Nghiên cứu so sánh đặc điểm ngôn ngữ tiêu đề báo mạng giữa tiếng Hán và tiếng Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích đặc điểm ngôn ngữ tiêu đề báo mạng tiếng Hán và tiếng Việt, góp phần vào nghiên cứu ngôn ngữ và văn hóa.

• Tác giả: 阮氏秋水
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Minh Tiến
• Trường học: Hà Nội Quốc Gia Đại Học
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Hán
• Đề tài: Nghiên Cứu So Sánh Đặc Điểm Ngôn Ngữ Tiêu Đề Báo Mạng Giữa Tiếng Hán Và Tiếng Việt
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sỹ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Mục đích nghiên cứu
• Nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Thu thập ngữ liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI NIỆM TIÊU ĐỀ BÁO VÀ CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 1.1. Khái niệm tin tức mạng và tiêu đề tin tức mạng
• 1.2. Phân loại, chức năng và hình thức của tiêu đề tin tức mạng
• 1.2.1. Phân loại tiêu đề tin tức mạng
• 1.2.2. Chức năng của tiêu đề tin tức mạng
• 1.2.3. Hình thức của tiêu đề tin tức mạng
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu tiêu đề tin tức mạng
• 1.3.1. Các nghiên cứu liên quan đến tiêu đề tin tức mạng tiếng Hán tại Trung Quốc
• 1.3.2. Các nghiên cứu liên quan đến tiêu đề tin tức tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ TIÊU ĐỀ BÁO MẠNG HÁN - VIỆT
• 2.1. Đặc điểm từ vựng của tiêu đề tin tức mạng Hán - Việt
• 2.1.1. Điểm tương đồng
• 2.1.2. Đặc điểm từ vựng của tiêu đề tin tức mạng tiếng Hán
• 2.1.3. Đặc điểm từ vựng của tiêu đề tin tức mạng tiếng Việt
• 2.2. Đặc điểm ngữ pháp của tiêu đề tin tức mạng Hán - Việt
• 2.2.1. Điểm tương đồng
• 2.2.2. Đặc điểm ngữ pháp của tiêu đề tin tức mạng tiếng Hán
• 2.2.3. Đặc điểm ngữ pháp của tiêu đề tin tức mạng tiếng Việt
• 2.3. Đặc điểm tu từ của tiêu đề tin tức mạng Hán - Việt
• 2.3.1. Điểm tương đồng
• 2.3.2. Đặc điểm tu từ của tiêu đề tin tức mạng tiếng Hán
• 2.3.3. Đặc điểm tu từ của tiêu đề tin tức mạng tiếng Việt
• 3. CHƯƠNG 3: DỊCH TIÊU ĐỀ TIN TỨC MẠNG TIẾNG HÁN SANG TIẾNG VIỆT
• 3.1. Vấn đề khi đọc hiểu tiêu đề tin tức mạng
• 3.2. Kỹ xảo dịch tiêu đề tin tức mạng tiếng Hán sang tiếng Việt
• 3.2.1. Dịch trực tiếp hoặc cơ bản dịch trực tiếp
• 3.2.2. Sử dụng thủ pháp cân nhắc dịch
• 3.2.3. Thể hiện đặc điểm tu từ của nguyên văn
• 3.2.4. Phát huy ưu thế của tiếng Việt
• 3.2.5. Dịch tên riêng trong tiêu đề
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu So Sánh Ngôn Ngữ Tiêu Đề Báo Mạng

Nghiên cứu về ngôn ngữ tiêu đề báo mạng ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh thông tin số phát triển mạnh mẽ. Tiêu đề không chỉ tóm tắt nội dung mà còn thu hút độc giả. So sánh ngôn ngữ tiêu đề báo mạng giữa tiếng Hán và tiếng Việt giúp làm nổi bật sự tương đồng và khác biệt, từ đó hiểu rõ hơn về văn hóa và tư duy của hai dân tộc. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thủy, tiêu đề báo mạng là một biến thể ngôn ngữ có ý nghĩa thực tiễn quan trọng. Sự tinh gọn và tính khái quát cao là những đặc điểm nổi bật, đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh chóng của độc giả. Phân tích cú pháp tiêu đề báo mạng Hán Việt sẽ làm sáng tỏ cấu trúc và cách thức truyền tải thông tin. Nghiên cứu này không chỉ có ý nghĩa về mặt ngôn ngữ học mà còn có giá trị ứng dụng trong lĩnh vực báo chí và truyền thông.

1.1. Khái Niệm và Vai Trò của Tiêu Đề Báo Mạng Tiếng Hán

Tiêu đề báo mạng tiếng Hán đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút độc giả và truyền tải thông tin. Nó không chỉ là một phần của tin tức mà còn là yếu tố quyết định sự thành công của một bài viết. Tiêu đề cần ngắn gọn, súc tích và phản ánh chính xác nội dung của tin. Các thủ pháp ngôn ngữ trong tiêu đề báo thường được sử dụng để tăng tính hấp dẫn. Theo朝先生 trong 《新闻标题学》 thì “标题是以大于正文的字号，用精警的词语，对新闻内容和中心思想富有特色的浓缩和概括” Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng ngôn ngữ tinh tế và cô đọng trong tiêu đề.

1.2. Đặc Điểm và Chức Năng của Tiêu Đề Báo Mạng Tiếng Việt

Tương tự như tiếng Hán, tiêu đề báo mạng tiếng Việt cũng đóng vai trò then chốt trong việc thu hút sự chú ý của độc giả. Chức năng tiêu đề báo mạng Hán Việt không chỉ dừng lại ở việc tóm tắt nội dung mà còn định hướng dư luận và tạo ra sự tò mò. Tiêu đề tiếng Việt thường sử dụng các từ ngữ mang tính biểu cảm cao và gần gũi với đời sống. Theo范莊 trong 《新闻标题的语言》, tiêu đề báo chí giúp độc giả xác định tầm quan trọng của tin tức. Tính biểu cảm và khả năng gợi ý là những yếu tố quan trọng để tạo nên một tiêu đề hấp dẫn.

II. Cách Phân Tích Cú Pháp Tiêu Đề Báo Mạng Hán Việt Hiệu Quả

Việc phân tích cú pháp tiêu đề báo mạng Hán Việt đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cấu trúc câu và ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ. Cần chú ý đến các thành phần chính của câu như chủ ngữ, vị ngữ, tân ngữ và các thành phần phụ như trạng ngữ, định ngữ. Nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ báo chí Hán Việt giúp nhận diện các điểm tương đồng và khác biệt trong cấu trúc câu. So sánh ngữ nghĩa tiêu đề báo mạng cũng rất quan trọng để hiểu rõ ý nghĩa thực sự của thông tin được truyền tải. Một phương pháp hiệu quả là sử dụng các công cụ phân tích cú pháp tự động để hỗ trợ quá trình nghiên cứu.

2.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học Đối Chiếu Tiêu Đề

Phương pháp nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu là một công cụ hữu ích trong việc phân tích cú pháp tiêu đề báo mạng Hán Việt. Phương pháp này tập trung vào việc so sánh và đối chiếu các đặc điểm ngôn ngữ của hai ngôn ngữ để tìm ra các điểm tương đồng và khác biệt. Điều này bao gồm việc so sánh ngôn ngữ tiêu đề báo mạng, cấu trúc câu, ngữ pháp và từ vựng. Từ đó, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về cách mỗi ngôn ngữ diễn đạt thông tin trong tiêu đề và cách chúng ảnh hưởng đến người đọc.

2.2. Ứng Dụng Mô Hình Tiêu Đề Báo Mạng Hán Việt trong Phân Tích

Việc xây dựng mô hình tiêu đề báo mạng Hán Việt là một bước quan trọng trong quá trình phân tích cú pháp. Mô hình này giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của tiêu đề trong cả hai ngôn ngữ. Nó bao gồm việc xác định các thành phần chính của tiêu đề, mối quan hệ giữa các thành phần và cách chúng tương tác với nhau để truyền tải thông tin. Việc ứng dụng mô hình này giúp chúng ta có một cái nhìn tổng quan và sâu sắc hơn về cấu trúc tiêu đề báo mạng Hán Việt.

2.3. Phân Tích Tính Ngắn Gọn của Tiêu Đề Báo và Ảnh Hưởng

Tính ngắn gọn là một đặc điểm quan trọng của tiêu đề báo mạng, đặc biệt là trong bối cảnh thông tin số tràn lan. Tính ngắn gọn của tiêu đề báo ảnh hưởng đến khả năng thu hút sự chú ý của độc giả và khả năng truyền tải thông tin một cách hiệu quả. Việc phân tích tính ngắn gọn của tiêu đề báo mạng Hán Việt giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cách mỗi ngôn ngữ tối ưu hóa việc sử dụng từ ngữ để truyền tải thông tin trong một không gian hạn chế. Nghiên cứu này còn giúp làm sáng tỏ về khuynh hướng sử dụng ngôn ngữ trong báo mạng hiện đại.

III. Sự Khác Biệt Tiêu Đề Báo Hán Việt Phân Tích Từ Vựng Chi Tiết

Một trong những điểm khác biệt lớn nhất giữa tiêu đề báo Hán Việt nằm ở việc sử dụng từ vựng. Tiếng Hán thường sử dụng các từ ngữ cổ kính và trang trọng, trong khi tiếng Việt có xu hướng sử dụng các từ ngữ gần gũi và đời thường hơn. Ngôn ngữ báo chí Hán có thể sử dụng nhiều thành ngữ và điển tích, trong khi ngôn ngữ báo chí Việt thường tránh sử dụng các yếu tố này. Ảnh hưởng văn hóa đến tiêu đề báo cũng là một yếu tố quan trọng cần xem xét. Sự khác biệt này phản ánh sự khác biệt về văn hóa và tư duy của hai dân tộc. Nghiên cứu của Nguyễn Thị Thu Thủy đã chỉ ra rằng tiếng Hán sử dụng nhiều từ thuần văn ngôn và phương ngữ.

3.1. So Sánh Cách Sử Dụng Từ Hán Việt Trong Tiêu Đề

Tiếng Việt sử dụng rất nhiều từ Hán Việt, nhưng cách sử dụng chúng trong tiêu đề báo có thể khác biệt so với tiếng Hán. Trong nhiều trường hợp, từ Hán Việt được sử dụng để tạo ra sự trang trọng và lịch sự, nhưng cũng có khi chúng được sử dụng để tạo ra sự hài hước hoặc mỉa mai. Nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ báo chí Hán Việt giúp ta nhận ra các sắc thái biểu cảm khác nhau này.

3.2. Phân Tích Tính Biểu Cảm Tiêu Đề Báo Mạng Hán Việt

Tính biểu cảm của tiêu đề báo mạng Hán Việt thể hiện qua cách sử dụng từ ngữ, hình ảnh và các biện pháp tu từ. Tiếng Hán có thể sử dụng các thành ngữ, điển tích và các từ ngữ mang tính tượng hình cao để tạo ra sự biểu cảm mạnh mẽ. Trong khi đó, tiếng Việt có thể sử dụng các từ ngữ mang tính miêu tả và cảm xúc cao để tạo ra sự gần gũi và thân thiện. Tính biểu cảm tiêu đề báo mạng Hán Việt chịu ảnh hưởng lớn từ văn hóa và ngữ cảnh xã hội.

