Nghiên cứu phẫu thuật đục thuỷ tinh thể tại tỉnh hà giang bằng hai phương pháp phaco và đường rạch nhỏ

Nghiên cứu so sánh hiệu quả phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang bằng phương pháp phaco và đường rạch nhỏ, mang lại thông tin hữu ích cho y tế.

• Tác giả: Thái Thành Nam
• Trường học: Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Giang
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Nghiên cứu phẫu thuật đục thủy tinh thể tại tỉnh Hà Giang bằng hai phương pháp phaco và đường rạch nhỏ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Giang

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.3.2. Cỡ mẫu và chọn mẫu
• 2.3.3. Phương tiện nghiên cứu
• 2.3.4. Quy trình nghiên cứu
• 2.3.4.1. Thu thập các thông tin trước phẫu thuật
• 2.3.4.2. Chuẩn bị bệnh nhân trước phẫu thuật
• 2.3.4.3. Gây tê
• 2.3.4.4. Quy trình phẫu thuật
• 2.3.4.4.1. Phẫu thuật bằng phương pháp phaco
• 2.3.4.4.2. Phẫu thuật bằng phương pháp đường rạch nhỏ
• 2.3.4.5. Khám theo dõi sau phẫu thuật

Tóm tắt

I. Tổng quan về phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang

Đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân chính gây mù loà tại Việt Nam, đặc biệt là ở các tỉnh miền núi như Hà Giang. Theo thống kê, hàng năm có khoảng 6000 - 7000 bệnh nhân tại Hà Giang mắc phải tình trạng này. Phẫu thuật là phương pháp điều trị hiệu quả nhất, giúp phục hồi thị lực cho bệnh nhân. Tuy nhiên, việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp giữa phẫu thuật phaco và đường rạch nhỏ vẫn còn nhiều tranh cãi.

1.1. Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân đục thủy tinh thể

Bệnh nhân đục thủy tinh thể tại Hà Giang thường là người cao tuổi, với nhiều yếu tố nguy cơ như tuổi tác, chế độ dinh dưỡng kém và tiếp xúc với ánh nắng mặt trời. Đặc điểm lâm sàng cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao ở những người từ 50 tuổi trở lên.

1.2. Tình hình phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang

Từ năm 2008, Hà Giang đã bắt đầu thực hiện phẫu thuật đục thủy tinh thể. Tuy nhiên, số lượng bệnh nhân được phẫu thuật vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Việc áp dụng các phương pháp phẫu thuật hiện đại như phẫu thuật phaco và đường rạch nhỏ cần được nghiên cứu kỹ lưỡng.

II. Vấn đề và thách thức trong phẫu thuật đục thủy tinh thể

Mặc dù phẫu thuật đục thủy tinh thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc thực hiện. Các vấn đề như chi phí phẫu thuật cao, thiếu trang thiết bị hiện đại và sự thiếu hụt bác sĩ chuyên khoa là những rào cản lớn. Hơn nữa, nhận thức của người dân về bệnh và phương pháp điều trị cũng còn hạn chế.

2.1. Chi phí và khả năng tiếp cận dịch vụ

Chi phí phẫu thuật đục thủy tinh thể vẫn là một vấn đề lớn đối với nhiều bệnh nhân tại Hà Giang. Nhiều người không đủ khả năng chi trả cho các phương pháp phẫu thuật hiện đại, dẫn đến việc họ không được điều trị kịp thời.

2.2. Thiếu hụt bác sĩ và trang thiết bị

Số lượng bác sĩ chuyên khoa phẫu thuật mắt tại Hà Giang còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ chăm sóc mắt và khả năng thực hiện các ca phẫu thuật phức tạp.

III. Phương pháp phẫu thuật phaco Lợi ích và hạn chế

Phẫu thuật phaco (phacoemulsification) là một trong những phương pháp phổ biến nhất hiện nay. Phương pháp này sử dụng công nghệ siêu âm để tán nhuyễn thể thủy tinh đục, giúp phục hồi thị lực nhanh chóng. Tuy nhiên, phẫu thuật phaco cũng có những hạn chế nhất định, bao gồm chi phí cao và yêu cầu trang thiết bị hiện đại.

