống và làm việc trong một môi trường luôn thay đổi về kinh tế, xã hội. Theo Nghị định 73/2015/NĐ-CP của Chính phủ về quy định tiêu chuẩn phân tầng, khung xếp hạng và tiêu chuẩn xếp hạng cơ sở giáo dục đại học đã xác định rõ ràng về định hướng ứng dụng trong giáo dục ở bậc đại học. Định hướng ứng dụng mang ý nghĩa của cả một chương trình đào tạo có mục tiêu và nội dung xây dựng theo hướng phát triển kết quả nghiên cứu cơ bản, ứng dụng các công nghệ nguồn thành giải pháp công nghệ, quy trình quản lí, thiết kế các công cụ hoàn chỉnh phục vụ nhu cầu đa dạng của con người.

Với đề tài nghiên cứu của chúng tôi, “định hướng ứng dụng” mang ý nghĩa của mục tiêu đào tạo trong trường đại học, từ mục tiêu này mà nội dung chương trình, phương pháp dạy học, việc kiểm tra đánh giá toàn bộ quá trình học tập của sinh viên sẽ hướng tới việc người học thích ứng với thực tiễn nghề nghiệp, đáp ứng được những yêu cầu mà công việc đòi hỏi.2 Những đặc điểm của định hướng ứng dụng trong giáo dục đại học Tác giả Phạm Thị Ly, Viện đào tạo quốc tế, ĐHQG thành phố Hồ Chí Minh đưa ra những đặc điểm cơ bản của giáo dục đại học theo định hướng ứng dụng. Thứ nhất, chương trình đào tạo dựa trên hồ sơ năng lực nghề nghiệp, được xây dựng thông qua khảo sát ý kiến của nhà tuyển dụng và nghiên cứu nhu cầu của thế giới việc làm 14 một cách có hệ thống. Chương trình tích hợp kiến thức lí thuyết kết hợp với thực hành và đào tạo các kĩ năng mềm, tập trung vào thực hành nghề nghiệp của sinh viên. Thứ hai, phương pháp giảng dạy nhấn mạnh sự tương tác và hợp tác, nhấn mạnh kĩ năng làm việc theo nhóm và hoạt động độc lập.

Thứ ba, việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên nhất quán với mục tiêu của chương trình, không chỉ là đánh giá kiến thức lí thuyết, mà còn đánh giá khả năng thực hành nghề nghiệp của sinh viên. Thứ tư, hoạt động nghiên cứu tập trung vào các đề tài ứng dụng, chuyển giao công nghệ và cải thiện nghề nghiệp.[13] Tài liệu của dự án POHE “Phát triển chương trình đào tạo đại học định hướng nghề nghiệp ứng dụng”đưa ra 6 đặc trưng cơ bản của đào tạo đại học theo định hướng nghề nghiệp như sau: 1. Chương trình đào tạo mở và dựa vào năng lực. Các chương trình đào tạo được xây dựng dựa trên hồ sơ năng lực thể hiện các phẩm chất nghề nghiệp cốt yếu mà các nhà tuyển dụng mong muốn sinh viên khi tốt nghiệp được trang bị.

Bên cạnh đó, chương trình đào tạo có tính mềm dẻo và cởi mở để thích hợp cho việc điều chỉnh chương trình thich hợp với những đổi thay của thị trường lao động. Xác định phẩm chất nghề nghiệp của sinh viên rõ ràng. Các phẩm chất nghề nghiệp mà sinh viên cần được trang bị: + Nghề nghiệp có tính thích ứng và phổ rộng: sinh viên được trang bị những kiến thức và kĩ năng cập nhật nhất dựa vào những kết quả nghiên cứu, các công nghệ và kĩ thuật tiên tiến. + Có tính liên ngành: Sinh viên tốt nghiệp có khả năng tích hợp kiến thức, kĩ năng và thái độ để hoàn thành tốt công việc chuyên môn.

Bên cạnh các năng lực chuyên môn, họ còn được trang bị các kĩ năng mềm để có thể xử lí các tình huống trong công việc. + Ứng dụng khoa học kĩ thuật vào thực tiễn: Sinh viên có khả năng triển khai các nghiên cứu ứng dụng trong phạm vi chuyên môn của mình. 15 +Chuyển giao công nghệ và khả năng giải quyết vấn đề: Trong hồ sơ năng lực của sinh viên, việc ứng dụng kiến thức và kĩ năng trong các tình huống nghề nghiệp khác nhau được thể hiện một cách rõ ràng. + Tính sáng tạo và phức tạp trong hành động: Sinh viên có khả năng sử dụng các chiến lược giải quyết vấn đề khác nhau trong các tình huống nghề nghiệp khác nhau.

+ Làm việc theo cách giải quyết vấn đề: Sinh viên có khả năng xác định và phân tích các vấn đề phức tạp trong tình huống nghề nghiệp sử dụng các giải pháp chiến lược khác nhau. + Được đào tạo để có được các kĩ năng mềm như: Kĩ năng lập kế hoạch, kĩ năng quản lí, kĩ năng giao tiếp xã hội, thể hiện năng lực tiên phong trong lĩnh vực chuyên môn. + Có khả năng tự thể hiện tư duy và hành động, làm việc có tổ chức. + Có tinh thần trách nhiệm với xã hội và sẵn sàng thay đổi khi cần thiết.

