phần mở đầu, kết luận, phụ lục, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận về phóng sự trong bản tin thời sự truyền hình. Chƣơng 2: Thực trạng phóng sự trong bản tin thời sự truyền hình Chƣơng 3: Những vẫn đề đặt ra và giải pháp nâng cao chất lƣợng phóng sự trong bản tin thời sự truyền hình. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ PHÓNG SỰ TRONG BẢN TIN THỜI SỰ TRUYỀN HÌNH 1. Một số khái niệm 1.
Khái niệm và phân loại phóng sự truyền hình Vào những năm đầu của thế kỷ XXI, sự phát triển của truyền thông đa phƣơng tiện đã mở ra nhiều hình thức thông tin mới với kỹ thuật hiện đại và tiện lợi cho ngƣời sử dụng. Những thay đổi đó đã tác động mạnh mẽ đến nội dung, hình thức thể hiện của các chƣơng trình truyền hình nói chung và phóng sự truyền hình nói riêng. Phóng sự phản ánh trực tiếp các vấn đề của đời sống hiện thực kể cả những vấn đề bức xúc, gay cấn, những ngang trái, bí ẩn, ly kỳ. Số lƣợng các chƣơng trình truyền hình ngày càng nhiều.
Hơn nữa, hàng ngày khán giả truyền hình còn tiếp nhận vô số thông tin trên nhiều phƣơng tiện truyền thông khác nhau, nhịp sống hiện đại cũng lôi kéo ngƣời ta vào nhiều công việc khác nên các chƣơng trình truyền hình ngày càng có xu thế ngắn gọn và chất lƣợng hơn. Phóng sự truyền hình cũng đổi mới để phù hợp với nhu cầu và tâm lý tiếp nhận thông tin của công chúng báo chí thời hiện đại. Do đó, hiện nay, các phóng sự có thời lƣợng ngắn chiếm đa số trên sóng truyền hình. Song song với sự phát triển của kỹ thuật sản xuất chƣơng trình, kỹ thuật truyền dẫn sóng truyền hình cũng phát triển rất nhanh chóng.
Các chƣơng trình truyền hình bây giờ không những mang tính thời sự cao mà còn tiếp cận công chúng bằng nhiều hình thức nhƣ: truyền hình cáp, truyền hình kỹ thuật số, truyền hình qua điện thoại, truyền hình Internet, hay các ứng dụng truyền hình. Trƣớc sự phát triển của các phƣơng tiện truyền thông hiện đại, các loại hình báo chí đang vận dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật để tự đổi mới, tăng sức cạnh tranh và chiếm lĩnh thị trƣờng thông tin. Truyền hình cũng đang từng bƣớc chuyển mình, thay đổi mô hình quản lý, phƣơng pháp sản 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com xuất chƣơng trình và đa dạng hoá các hình thức dịch vụ, đổi mới trang thiết bi, nâng cao chất lƣợng chƣơng trình, thời lƣợng phát sóng, cách tiếp cận khán giả. mang đến cho khán giả những chƣơng trình đặc sắc, sống động có ý nghĩa nhân văn sâu sắc; duy trì vị trí quan trọng hàng đầu trong hệ thống các phƣơng tiện truyền thông đại chúng hiện nay.
Phóng sự truyền hình là một thể loại tác phẩm quan trọng trên truyền hình, nó có sự phát triển, giao thoa và định hình dần theo xu hƣớng của báo chí hiện đại. Phóng sự truyền hình hình thành dựa trên nền tảng của tin tức thời sự. Nếu nhƣ thông tin giống nhƣ thông báo ngắn gọn, thì phóng sự bắt đầu kể những câu chuyện làm sáng tỏ một vấn đề nào đó. Khán giả có thể nhận thấy những cách kể chuyện khác nhau, phong cách làm phóng sự truyền hình có thể phong phú bộc lộ ở kết cấu, tiết tấu và giọng điệu.