3.1. Quy trình phẫu thuật phaco

Quy trình phẫu thuật phaco bao gồm nhiều bước, từ tạo vết mổ đến đặt thể thủy tinh nhân tạo. Phương pháp này yêu cầu bác sĩ có tay nghề cao và trang thiết bị hiện đại để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân.

3.2. Biến chứng có thể xảy ra sau phẫu thuật phaco

Mặc dù phẫu thuật phaco có tỷ lệ thành công cao, nhưng vẫn có thể xảy ra biến chứng như viêm nội nhãn, chấn thương mống mắt và đục bao sau. Việc theo dõi và chăm sóc sau phẫu thuật là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro.

IV. Phương pháp đường rạch nhỏ Giải pháp tiết kiệm và hiệu quả

Phẫu thuật đường rạch nhỏ (SMICS) là một phương pháp phẫu thuật mới, được áp dụng rộng rãi tại các nước đang phát triển. Phương pháp này có chi phí thấp hơn so với phẫu thuật phaco, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng dịch vụ chăm sóc bệnh nhân. Nghiên cứu cho thấy, phẫu thuật đường rạch nhỏ có thể mang lại kết quả tương đương với phẫu thuật phaco.

4.1. Quy trình phẫu thuật đường rạch nhỏ

Quy trình phẫu thuật đường rạch nhỏ bao gồm các bước như tạo đường hầm củng mạc, tách nước và lấy nhân cứng. Phương pháp này yêu cầu bác sĩ có kỹ năng tốt và sự chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi phẫu thuật.

4.2. Kết quả và hiệu quả kinh tế của phẫu thuật đường rạch nhỏ

Nghiên cứu cho thấy phẫu thuật đường rạch nhỏ có tỷ lệ thành công cao và ít biến chứng hơn so với các phương pháp khác. Điều này giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho bệnh nhân và hệ thống y tế.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn tại Hà Giang

Nghiên cứu về phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang đã chỉ ra rằng cả hai phương pháp phaco và đường rạch nhỏ đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Việc lựa chọn phương pháp phù hợp cần dựa trên tình trạng cụ thể của bệnh nhân và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế.

5.1. Đánh giá kết quả phẫu thuật tại Hà Giang

Kết quả phẫu thuật cho thấy tỷ lệ hồi phục thị lực cao ở cả hai phương pháp. Tuy nhiên, phẫu thuật phaco có chi phí cao hơn, trong khi phẫu thuật đường rạch nhỏ lại dễ tiếp cận hơn cho bệnh nhân.

5.2. Ứng dụng các phương pháp phẫu thuật tại cộng đồng

Việc áp dụng các phương pháp phẫu thuật hiện đại tại Hà Giang cần được đẩy mạnh hơn nữa. Cần có các chương trình đào tạo bác sĩ và nâng cấp trang thiết bị để cải thiện chất lượng dịch vụ chăm sóc mắt.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai của phẫu thuật đục thủy tinh thể

Phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc nghiên cứu và áp dụng các phương pháp phẫu thuật hiệu quả sẽ giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Tương lai của phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang phụ thuộc vào sự đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực.

6.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu trong lĩnh vực phẫu thuật mắt

Nghiên cứu về phẫu thuật đục thủy tinh thể không chỉ giúp cải thiện kỹ thuật mà còn nâng cao nhận thức của cộng đồng về bệnh lý này. Cần có nhiều nghiên cứu hơn nữa để tìm ra giải pháp tối ưu cho bệnh nhân.

6.2. Hướng đi tương lai cho phẫu thuật đục thủy tinh thể tại Hà Giang

Hà Giang cần tiếp tục đầu tư vào hệ thống y tế, đặc biệt là trong lĩnh vực phẫu thuật mắt. Việc hợp tác với các tổ chức y tế quốc tế có thể giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm tỷ lệ mù loà do đục thủy tinh thể.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN Thể thuỷ tinh là cấu trúc giúp cho mắt định thị vào các vật ở các khoảng cách khác nhau, bình thường vốn rất trong suốt. Đục thể thuỷ tinh (TTT) là tình trạng thể thuỷ tinh của mắt bị mờ. Theo tiếng La tinh, từ “cataract” có nghĩa là một người nhìn qua hơi mờ của thác nước. Bệnh đục TTT chiếm 48% tỷ lệ mù loà trên toàn thế giới, được ước tính khoảng 20 triệu người, theo Tổ chức Y tế thế giới.