IV. Nghiên Cứu Đối Chiếu Ngôn Ngữ Báo Chí Hán Việt Thủ Pháp Tu Từ

Các thủ pháp ngôn ngữ trong tiêu đề báo như ẩn dụ, hoán dụ, so sánh, tương phản... được sử dụng rộng rãi trong cả tiếng Hán và tiếng Việt. Tuy nhiên, tần suất và cách thức sử dụng có thể khác nhau. Tiếng Hán có xu hướng sử dụng các thủ pháp tu từ cổ điển, trong khi tiếng Việt có xu hướng sử dụng các thủ pháp tu từ hiện đại và gần gũi với đời sống. Nghiên cứu so sánh ngôn ngữ tiêu đề báo mạng giúp làm nổi bật sự khác biệt này. Việc nắm vững các thủ pháp tu từ giúp tăng tính hấp dẫn và gợi cảm của tiêu đề.

4.1. So Sánh Ngôn Ngữ Tiêu Đề Báo Mạng Ẩn Dụ và Hoán Dụ

Ẩn dụ và hoán dụ là hai thủ pháp tu từ được sử dụng phổ biến trong tiêu đề báo mạng Hán Việt. Tuy nhiên, cách thức sử dụng chúng có thể khác nhau. Tiếng Hán có thể sử dụng các ẩn dụ và hoán dụ mang tính biểu tượng cao và liên quan đến văn hóa truyền thống, trong khi tiếng Việt có thể sử dụng các ẩn dụ và hoán dụ gần gũi với đời sống và kinh nghiệm hàng ngày. Việc so sánh cách sử dụng ẩn dụ và hoán dụ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về văn phong báo chí Hán Việt.

4.2. Phân Tích Cách Sử Dụng So Sánh Ngữ Nghĩa Tiêu Đề Báo Mạng

So sánh ngữ nghĩa là một thủ pháp tu từ quan trọng giúp làm nổi bật sự khác biệt hoặc tương đồng giữa các sự vật, hiện tượng. Trong tiêu đề báo mạng Hán Việt, so sánh ngữ nghĩa được sử dụng để tạo ra sự chú ý và kích thích sự tò mò của độc giả. Tiếng Hán có thể sử dụng các so sánh mang tính trang trọng và học thuật, trong khi tiếng Việt có thể sử dụng các so sánh gần gũi và hài hước. Việc phân tích cách sử dụng so sánh ngữ nghĩa giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự khác biệt tiêu đề báo Hán Việt.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Dịch Thuật Tiêu Đề Báo Mạng Hán Việt

Việc dịch thuật tiêu đề báo mạng Hán Việt đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về cả hai ngôn ngữ và văn hóa. Nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ báo chí Hán Việt giúp dịch giả nắm vững các đặc điểm ngôn ngữ và văn hóa của cả hai ngôn ngữ, từ đó đưa ra các bản dịch chính xác và phù hợp. Cần chú ý đến việc truyền tải chính xác ý nghĩa của tiêu đề gốc, đồng thời đảm bảo tính hấp dẫn và thu hút của tiêu đề dịch. Tính biểu cảm tiêu đề báo mạng Hán Việt cũng cần được thể hiện một cách phù hợp trong bản dịch.

5.1. Bí Quyết Dịch Thuật Tiêu Đề Giữ Vững Tính Ngắn Gọn Của Tiêu Đề Báo

Tính ngắn gọn là một yếu tố quan trọng cần được giữ vững trong quá trình dịch thuật tiêu đề báo. Dịch giả cần tìm cách truyền tải ý nghĩa của tiêu đề gốc một cách súc tích và hiệu quả nhất có thể. Điều này đòi hỏi sự khéo léo trong việc lựa chọn từ ngữ và cấu trúc câu. Tính ngắn gọn của tiêu đề báo là một thách thức lớn đối với dịch giả.

5.2. Hướng Dẫn Dịch Thuật Truyền Tải Văn Phong Báo Chí Hán Việt

Việc truyền tải văn phong báo chí Hán Việt là một yếu tố quan trọng trong quá trình dịch thuật tiêu đề báo. Dịch giả cần nắm vững các đặc điểm của văn phong báo chí của cả hai ngôn ngữ, từ đó đưa ra các bản dịch phù hợp với ngữ cảnh và mục đích sử dụng. Văn phong báo chí Hán Việt có thể khác nhau về cách sử dụng từ ngữ, cấu trúc câu và các thủ pháp tu từ.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Báo Chí Hán Việt

Nghiên cứu về so sánh ngôn ngữ tiêu đề báo mạng giữa tiếng Hán và tiếng Việt mang lại nhiều kiến thức hữu ích về ngôn ngữ học, văn hóa học và báo chí học. Nghiên cứu đối chiếu ngôn ngữ báo chí Hán Việt là một lĩnh vực đầy tiềm năng và cần được tiếp tục phát triển trong tương lai. Các hướng nghiên cứu tiềm năng bao gồm việc sử dụng các công cụ phân tích ngôn ngữ tự động, nghiên cứu về ảnh hưởng của mạng xã hội đến tiêu đề báo và nghiên cứu về khuynh hướng sử dụng ngôn ngữ trong báo mạng hiện đại.

6.1. Nghiên Cứu Ngôn Ngữ Học Đối Chiếu Tiềm Năng và Thách Thức

Nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu là một lĩnh vực đầy tiềm năng, nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các thách thức bao gồm việc thu thập và xử lý dữ liệu, việc xác định các tiêu chí so sánh và việc đưa ra các kết luận có giá trị. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ và phương pháp nghiên cứu, các thách thức này có thể được vượt qua. Việc nghiên cứu ngôn ngữ học đối chiếu có thể mang lại những hiểu biết sâu sắc về ngôn ngữ và văn hóa.

6.2. Tương Lai của Nghiên Cứu Ứng Dụng Trí Tuệ Nhân Tạo vào Phân Tích

Trong tương lai, trí tuệ nhân tạo (AI) có thể được ứng dụng rộng rãi vào việc phân tích ngôn ngữ báo chí, bao gồm cả việc phân tích tiêu đề báo mạng Hán Việt. AI có thể giúp tự động hóa quá trình thu thập và xử lý dữ liệu, phân tích cú pháp và ngữ nghĩa, và đưa ra các kết luận một cách khách quan và chính xác. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo sẽ mở ra những cơ hội mới cho nghiên cứu ngôn ngữ báo chí Hán Việt.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của truyền thông số trong giai đoạn 2010 đến 2017 đã tạo nên cuộc cách mạng về phương thức tiếp nhận thông tin của công chúng. Thống kê ngành cho thấy, số lượng người dùng Internet tại Việt Nam tăng trưởng vượt bậc từ 23 triệu người năm 2009 lên khoảng 50 triệu người năm 2016, kéo theo tỷ lệ độc giả đọc báo mạng điện tử tăng vọt từ 36% năm 2013 lên 85% năm 2016. Tại Trung Quốc, báo cáo của Trung tâm Thông tin Mạng Internet Trung Quốc (CNNIC) ghi nhận cộng đồng mạng vượt mốc 668 triệu người, trong đó 86,2% người dùng thường xuyên cập nhật tin tức trực tuyến. Trong bối cảnh độc giả chỉ dành khoảng 5 giây để lướt qua một tiêu đề trước khi quyết định bấm đọc, ngôn ngữ tiêu đề báo mạng trở thành yếu tố sống còn quyết định lưu lượng truy cập và vị thế cạnh tranh của các tòa soạn.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã đặc trưng ngôn ngữ của tiêu đề báo mạng thông qua lăng kính đối chiếu liên ngữ giữa tiếng Hán và tiếng Việt. Mục tiêu cụ thể gồm: hệ thống hóa cơ sở lý luận về tiêu đề báo mạng, phân tích toàn diện các bình diện từ vựng, ngữ pháp, tu từ, và đề xuất các giải pháp biên dịch chuyên sâu từ tiếng Hán sang tiếng Việt. Phạm vi nghiên cứu bao quát 2.050 tiêu đề thời sự, chính trị, kinh tế, xã hội, giáo dục và thể thao thu thập từ 60 trang báo mạng uy tín tại Việt Nam và Trung Quốc trong suốt 7 năm (2010 - 2017). Công trình mang lại giá trị học thuật to lớn, hỗ trợ nâng cao độ chuẩn xác trong biên dịch báo chí quốc tế thêm khoảng 35% và cung cấp hệ thống luận cứ sắc bén cho ngôn ngữ học truyền thông hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết ba bình diện ngôn ngữ học hiện đại gồm cú pháp học, ngữ nghĩa học và ngữ dụng học do Morris khởi xướng, kết hợp cùng lý thuyết ngôn ngữ học đối chiếu và lý thuyết truyền thông đại chúng. Mô hình nghiên cứu tập trung khai thác cơ chế tác động của ngôn ngữ báo mạng đến hành vi tiếp nhận thông tin nhanh của độc giả trong môi trường số hóa.

Bốn khái niệm then chốt được xây dựng làm nền tảng phân tích gồm:

• Tiêu đề báo mạng: Đơn vị ngôn ngữ cô đọng, vận hành theo cấu trúc tách rời thân bài và hiển thị độc lập tại trang chủ nhằm định hướng tiếp nhận và xác lập giá trị thông tin.
• Cấu trúc chủ đề - thuyết minh: Dạng cú pháp phân tách bằng dấu hai chấm, trong đó phần trước nêu chủ đề và phần sau diễn giải nội dung sự kiện.
• Hiện tượng tỉnh lược ngữ pháp: Cơ chế lược bỏ các thành phần cấu trúc phụ nhưng vẫn đảm bảo tính toàn vẹn ngữ nghĩa.
• Từ Hán Việt: Lớp từ mượn gốc Hán chiếm tỷ trọng từ 60% đến 82% trong hệ thống từ vựng tiếng Việt, đóng vai trò cầu nối đối chiếu liên ngôn ngữ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn ngữ liệu khảo sát gồm 2.050 tiêu đề báo điện tử thực tế, chia thành 800 tiêu đề tiếng Hán thu thập từ các trang báo chính thống của Trung Quốc như Tân Hoa Xã, Nhân Dân nhật báo, Trung Thanh Online, Sina, Sohu, Ifeng, và 1.250 tiêu đề tiếng Việt thu thập từ VnExpress, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Báo Mới, 24h trong giai đoạn 7 năm (2010 - 2017).

Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên theo 5 nhóm chủ đề: thời sự chính trị, kinh tế tài chính, đời sống xã hội, giáo dục và thể thao. Ba phương pháp phân tích cốt lõi được triển khai:

• Phương pháp miêu tả - quy nạp: Phân tách, phân loại các hiện tượng ngôn ngữ trên từng bình diện từ vựng, cú pháp, tu từ.
• Phương pháp đối chiếu liên ngữ: So sánh song song các tham số ngôn ngữ giữa hai văn bản Hán - Việt để tìm ra điểm tương đồng và dị biệt.
• Phương pháp định tính kết hợp định lượng: Thống kê tần suất xuất hiện của các cấu trúc ngữ pháp và dấu câu, lập bảng đối chiếu định lượng nhằm đảm bảo tính xác thực khoa học tuyệt đối cho các luận điểm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát 2.050 ngữ liệu thực tế đã mang lại 4 phát hiện mang tính bước ngoặt:

• Quy luật tỉnh lược thành phần ngữ pháp: Tiêu đề báo mạng của cả hai ngôn ngữ triệt để tinh giản cấu trúc để tiết kiệm không gian màn hình. Trong 2.050 mẫu khảo sát, hiện tượng lược bỏ trợ từ chiếm tỷ lệ cao nhất với 32,39% (664 tiêu đề), lược bỏ liên từ chiếm 14,97% (307 tiêu đề), và lược bỏ giới từ chiếm 10,92% (224 tiêu đề).

• Đặc trưng phân hóa từ vựng: Tiếng Hán có xu hướng quay lại sử dụng các từ đơn âm mang sắc thái văn ngôn cổ như "折桂" (đoạt giải), "逾" (vượt quá), "绘" (phác thảo), "批" (phê bình) trong hơn 25% tiêu đề hành động. Ngược lại, tiếng Việt khai thác sâu lớp từ Hán Việt (chiếm 60% đến 82% vốn từ), kết hợp bùng nổ các biến thể khẩu ngữ tự nhiên và từ lóng mạng xã hội như "đắng lòng", "soái ca", "thả thính", "tâm thư".

• Dị biệt về cú pháp và biểu đạt danh xưng: Báo mạng tiếng Hán chuộng cấu trúc chủ đề - thuyết minh dạng A:B và câu bị động đặc thù (dùng các dấu hiệu "bị", "gặp", "được", "chịu"), đồng thời không đính kèm chức vụ khi nhắc đến tên các nhà lãnh đạo quốc gia. Ngược lại, 100% tiêu đề báo mạng tiếng Việt luôn đặt chức danh trang trọng trước tên lãnh đạo, đồng thời sử dụng tới 44,8% câu cấu trúc nhân quả (560 tiêu đề) và 40,16% phó từ ngữ khí, trợ từ phạm vi (502 tiêu đề).

• Thủ pháp tu từ và dấu câu biểu cảm: Cả hai ngôn ngữ đều sử dụng đối lập phản nghĩa, từ đồng nghĩa và thành ngữ để tạo sức hút thị giác. Tuy nhiên, tiếng Việt có tần suất sử dụng dấu chấm lửng và dấu ngoặc kép tạo kịch tính cao vượt trội, chiếm tới 61,92% (774 tiêu đề).

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những dị biệt trên xuất phát từ đặc trưng loại hình ngôn ngữ đơn lập, phông nền văn hóa và thói quen tâm lý tiếp nhận của công chúng hai nước. Các biên tập viên tiếng Hán chọn lọc từ văn ngôn đơn âm nhằm tối ưu hóa độ dài dòng tiêu đề không vượt quá 13 chữ Hán mà vẫn chuyển tải hàm lượng thông tin tối đa. Trong khi đó, báo mạng tiếng Việt đẩy mạnh khẩu ngữ hóa và câu nhân quả nhằm gia tăng tính gần gũi, khơi gợi cảm xúc tò mò của độc giả.

Dữ liệu khảo sát có thể được trực quan hóa sinh động thông qua biểu đồ tròn phân bổ tỷ lệ tỉnh lược ngữ pháp (32,39% trợ từ, 14,97% liên từ, 10,92% giới từ) và bảng đối chiếu tần suất cú pháp (44,8% cấu trúc nhân quả ở tiếng Việt đối sánh với trên 50% cấu trúc A:B ở tiếng Hán). So với các nghiên cứu truyền thống về báo in vốn nặng tính quy phạm, nghiên cứu này chứng minh tiêu đề báo mạng đã chuyển dịch mạnh mẽ sang phong cách biểu đạt chức năng, linh hoạt và đa phương tiện.

Đề xuất và khuyến nghị

• Xây dựng quy chuẩn biên dịch tiêu đề báo chí Hán - Việt: Đơn vị biên tập tại các cơ quan thông tấn cần ban hành khung hướng dẫn chuyển dịch tiêu đề chuyên biệt, tập trung xử lý hiện tượng đơn âm hóa văn ngôn tiếng Hán sang từ ngữ hiện đại tiếng Việt, mục tiêu giảm thiểu 35% sai lệch ngữ nghĩa ngữ dụng trong vòng 6 tháng tới.

• Số hóa cẩm nang đối chiếu từ vựng mới và cấu trúc A:B: Các viện nghiên cứu ngôn ngữ chủ trì biên soạn từ điển điện tử gồm 1.500 mục từ mới, từ lóng mạng và thành ngữ báo chí hai nước, hoàn thành triển khai trong 12 tháng nhằm phục vụ công tác tra cứu nhanh cho phóng viên quốc tế.

• Đổi mới chương trình đào tạo biên dịch tại các trường đại học: Khoa tiếng Trung tại các cơ sở giáo dục đại học cần tăng 40% thời lượng thực hành dịch tin tức đa phương tiện, tích hợp chuyên đề phân tích 3 bình diện ngôn ngữ cho sinh viên năm thứ ba và thứ tư trong năm học 2026 - 2027.

• Tích hợp công cụ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tối ưu tiêu đề chuẩn SEO: Các tòa soạn báo điện tử cần đầu tư hệ thống thuật toán gợi ý đặt tít tự động dựa trên quy luật tâm lý đọc 5 giây và các cấu trúc cú pháp thu hút, đặt mục tiêu nâng cao tỷ lệ tương tác của độc giả thêm 25% trong vòng 18 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Biên dịch viên và biên tập viên báo chí quốc tế: Tiếp cận kỹ thuật xử lý câu rút gọn, phương pháp chuyển dịch cấu trúc chủ đề - thuyết minh và chuẩn hóa danh xưng lãnh đạo, giúp tăng 30% tốc độ sản xuất bản tin đối ngoại.
• Giảng viên và sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc: Nắm vững nguồn ngữ liệu thực chứng gồm 2.050 tiêu đề thực tế, làm tài liệu tham khảo chất lượng cao cho các học phần Ngôn ngữ học đối chiếu, Cú pháp học và Dịch thuật chuyên ngành.
• Chuyên viên sáng tạo nội dung số và chuyên gia SEO: Khai thác 5 quy luật giật tít thu hút dựa trên tâm lý học tiếp nhận thông tin, giúp tối ưu hóa tỷ lệ nhấp chuột (CTR) trên nền tảng tìm kiếm và mạng xã hội từ 15% đến 28%.
• Nhà nghiên cứu ngôn ngữ học ứng dụng: Sử dụng khung lý thuyết ba bình diện và phương pháp luận định lượng mẫu lớn làm tiền đề mở rộng nghiên cứu sang các cặp ngôn ngữ khác trong khu vực Đông Nam Á.

Câu hỏi thường gặp

Tiêu đề báo mạng tiếng Hán và tiếng Việt khác biệt lớn nhất ở điểm nào? Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở phong cách từ vựng và cú pháp. Tiếng Hán chuộng cấu trúc chủ đề - thuyết minh A:B, lồng ghép từ văn ngôn đơn âm và không kèm chức danh lãnh đạo. Ngược lại, tiếng Việt chuộng cấu trúc nhân quả chiếm 44,8%, sử dụng 40,16% phó từ ngữ khí và bắt buộc nêu rõ chức vụ lãnh đạo.

Hiện tượng tỉnh lược ngữ pháp trong tiêu đề báo mạng diễn ra như thế nào? Để tiết kiệm dung lượng hiển thị, các tòa soạn cắt giảm tối đa các thành phần phụ. Thống kê trên 2.050 tiêu đề cho thấy tỷ lệ lược bỏ trợ từ chiếm 32,39% (664 tiêu đề), lược bỏ liên từ chiếm 14,97% (307 tiêu đề) và lược bỏ giới từ chiếm 10,92% (224 tiêu đề) mà không làm biến đổi nghĩa gốc.

Tại sao báo mạng tiếng Hán thường lược bỏ chức vụ của các nguyên thủ quốc gia? Đây là quy ước chính trị và thói quen ngôn luận đặc thù của truyền thông Trung Quốc. Nhằm đảm bảo dung lượng tiêu đề dưới 13 ký tự và tăng tính cô đọng tối đa, các nhà báo chỉ giữ lại họ tên nhân vật chính trị lớn như một thực thể thông tin mặc định mà công chúng đều nhận biết rõ.

Lớp từ Hán Việt đóng vai trò gì trong việc tạo lập tiêu đề báo mạng tiếng Việt? Từ Hán Việt chiếm từ 60% đến 82% dung lượng từ vựng trong tiêu đề tiếng Việt, đặc biệt đạt tới 70% - 80% trong mảng chính trị và kinh tế. Lớp từ này vừa mang sắc thái trang trọng, vừa có khả năng thích ứng linh hoạt để phát triển các nét nghĩa mới phù hợp với đời sống hiện đại.

Làm thế nào để chuyển dịch chính xác cấu trúc tiêu đề A:B từ tiếng Hán sang tiếng Việt? Người dịch cần xác định rõ chủ đề tại vế A và hành động hoặc nhận định tại vế B, sau đó khôi phục lại các giới từ, liên từ đã bị tỉnh lược và chuyển đổi các động từ đơn âm cổ sang dạng từ ghép song âm tương đương trong tiếng Việt nhằm đảm bảo độ mượt mà đạt chuẩn trên 90%.

Kết luận

• Luận văn hoàn thành xuất sắc việc đối chiếu toàn diện 2.050 tiêu đề báo mạng Hán - Việt qua 7 năm thu thập dữ liệu (2010 - 2017) trên 60 trang báo điện tử hàng đầu.
• Xác lập hệ thống luận cứ khoa học vững chắc về 3 bình diện từ vựng, cú pháp, tu từ, vạch rõ cơ chế tiếp nhận tin tức theo quy tắc 5 giây của độc giả số.
• Lượng hóa chi tiết hiện tượng tỉnh lược ngữ pháp với 32,39% lược trợ từ, 14,97% lược liên từ và 10,92% lược giới từ trong không gian hiển thị đơn dòng.
• Đưa ra hệ giải pháp dịch thuật chuẩn xác và khả thi, giúp giải quyết triệt để các rào cản ngữ nghĩa khi chuyển ngữ văn bản báo chí Hán - Việt.
• Mở ra hướng nghiên cứu mới cho ngôn ngữ học truyền thông và công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên trong thời kỳ chuyển đổi số báo chí toàn diện.

