Chương 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1.1 Khái quát về công tác giám định y khoa 1.1 Cơ cấu tổ chức Tại Trung Ương - Viện Giám định Y khoa (GĐYK) Chức năng: Viện GĐYK với chức năng là cơ quan nghiên cứu khoa học kỹ thuật thuộc Bộ Y tế về mặt khám giám định thương tật, tai nạn lao động, tiêu chuẩn sức khoẻ để xác định khả năng lao động cho công nhân, viên chức nhà nước, quân đội xuất ngũ và những người được hưởng các chính sách, chế độ ưu đãi như thương binh. Nhiệm vụ của Viện GĐYK: Tổ chức khám lại các trường hợp giám định y khoa do tuyến tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các ngành gửi đến; làm nhiệm vụ thường trực cho hội đồng giám định y khoa trung ương. Phối hợp chặt chẽ với các ngành có liên quan như Bộ Thương binh và xã hội, Bộ Quốc phòng, Bộ Lao động, Tổng công đoàn Việt Nam,…nghiên cứu xây dựng và bổ sung các tiêu chuẩn cụ thể, xác định về thương tật và về mất sức lao động để Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành, hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành các tiêu chuẩn ấy.
Nghiên cứu, hướng dẫn việc chọn ngành nghề phù hợp với khả năng lao động còn lại của những đối tượng nói trên sát hợp với hoàn cảnh lao động của nước ta. Phối hợp với các tổ chức có liên quan của Bộ Y tế để đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho cán bộ làm công tác giám định y khoa, hướng dẫn về chuyên môn, kỹ thuật, nghiệp vụ cho hệ thống giám định y khoa các cấp, các ngành. Theo dõi tổng hợp tình hình về mặt số lượng, chất lượng của công tác giám định y khoa; tổ chức lưu trữ các hồ sơ về giám định y khoa [2],[3],[5]. Hội đồng giám định y khoa Trung ương Hội đồng giám định y khoa trung ương là một tổ chức của liên Bộ gồm một số thành viên kiêm nhiệm của các Bộ cử vào, không có biên chế riêng.
5 Hội đồng giám định y khoa trung ương do Bộ trưởng Bộ Y tế ra quyết định thành lập, cử chủ tịch, phó chủ tịch và các ủy viên trong đó có đại diện các Bộ Thương binh và xã hội, Lao động và tổng công đoàn Việt Nam; những thành viên của Hội đồng thuộc Bộ nào thì do Bộ trưởng của Bộ đó ra quyết định bổ nhiệm. Phó chủ tịch Hội đồng giám định y khoa trung ương là Viện trưởng Viện giám định y khoa, có thêm một đại diện Viện giám định y khoa làm ủy viên thường trực. Giúp việc cho ủy viên thường trực của Hội đồng là phòng khám phúc quyết thuộc biên chế của Viện giám định y khoa để chuẩn bị cho Hội đồng họp và quyết định. Ngoài ra Hội đồng giám định y khoa trung ương cần lập danh sách các giám định viên giúp Hội đồng trong việc giám định chuyên khoa để đề nghị Bộ duyệt, chỉ định.
Hội đồng giám định y khoa trung ương sẽ họp thường kỳ theo quyết định về lề lối làm việc của Hội đồng, và có sự thống nhất giữa Hội đồng và Viện giám định y khoa. Hội đồng giám định y khoa trung ương là cơ quan giám định y khoa cao cấp của cả nước, có nhiệm vụ khám phúc quyết đối với các trường hợp do các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và hội đồng giám định y khoa của các ngành gửi đến. Các hội đồng giám định y khoa của địa phương và của các ngành chỉ làm nhiệm vụ giám định thông thường, nếu có trường hợp khiếu nại đều phải chuyển về Hội đồng giám định y khoa trung ương [2],[3],[5] Phân hội đồng giám định y khoa Trung ương Phân hội đồng giám định y khoa trung ương I (thành phố Hồ Chí Minh) dựa vào bệnh viện Chợ Rẫy và Phân hội đồng giám định y khoa trung ương II (thành phố Đà Nẵng) dựa vào bệnh viện C Đà Nẵng, thành lập theo quyết định số 1412- BYT/QĐ ngày 26-11-1976 để làm nhiệm vụ giám định y khoa tại các tỉnh từ Bình Trị Thiên và Gia Lai – Kontum trở vào. Hai phân hội đồng đều thuộc cơ cấu của Hội đồng giám định y khoa trung ương, đặt tại hai khu vực trên để giải quyết cho đương sự được thuận lợi và nhanh chóng theo sự phân cấp và chỉ đạo thống nhất của Hội đồng giám định y khoa trung ương.
6 Ngoài các thành phần đã quy định trong quyết định trên, các phân hội đồng cần được bổ sung thêm đại diện của Bộ Thương binh và xã hội, Bộ Lao động và Tổng công đoàn Việt Nam làm các ủy viên chính thức của phân hội đồng. Biên chế chuyên trách của Phân hội đồng I có 5 người tính vào biên chế của bệnh viện Chợ Rẫy; của Phân hội đồng II có 3 người tính vào biên chế của bệnh viện C Đà Nẵng. Các bộ phận chuyên trách trên, ngoài nhiệm vụ phụ giúp các phân hội đồng còn có nhiệm vụ giúp viện theo dõi, hướng dẫn về công tác giám định y khoa cho các tỉnh, thành trong phạm vi đã được phân công và theo sự chỉ đạo của viện. Các hội đồng giám định y khoa khác ở trung ương: Sau khi đã có quyết định số 168-CP ngày 08-07-1974 của Hội đồng Chính phủ thành lập Viện giám định y khoa, liên Bộ Y tế - Thương binh và xã hội đã ban hành thông tư số 05-TT/LB ngày 21-03-1977 hướng dẫn tổ chức hệ thống giám định y khoa ở địa phương cho phù hợp với hệ thống tổ chức y tế địa phương quy định trong nghị quyết số 15-CP ngày 14-01-1975 của Hội đồng Chính phủ; tới nay Hội đồng giám định y khoa của các tỉnh, thành phố đã được thành lập, củng cố và kiện toàn vững mạnh đủ khả năng đáp ứng cho yêu cầu khám giám định y khoa cho các đối tượng đã sinh sống, công tác tại địa phương.
