Nghiên cứu phát triển tài nguyên LSNG tại Binh Thanh và Thung Nai

Chuyên khảo phân tích Luận văn nghiên cứu một số giải pháp nhằm phát triển tài nguyên lâm sản ngoài gỗ ở 2 xã bình thanh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Người hướng dẫn: T.S. Lê Sỹ Việt
• Trường học: Đại học Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên Cứu Phát Triển Tài Nguyên LSNG Tại Bình Thanh Và Thung Nai
• Loại tài liệu: Luận văn tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2006
• Địa điểm: Hòa Bình

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tổng quan về tài nguyên LSNG
• 1.2. Ý nghĩa và tầm quan trọng của LSNG
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nhận thức chưa đầy đủ về giá trị tài nguyên rừng, LSNG và vai trò của cộng đồng trong hoạt động quản lý bảo vệ rừng
• 2.2. Một số giải pháp kỹ thuật trồng rừng phòng hộ chưa hoàn toàn thích hợp
• 2.3. Chưa có những mô hình trình diễn về xây dựng và phát triển rừng cung cấp LSNG
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN THỰC VẬT CHO LSNG Ở KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Tầm quan trọng của LSNG đối với kinh tế xã hội vùng trung du và miền núi
• 3.2. Các nghiên cứu và thực trạng phát triển LSNG ở Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Phát Triển Tài Nguyên LSNG Bình Thanh 59 ký tự

Nghiên cứu này tập trung vào việc tìm kiếm các giải pháp phát triển tài nguyên LSNG ở hai xã Bình Thanh và Thung Nai, huyện Cao Phong, tỉnh Hòa Bình. Khu vực này, đặc biệt là vùng lòng hồ Thủy điện Hòa Bình, đối mặt với nhiều thách thức sau khi người dân mất tư liệu sản xuất chính. Mục tiêu chính là nâng cao đời sống người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái rừng phòng hộ đầu nguồn. Việc phát triển LSNG được xem là một giải pháp khả thi để giải quyết vấn đề này. Tài nguyên LSNG đã được thừa nhận như một yếu tố quan trọng trong việc chia sẻ lợi ích từ rừng giữa nhà nước và người dân, đồng thời thu hút cộng đồng tham gia bảo vệ rừng vì lợi ích của chính họ.

1.1. Vai Trò Kinh Tế Xã Hội Của Tài Nguyên LSNG Bình Thanh

LSNG có vai trò quan trọng về kinh tế-xã hội. Chúng có giá trị lớn và có thể tạo ra công ăn việc làm. Thu nhập bình quân từ LSNG chiếm khoảng 15% tổng thu nhập trong các hộ gia đình. Phát triển tài nguyên LSNG còn góp phần làm tăng thêm tính đa dạng sinh học và bảo tồn các nguồn gen quý hiếm trong các khu rừng nhiệt đới ở nước ta nói chung và trong rừng phòng hộ Sông Đà nói riêng.

1.2. Hiện Trạng Quản Lý Và Sử Dụng Tài Nguyên LSNG Thung Nai

Mặc dù điều kiện tự nhiên ưu đãi về khí hậu, đất đai cho việc phát triển nguồn tài nguyên LSNG, nhưng cho đến nay, nguồn tài nguyên này vẫn chưa được quản lý và sử dụng một cách có hiệu quả. Hệ quả của tình trạng đó là tài nguyên LSNG ngày càng bị suy giảm cả về số lượng và chất lượng. Những loài quý hiếm đã bị khai thác quá mức và đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng, nguồn thu của người dân từ tài nguyên LSNG cũng ngày một ít dần.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Phát Triển LSNG Tại Bình Thanh 59 ký tự

Nguồn tài nguyên LSNG ở Việt Nam đang bị cạn kiệt với tốc độ nhanh chóng do suy thoái rừng bởi quá trình khai thác bất hợp lý và hiện tượng du canh, du cư, đốt nương làm rẫy. Cộng đồng dân cư ở hai xã Thung Nai và Bình Thanh đang sử dụng LSNG ngày một nhiều hơn vì diện tích đất sản xuất nông nghiệp còn lại rất ít. Thu nhập hiện tại của phần đông người dân dựa vào rừng, nhưng rừng ở đây chủ yếu là rừng phòng hộ. Vì vậy, cần phát triển các loại thực vật cho lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh tế để ổn định đời sống dân cư, đồng thời góp phần bảo vệ được rừng phòng hộ đầu nguồn.