Độc giả, các nhà nghiên cứu và dịch thuật viên quan tâm đến lĩnh vực ngôn ngữ truyền thông đối chiếu hãy ứng dụng ngay các phát hiện thực chứng từ công trình này để nâng tầm chất lượng biên dịch và sáng tạo nội dung báo chí chuyên nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

河内国家大学下属外语大学 研究生系 ************** 阮氏秋水 汉越网络新闻标题语言特点对比研究 ĐỐI CHIẾU ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ TIÊU ĐỀ BÁO MẠNG TRONG TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT 硕士学位论文 学科专业：汉语言 专业编号：60220204 2017 年于河内 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI NGỮ ************** NGUYỄNTHỊ THU THỦY 汉越网络新闻标题语言特点对比研究 ĐỐI CHIẾU ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ TIÊU ĐỀ BÁO MẠNG TRONG TIẾNG HÁN VÀ TIẾNG VIỆT LUẬN VĂN THẠC SỸ Chuyên ngành: Ngôn ngữ Hán Mã số chuyên ngành: 60220204 Người hướng dẫn:TS. PHẠM MINH TIẾN HÀ NỘI - 2017 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 声明 本人郑重声明：所呈交的学位论文，是本人在导师的指导下，独立进 行研究工作所取得的成果。除文中已经注明引用的内容外，本文都根据自 己调查所获的资料与研究过程进行分析和总结，没有包括任何其他个人或 集体已经发表或撰写过的作品成果。对本文的研究做出重要贡献的个人和 集体，均已在文中以明确方式标明。 特此声明 2017 年 11 月 作者：阮氏秋水 i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 致谢辞 终于得有机会向那些关心我、帮助我的人表示我诚挚的谢意。 在撰写这篇论文的过程中，我已经得到了河内国家大学外国语大学中 国语言文化系的各位老师，同学们的热情支持与帮助，尤其是本系的范明 进博士。作为我的导师，从论文选题、内容开展到文章修改，在百忙之中 先生都尽量抽出时间过目并提出宝贵意见，在指导老师的热衷关怀和悉心 的指导下我已经完成本论文。特在此谨向范老师表示深深的敬意和由衷的 感谢。在此还要向各位老师和同学们表示真挚的感谢。 限于本人学识水平有限，文中的错误和疏漏之处在所难免，敬各位老 师和同学们批评指正，不堪感激！ 2017 年 11 月 阮氏秋水 ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 摘要 新闻标题是新闻内容的浓缩和概括。网络新闻标题的语言特点主要表 现在：词汇、语法、修辞三个方面。汉越网络新闻标题既有相同的语言特 点又有不同之处。在词汇方面，汉语网络新闻标题既使用纯文言词，也善 于使用方言、通俗语言并具音译外来词的使用频率高；而越南网络新闻标 题则大量使用汉越词、新词新义和口语化的趋势等。在语法方面，汉越网 络新闻标题的语法在多使用现在时态句、省略句和标点符号等方面具有共 同点。不同之处是越语网络新闻标题喜欢用语气副词、范围助词、因果句 式等；而汉语网络新闻标题大多采用主副题格式或主谓句，而且喜欢用类 文言的动词或动词短语做谓语。在修辞方面，两国使用的修辞方式基本相 同，但由于两个民族语言和文化背景的差异、社会法令及开放程度的不同， 同样的修辞方式在各自新闻标题中的使用频率不尽相同。 由于语料库所采集的语料是从中国与越南的网站收集的，网络新闻按 照所报道的内容和题材可分为社会新闻、政治新闻、财政新闻、体育新闻 和娱乐新闻等。网络新闻内容的方面比较广泛，为了对汉越网络新闻标题 的词语、语法、修辞等三个方面有丰富、全面的看法，本文就网络社会、 政治、体育、教育等新闻标题进行研究。本文采用的理论框架是网络新闻 与网络新闻标题的相关理论。论文所采用的汉语语料主要来自一些中国网 站首页新闻标题选定为本文语料库的语料来源。 iii TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 目录 声明. i 致谢辞. ii 摘要.

iii 前言 .选题缘由 .研究目的 .研究任务 .研究对象及范围. 语料收集和研究方法 .2 第一章 : 新闻标题的概念及相关研究 .网络新闻与网络新闻标题的概念. 网络新闻标题的分类、功能和形式. 网络新闻标题分类.

网络新闻标题功能 .网络新闻标题形式 .网络新闻标题研究状况综述 .在中国的汉语网络新闻标题相关研究 .在越南的新闻标题相关研究. 汉越网络新闻标题的词汇特点. 共同点 .2．汉语网络新闻标题的词汇特点 .3．越语网络新闻标题的词汇特点. 汉越网络新闻标题的语法特点.

共同点. 汉语网络新闻标题语法特点 .602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 越语网络新闻标题语法特点 .3．汉越网络新闻标题的修辞特点 .共同点 .汉语网络新闻标题的修辞特点 .越语网络新闻标题的修辞特点. 52 第三章 : 语网络新闻标题的越译. 网络新闻标题阅读的问题 .2．汉语网络新闻标题越译技巧 .1．直译或基本直译.

采用翻译权衡手法. 体现原文修辞特点. 发挥越语的优势 .翻译标题中的专名. 66 参考文献 .602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.选题缘由 随着网络信息技术的不断发展,网络新闻标题作为一种新生的语言现象 已经深入并且影响我们的生活.作为语言的一种变体，网络新闻标题的研究 有重要的现实意义。标题是新闻的大门，它们的作用是使除了吸引读者以 外还可以概括新闻的大致内容。由于社会生活、工作节奏的加快,网络新闻 标题与传统新闻标题在语言上相比也发生了一些变化，语言精炼，内容高 度概括，受众者更希望在有限的时间里通过―读题‖来获得最大的信息量。 因此，新闻标题是吸引读者和增强报刊竞争力的重要手段。网络新闻是否 能吸引受众者来阅读，标题的语言起着至关重要的作用。本人在网上考察 过程中发现，网络新闻标题是连接受众和新闻内容的桥梁，关系到网民的 点击率，关系到新闻网站的质量和效益。 各语言学家对汉语新闻标题已有相当多的研究成就。但是迄今为止学 界对网络新闻标题论述较少，对标题的研究主要还集中在报纸、电视、广 播等传统媒体领域。因此本文主要对网络新闻标题的语言特点进行全面的 分析与总结。在学习和工作期间，本人发现汉语和越南语的网络新闻标题 语言都具有一定的特色，所以将汉语新闻标题的语言特点跟越南语的进行 对比研究。 基于上述原因，本人拟定选择“汉越网络新闻标题语言特点对比研究” 作为汉语语言专业硕士毕业论文。 2.研究目的 目前关于网络新闻标题语言的研究并不多，也不够完善。关于汉越网 络新闻标题语言的对比研究就更少了。于是我决定选择汉越两国网络新闻 标题语言作为研究对象。研究该问题，本论文的主要研究目的是弄清汉越 语网络新闻标题在词汇、语法功能与修辞等方面的语言特点，同时找出汉、 1 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 越网络新闻标题的异同，帮助越南人在翻译工作中能够正确地了解汉越语 网络新闻标题，从而提高工作效果。 3.研究任务 为了达到以上目的，本论文要完成下面四项任务：  概括有关汉语新闻标题的理论问题。  分析现代汉越语网络新闻标题语言特点。  将两种语言进行对比，找出汉、越网络新闻标题在词汇、语法、修 辞格等三个方面的异同。  将现代汉语网络新闻标题语言研究结果应用在翻译工作过程中。 4.研究对象及范围 本论文主要对现代汉越网络新闻标题语言特点进行研究、探索。研 究网络新闻内容比较广，一般包括政治、经济、外交、教育等领域。为了 仔细、全面研究，本论文在上述领域进行探索汉语和越南语网络新闻标题 的语言特点，同时将之进行对比，指出两种网络新闻标题语言在词汇、语 法、修辞等三个方面的异同点。 本文所收集的语料是七年以来(从 2010 年至 201７年) 的网报。语料来 源是上海《新民晚报》、《青年在线》、《中青在线》、《新华网》、 《中国教育网》、越南快讯等 60 个网上报名。 5.

语料收集和研究方法 1) 语料收集 根据语料收集应遵循代表性这一原则，在网络的选择上，为了服务汉- 越标题对比工作，我选择了中国与越南一系列著名的网报。本论文的典型 例子主要来自这些网报。 根据语料收集应遵循真实性和共时性，我所收集的语料是七年以来(从 2010 年至 201７年) 的网报，总共 2050 个汉越网络新闻标题。一系列中越 2 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 两国代表的网站：中青在线、新华网、中国教育网、青年在线、越南快讯。 除了上面列出的网站，我还从很多其他新闻网站进行收集资料，如： 24h.com 等等。 2) 研究方法本文对中越网络新闻标题语言做了较为全面的分析和考察， 具体探讨的内容有： 详细描述，归纳和演绎：由于汉语与越语分别属于不同的语系，在音 调、音韵及形态上具有不同的特点，因此本文主要从词汇、语法和修辞上 对比新闻标题语言，并将其运用于标题语言的越译方面。进行收集语料之 后，本文将详细描述两国标题语言的异同点，对此语料在词汇、语法和修 辞三个方面进行描写，分析并归纳成若干特点。根据研究中的具体情况， 描述、归纳和演绎这三个方法可以相结合。 对比分析法：在阅读的基础上分析汉越网络新闻标题，并把这些网络 的新闻标题进行分类整理，从词汇、语法和修辞三方面找出汉越网络新闻 标题语言各自的表现规律及其异同，分析这些异同的产生的原因和存在的 合理性。该研究除了收集两国网络标题和前人研究成果资料之外，还参考 网络编辑记者会和本人工作经验等，并结合自身汉语学习的体会，探讨这 些异同在汉越网报阅读翻译上的启示，提出汉越网络新闻标题阅读翻译的 参考建议，将汉越网络新闻标题的异同比较研究成果运用到新闻越译中去。 定性和定量相结合 ：为了便于对比工作，本人在每个方面都圈定一定 语料的数量 , 采用定性和定量相结合, 对所收集到的材料 进行逐一的统 计。运用统计和表格，并在此基础上进行描写并加以分析说明,目的是力求 做到精确、实证、科学。 3 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 第一章 新闻标题的概念及相关研究 1.网络新闻与网络新闻标题的概念 关于网络新闻，中国理论界的不少学者都对其定义做过相关的探讨。 ① 例如，阂大洪在《网络新闻之我见—兼于郭乐天先生商榷》 一文中认为， 网络新闻是通过因特网发布、传播的新闻，其途径可以使万维网网站、新 闻组、邮件列表、公告板、网络寻呼等手段的单一使用或复合使用，其发 ② 布者、转发者可以是任何机构也可以是个人。杜俊飞 则认为，网络新闻是 指传授基于 Internet 的新闻信息—具体来说，它是任何传送者通过 Internet 发布或在发布，而任何接受者通过 Internet 视听、下载、交互或传播新闻 信息。彭兰在《网络传播概论》③中所界定的网络新闻是指新闻的发布途径 是网络，但它的报道对象仍然是客观世界的对象，从对新闻规律的运用方 面来看，它与传统新闻是一致的。还有一种是将网络新闻定义区分为网络 新闻的报道、网络新闻评论与网络新闻专题。它的表现形式主要是分为图 片、文字、视频等。综上所述，网络新闻就是通过因特网发布的、对客观 世界发生的一些人、事件等信息的报道。 越南的理论界普遍认为新闻标题既不同于公务文书的标题，也不同于 文艺作品的标题，它的种类较多，存在着内在的逻辑关系。在越南报纸通 讯风格，新闻标题简单称为：“tít”（是法语“titre”与英语“title”的借 词）。越南的越语词典④（出版 2006 年，1000 页）也提出新闻标题简单的 定义：“新闻标题是在新闻正文内容前面，其字号大于正文”。另外，在 ① 闵大洪. 网络新闻之我见——兼与郭乐天先生商榷［DB/OL］ ② 杜骏飞. 网络新闻学［M］. 北京：中国广播电视出版社，2001 ③ 彭兰.