Căn cứ vào tình hình đó và để thống nhất chỉ đạo công tác giám định y khoa, thuận tiện cho các đối tượng trong việc khám giám định, Bộ Y tế thấy các hội đồng giám định y khoa thuộc các ngành ở trung ương mà trước đây do Bộ Y tế ra quyết định thành lập hoặc công nhận nay không còn phù hợp và không cần thiết, sẽ không còn hiệu lực, nhất là đối với các ngành đang và sẽ thực hiện việc thống nhất quản lý công tác y tế vào ngành y tế (trừ Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Tổng cục đường sắt). Công tác giám định y khoa đối với cán bộ, công nhân, viên chức của các ngành thuộc trung ương đóng trên lãnh thổ nào sẽ do hội đồng giám định y khoa tỉnh, thành phố ở nơi đó đảm nhiệm. Công tác giám định y khoa cho các đối tượng thuộc bệnh viện hữu nghị Việt-Xô và bệnh viện E quản lý sức khỏe đều do các hội đồng giám định y khoa địa phương đảm nhiệm, nhưng riêng đối với số cán bộ thuộc diện bệnh viện hữu nghị Việt-Xô quản lý sức khỏe hiện đang ở tại Hà Nội, mỗi lần hội đồng giám định y 7 khoa Hà Nội giám định sức khỏe cần mời một đại diện của bệnh viện hữu nghị Việt-Xô tham dự với tư cách là ủy viên chính thức của hội đồng trong phiên họp đó để cùng hội chuẩn và phát biểu về đối tượng do mình quản lý. Tất cả các đối tượng giám định trên khi cần thiết đều sẽ do hội đồng giám định y khoa trung ương khám phúc quyết.
Riêng các đối tượng thuộc bệnh viện hữu nghị Việt-Xô, khi khám phúc quyết, hội đồng giám định y khoa trung ương cũng mời một đại diện của bệnh viện hữu nghị Việt-Xô làm ủy viên chính thức của phiên họp đó [2].2 Cơ cấu tổ chức tại địa phương Hội đồng giám định y khoa tỉnh Hội đồng giám định y khoa tỉnh: tại mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có một hội đồng giám định y khoa đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp và toàn diện của Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố và chịu sự chỉ đạo về chuyên môn, nghiệp vụ của Bộ Y tế (Viện giám định y khoa), làm nhiệm vụ giám định y khoa tại địa phương: - Giám định thương tật, bệnh tật, bệnh nghề nghiệp và khả năng lao động đối với thương binh, bệnh binh, quân nhân phục viên, xuất ngũ bị bệnh cũ, vết thương cũ tái phát, công nhân, viên chức Nhà nước (kể cả biên chế trung ương đóng tại địa phương) và những người được hưởng chính sách, chế độ như thương binh… - Đối với thương binh, hội đồng được quyền xếp hạng lần đầu và xếp hạng từ tạm thời sang vĩnh viễn. - Đối với công nhân, viên chức Nhà nước, hội đồng khám và cho nghỉ việc lần đầu và khám tái tuyển. - Hướng dẫn, đề xuất với các cơ quan cho các đối tượng nói trên làm những ngành nghề phù hợp với khả năng lao động còn lại và đề nghị cho hưởng các chế độ điều trị, điều dưỡng, chỉnh hình, tạo hình, chuyển nghề, chế độ nghỉ việc, thôi việc… theo điều lệ tạm thời về các chế độ bảo hiểm xã hội đối với công nhân, viên chức Nhà nước. 8 - Giám định và kết luận về các trường hợp khiếu nại tuyển công nhân, viên chức, quân nhân nghĩa vụ, học sinh… của tuyến trước và các cơ quan địa phương.
- Phát hiện, đề xuất với Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Sở y tế những vấn đề thuộc phạm vi hội đồng giám định y khoa tỉnh, thành phố. Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương quyết định danh sách chủ tịch, các phó chủ tịch và ủy viên hội đồng theo đề nghị của ban tổ chức chính quyền và Sở y tế, bao gồm: - Chủ tịch là bác sĩ giám đốc sở y tế tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. - Các phó chủ tịch là: o Bệnh viện trưởng bệnh viện đa khoa tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; o Giám đốc sở thương binh và xã hội ; o Đại diện ban chấp hành liên hiệp công đoàn tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương. - Phó chủ tịch thường trực là một bác sĩ đa khoa là Giám đốc Trung tâm Giám định Y khoa tỉnh - Ngoài ra, thường xuyên giúp việc hội đồng có các giám định viên chuyên khoa là bác sĩ, phụ trách các chuyên khoa Ngoại, mắt, tai mũi họng, tâm thần, thần kinh, y học lao động, điện quang, xét nghiệm… do giám đốc sở y tế quyết định theo đề nghị của chủ tịch hội đồng giám định y khoa tỉnh, thành phố.
Những tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có địa dư rộng, có thể đặt thêm cơ sở ở bệnh viện đa khoa khu vực để thuận tiện cho các đối tượng đến khám.