2.1. Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Tài Nguyên LSNG

Cần đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên LSNG tại Bình Thanh và Thung Nai. Biến đổi khí hậu có thể ảnh hưởng đến sự phân bố, sinh trưởng và phát triển của các loài LSNG, gây ra những thay đổi đáng kể trong hệ sinh thái rừng. Việc hiểu rõ những tác động này là cần thiết để xây dựng các giải pháp thích ứng và giảm thiểu rủi ro.

2.2. Chính Sách Phát Triển LSNG Bất Cập Và Giải Pháp

Cần phân tích và đánh giá chính sách hiện tại về phát triển LSNG. Xác định những bất cập và hạn chế trong chính sách, từ đó đề xuất các giải pháp để hoàn thiện chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển LSNG một cách bền vững. Chính sách cần khuyến khích sự tham gia của cộng đồng địa phương và các doanh nghiệp vào quá trình phát triển LSNG.

2.3. Khai Thác Quá Mức Tài Nguyên LSNG Hậu Quả Và Giải Pháp

Việc khai thác quá mức tài nguyên LSNG dẫn đến suy thoái nguồn tài nguyên này, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương và đe dọa đa dạng sinh học. Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác, đồng thời thúc đẩy các mô hình sử dụng bền vững tài nguyên LSNG, như trồng xen canh các loài LSNG vào vườn rừng.

III. Phương Pháp Quản Lý Bền Vững Tài Nguyên LSNG Thung Nai 58 ký tự

Quản lý bền vững tài nguyên LSNG Thung Nai cần dựa trên nguyên tắc bảo tồn đa dạng sinh học, sử dụng hợp lý tài nguyên và chia sẻ lợi ích công bằng. Cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương trong quá trình quản lý và sử dụng tài nguyên LSNG. Việc áp dụng các phương pháp quản lý tiên tiến, kết hợp với kiến thức bản địa, sẽ góp phần bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên này một cách hiệu quả.

3.1. Nông Lâm Kết Hợp Giải Pháp Tối Ưu Tại Thung Nai

Nông lâm kết hợp là một giải pháp hiệu quả để phát triển kinh tế địa phương Thung Nai và bảo vệ môi trường. Mô hình này kết hợp trồng cây nông nghiệp và cây lâm nghiệp trên cùng một diện tích, tạo ra nguồn thu nhập đa dạng cho người dân và cải thiện độ che phủ của rừng. Cần có các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tài chính để khuyến khích người dân áp dụng mô hình nông lâm kết hợp.

3.2. Đánh Giá Tiềm Năng Du Lịch Sinh Thái Dựa Vào LSNG

Cần đánh giá tiềm năng du lịch sinh thái Thung Nai dựa trên tài nguyên LSNG. Phát triển du lịch sinh thái có thể tạo ra nguồn thu nhập mới cho người dân địa phương, đồng thời nâng cao nhận thức về giá trị của tài nguyên LSNG. Cần xây dựng các sản phẩm du lịch độc đáo, gắn liền với văn hóa bản địa và bảo vệ môi trường.

3.3. Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Ưu Tiên Hàng Đầu Tại Bình Thanh

Việc bảo tồn đa dạng sinh học Bình Thanh cần được ưu tiên hàng đầu trong quá trình phát triển tài nguyên LSNG. Cần xác định các khu vực quan trọng về đa dạng sinh học và áp dụng các biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt. Đồng thời, cần khuyến khích người dân tham gia vào các hoạt động bảo tồn, như trồng rừng, bảo vệ động vật hoang dã.

IV. Cách Sử Dụng Bền Vững Tài Nguyên LSNG Bình Thanh 53 ký tự

Sử dụng bền vững tài nguyên LSNG Bình Thanh đòi hỏi sự cân bằng giữa khai thác và bảo tồn. Cần áp dụng các kỹ thuật khai thác tiên tiến, giảm thiểu tác động đến môi trường. Đồng thời, cần chú trọng đến việc tái sinh và phục hồi các loài LSNG bị khai thác. Việc nâng cao giá trị gia tăng của các sản phẩm LSNG cũng là một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững.

4.1. Chế Biến LSNG Nâng Cao Giá Trị Và Tạo Việc Làm

Việc chế biến LSNG có thể nâng cao giá trị sản phẩm và tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương. Cần có các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong việc áp dụng công nghệ chế biến tiên tiến, tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường. Các sản phẩm chế biến từ LSNG cần được quảng bá rộng rãi để tăng cường khả năng cạnh tranh.