Cùng với sự phát triển của truyền hình, phóng sự truyền hình cũng không ngừng thay đổi và từng bƣớc hoàn thiện về cả nội dung và hình thức. Khả năng cung cấp thông tin một cách đầy đủ, cụ thể, hấp dẫn, khách quan, sinh động trong quá trình vận động, phát sinh, phát triển của sự vật, hiện tƣợng. Bằng hình ảnh và âm thanh, phóng sự truyền hình đã và đang có vị trí, vai trò quan trọng trong các chƣơng trình truyền hình. Sự xuất hiện của phóng sự không chỉ làm cho thông tin truyền hình thêm hấp dẫn mà còn đem đến cho chƣơng trình “hơi thở cuộc sống”, sự mềm mại, uyển chuyển, không kém phần sinh động với những thông tin bổ ích lấy đƣợc cảm xúc khán giả, dễ đi vào lòng ngƣời.
Sự phát triển phong phú và đa dạng của Phóng sự truyền hình qua các thời kỳ đã dẫn đến có nhiều quan niệm khác nhau về thể loại này. Tất nhiên mỗi quan niệm thể hiện góc nhìn riêng của một ngƣời hoặc một nhóm nhỏ những ngƣời quan tâm đến về thể loại này. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Trong tác phẩm “Báo chí truyền hình” của các tác giả A.59] có viết: “Phóng sự là thể loại báo chí thông tin nhanh chóng trên báo chí, đài phát thanh, truyền hình về một sự kiện nào đó mà phóng viên đã chứng kiến, can dự vào”. Theo quan niệm này thì yếu tố đứng đầu trong phóng sự là khả năng thông tin nhanh chóng về một sự kiện do tác giả bài phóng sự trực tiếp chứng kiến và thực hiện.
Nhìn nhận phóng sự từ góc độ phƣơng pháp phản ánh, Jean-Luc Martin- Lagardette cho rằng: “Phóng sự là cuộn phim mà người ta truyền đi những hình ảnh đã được xác định nhờ có các bố cục liên tiếp”. Ông còn cho rằng: “Phóng sự phải làm cho nhìn thấy, nghe thấy, cảm thấy, sờ thấy. Phóng sự sử dụng cách viết trực tiếp, thường ở thì hiện tại, bằng cách tăng các giai thoại cụ thể, những hình ảnh, những chi tiết và những thành ngữ độc đáo”[40, tr.98] Từ góc độ phƣơng pháp xây dựng tác phẩm phóng sự, Brigitte Besse DiDier Desormeaux cho rằng: “Phóng sự là kết quả của những logíc hội tụ dựa trên hình ảnh và âm thanh: sản phẩm phức hợp này phải đƣợc tổ chức xung quanh một số cảnh chủ chốt, những cảnh này làm nổi bật ý nghĩa của phóng sự từ lúc xây dựng cho đến khi phát đi và đƣợc mọi ngƣời tiếp nhận” [30, tr.104] Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu báo chí cũng đƣa ra nhiều quan niệm về phóng sự truyền hình. Các quan niệm đó cũng xuất phát từ nhiều góc độ tiếp cận khác nhau.
Trong bài “Nhà báo nên viết phóng sự”, đăng ngày 25/7/2006, trên “Nghề báo.com”, tác giả Minh Phƣơng có viết: “Phóng sự truyền hình phản ánh sự kiện bằng hình ảnh và tiếng động là chủ yếu, lời dẫn của phóng viên như một chất keo trong suốt” khâu nối các chi tiết và tư liệu báo chí thành một kết cấu thống nhất, gợi cảm”. Nằm trong hệ thống lý luận về phóng sự truyền hình, Giáo trình Báo chí truyền hình của PGS.TS Dƣơng Xuân Sơn cho rằng: “Phóng sự truyền 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hình là một thể loại báo truyền hình thuộc nhóm chính luận nghệ thuật, phản ánh các sự kiện, con người, tình huống, hoàn cảnh điển hình trong quá trình phát sinh, phát triển, đồng thời thẩm định hiện thực đó qua cái tôi trần thuật, vừa tỉnh táo lý trí, vừa cảm xúc bằng phương tiện kỹ thuật truyền hình”. Tác giả Trần Bảo Khánh trong cuốn “Sản xuất chương trình truyền hình”, NXB Văn hóa - Thông tin 2003 định nghĩa: “Phóng sự truyền hình là thể loại báo chí phản ánh sự kiện, hiện tượng, vấn đề theo logic khách quan trong quá trình phát sinh, phát triển bằng ngôn ngữ hình ảnh và âm thanh”. Kế thừa những quan niệm về Phóng sự truyền hình của các nhà báo, nhà nghiên cứu báo chí qua nhiều thời kỳ ở Việt Nam và trên thế giới, dựa trên những kết quả nghiên cứu trong các giáo trình, các công trình khoa học ở các trƣờng đại học; những bài giảng về phóng sự truyền hình ở các lớp bồi dƣỡng nghiệp vụ báo chí của các nhà báo giàu kinh nghiệm trong nƣớc và quốc tế, có thể nêu ra khái niệm chung về phóng sự truyền hình nhƣ sau: “Phóng sự truyền hình là thể loại đặc trưng của truyền hình, chuyển tải nội dung thông tin nóng hổi, sinh động đến công chúng ở thời hiện tại, được thể hiện theo trình tự logíc diễn biến của sự kiện, vấn đề.