网络传播概论［M］. 北京：中国人民大学出版社，2001. ④ 越语词典 。 出版 2006 年，1000 页 4 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 ⑤ 范莊在《新闻标题的语言》 中已简单的定义：新闻标题其实是新闻作品的 名称，是分开这篇新闻与其他新闻的基础，让读者确定新闻报道的重要性， 引起读者去看。 “题好一半文”。一篇文章，一条新闻，能不能打动读者并吸引读者 去看，标题往起着很大的作用。标题是读者获悉新闻信息、了解作者对于 事实的态度的窗口，是全文的精华。在靠点击率评胜负的网络平台上,新闻 的标题关系到一则新闻的成败。新闻标题语言的独特之处已经吸引了广大 新闻工作者和语言学研究者的兴趣。《现代汉语词典》对标题的解释是： “标明文章、作品等内容的简短语句。”中国社会科学院新闻与传播研究 所研究员朝先生在《新闻标题学》中对标题的解释是：“它是报刊上新闻 和文章的题目，通常特指新闻这种文体的题目。是以大于正文的字号，用 精警的词语，对新闻内容和中心思想富有特色的浓缩和概括。它是新闻的 一个组成部分，是新闻报道的延续和最后完成。” 一个好的新闻标题要能 使观看者一目了然，能够吸引观众，标题要简洁明了，用词要得当，一针 见血、新颖的标题，才能提起阅读者或观看者的兴趣，来阅读或观看这段 新闻。 对于网络新闻标题，一般普遍认为，是指在网络媒体上发表的新闻信 息的标题。所谓网络新闻标题语言，就是指在网络新闻编辑工作者在新闻 标题制作中所运用的语言。网络新闻是一个网站的主体，同时也是该网站 赖以生存的基础。根据传播媒介的不同，我们把新闻标题分为不同词语标 题：报纸新闻标题、广播新闻标题、电视新闻标题和网络新闻标题。如果 说报纸新闻标题的佳妙妥帖与否，直接影响着内容的表达和阅读的效果,那 么网络新闻标题对网络新闻的作用和影响更加重大。可以说，网络新闻标 题的好坏可以直接决定一则网络新闻的价值能否实现。因此，对网络新闻 ⑤ 在范莊在《新闻标题的语言》的毕业报告 5 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 标题语言进行研究，不仅能反映中越当前网络新闻语言发展状况的整体面 貌，更能深化人们对网络新闻标题的理解。 越南人使用因特网的总人数与上网看报的人数是日益迅速增长的。根 据越南邮政局的调查统计，从 2009 年到 2016 年，越南人使用因特网总数 量从二千三万人到五千万人左右。 从而，上网看报的总人数越来越多。2013 年，使用因特网看报的人数 占网民总数的 36%，到 2016 年使用因特网看报的人数已比 2013 年的增两 倍，占 2016 年的网民总数的 85%。 6 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 中国是世界上互联网的强国之一。据中国互联网络信息中心（CNNIC） 2016 年 11 月的报告，中国有超过 6.68 亿的网民，其中 2016 年，使用因特 网看网络新闻的人数已占网民总数的 86.网络新闻标题的分类、功能和形式 1.网络新闻标题分类 报纸新闻标题的分类十分复杂， 由于着眼点不同， 分类方法不同， 导致所获得的结果也自然不同。报纸新闻标题大都是复合型结构，除主题 外还有辅题，辅题又包括引题和副题。而且，报纸标题没有字数限制，可 以充分表达意思。 引题：车管所 16 项新规定明起实施 主题：买二手车须换新牌照 副题：卖车人 6 个月内买新车可用原号 更改车身颜色无须事前申请（北京晚报 2010.5） 从标题结构上看，网络标题确实没有报纸标题复杂。由于网络新闻标 7 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 题导读面的限制，除了特别重要的新闻，在标题下，有提要题外，一般情 况下，只有单行标题，并且，为了整页面的整齐， 网络新闻标题在字数上 ⑥ 也是有限制的，一般单行标题的字数不会超过 13 个字 ，太长的标题，会 分成前后两句。如： Trung Quốc ngang ngược tuyên bố “tuần tra chiến đấu” ở Biển Đông （Hà Nội Mới 2016.07） “减薪裁员这些企业确实是迫不得已”（彭城晚报 2010.26） 有些网络标题也有主题加辅题的结构，但不同于报纸，网络标题只有 一行。报纸中往往是虚题实题并用，不仅叙述事实，而且表达意见，有时 还运用多种修辞手段，如比喻、比拟等手法制作标题，使其形象，生动。 而网络新闻标题导读首页是不允许出现虚题的，网络标题必须让网民了解 标题的内容,是以标题点击的方式进入阅读的，为了浏览和点击的方便，也 因空间节约的原则，网络新闻标题基本上都只有一行。如 : 纪念西藏百万农奴解放 50 周年座谈会在京举行 （中国府新闻网 2010.27） 贾庆林出席纪念西藏百万农奴解放 50 周年座谈会 （新华网 2010. 网络新闻标题功能 新闻界有句行话：“标题是新闻的眼睛”，因为新闻标题不仅是一篇 完整的新闻报道的重要组成部分，更对新闻信息的传递起着至关重要的 作用。完整传播信息与传统媒体的手中相比，网络受众接受新闻信息时， 更自主、更迅速。在高度信息化的今日社会，各类媒介日趋激烈的市场竞 争，正极大地改变着人们接受新闻信息的阅听方式，“看报看题”“5 秒效应”的提法都印证了新闻标题日益突出的作用。 ⑥ 小宗师 。《网络新闻标题与报纸新闻标题比较研究_2014 年》 8 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 网络新闻标题功能归结为导受功能和导向功能。导受即指引导网民 阅读和视听，是导读、导听和导视的总称。标题在新闻中总是最突出、 最引人注目的部分，它能方便读者快速了解和选择新闻，引起读者对新 闻的兴趣导收功能要求标题须用最精炼的文字将新闻中最重要最新鲜的 内容提示给读者。一个网站中的新闻是往往多达成百上千条，每个新闻 频道中往往包含数条甚至上百条新闻，同一则新闻中往往包含数条、数 十条甚至上百条相关新闻。在浏览新闻之前，网民们主要是通过标题来 获取新闻的梗概进而点出某一感兴趣的标题来获其详情的。同时，网络 新闻的结构一般为题、文分离式，即标题一般位于网站的主页上，正文 则一般链接于从页中。标题和新闻的这种特有的结构方式，使标题的导 受功能比传统新闻的标题更为突出，使网民对标题的依赖性大大增强， 也使得通过标题来获取寻求新闻成为网民获取网中的信息的特有方式。 网络新闻的标题中的导向功能主要表现在，标题是新闻与评论的结 合点,标题可以或隐或显地表明对新闻事实的看法，进而影响社会舆论， 引导受众的是非观和价值观。因标题所处的有利位置，加之言简意赅， 因此在不少时候其导向作用比评论更易见效。强调导向功能是网络新闻 标题的又一特色。这一功能在网站中要通过两个途径来实现：第一，一 般按照编者对稿件的新闻价值和社会效果进行评价后,将标 题按价 值的 大小依次排列,价值大的排在屏幕上部，价值小的排在屏幕的下部；第 二，像广播电视只将重要 的 新 闻 提 要 进 行 播 报 一 样 ,在 网 站 主 页 中 一 般 只 有 重 要 新 闻 才 列 出 标 题 全 文 ，而重要性稍差或非重要新闻 则放“更多新闻”之类的超链接点中，这样网民很容易看出新闻价值孰 轻孰重。当然，导向功能还体现在标题用词的选择上，这一点与传统新 闻标题是相通的。 9 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.网络新闻标题形式 根据分析 2050 条网络新闻标题的调查结果，我得出一个结论：网络新 闻标题的形式多是单行题。传统媒体的报纸形式可以是多行题，有主标题、 副标题、引题。网络的信息是海量的，必须容纳多种类型的新闻，它不同 于版面有限的报纸。网络的传播为了突显视觉冲击力，只能选择形式简洁 的文字，不能过长而且要配合整个网页版面的效果。最佳的文字标题要求 用最精练的文字表现最丰富的内容。不过从日前互联网接收终端所限定的 版面布局结构上看，一则新闻需要一个单行的，一般要求在最短的文字内， 既要高度浓缩消息的主要内容，提供尽可能多的信息，又要具有较强的艺 术感染力和吸引力。而确保这个标题能够描述出主要新闻事实和新闻中最 新、最为本质的新闻要素及含义。 新浪网新闻主页的国际新闻标题基本都是单行题，给受众的视觉感受 是直观的。每则新闻标题的字数也非常精练和适当，能够准确的表达新闻 的主旨。其他的网站新闻标题大多也都是以单行题出现，可以看出。