4.2. Phân Bố Tài Nguyên LSNG Hợp Lý Đảm Bảo Công Bằng

Cần đảm bảo phân bố tài nguyên LSNG một cách hợp lý và công bằng cho các cộng đồng dân cư địa phương. Việc phân bổ cần dựa trên các tiêu chí rõ ràng, minh bạch và có sự tham gia của cộng đồng. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát chặt chẽ để ngăn chặn tình trạng khai thác trái phép và sử dụng không hiệu quả tài nguyên LSNG.

4.3. Quản Lý Rủi Ro Trong Khai Thác Tài Nguyên LSNG

Cần xây dựng và thực hiện các biện pháp quản lý rủi ro trong quá trình khai thác tài nguyên LSNG. Các rủi ro có thể bao gồm thiên tai, dịch bệnh, biến động thị trường và xung đột xã hội. Việc quản lý rủi ro hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại và đảm bảo tính bền vững của hoạt động khai thác LSNG.

V. Giá Trị Kinh Tế Và Xã Hội Từ Tài Nguyên LSNG 51 ký tự

Giá trị kinh tế tài nguyên LSNG thể hiện ở nhiều khía cạnh khác nhau, từ cung cấp lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, nguyên liệu làm thủ công mỹ nghệ, dược phẩm, đến giải quyết công ăn, việc làm, phát triển ngành nghề, bảo tồn và phát huy kiến thức bản địa, tôn tạo nét đẹp văn hóa, xóa đói giảm nghèo, nâng cao đời sống nhiều mặt cho người dân, đặc biệt là dân nghèo. Chính vì vậy, việc phát triển kinh tế địa phương Bình Thanh dựa trên LSNG là một hướng đi đúng đắn.

5.1. Sinh Kế Từ LSNG Nguồn Thu Nhập Quan Trọng

Sinh kế từ LSNG là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ gia đình ở Bình Thanh và Thung Nai. Cần có các chương trình hỗ trợ người dân trong việc phát triển các mô hình sinh kế bền vững dựa trên LSNG, như trồng cây dược liệu, nuôi ong, chế biến sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Đồng thời, cần tạo điều kiện cho người dân tiếp cận thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

5.2. Phát Triển Kinh Tế Địa Phương Dựa Vào Tài Nguyên LSNG

Việc phát triển kinh tế địa phương Thung Nai cần dựa trên việc khai thác và sử dụng bền vững tài nguyên LSNG. Cần có các chính sách khuyến khích đầu tư vào các ngành công nghiệp chế biến LSNG, du lịch sinh thái và các dịch vụ liên quan. Đồng thời, cần xây dựng các thương hiệu địa phương cho các sản phẩm LSNG để tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

5.3. Giá Trị Xã Hội Của LSNG Gìn Giữ Bản Sắc Văn Hóa

Giá trị xã hội của LSNG thể hiện ở việc gìn giữ bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc thiểu số. Nhiều sản phẩm LSNG gắn liền với các nghi lễ, phong tục tập quán truyền thống. Cần có các biện pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa này, đồng thời tạo điều kiện cho người dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, du lịch để quảng bá bản sắc văn hóa địa phương.

VI. Kết Luận Tương Lai Phát Triển Tài Nguyên LSNG 55 ký tự

Nghiên cứu về phát triển tài nguyên LSNG tại Bình Thanh và Thung Nai cho thấy tiềm năng to lớn của nguồn tài nguyên này trong việc nâng cao đời sống người dân và bảo vệ môi trường. Để hiện thực hóa tiềm năng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương trong việc xây dựng và thực hiện các chính sách, chương trình hành động cụ thể. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các kỹ thuật quản lý, sử dụng bền vững tài nguyên LSNG, đồng thời nâng cao nhận thức của cộng đồng về giá trị của nguồn tài nguyên này.

6.1. Nghiên Cứu Phát Triển Các Loài LSNG Tiềm Năng

Cần tiếp tục nghiên cứu phát triển các loài LSNG tiềm năng có giá trị kinh tế cao và phù hợp với điều kiện sinh thái của Bình Thanh và Thung Nai. Việc nghiên cứu cần tập trung vào các đặc điểm sinh học, kỹ thuật trồng, chăm sóc và chế biến của các loài này. Đồng thời, cần xây dựng các mô hình trình diễn để chuyển giao công nghệ cho người dân.