+ Có khả năng học tập suốt đời, luôn biết cách cập nhật và mở mang hiểu biết. Sự tham gia của thị trường lao động vào quá trình đào tạo. Việc tham gia của thị trường lao động vào quá trình đào tạo được thực hiện thông qua các hoạt động như tài trợ kinh phí, thu nhận sinh viên thực tập tại cơ sở, tham gia thỉnh giảng, hướng dẫn sinh viên thực tập nghề nghiệp, thực tập tốt nghiệp, tham gia đánh giá kết quả học tập của sinh viên…Để tuyển dụng được những người có năng lực phù hợp, sự tham gia của thế giới nghề nghiệp vào quá trình đào tạo mang lại những lợi ích thiết thực cho cả 2 bên. Phương pháp học dựa vào năng lực.

Phương pháp học dựa vào năng lực là một phương pháp học tập trung vào những gì người học có thể làm được sau khi được đào tạo. Phương pháp học này đặt trọng tâm cụ thể vào việc tiếp thu năng lực trong quá trình học tập bằng cách kết hợp năng lực vào trong các bài tập lớn. Phương pháp học dựa vào năng lực có 3 thành phần cơ bản: kiến thức + kĩ năng + thái độ nghề nghiệp. Kết hợp các phương pháp sư phạm.

16 Trong tiếp cận đào tạo theo định hướng ứng dụng, giảng viên trở thành người hướng dẫn hay người huấn luyện, sinh viên khi đó là người được dẫn dắt, nội dung kiến thức được thay thế bằng các năng lực. Khả năng của sinh viên được hoàn thiện khi đạt được các năng lực đó. Hoạt động đào tạo tiến hành qua các mô-đun, trong đó sự phối hợp giữa các phương pháp giảng dạy cần được áp dụng. Trong các mô-đun lí thuyết thường xuất hiện các phương pháp phổ biến sau: thuyết trình, thảo luận nhóm, thí nghiệm/thực hành, thực hiện các bài tập…Ở các mô-đun thực hành, các phương pháp hay được áp dụng là: giải quyết vấn đề, thực hành theo công việc, giám sát và tư vấn… Các hoạt động học tập được tổ chức trong các môi trường và bối cảnh khác nhau như lớp học, phòng thí nghiệm, ngoài thực địa, các cơ sở lao động…để giúp sinh viên trải nghiệm các tình huống thực trong nghề nghiệp và thực hành kĩ năng.

Đánh giá kết quả học tập của sinh viên dựa vào năng lực. Dạy học theo định hướng ứng dụng đòi hỏi sự đánh giá dựa trên năng lực của người học. Một loạt các phương pháp đánh giá được áp dụng để thu thập các minh chứng thể hiện quá trình hình thành năng lực và kết quả cuối cùng mà sinh viên đạt được khi kết thúc mô-đun, học kì, năm học hay khi tốt nghiệp. Người đánh giá không chỉ là giảng viên, mà có thể là chuyên gia từ thị trường lao động, sinh viên.

Sự tham gia từ phía thị trường lao động vào việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên rất quan trọng, bởi vì đó là thông tin quan trọng cho người học nhận biết khả năng thích ứng, tham gia vào môi trường nghề nghiệp sau này của mình và có kế hoạch điều chỉnh quá trình học tập. Sinh viên tham gia vào đánh giá (dưới hình thức tự đánh giá, đánh giá chéo) là cần thiết khi áp dụng các hình thức học tập theo nhóm, phản hồi từ các đợt thực tập nghề, đồ án và thực hành. Ngoài phương pháp đánh giá dựa vào sản phẩm (các bài thi, kiểm tra, bài tập lớn) thì đánh giá quá trình học tập là cách đánh giá rất quan trọng trong dạy học theo định hướng ứng dụng. Đây là cách đánh giá giảm thiểu tính chất may rủi khi kết quả phụ thuộc vào một bài thi hay kiểm tra.

Nó đánh giá được cả thái độ của người học như sự nỗ lực, sự tìm tòi sáng tạo trong cách học hay ngược lại, sự trì trệ, ỷ lại, thiếu cố gắng… Đánh giá kết quả học tập dựa vào năng lực khuyến khích sinh viên trở thành người quản lí thông thái quá trình học tập của mình, đặc biệt trong việc rèn luyện kĩ năng nghề 17 nghiệp và các kĩ năng mềm. Đối với quá trình dạy học, nếu không có khâu đánh giá cuối cùng này, định hướng ứng dụng sẽ trở nên khập khiễng và không thể khả thi.2 Tìm hiểu chung về phương pháp dạy học ở đại học Đặng Vũ Hoạt đưa ra khái niệm phương pháp dạy học ở đại học:“Tổng hợp các cách thức hoạt động của giáo viên và sinh viên nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ dạy học ở đại học góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học, kĩ thuật, cán bộ quản lí, nghiệp vụ có trình độ đại học.” [11,tr112] Đặng Vũ Hoạt hệ thống các phương pháp dạy học ở đại học như sau: Kiểu phương pháp Các phương pháp Nhóm phương pháp Thầy Trò cụ thể Thông báo Tái hiện Dùng lời và chữ Thuyết trình Vấn đáp Sử dụng sách, tài liệu Giải thích Tìm kiếm bộ Trực quan Trình bày trực quan phận Trình bày thí nghiệm Sử dụng băng ghi âm, ghi hình Nêu vấn đề Nghiên cứu Hành động thực tiễn Quan sát Độc lập làm thí nghiệm Luyện tập Ôn tập Các kiểu phương pháp dạy học được Đặng Vũ Hoạt mô tả cụ thể: 1.1 Thông báo – tái hiện Về thực chất, đây là kiểu phương pháp trong đó thầy thông báo cho sinh viên 18 những tri thức và biểu diễn những cách thức hành động cần thiết. Sinh viên dưới tác dụng tổ chức, điều khiển của thầy, lĩnh hội và tái hiện những điều đã học.