Tại nhiều nước, trong đó có Việt Nam, dịch vụ mổ không đầy đủ và bệnh đục TTT vẫn bị coi là nguyên nhân gây mù loà hàng đầu. Khi tuổi thọ của dân chúng cao, số lượng người bị đục TTT sẽ tăng lên. Tuổi thọ cao là yếu tố làm cho tỷ lệ mắc đục TTT cao. Tại các nước đang phát triển, rối loạn thị giác do đục TTT còn phổ biến do bệnh nhân phải chờ đợi mổ lâu, các vấn đề kinh tế-xã hội và dân trí thấp gây ảnh hưởng đến can thiệp phẫu thuật.

Bên cạnh tuổi tác cao, có nhiều nguyên nhân tạo điều kiện cho bệnh đục TTT phát triển như hút thuốc lá, tiếp xúc nhiều với ánh nắng và chế độ dinh dưỡng kém. Bệnh đục TTT tuổi già thường xuất hiện sau 40-50 tuổi với thị lực bị ảnh hưởng nặng sau 60 tuổi. Đặc điểm địa lý của nơi cư trú có ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh đục thể thuỷ tinh. Đục thể thuỷ tinh được phân làm 5 mức độ như sau: - Độ I: Nhân mềm xám nhạt hay đục dưới vỏ sau -Độ II: Nhân đục xám vàng, nhân hơi cứng -Độ III: Nhân cứng trung bình vàng nhạt -Độ IV: Nhân vàng hổ phách cứng -Độ V: Nhân rất cứng, nhân màu nâu đen 3 Điều trị đục thuỷ tinh thể: Phẫu thuật đục TTT là loại phẫu thuật phổ biến với độ an toàn và hiệu quả nhất.

Cách đây khoảng 4000 năm một phẫu thuật viên quyết định lấy TTT đục trắng và đã thực hiện ca mổ đầu tiên. Tuy nhiên người ta không biết tên tác giả. Từ đó phẫu thuật phát triển nhưng chậm chạp. Đó chính là phẫu thuật làm rơi TTT xuống buồng dịch kính.

Kỹ thuật này được áp dụng đén tận sau năm 1000. Người ta đã đưa một dụng cụ nhọn vào trong măt, không gây mê, không vô trùng, di động TTT và đẩy TTT vào trong buồng dịch kính[15]. Hiện nay có hai phương pháp phẫu thuật được áp dụng phổ biến: Phẫu thuật phaco và phẫu thuật lấy thể thuỷ tinh đục qua đường rạch nhỏ hay phẫu thuật đường rạch nhỏ. Phẫu thuật phaco(Phacoemulsification).

Phẫu thuật tán nhuyễn thuỷ tinh thể bắt đầu được áp dụng tại Việt Nam từ năm 1995, đến nay đã có nhiều tác giả nghiên cứu về phẫu thuật này: Thái Thành Nam [2], Tôn Thị Kim Thanh [4] Vũ Thị Thái [3], Trần Thị Phương Thu [5], Nguyễn Thu Hương [1], và Vũ Anh Tuấn [6]. Các tác giả đã nghiên cứu về phẫu thuật tán nhuyễn TTT trên một vài hình thái đục TTT: đục TTT già, đục TTT chín trắng, đục thuỷ tinh thể nhân cứng và lấy TTT còn trong để điều trị cận thị cao bằng phẫu thuật tán nhuyễn TTT. Tất cả các nghiên cứu đều cho thấy hồi phục thị lực cao sau phẫu thuật: thị lực sau mổ 3 tháng đã chỉnh kính ≥ 5/10 ở 91,67% (Nguyễn Thu Hương [1]) và ≥ 7/10 ở 84,4% trên những mắt đục TTT chín trắng (Tôn Thị Kim Thanh [4]). Thể thuỷ tinh đục có thể được lấy qua một đường rạch nhỏ khoảng 2.75 mm ở giác mạc trong phẫu thuật tán nhuyễn TTT bằng siêu âm hay qua một đường rạch giác mạc rộng hơn như trong phẫu thuật lấy TTT ngoài bao.