6.2. Đầu Tư Vào Hạ Tầng Và Công Nghệ Chế Biến LSNG

Cần đầu tư vào hạ tầng và công nghệ chế biến LSNG để nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm và tạo ra nhiều việc làm cho người dân địa phương. Việc đầu tư cần tập trung vào các lĩnh vực như xây dựng nhà máy chế biến, mua sắm thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực và phát triển thị trường.

6.3. Giáo Dục Và Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về LSNG

Cần đẩy mạnh công tác giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của tài nguyên LSNG. Việc giáo dục cần tập trung vào các đối tượng như học sinh, sinh viên, người dân địa phương và cán bộ quản lý. Đồng thời, cần sử dụng các phương tiện truyền thông đa dạng để truyền tải thông tin về LSNG và khuyến khích cộng đồng tham gia vào các hoạt động bảo tồn và phát triển nguồn tài nguyên này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Lêi nãi ®Çu Sau 3 n¨m häc tËp vµ rÌn luyÖn t¹i tr­êng §¹i häc L©m nghiÖp, ®Õn nay kho¸ häc 2003-2006 ®· kÕt thóc. §Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ häc tËp, ban chñ nhiÖm khoa ®· ph©n c«ng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi tèt nghiÖp “Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG ë 2 x· B×nh Thanh–Thung Nai, huyÖn Cao Phong, tØnh Hoµ B×nh” Nh©n dÞp nµy cho phÐp t«i ®­îc bÇy tá lßng biÕt ¬n ch©n thµnh vµ s©u s¾c ®Õn c¸c thÇy c« gi¸o trong Tr­êng ®Æc biÖt lµ thÇy gi¸o T.S Lª Sü ViÖt, ng­êi ®· hÕt lßng h­íng dÉn, d×u d¾t gióp ®ì t«i hoµn thµnh b¶n luËn v¨n nµy. T«i xin ch©n thµnh c¸m ¬n UBND hai x· B×nh Thanh, Thung Nai-huyÖn Cao Phong, TØnh Hoµ B×nh, c¸n bé kü thuËt L©m Tr­êng S«ng §µ ®· nhiÖt t×nh gióp ®ì t«i trong suèt thêi gian qua. MÆc dï ®· lµm viÖc víi tÊt c¶ nç lùc, nh­ng do h¹n chÕ vÒ tr×nh ®é vµ thêi gian nªn luËn v¨n kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt nhÊt ®Þnh.

T«i rÊt mong ®­îc sù chØ b¶o ®ãng gãp ý kiÕn cña c¸c thÇy c« gi¸o vµ bÌ b¹n ®Ó b¶n kho¸ luËn cã ý nghÜa thùc tÕ h¬n. T«i xin ch©n thµnh c¸m ¬n! Xu©n Mai, th¸ng 08 n¨m 2006 Häc viªn NguyÔn ThÞ Thanh Nguyªn 2 Ch­¬ng 1 §Æt vÊn ®Ò Còng nh­ c¸c n­íc nhiÖt ®íi kh¸c, rõng n­íc ta cã nguån tµi nguyªn l©m s¶n ngoµi gç (LSNG) rÊt phong phó vµ ®a d¹ng. Tµi nguyªn LSNG ®ãng vai trß rÊt quan träng trong ®êi sèng cña céng ®ång d©n téc thiÓu sè, sèng phô thuéc vµo rõng. Theo Pitamber Sharma (1995), th¸ch thøc lín nhÊt ®èi víi viÖc ph¸t triÓn miÒn nói trong giai ®o¹n hiÖn nay lµ lµm sao gi¶m ®­îc t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo, t¹o c¬ héi viÖc lµm vµ b¶o tån ®­îc m«i tr­êng vµ sinh c¶nh vïng nói, ®¶m b¶o sù ph©n bæ c«ng b»ng, th«ng qua viÖc thu hót sù chó ý cña phô n÷, c¸c nhãm cã liªn quan hoÆc bÞ thiÖt thßi.