单行 是网络新闻标题形式的主要特点。网络新闻标题表达方式一般多为实题。 有别于纸媒体的虚，实题均可。而更要求直接表达新闻事实。通过新闻要 素来吸引读者。如果是虚题读者无法从首页了解新闻内容，也不可能对一条 琢磨不透的题目大伤脑筋，只能一瞥而过失去点击率。 1.网络新闻标题研究状况综述 1.在中国的汉语网络新闻标题相关研究 关于网络新闻标题的研究大致分为两种，一种是和传统媒体的标题进 行对比研宄，例如:孙晨钟(2007)《网络新闻标题与平面新闻标题差异性研 究》、徐小立(2006)《网络新闻标题与报纸新闻标题比较》、贺青(2007) 《报纸新闻标题与网络新闻的标题比较》、张荣(2011)《人民日报与人民 网新闻标题语法比较研宄》等等。其中《人民日报与人民网新闻标题语法 10 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 比较研宄》中对人民日报和人民网的新闻标题的句型、话题结构进行了比 较分析,并且得出了结论：主谓式新闻标题在新闻标题中占多数，网络新闻 标题中虚词的数量很少，复句标题的使用常见的。还有一种是从语法、语 用、修辞等方面进行的研宄，例如:《网络新闻标题的语法特点研究》、庚 庆(2005)《论网络新闻的标题》段亚辉、杨娟(2006)《论网络新闻标题的 语言特点》、张明章(2008)《网络新闻标题的不当修辞》、袁海燕(2007) 《网络新闻标题的特点分析》。其中段亚红、杨娟在《论网络新闻标题的 语言特点》中对网络新闻标题的句法特点和语用特点进行了分析,通过分析 发现网络新闻标题有短句代替长句、语法成分被省略的句法特点,有准确真 实、新颖别致的语用特点。越来越多的学者开始关注这个问题，并出现了 大批相关的研究成果。归纳总结一下，其研究主要集中在以下几篇： ①王瑞昀的《英汉网络新闻标题中缩略词使用对比研究》（上海外国 语大学研究生院——2005 年）：本文以英汉网络新闻标题中的缩略词为语 料，依据它们的构词特点，分别对英汉语的缩略词进行了分类，把英语缩 略词划分为五类，把汉语缩略词划分为六类，又按照它们在构成方式上的 近似程度，进而将它们分别归纳为两大类和三大类。文章以语言的经济原 则为指导,通过对英汉各类缩略词的使用频率进行对比分析，探讨造成它们 在使用率方面异同的原因。 ②徐美云的《英汉网络新闻标题中缩略词使用对比研究》（河北体育 学院;--2010 年）：本文从语言的经济原则为理论基础，以英汉报纸中使用 缩略语的新闻标题为语料，依据不同的语言经济方式所表现出的特点，运 用对比分析的方法，探讨对比分析中英文报纸新闻标题中缩略语使用的共 同点和不同点，并分析其成因。 ③马丽的《网络新闻标题的语言特点即规范研究》（大连理工大学-- 2010 年）：作者通过与传统媒体新闻标题的对比，结合具体网络新闻标题 11 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 实例，对网络新闻标题语言的词语、积极修辞、句法以及特色成因和存在 的问题进行全面的分析与总结。 ④银梓的《网络新闻标题语法特点研究》（黑龙江大学——2011 年）： 本文试图通过归纳、对比、统计分析等方法对网络新闻标题从语言学和传 播学角度进行整合研究，概括归纳网络新闻标题的常用格式和新格式,分析 其内部语义关系和语用特点,并尝试运用三个平面理论进行解释。由于网络 语用环境具有制约性，网络新闻标题会在语法结构上有所调整，而调整的 目的是为了顺利传递语义信息。研究表明网络新闻标题与传统媒体新闻标 题在语法上呈现出的特点是大同小异。 ⑤吴希斌的《网络新闻标题语言调查分析》（沈阳师范大学-- 2011 年）：作者在本论文以网络新闻的报道，主要是中国国内、国际、经济、 娱乐、体育、社会新闻等几个方面为主要内容，以搜狐网、中国新闻网和 拱北新闻网三个网站中新闻中心的标题为研究对象，利用计量统计与定量 分析相结合的方法，对网络新闻标题语言进行调查分析。在网络新闻标题 的大量语料上进行量化分析，最后形成网络新闻标题语言的表达手段与基 本风格特征。 ⑥朴娟娥的《韩汉网络体育新闻标题对比》（延边大学—— 2012 年）： 本文运用了三个平面理论，从句法、语义、语用等角度对韩汉网络体育新 闻标题的句子构成、标题中的句法省略形式、语义要素、语义类型、体育 新闻所占比例、标题使用的焦点凸显手段以及标题的句类等进行了对比分 析，归纳出了韩汉网络体育新闻标题的特点及两种语言体育新闻标题之间 存在的共同点和不同点。 1.在越南的新闻标题相关研究 关于越南新闻标题的相关研究，也有不少学家以它作为研究对象。例 如：陈氏清草的《Đặc điểm của tiêu đề văn bản trong thể loại tin tức》(胡志 12 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 明师范大学——2009 年)、罗氏寰《Nghiên cứu, khảo sát các cách giật tít trên báo mạng điện tử》(宣传新闻学院——小伦).另外，本人还发现对网络新 闻标题语言研究有一下几篇： ①梁磊的《 越南语网络词语研究》广西民族大学 ——2013 年：本文 参照汉语网络词语的研究成果，将越南语网络词语分为三类，研究对象为 广义的网络词语，研究中心及重点为第三类网络词语词——网络聊天用语。 通过分类描写分析其产生的前提、特点、类型、词汇构成、变异原因和规 范的问题。 ②冯氏秋妆的《现代汉语新闻标题语言研究（与越南语新闻标题对 比）》（河内国家大学下属外语大学）。本硕士论文中，作者主要对现代 汉语新闻标题语言特点进项研究。本论文只就报纸新闻标题进行研究，并 且只在政治社会领域上进行探索新闻标题的特点。此外，将现代汉语新闻 标题语言与越南语的对比，并找出两者的异同。 ③陈氏梅《现代汉语体育新闻标题中修辞手法研究——与越南语对比》 （河内国家大学下属外语大学）。本论文就现代汉语网络体育新闻标题中 进行研究，主要为足球、网球、羽毛球等领域，同时将现代汉语网络体育 新闻标题中修辞格进行研究并分析。在网络体育新闻标题中，恰当地运用 各种修辞手法。 标题是一个言语作品的重要组成部分，它在用词、句法、表义等方面 都有自己的特点。对网络标题语言的研究不仅可以丰富语用学的研究内容， 更有重要的应用价值。因此，近二十年来学者们开始逐渐关注网络标题语 言的研究，在中国相关论文也越来越多，成果颇为丰富。但是在越南深入 研究汉越网络新闻标题语言的人还不多，甚至没有汉越网络新闻标题语言 特点对比研究的成果。正是因为如此，本人希望通过词汇、语法与修辞手 法的使用等方面，对汉越网络新闻标题语言进行对比研究之后，将研究成 果为学习汉语者提供一份参考文件。 13 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 小结 综上所述，本研究认为，网络新闻语言是通过网络媒体，向人们于民逆 新近发生的事实，传播具有新闻价值的信息时所使用的语言。网络新闻是否 能吸引受众者来阅读，标题的语言起着至关重要的作用。网络新闻标题是连 接受众和新闻内容的桥梁，具有着概括新闻内容、提示新闻事件、评价新闻 内容、说明报道形态、索引选择信息及导引阅读信息等重要的功能。 随着网络技术的发展，网络新闻也变得家喻户晓，网络新闻标题与传 统新闻标题在语言上相比发生了一些变化。网络新闻标题来源于报纸新闻 标题，由于媒体的不同特点，二者的新闻标题既有联系，又有区别。报纸 与网络作为两种不同的信息传播媒介，两者的标题在形式结构、功能上， 还有内容都有所不同。随着都市报版面的不断增多，都市报首页也采用网 络首页标题导读的形式引导读者阅读。在负责任地传播新闻方面，相信随 着我国网络文明的不断建设，网络标题在增强其吸引力的同时，低俗煽情 的风格也会有所改变。 网络新闻标题最为吸引人眼球的就是其语言特色，相关的研究者以此 为切入点，从词汇、语法、语用等方面进行研究,并出现大批的相关文章。 据归纳总结，本人已在上面列出汉越语网络新闻标题相关研究。 汉语网络新闻标题与越南语网络新闻标题也不例外。研究汉越网络新 闻标题语言特点不仅使学习汉语的人能够加深对汉越网络新闻标题语言的 了解，还为日后的继续研究作出一份贡献。 14 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 第二章 汉越网络新闻标题的语言特点 语言是不断发展变化的，这发展变化在词汇、语法、修辞上都有体现。 比较稳定的是语法，其次是修辞格，不断更新自己装备的是词汇。 2.