qua dòng hình ảnh và âm thanh của hiện thực mà phóng viên lựa chọn, sắp xếp. Trong quá trình thể hiện phóng sự, chính kiến, thái độ và cảm xúc của phóng viên bộc lộ rõ qua việc phân tích, cắt nghĩa, lý giải sự kiện, vấn đề đó”. Về cơ bản, phóng sự truyền hình là thể loại mà phóng viên bám theo dòng thời sự để phản ánh những điều nhìn thấy trong đời sống hiện thực. Tính thời sự thể hiện rõ trong những đề tài làm phóng sự truyền hình.
Việc sản xuất các phóng sự cũng bám theo dòng sự kiện của thông tin trên báo chí nhƣng với tƣ cách là một thể loại, phóng sự truyền hình cũng đƣợc sử dụng để chuyển tải nhiều nội dung ở các lĩnh vực khác nhau nhƣ khoa học, giáo dục, văn hóa. Nói cách khác, phóng sự truyền hình phải có sự hội tụ 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đầy đủ các đặc điểm nhƣ: phản ánh, phân tích sự kiện hiện tƣợng trong quá trình vận động biện chứng, bút pháp linh hoạt, thể hiện rõ nét vai trò cái tôi cá nhân. Do ảnh hƣởng đặc điểm của báo chí truyền hình là: truyền tải thông tin bằng hình ảnh và âm thanh, có khả năng giao tiếp trực tiếp với khán giả, khán giả tiếp nhận thông tin bằng thị giác và thính giác, phóng sự truyền hình vừa mang những đặc điểm của phóng sự báo chí nói chung vừa mang những đặc trƣng riêng của loại hình. Do đó, quan niệm về thể loại phóng sự truyền hình, có thể bắt đầu từ những quan niệm về Phóng sự trên báo in.
Dựa trên những tiêu chí khác nhau mà có nhiều cách quan niệm và phân chia phóng sự truyền hình nhƣ: - Dựa trên tiêu chí đối tƣợng phản ánh: Phóng sự sự kiện, phóng sự vấn đề, phóng sự chân dung, phóng sự điều tra, phóng sự tài liệu. - Dựa trên phƣơng pháp phản ánh: Phóng sự trực tiếp và phóng sự có xử lý hậu kỳ. - Dựa trên tiêu chí thời lƣợng: phóng sự ngắn (từ 1 phút rƣỡi đến 5 phút) và phóng sự dài (thời lƣợng từ 10 - 15 phút). * Phân loại phóng sự truyền hình Là một thể loại báo chí truyền hình thuộc loại khó nên việc phân chia các loại phóng sự truyền hình có thể tùy theo hình thức kỹ thuật hoặc nội dung của thể loại.
Thứ nhất, theo cách thức thực hiện phóng sự ta có thể chia thành phóng sự truyền thẳng và phóng sự hậu kỳ. Sự khác biệt của hai loại phóng sự này là chính là thời gian lên sóng và cách thức xây dựng. Do đó, ta dựa vào khâu hậu kỳ để phân biệt.