Trong ®iÒu kiÖn miÒn nói ë n­íc ta LSNG ®­îc coi lµ mét trong sè c¸c tµi nguyªn rÊt quan trong, cã quan hÖ phô thuéc víi c¸c nguån tµi nguyªn kh¸c ®Ó t¹o thµnh mét hÖ sinh th¸i hoµn chØnh. C«ng tr×nh thuû ®iÖn Hßa B×nh ®­îc khëi c«ng x©y ®ùng tõ n¨m 1979 vµ sù ra ®êi cña c«ng tr×nh nµy ®· lµm thay ®æi cuéc sèng cña ng­êi d©n xung quanh vïng lßng Hå. Trong ®ã, sù thay ®æi lín nhÊt lµ ng­êi d©n mÊt ®i t­ liÖu s¶n xuÊt chñ yÕu lµ ®Êt canh t¸c vµ c¸c nguån lîi kh¸c tõ rõng. Sù thay ®æi nµy kÕt hîp víi tËp qu¸n canh t¸c l¹c hËu vµ tr×nh ®é d©n trÝ thÊp ®· lµm cho cuéc sèng ng­êi d©n vèn ®· khã kh¨n l¹i cµng khã kh¨n h¬n.

VÊn ®Ò mÊu chèt ë ®©y lµ ph¶i t×m ra ®­îc gi¶i ph¸p h÷u hiÖu nhÊt ®Ó võa cã thÓ n©ng cao ®êi sèng cho ng­êi d©n, gãp phÇn xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo võa b¶o vÖ ®­îc hÖ sinh th¸i rõng phßng hé ®Çu nguån cho c«ng tr×nh Thñy ®iÖn Hoµ B×nh. 3 XuÊt ph¸t tõ mèi quan t©m ®ã, trong gÇn 2 thËp kû qua c¸c ch­¬ng tr×nh quèc gia vÒ trång rõng phßng hé vµ æn ®Þnh d©n c­ vïng hå Thuû ®iÖn Hoµ B×nh ®· ®­îc triÓn khai mét c¸ch réng kh¾p trªn toµn vïng nh»m n©ng cao ®é che phñ cña rõng, t¹o nguån thu nhËp vµ xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo cho c¸c céng ®ång d©n c­ ë ®©y. Nh÷ng kÕt qu¶ b­íc ®Çu cña c¸c ch­¬ng tr×nh nµy ®· gãp phÇn ®¸ng kÓ vµo viÖc c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng cña ng­êi d©n, g¾n liÒn víi môc tiªu ph¸t triÓn rõng bÒn v÷ng vµ b¶o vÖ m«i tr­êng. Trong hµng lo¹t c¸c gi¶i ph¸p ®· ®­îc ¸p dông, gi¶i ph¸p vÒ ph¸t triÓn LSNG ®­îc coi lµ m«t trong nh÷ng gi¶i ph¸p kh¶ thi ®Ó gi¶i quyÕt mèi quan t©m trªn.

L©m s¶n ngoµi gç ®· vµ ®ang ®­îc thõa nhËn nh­ lµ mét nh©n tè mµ th«ng qua nã viÖc chia sÎ lîi Ých tõ rõng gi÷a nhµ n­íc vµ ng­êi d©n ®­îc ®¶m b¶o. Ngoµi ra, viÖc ph¸t triÓn LSNG cßn thu hót ®­îc céng ®ång d©n c­ tham gia vµo c«ng t¸c b¶o vÖ rõng v× lîi Ých cña chÝnh hä. Tõ xa x­a con ng­êi ®· th­êng xuyªn sö dông LSNG phôc vô cho lîi Ých cña hä song hä ch­a nhËn thøc ®­îc vai trß to lín cña LSNG. Víi ®iÒu kiÖn thiªn nhiªn ­u ®·i vÒ khÝ hËu, ®Êt ®ai cho viÖc ph¸t triÓn nguån tµi nguyªn LSNG song cho ®Õn nay nguån tµi nguyªn nµy vÉn ch­a ®­îc qu¶n lý vµ sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶.