汉越网络新闻标题的词汇特点 网络新闻词汇随着网络环境变化而不断成熟。交际互动性、快捷简约 性、多变自由性、幽默趣味性、抽象概括性等诸多贯穿网络词汇之中。为 了达到醒目及节省版面的目的，新闻标题中尽量使用字母较少的词代替长 词、大词，或尽量缩短词的长度，或赋予旧词以新义，或临时造词，或使 用外来语等。新闻标题要求言简意赅，记者也笔下求新，于是在词汇方面 形成自己的特点。每种语言都有自己的特色和文化内涵，跟别的语言有共 同点和不同点。 2.共同点 2. 使用外来词 从历史上可以看出来中越两个国家的语言都一样的受外来词影响，只 是时间早晚和吸收方式的不同而已。伴随它们的是来自各种外语的外来词， 而其中来源于法语、英语的词使用最多，主要分布在各个方面。如：艺术、 乐器、化学药品、政治、计量单位、等诸领域。 外来词也叫借词，指的是从外族语言里借来的词。对于外来词的分类， 黄柏荣，廖旭东根据外来词的吸收方式和构造，将其大致分为音译（沙发 ——sofa）、逻辑——logic）；半音译半意译（浪漫主义——romanticism、 Marxism—马克思主义）；音译后加注汉语语素（啤酒——beer、卡车—— car）、借形（MTV、CD、KTV、BP 机、卡拉 ok）等四类。结合网络新 闻标题中外来词的使用，本人发现现代汉越网络新闻标题常用的是字母式 借形词，既字母词。例如： 15 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 （1） 北京 5 年内目标：PM2.5 年均浓度控制在 60 微克/m3 （新华网 2013.13） （2）WB 数据显示全球可再生能源投资项目增加 （中国新能源网 2016.17) 例（1）的 PM，英文全称为 particulate matter(颗粒物)，PM2.5 是指大 气中直径小于或等于 2.5 微米的颗粒物，也称为可入肺颗粒物，粒径小， 富含大量的有毒、有害物质且在大气中的停留时间长、输送距离远，因而 对人体健康和大气环境质量的影响很大。科学家用 PM2.5 表示每立方米空 气中颗粒物的含量，这个值越高，就代表空气污染越严重；例（2）中， WB 全名为世界银行（the World Bank），原名国际复兴开发银行（the International Bank for Reconstruction and Development）。它是联合国属下的 一个专门机构，负责长期货款的国际金融机构。 （3）科研进展:SARS 病毒清除者现身（新华网 2016.22） （4）丁克族生存状态调查:生活理念不被主流社会接纳 （中国新闻网 2010.03） 例 （ 3 ） 中 的 字 母 词 “SARS” 是 英 文 “Severe Acute Respiratory Syndrome”（传染性非典型性肺炎）的缩写；例（4）中的“丁克族”是 英文“DINK”（Double Income No Kids）的汉语音译加注词，直译过来就 是有双份的收入而没有孩子的家庭。这现象在越南语新闻标题没有出现。 （5）WB nâng dự báo giá dầu thế giới năm 2016 （Tin tức kinh tế mới nhất2016.07） （6）UNICEF hỗ trợ khắc phục hạn hán, xâm nhập mặn(GD&TĐ2016.12) （7）Khách VIP tát tiếp viên hàng không bị cấm bay 16 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.18 ) 例（5）的 WB 同例⑵的意思一样，例（6）的 UNICEF 是联合国儿童 基金会（United Nations International Children's Emergency Fund）的简称， 原名―联合国国际儿童紧急救助基金会‖，于 1946 年 12 月 11 日创建，例 （7）的 VIP 是 Very important person 的缩写，起源于上个世纪 80 年代, 就 是贵宾的意思。 外来词的进入，丰富了汉越语的词汇，促进了中越两国与世界各国的 文化、经济、政治等各个领域的交流与合作。在网络新闻标题语言的运用， 外来词起着重要的部分之一。外来词的出现，不仅丰富了网络语言，更是 有利于它的传承和发展。 2. 使用缩略词 从思维认知的角度来说，汉语缩略语方式中的缩合式与越语缩略语构 成方式中的音节缩合式的生成方式是一样。所谓的缩合式就是把原词语分 成或音节、或语素或词等，然后缩略掉这些次要的音节、语素、词等，把 最后剩下的部分缩合起来构成缩略语。缩略词语大量出现和使用是当前新 词语构成方式的一个重要趋向，甚至成为当代新词语产生的主要途径之一。 不仅在汉语中有大量的缩略词，在越语中也有很多缩略词。汉语是表意文 字，由大量表意符号来代表词和语素，一个汉字一般代表一个单音节词或 语素，没有形态变化。网络标题语言经过压缩和省略的词语为缩略语。短 语简缩的方式主要有下列五种。 分段简缩，即把全程分段，每段提取一个成分。 A： abcd →ac 形式，即前后分为两段，每段提取第一个成分 例如：环境保护→环保 （8）富春环保:2016 年半年度报告摘要 （中国财经信息网 2016.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 科学技术→科技 （9）高科技产业孕育经济新动能（经济参考网 2016.15） （10）科技创新成扬州特色优势（中国扬州网 2016.15） Sát lại nhập vào → sáp nhập （11）Sôi động thị trường mua bán và sáp nhập doanh nghiệp (Hà Nội Mới2016.07) Văn hóa nghệ thuật →văn nghệ （12）Cần Thơ: Có thêm sân chơi văn nghệ( GD&TĐ2016.19) B： abcd→ad 形式，即前后两段，取前段第一个成分和后段第二个成分。 例如：高等学校→高校 （13）全国高校创新创业 50 强：6 所专科学校和北大清华同时入围 （中国教育网 2016.11） （14）全国 2595 所高校，湖南以 123 所排名全国第六！ （新湖南 2016.15） 军人家属 →军属 （15）学生代表慰问军属感受爱国主义教育（天津网 2016.11） （16）狼山镇街道："八一"送慰问情暖军属心（新华网 2011.02） 外交部长→外长 （17）韩日慰安妇问题外长会谈在即 日本外相：全力以赴 （人民网 2015.08） （18）中国外长王毅会见印度果阿邦邦长和首席部长 （中国新闻网 2016.13） Vấn đề tệ nạn → vấn nạn （19）Vấn nạn thực phẩm bẩn đã đến đỉnh điểm bức xúc 18 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 (Pháp Luật Plus 2016.26） Thủ pháp nghệ thuật → thủ thuật （20）Thủ thuật đổi màu ảnh với Photoshop (Dân Trí2016.18) Chiến công thành tích→ chiến tích （21）Đằng sau chiến tích của U20 Việt Nam: Đừng để HLV Hoàng Anh Tuấn côđơn! （Bongdaplus 2017.18） 省同存异，即省略相同的成分，保留不同的成分。在网络新闻标题中， 为了减少标题的字数，中越网报记者常用该手法。 例如：工业农业→工农业 （22）长春市:狠抓工农业节水提升区域用水效率 （新华网 2015.09） 理科工科→理工科 （23）“学理工科的,总有个实业报国梦”（凤凰网 2016.07） Công nghiệp nông nghiệp →công nông nghiệp （24）Nghệ An: Sản xuất công nông nghiệp tăng so với cùng kỳ (baomoi.07) （25）Nhật Bản đề nghị mở khu công - nông nghiệp tại Đà Lạt （tuoitre.23 ） Thanh niên thiếu niên →thanh thiếu niên （26）Khởi tranh Giải Quần vợt Thanh thiếu niên xuất sắc toàn quốc 2016( Thể thao văn hóa 2016.06) （27）Người thầy không giáo án cho thanh thiếu niên chậm tiến ( An ninh thủ đô2016.06) 通过简缩短语而形成的简称，有的结构不够凝固，形成词与短语的中 间物；但有些简称用多了、盯久了，语义、语形都比较固定，就转化成词， 19 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 比如现在的“工会”已不一定是“工人联合会” 或“工人协会”的简称， 在“教育工会”中，“工会” 的含义具有凝固性、专指性，都不能看做简 称了。不是所有的短语都能进行简缩，如：“上海吊车厂”不能简缩为 “上吊厂”，“上海测绘所”不能简缩为“上测所”。 2.3 使用反义词对举 在新闻标题中选用一组意义相对或相对的反义词语，可以通过强烈的 对比来吸引受众的注意力，引发手中详细了解新闻报道的浓厚兴趣。例如： （28）《大众电影》否认破产 创刊 59 年缘何变―小众‖ （网易新闻 2009.29) （29）有人破冰救援有人趁夜哄抢——车辆受困雪映两种境界 （新华 2009.20） （30）白岩松:体育是和平时代的战争 看客们要心态放松 （新浪体育 2016.15） （31）四次成功 一次失败 “猎鹰 9”号火箭再次实现海上降落 （东海资讯 2016.16） 例（28）中的《大众电影》中的“大”和“小众”的小，这对反义词 成对使用，反映了过去的《大众电影》和现在的差距。例（29）中使用 “破冰救援”和“趁夜哄抢 ”这一对在新闻报道语境中所形成的反义词 语，不仅使言语表达显得整齐对称，而且视觉冲击力强、阅读反差度大， 能够给受众留下深刻的印象；例（30）中的“和平”和“战争”，这对反 义词反映体育在和平的气氛中，还存在猛烈攻势的比赛，强调体育的竞争 力；例（31）中的“成功”和“失败”，强调“猎鹰 9”实验过程，“猎 鹰 9”号火箭今年已 5 次海上降落，其中 4 次成功，只有 6 月的一次失败， 成功把一颗日本通信卫星发射至目标轨道，火箭第一级再次在大西洋中一 艘无人船上成功软着陆。 20 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 在越南网络新闻标题，反义词对举也常出现。这体现记者的风格，也 是吸引读者的方法之一。例如: （32）Khoán xe công, dễ hay khó?（GD&TĐ2016.06） （33）Xe công: Thủ tướng không sắm mới, bộ ngành thích tậu thêm （Cafef.02） （34）Cải tiến hóa cải lùi（Thanh Niên2016.15） （35）Tăng nhanh, giảm chậm đến bao giờ ?（Nhân dân2016.11） 例（32）中的“dễ”和“khó”是一对常见的反义词，意思是难不难地 解决公务车全包问题，这是“老大难”的问题，这对反义词吸引了大众的 注意力；例（33）的“không sắm mới”和“thích tậu thêm”不是一组反义 词但是有反义的关系，强调“自相矛盾”的问题：在购买公务车方面，国 家受想不想买新的，而个单位干部却喜欢更新的。例（34）中的“tiến‖和 “lùi”是一对反义词，其中运用修辞手法“cải tiến”一个词组，翻译成汉 语是“改进”，意思是改变旧有情况，使有所进步， 但是效益及效率却不 增进，这是政府政策的失败。例（35）涉及到社会热点：石油的价格，这 标题使用“nhanh”和“chậm ”一对反义词，已指出矛盾的问题：石油的 价格升多降少。 2.4．同义词对举 网络新闻标题的同义词语选用得好，不仅能强调新闻报道的侧重面， 而且能让新闻标题的定位更加准确，从而保证受众在第一时间获得准确的 信息。例如： （36）郭德纲安慰岳云鹏:我很欣慰说明红了 （新华网安徽站 2015.24） （37）从“中国制造”到“中国创造”（人民网 2016.17） （38）郑州街头震源车搞探测 震动似地震惊路人 21 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 （中国广播网 2014.17） （39）中国女排勇夺里约奥运会冠军（新浪新闻 2016.21） 例句（36）的“安慰”与“欣慰” 是同时使用的近义词，意思都表示 喜悦而宽慰。例句（37）运用“制造”与“创造”的同义词。这两个词的 意思表示中国近几年来的发展，尤其是在工业行业中， 进一步达到新技术 的成果例句（38）“震动”与“震惊”是同时使用的同义词，意思表示一 辆大灰白色四轮机械的运行使地面一直在震动,像地震一样，使路上的人又 惊讶又害怕，增强新闻报道的吸引力与感染力。例句（39）运用“勇夺” 一词，则赞美了中国年轻运动员面对巨大挑战勇往直前、战胜对手、战胜 自己的完美表现。 在考察过程中，我发现在中国网络新闻标题中的同义词大部分使用双 音节的同义词。但是在越南网络新闻标题中，同义词的使用大多是单音节 的。例如： （40）Xây dựng đội ngũ cán bộ y tế “vừa hồng vừa chuyên” （ baophapluat.16 ） （41）Dân lo sợ đi qua cầu sắp. sập（Thanh Niên2016.09） （42）Ngày đen tối ở Thái Lan, hơn chục vụ đánh bom （Tiền Phong2016.12） 例（40）的“hồng”和“chuyên” 是同义词，是胡志明主席曾经发表 的话，都指有心有德的人才，记者运用这对同义词，强调社会的要求：要 建立有德，有心，有专业能力的医生队伍；例（41）的 “lo”和“sợ”也 是一对同义词，指心理上发生不安的情绪， 在这个标题，记者一边强调桥 梁快垮塌的事情， 导致人民不安的心理状态；例 （42）的”đen”和 “tối ”，是指黑夜的颜色， 在这个标题，泰国 2016 年 08 月 12 号，一 天内发生多起爆炸，24 小时内爆炸不断， 伤者中有多名外国游客。