Phẫu thuật tán nhuyễn TTT bằng siêu âm không cần phải khâu. Rạch giác mạc rộng có thể gây biến dạng giác mạc và gây loạn thị về sau. Nhưng phẫu thuật dùng 4 siêu âm cần phải có trang thiết bị hiện đại và đắt tiền để làm nhuyễn TTT đục. Phẫu thuật lấy TTT ngoài bao cần ít dụng cụ hơn và giá thành phẫu thuật giảm hơn.

Trong cả hai phương pháp, TTT nhân tạo được đặt vào vị trí TTT tự nhiên đã bị lấy bỏ. Phẫu thuật phaco gây ra biến chứng: + Bỏng vết mổ: 3% (Thái Thành Nam); 4,44% (Tôn Thị Kim Thanh); 1,5% (Trần Thị Phương Thu) + Chấn thương mống mắt: 2% (Thái Thành Nam); 4,44% (Tôn Thị Kim Thanh). + Thủng bao sau thoát và không thoát dịch kính: 4% (Trần Thị Phương Thu), 4,44% (Tôn Thị Kim Thanh) và 3,13% (Nguyễn thu Hương). + Xé bao đường tròn liên tục không thành công: 11,1% trên những mắt đục TTT chín trắng (Tôn Thị Kim Thanh); 8,33% (Nguyễn thu Hương).

Phẫu thuật đường rạch nhỏ (Small Manual Incision Cataract Surgery-SMICS). Phẫu thuật đường rạch nhỏ ra đời sau phẫu thuật phaco và rất phổ biến ở các nước đang phát triển như Ấn Độ, Nepal [15]. Các nghiên cứu cho thấy giá thành hạ mà không làm ảnh huởng đến chất lượng của dịch vụ chăm sóc bệnh nhân đục thể thuỷ tinh. Đây là phẫu thuật lấy thể thuỷ tinh qua đường hầm củng mạc bao gồm các bước cơ bản như sau (Hình 1): Bưới 1: Tạo đường hầm củng mạc.

Đường hầm củng mạc có hình vuông, rộng 5,5mm, đường rạch củng mạc cách rìa 2,5mm và đi sâu vào giác mạc 2mm. Bước 2: Bơm dịch nhày và xé bao trước thể thuỷ tinh. Thuốc nhuộm bao xanh trypan được sử dụng khi đục TTT trắng hay quá chín. Bước 3: Tách nước và xoay nhân ra ngoài tiền phòng.

Có thể sử dụng dịch nhày bơm ra sau để đưa nhân cứng ra ngoài tiền phòng. Bước 4: Lấy nhân cứng trung tâm. Có 4 cách hay được áp dụng hiện nay. 5 -Dùng móc Kinskey -Dùng tấm trượt silicone (Blumenthal) -Dùng dịch nhày -Dùng thòng lọng cắt nhân và dùng panh gắp nhân.

Bước 5: Rửa hút sạch chất nhân Bước 6: Bơm dịch nhày và đặt TTT nhân tạo Bước 7: Rửa hút dịch nhày và kiểm tra lại vết mổ A B C D E F Hình 1. Phẫu thuật đường rạch nhỏ (theo Manual small incision cataract surgery-Ravi Thomas và cs [17]) A. Chọc tiền phòng. Xé bao trước.

Tách kết mạc. Đo lại độ rộng đường hầm. Tạo đường ra của nhân 6 G H I J K L Hình 1. Phẫu thuật đường rạch nhỏ G.

Tạo đường hầm củng mạc. Đặt kim nước tiền phòng. Mở vào tiền phòng. Xoay và đưa nhân cứng ra ngoài tiền phòng.

Đặt tấm silicone xuống dưới nhân cứng trung tâm 7 M N O P Q Hình 1. Phẫu thuật đường rạch nhỏ M. Lấy nhân cứng. Đặt và xoay TTT nhân tạo.

Kiểm tra đường rạch Đục TTT là vấn đề được lưu tâm trong các kế hoạch quốc gia phòng chống mù loà và tỷ lệ mổ đục TTT đã tăng cao ở nhiều nước trên thế giới. Tại các quốc gia đang phát triển, tỷ lệ được mổ đục TTT thay đổi trong khoảng 2000-2700 phẫu thuật/ 1 triệu dân/ năm. Các trở ngại cho phẫu thuật đục TTT tại các cộng đồng nghèo gồm có nhận thức của dân, giá thành phẫu thuật cao và hạn chế tiếp cận. Các kỹ thuật mổ giá thành tiết kiệm đã được đề ra và thử nghiệm cùng với việc đưa vào loại TTT nhân tạo giá thành thấp.