HÖ qu¶ cña t×nh tr¹ng ®ã tµi nguyªn LSNG ngµy cµng bÞ suy gi¶m c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng, nh÷ng loµi quý hiÕm ®· bÞ khai th¸c qu¸ møc vµ ®ang ®øng tr­íc nguy c¬ tuyÖt chñng, nguån thu cña ng­êi d©n tõ tµi nguyªn LSNG còng ngµy mét Ýt dÇn. XuÊt ph¸t tõ thùc tÕ ®ã, viÖc nghiªn cøu c¸c gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG t¹i khu vùc lßng hå ®ang trë thµnh mét yªu cÇu rÊt bøc thiÕt bëi c¸c lý do sau ®©y: 4 - LSNG cã tÇm quan träng vÒ KT-XH, chóng cã gi¸ trÞ lín vµ cã thÓ t¹o ra ®­îc c«ng ¨n viÖc lµm. Thu nhËp b×nh qu©n tõ LSNG chiÕm kho¶ng 15% tæng thu nhËp trong c¸c hé gia ®×nh. - Ph¸t triÓn LSNG cßn gãp phÇn lµ t¨ng thªm tÝnh ®a d¹ng sinh häc vµ b¶o tån c¸c nguån gen quý hiÕm trong c¸c khu rõng nhiÖt ®íi ë n­íc ta nãi chung vµ trong rõng phßng hé S«ng §µ nãi riªng.

- Cïng víi sù suy tho¸i cña rõng bëi qu¸ tr×nh khai th¸c bÊt hîp lý vµ hiÖn t­îng du canh, du c­, ®èt n­¬ng lµm rÉy v.v… nguån tµi nguyªn LSNG ë n­íc ta ®ang bÞ c¹n kiÖt víi tèc ®é hÕt søc nhanh chãng. - Còng nh­ nhiÒu céng ®ång d©n c­ kh¸c ë vïng cao, céng ®ång d©n ë 2 x· Thung Nai vµ B×nhThanh ®· vµ ®ang sö dông LSNG ngµy mét nhiÒu h¬n v× diÖn tÝch ®Êt s¶n xuÊt n«ng nghiÖp cßn l¹i rÊt Ýt (b×nh qu©n kh«ng qu¸ 60 m 2/®Çu ng­êi). Thu nhËp hiÖn t¹i cña phÇn ®«ng ng­êi d©n lµ dùa vµo rõng, nh­ng rõng ë ®©y l¹i chñ yÕu lµ rõng phßng hé. Nªn con ®­êng duy nhÊt ®Ó t¹o nguån thu nhËp cho ng­êi d©n n¬i ®©y lµ ph¸t triÓn c¸c loµi thùc vËt cho l©m s¶n ngoµi gç cã gi¸ trÞ kinh tÕ ®Ó æn ®Þnh ®êi s«ng d©n c­, ®ång thêi gãp phÇn b¶o vÖ ®­îc rõng phßng hé ®Çu nguån.

Víi nh÷ng lý do trªn, chóng t«i thùc hiÖn ®Ò tµi: “Nghiªn cøu mét sè gi¶i ph¸p nh»m ph¸t triÓn tµi nguyªn LSNG ë 2 x· B×nh Thanh-Thung Nai, huyÖn Cao Phong, tØnh Hoµ B×nh” trong khu«n khæ mét b¶n luËn v¨n tèt nghiÖp Cao häc t¹i tr­êng ®¹i häc L©m nghiÖp. 5 Ch­¬ng 2 Tæng quan vÊn ®Ò nghiªn cøu 2. Trªn thÕ giíi NhËn thøc ®­îc tÇm quan träng cña LSNG, héi nghÞ M«i tr­êng vµ ph¸t triÓn cña liªn hîp quèc (UNCED), häp t¹i Rio de Janero n¨m 1992, ®· th«ng qua ch­¬ng tr×nh nghÞ sù vµ c¸c nguyªn t¾c vÒ rõng, ®· x¸c ®Þnh LSNG lµ mét ®èi t­îng quan träng, mét nguån lîi m«i tr­êng cho ph¸t triÓn l©m nghiÖp bÒn v÷ng cÇn ®­îc chó träng h¬n n÷a. Tõ ®ã ®Õn nay, viÖc ph¸t triÓn LSNG ®­îc c¸c nhµ khoa häc bµn luËn s«i næi, c¶ trong lÜnh vùc nghiªn cøu lý luËn lÉn thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Tõ viÖc ph©n tÝch vµ tæng luËn c¸c quan ®iÓm, quan niÖm cña hµng lo¹t t¸c gi¶ trªn thÕ giíi vÒ LSNG. §Ò tµi ®· h×nh thµnh nhËn thøc vÒ LSNG nh­ sau: - ThuËt ng÷ vÒ l©m s¶n ngoµi gç lµ mét thuËt ng÷ cã tÝnh khoa häc cao, cã triÓn väng ®­îc sö dông thèng nhÊt vµ phï hîp víi c¸c yÕu tè cã thÓ l­îng ho¸ trong viÖc x¸c ®Þnh c¸c s¶n phÈm kh¸c gç cña rõng (forest products other than wood). LSNG (NWFPs) bao gåm tÊt c¶ c¸c s¶n phÈm cã nguån gèc sinh häc vµ c¸c dÞch vô thu ®­îc tõ rõng hoÆc tõ bÊt kú vïng ®Êt nµo cã kiÓu sö dông ®Êt t­¬ng tù, lo¹i trõ gç ë tÊt c¶ c¸c h×nh th¸i cña nã. Tuy cã sù kh¸c biÖt gi÷a hai thuËt ng÷ sö dông trong tiÕng Anh lµ Non-timber forest products (NTFPs) vµ Non-wood forest products (NWFPs) song c¶ hai thuËt ng÷ nµy ®Òu ®­îc hiÓu b»ng tiÕng viÖt lµ LSNG.