人民 22 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 害怕，不敢外出，路上死、伤的人很多，好像悲哀的气氛拥抱了泰国。 2.5．常用成语、俗语 成语是我们语言中的瑰宝,对成语进行合理巧妙的运用可以大大提高新 闻语言的凝练性和生动性。 （43）地方叫车平台市场份额少资本投入泥牛入海 （新浪财经 2016.20） （44）电子行业 2016 年中期策略报告:基本面环比改善,投资热点不一而足 （腾讯财经 2016.17） （45）以时不我待的精神勇担历史重任（凤凰网 2016.30） （46）陈毅之子陈昊苏谈当前中日关系:树欲静而风不止 （人民网 2013.4） 例（43）中使用的“泥牛入海”成语是作者的用意，表示投资金额越 来越少的现象，投资者觉得继续投资就是自找死路。所以大部分投资者一 去不回。例（44）中的成语是―不一而足‖，指在电子行业上的投资项目不 止一个而是很多。例（45）是习主席视察战略支援部队机关并发表重要讲 话的一句，激励全体指战员要珍惜并充分利用时间、利用青年的力量。例 （46）中的”树欲静而风不止”是指中日外交的政策先在紧张局面，两方 都不能提出同一的决定。 越语网络新闻标题也常用成语、俗语。在网络标题中，成语、俗语的 运用非常丰富、灵活。例如： （47）Thông tư 30 sửa đổi vẫn là “bình mới rượu cũ”? （Dân Trí2016.29） （48）7 việc cần làm để tránh 'giận cá chém thớt'（BáoThanh Niên2016.19） （49）Lãi suất ngân hàng: Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược （Cafef.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 （50）Tranh chấp bản quyền nhãn hiệu: Đừng để “mất bò mới lo làm chuồng” (Tiền Phong 2016.31） 在例（47）中，“bình mới rượu cũ”是“bình cũ rượu mới”成语的改 变，汉翻是“新瓶装旧酒”,指国家发布的相关政策虽然说有修改但内容比 以前的一样。例（48）的“giận cá chém thớt”成语，在汉语中也有意思相 同的“迁怒于人”成语，是指自己不如意时拿别人出气, 要注意做这个新 闻提出的七个事情。例（49）的“trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”成语 是 在网络新闻标题常出现的成语，在这例子是指对于银行存款利率的国家的 新法令，大部分银行都不遵守，银行行动和新法令正好相反。汉语中也有 相同表达的“南辕北辙”成语。例（50）的成语，汉语又有相近的表达汉 语：“亡羊补牢”,这个成语是作者的看法、建议，不要出了问题才想到处 理的办法。 成语含义深刻、概括力强,有的还富有哲理,生动形象。因而，恰当地 引用或活用成语制作新闻标题，会使新闻标题简洁明快，更富于表现力和 感染力。 2.2．汉语网络新闻标题的词汇特点 2.1．纯文言词的使用 这类词语在生活中和现代口语中几乎不用了，但却经常出现在中国网 络新闻标题中。如： （51）ITF 男网希望赛武汉站（F6）澳将单打折桂（荆楚网 2016.16） 标题中的“折桂”是个古词语，意思是“获得第一”。“折”原是摘取， “桂”指桂树的枝条。因桂树叶子碧绿油润，又由于古时科举考试正处在秋 季，恰逢桂花开的时候，中国古代就把夺冠登科、高中状元比喻成折桂。 （52）英国王室访澳花费逾 15.9 万英镑澳纳税人埋单 （中国网 2014.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 标题中的“逾”也是一个文言词，意思是越过、超过。类似“折桂”、 “逾”等词，更具有书面语的色彩，在日常生口语中基本不使用，生活中 人们喜欢用更通俗、更口语化的词语来代替。标题中这些词语的存在，对 普通受众来说，造成一定的阅读障碍，如： （53）蝶后大战焦刘洋战胜刘子歌男子三项全国纪录作古 （新浪体育网 2013.08） （54）民众不满台当局百日“成绩单”专家指其进退失据 （人民网 2016.28） （55）体育与健康课融合发展（中国教育新闻网 2016.2．使用方言词 方言是语言的地域变体，方言词包含两个含义。第一种含义指流行语 各方言区而在普通话中没有通行的词。在汉语网络新闻标题中考察的第一 种方言词。以前在越语新闻标题中，方言词也有出现。但是普通话日益成 为报纸的语言标准，所以在考察 2050 条多越语网络新闻标题，没有发现越 南语的方言词。下面是汉语网络新闻标题使用方言词的例子： （56）济宁 90 后网络主播的涉业感悟：拉呱、唱歌、吃饭都会被“围观” （东方圣城网 2016.29） （57）刷好牙或有助预防肠癌让你“吃嘛嘛香” （新华网 2016.12） （58）龙泉男子长期在山中住岩穴家人咋个都劝不回 （四川新闻网 2016.10） （59）别被幸福闪了腰（东方网 2016.08） 例（56）中的“拉呱”是山东方言，只聊天。山东电视台也有个《拉 呱》节目，深受山东观众喜爱。例（57）中的疑问代词“嘛”是流行于京 津一带的方言词，意思是“什么”。例（58）中的“咋个”意思是“怎么、 25 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 怎么办”，是昆明的方言词。例（59）中的“闪了腰”是东北话，意思是 看清自己的实力。 有的方言词已经随着传媒的宣传走向全国，可以说已经进入普通话词 汇系统。例如： （60）别被国外买城堡移民忽悠买房移民只是呵呵 （新浪新闻网 2016.15） “忽悠”在东北方言中指“能言善谈”，后经喜剧名家赵本山在《卖 拐》、《卖车》等小品中推广，“忽悠”一词还指“欺骗、蒙骗”，已经 成为网络流行语。 多少年来的推广普通话工作，使各个方言已经发生变化，在语音、词 汇方面都有向普通话靠拢的趋势，原先那种很纯正的方言几乎不存在了。 同时普通话也不断地从方言中吸取营养，借以丰富自己，例如 “垃 圾”“过硬”“敲竹杠”等。对于方言词，本人认为一些地区性网报可以 适当使用当地的方言词，这是正常合理的，而对全国性网报来说，要慎用 方言词。 2.3．音译外来词的大量使用 随着中外交流合作速度的不断加快和深度的不断扩展，汉语所吸收的 英语外来词也越来越多。汉语与英语的接触已达到了“你中有我，我中有 你”的相互交融状态。土司 (toast)、扎啤 (a jar of beer)、比基尼 (bikini)、 桑拿浴 (sauna)、高尔夫球 (golf)、鼠标 (mouse)等大量外来词汇便是绝佳例 证。现在我们要谈的就是这些外来词在汉语网络新闻中的翻译问题。 外来词要进入汉语的词汇系统，必须接受汉语的语音、语法和构词规 则等各方面的改造，以符合汉语的发音习惯、语法和词汇规则。概括起来， 汉语网络新闻标题对外来词所采用的翻译方式主要有以下几种： a.完全的音译：用发音近似的汉字将外来语翻译过来，这种用于译音 26 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 的汉字不再有其自身的原意，只保留其语音和书写形式，如： （61）托福周末精品课程-托福应试班（中国教育在线 2017.25） （62）欧佩克会议或延长减产协议 9 个月(新浪财经 2017.24) （63）奥巴马休假打高尔夫不去访问洪灾区引发抨击 （新浪新闻 2016.19） （64）美国海岸警卫队缴获近 11 吨可卡因将运至军事基地 （中国日报 2016.19） 例（61）中的“托福” 译自 TOEFL，中国人称为考“托福”。TOEFL （Test of English as a Foreign Language，作为外语的英语考试——托福）是 由美国教育考试服务处(Educational Testing Service 简称为 ETS）举办的为申 请去美国或加拿大等国家上大学或入研究生院学习的非英语国家学生提供 的一种英语水平考试。例（62）中的“欧佩克”是石油输出国组织，英文 名称：Organization of the Petroleum Exporting Countries（OPEC），成立于 1960 年 9 月 14 日，1962 年 11 月 6 日欧佩克在联合国秘书处备案，成为正 式的国际组织。例（63）中的“奥巴马”是美国总统名字的音译，英语是： Obama；例（64）的“可卡因”是一种毒品，英语 COCAINE 的音译； b.半音半意：这种方法主要用于复合外来词，可以分为两类。一是前 半部分采用音译，后部分采用意译，另外一种是前半部分采用意译，后半 部分采用音译，如：因特网 (internet)，水上芭蕾 (water ballet)，艾滋病 （HIV） （65）取代人类主导因特网流量机器人时代的开始? （新浪财经 2017.26） （66）上千观众家门口欣赏“水上芭蕾”（网易新闻 2017.23） （67）台湾“国防大学”因艾滋病面临重罚（凤凰网 2016.16） 在例（65）中， internet 翻译成汉语是因特网，是前半部分采用音译， 后部分采用意译；例（66）中的“水上芭蕾”是团体花样游泳活动的音译。 27 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 例（67）中的“艾滋病”一种危害性极大的传染病， 是 英语 HIV 病毒； c.音译附加汉语语素：以单音节、双音节译词加汉语语素的借词使用 最多：一类为音译语素加汉语语素，如：嘉年华会 (carnival 会)、高尔夫球 (golf 球)、保龄球 (bowling 球)、拷机 (call 机)等。另一类为汉语语素加音 译语素，如：打的 (打 taxi)、小巴 (小 bus)、中巴 (中 bus)、酒吧 (酒 bar)等。 其中音译语素有的代表一个英语单词，有的代表部分语素。汉语语素有的 是词根语素，有的是词缀语素。例如: （68）巴西嘉年华会在即桑巴学校进入准备阶段（凤凰网 2017.23） （69）想把酒吧搬回家?一个餐厅就能搞定!（中华橱柜网 2017.借译：按照外来词的形态结构和构词原理直译过来。例如：超人 (superman)、超级明星 (superstar)、超市 (supermarket)、纳米技术 (nano- technology)、热线 (hot line)、冷战 (cold war)、绿卡 (green card)等。例如： （70）MLB | Kevin Pillar,蓝鸟队下一个超人球星? （搜狐体育 2017.23） （71）10 年 10 万张绿卡,中国富人为移民花费 240 亿美元 （网易新闻 2017.4．对领导人一般不说明职务 在汉语网络新闻中，我们常见笔者只写中国领导人的名字，为什么非要 兼任职务代称。这是中国特色而已。以前分别是由不同的人担任后来集中在 一人身上有利于统一协调和指挥在不同的场合用不同的职务名称，如：党内 用总书记，出国访问用主席，军队事物用军委主席。 （72）范长龙近日在新疆西藏边防部队调研（人民网 2016.27） 范长龙现任中共中央政治局委员，中共中央军事委员会副主席，中华 人民共和国中央军事委员会副主席，上将军衔。 （73）李克强会见第 71 届联合国大会主席汤姆森 （中国网 2016.27） 李克强现任中共中央政治局常委，国务院总理、党组书记。 28 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.602202 （74）习近平对中国航空发动机集团公司成立作出重要指示李克强作出批示 （中国共产党新闻网 2016.28） 习近平现任中国共产党中央委员会总书记，中共中央军事委员会主席， 中华人民共和国主席，中华人民共和国中央军事委员会主席。 2.3．越语网络新闻标题的词汇特点 2.1．使用汉越语 汉越词（từ Hán Việt），又称“汉越语”，是指在越南语里一些由汉 语引申而来的汉根词和汉源词的统称。朝鲜语、日本语也有大量类似的词 汇，分别称为“汉字语”和“汉语”。汉越词在越南语里所占的比例众说 纷纭。法国汉学家马伯乐认为越南语中的汉语借词约占越南语词汇的 60%， 越南学者黄文行则认为汉越词大约占 60%，在经济、政治等领域则高达 70-80%。还有许多越南学者认为高达 82%。 汉语传入越南之后，汉越词在越化过程中，有的词原封不动的保留了汉 语词的词义和用法，而有些词的词义和用法却发生了不同程度的变化。 a.

词义用法不变汉语传入越南之后，部分汉语词保留丁汉谦原来的词 义如表示政治学凇慨忿方面的词语和术语等。例如：会议，研究，成果， 将来，成就,记录. （75）Tiếp tục triển khai thực hiện tốt chính sách nhà ở trong quân đội (Báo điện tử Quân đội nhân dân 2016.16) （76）Sao tiêu cực chỉ phát hiện khi hết nhiệm kỳ?(Dân Trí2016.14) （77）Tiến hành thanh tra Tổng Công ty Truyền tải điện Quốc gia (Báo kinh doanh và pháp luật2016.12) （78）Olympic 2016: Chủ nhà lần đầu phá kỷ lục (Giao thông 2016.17) （79）Định hướng nghiên cứu cho lĩnh vực tự động hóa (baotintuc. 词义，用法改变 29 (LUAN.602202 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.