Tuy nhiên, 8 tại các vùng nông thôn nghèo, dịch vụ chăm sóc mắt bị thiếu thốn và ngay cả khi có thì chất lượng cũng không được đảm bảo. Các kết quả thị lực sau mổ kém cũng là trở ngại quan trọng làm cho bệnh nhân tiếp cận mổ khó khăn. Các báo cáo cho thấy có ba lý do làm cho kết quả mổ đục TTT không được đảm bảo. 1/ Có các bệnh mắt khác đi kèm: Lựa chọn bệnh nhân kém sẽ lấy cả các bệnh nhân bị mắc bệnh mắt khác như bệnh glôcôm, bệnh võng mạc tuổi già và tiểu đường.

2/ Có tật khúc xạ đi kèm: Tật khúc xạ không được chỉnh kính làm cho kết quả không tốt. 3/ Kỹ năng của phẫu thuật viên khi mổ. Phẫu thuật không chất lượng dễ gây biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả. Mặc dù phẫu thuật mổ đục TTT là một can thiệp mang lại nhiều hứa hẹn, biến chứng hoàn toàn vẫn có thể xảy ra.

Điều này có thể gặp khi những yêu cầu cơ bản không được đáp ứng như: khám sàng lọc bệnh nhân không cẩn thận, chất lượng mổ, hay dụng cụ kém. Các biến chứng thảm khốc nhất bao gồm viêm nội nhãn hay nhiễm trùng nội nhãn có thể gây mất nhãn cầu. Sót chất TTT gây ra viêm mãn tính và tăng nhãn áp. Kỹ thuật mổ không phù hợp gây ra và loạn thị và đục bao sau thứ phát.

Chương trình Thị giác 2020 nhằm loại bỏ nguyên nhân gây mù loà do đục TTT. Điều đó bao gồm việc cung cấp các dịch vụ với giá cả phải chăng và tỷ lệ mổ thành công cao về thị lực và chất lượng cuộc sống. Các chương trình đã và sẽ tiến hành nhằm làm giảm lượng bệnh nhân đục TTT còn tồn đọng ở các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam thông qua bốn hoạt động chính. Đào tạo các bác sỹ mổ mắt ở cả nông thôn và thành thị.

Củng cố vật chất các cơ sở chăm sóc mắt hiện có. Giảng dạy các kỹ thuật mổ đục TTT thích hợp như phẫu thuật lấy TTT đường rạch nhỏ. Hỗ trợ việc nghiên cứu để thấy rõ ảnh hưởng của kinh tế đất nước lên tỷ lệ mù do đục TTT gây ra. Hà Giang là một tỉnh miền núi phía bắc Việt Nam.

Dân số của toàn tỉnh là 724 000 người bao gồm 22 dân tộc. Hà Giang có 195 xã phường nằm trong 10 huyện thị trong đó có 8 huyện miền núi biên giới. Tổng số hộ gia đình là 140 000 với số người > 50 tuổi là 150 000 người. Bệnh đục TTT đã được giải quyết tại địa phương từ năm 2008 với các con số như sau: Năm 2008 mổ 600 trường hợp; Năm 2009 mổ 850 trường hợp; Và 6 tháng đầu năm 2010 mổ 450 trường hợp (theo báo cáo của bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Giang).

Cùng với các địa phương khác, Hà Giang đang thực hiện dự án “Tăng cường năng lực của hệ thống y tế nông thôn”. Dự án nhằm làm giảm tỷ lệ mù do các bệnh mắt có thể phòng tránh được và mù loà ở trẻ nhỏ và người lớn ở những vùng nông thôn có khó khăn thông qua cung cấp các dịch vụ chăm sóc mắt giá cả hợp lý với điều kiện kinh tế xã hội ở địa phương, dễ tiếp cận và lâu dài. Trong số các ưu tiên chăm sóc mắt như tật khúc xạ, bệnh quặm mi và bệnh mắt trẻ em, vấn đề cải thiện chất lượng mổ đục TTT cũng được ưu tiên.