Tuy nhiªn, nÕu hiÓu mét c¸ch chÝnh x¸c h¬n th× NTFPs lµ nh»m chØ c¸c l©m s¶n ngoµi gç lín (Timber-gç lín), cßn NWFPs nh»m chØ c¸c loµi l©m s¶n ngoµi gç nãi chung. V× 6 vËy, mét sè lo¹i s¶n phÈm nh­ gç nhá, gç cñi, ngän c©y. cã thÓ xÕp vµo NTFPs, nh­ng kh«ng thÓ xem chóng lµ NWFPs, nh­ ®Þnh nghÜa trªn ®· nªu. - Trong thùc tÕ, cã nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cïng lo¹i víi LSNG ®­îc s¶n xuÊt trªn ®Êt kh«ng cã rõng (nh­ nÊm, méc nhÜ, m¨ng, qu¶ tr¸m, h¹t giæi, th¶o d­îc,v.) nh­ng chóng kh«ng ph¶i lµ LSNG bëi v×: c¸c l©m s¶n bao gåm nh÷ng s¶n phÈm cã nguån gèc sinh häc tõ rõng hoÆc tõ mét hÖ thèng sö dông ®Êt t­¬ng tù rõng theo ®Þnh h­íng l©m nghiÖp.

Khi ph©n tÝch vÒ sù cÇn thiÕt ph¸t triÓn LSNG, c¸c nghiªn cøu chØ ra r»ng: - HÖ sinh th¸i rõng Èm nhiÖt ®íi lµ mét hÖ thèng rõng hoµn h¶o vµ ®Çy ®ñ, víi khu hÖ ®éng thùc vËt phong phó vµ ®a d¹ng vµo bËc nhÊt trªn hµnh tinh, lµm cho c¸c nhµ khoa häc ph¶i s÷ng sê vµ ngì ngµng. §óng nh­ Van Stennis (1995) ®· viÕt ’’D­íi con m¾t cña c¸c nhµ thùc vËt hoc «n ®íi, nh÷ng c©y cá ë miÒn nhiÖt ®íi ®­îc xem nh­ mét k× quan, nh÷ng qu¸i dÞ, nh÷ng sinh vËt sai quy c¸ch; mµ lÏ ra ph¶i xem chóng nh­ nh÷ng sinh vËt b×nh th­êng, ®¹i diÖn cho bé phËn to lín cña thÕ giíi thùc vËt trªn tr¸i ®Êt. V× v©y, viÖc t©n dông triÖt ®Ó mäi tiÒm n¨ng cña rõng nhiÖt ®íi Èm ®Ó kinh doanh toµn diÖn, lîi dông tæng hîp. - Gi¸ trÞ kinh tÕ-x· héi cña LSNG thÓ hiÖn ë nhiÒu khÝa c¹nh kh¸c nhau, tõ cung cÊp l­¬ng thùc, thùc phÈm, vËt liÖu x©y dùng, nguyªn liÖu lµm thñ c«ng mü nghÖ, d­îc phÈm, ®Õn gi¶i quyÕt c«ng ¨n, viÖc lµm, ph¸t triÓn ngµnh nghÒ, b¶o tån vµ ph¸t huy kiÕn thøc b¶n ®Þa, t«n t¹o nÐt ®Ñp v¨n ho¸, xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, n©ng cao ®êi sèng nhiÒu mÆt cho ng­êi d©n, ®Æc biÖt lµ d©n nghÌo (FAO,1994; Sharma,1995).