Luận văn thạc sĩ ueh nghiên cứu vấn đề phát hành bổ sung của công ty cổ phần niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán tphcm

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh nghiên cứu vấn đề phát hành bổ sung của công ty cổ phần niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Đỗ Thị Minh Tâm
• Người hướng dẫn: Ts. Bùi Hữu Phước
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế TP.HCM
• Chuyên ngành: Kinh tế - Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên cứu vấn đề phát hành bổ sung của công ty cổ phần niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán TP Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
• 1.1. Công ty cổ phần và việc huy động vốn của công ty cổ phần
• 1.1.1. Định nghĩa công ty cổ phần
• 1.1.2. Vốn của công ty cổ phần và các phương thức huy động vốn
• 1.2. Cấu trúc vốn của công ty cổ phần
• 1.2.1. Khái niệm cấu trúc vốn của công ty cổ phần
• 1.2.2. Lý thuyết về cấu trúc vốn tối ưu của công ty cổ phần
• 1.2.3. Phương pháp xác định cấu trúc vốn tối ưu thông qua phân tích EBIT-EPS
• 1.3. Khái quát về phát hành thêm cổ phiếu tăng vốn của công ty cổ phần
• 1.3.1. Sự cần thiết
• 1.3.2. Phương thức phát hành
• 1.4. Kinh nghiệm phát hành thêm cổ phiếu ở một số nước trên thế giới làm bài học cho Việt Nam
• 1.4.1. Kinh nghiệm phát hành thêm cổ phiếu ở các nước
• 1.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.5. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU CỦA CTCP NIÊM YẾT TRÊN SỞ GIAO DỊCH CHỨNG KHOÁN TP HCM
• 2.1. Thị trường chứng khoán Việt Nam và việc huy động vốn qua phát hành thêm của CTCP niêm yết trên SGDCK Tp
• 2.1.1. Quá trình hình thành phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam
• 2.1.2. Hoạt động huy động vốn qua phát hành thêm của công ty cổ phần niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Tp Hồ Chí Minh
• 2.1.3. Các phương thức huy động vốn qua phát hành thêm của công ty cổ phần niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Tp Hồ Chí Minh
• 2.1.4. Khung pháp lý điều chỉnh hoạt động phát hành thêm của công ty cổ phần niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Tp Hồ Chí Minh
• 2.2. Hoạt động phát hành thêm của CTCP niêm yết trên SGDCK Tp HCM thời gian qua
• 2.2.1. Giai đoạn khởi đầu
• 2.2.2. Giai đoạn bùng nổ
• 2.2.3. Những thành quả đạt được và các hạn chế còn tồn tại
• 2.2.3.1. Những thành quả đạt được
• 2.2.3.2. Những vấn đề còn tồn tại làm hạn chế kết quả quá trình phát hành thêm
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO KẾT QUẢ PHÁT HÀNH BỔ SUNG CỦA CTCP NIÊM YẾT TRÊN SGDCK TP HCM
• 3.1. Định hướng hoạt động phát hành thêm cổ phiếu của doanh nghiệp Việt Nam trong thời gian tới
• 3.1.1. Chiến lược phát triển thị trường vốn đến năm 2010 và tầm nhìn đến năm 2020
• 3.1.2. Định hướng phát triển TTCK Việt Nam đến năm 2020 và hoạt động phát hành thêm của công ty cổ phần niêm yết trong giai đoạn kinh tế hội nhập
• 3.2. Giải pháp từ phía doanh nghiệp niêm yết
• 3.2.1. Giải pháp từ Ban điều hành doanh nghiệp
• 3.2.2. Giải pháp từ cổ đông công ty
• 3.2.3. Giải pháp từ phía công ty tư vấn
• 3.2.3.1. Trong hoạt động tư vấn phương án phát hành
• 3.2.3.2. Trong hoạt động tư vấn thủ tục phát hành
• 3.2.3.3. Trong hoạt động bảo lãnh phát hành
• 3.3. Giải pháp từ phía cơ quan quản lý
• 3.3.1. Giải pháp từ phía UBCKNN
• 3.3.2. Giải pháp từ phía SGDCK Tp HCM
• 3.3.3. Giải pháp từ phía TTLKCK
• 3.3.4. Giải pháp từ các cơ quan quản lý khác có liên quan
• 3.4. Giải pháp từ công ty kiểm toán, công ty định giá và các thành viên tham gia thị trường
• 3.4.1. Giải pháp từ công ty kiểm toán
• 3.4.2. Giải pháp từ công ty định giá
• 3.4.3. Giải pháp từ các thành viên khác tham gia, hỗ trợ thị trường
• 3.5. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát hành bổ sung cổ phiếu tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP

Phát hành bổ sung cổ phiếu là một trong những phương thức huy động vốn quan trọng của các công ty cổ phần niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM. Hoạt động này không chỉ giúp tăng vốn mà còn tạo điều kiện cho các công ty mở rộng quy mô và nâng cao khả năng cạnh tranh. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể, và việc phát hành cổ phiếu bổ sung đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của phát hành cổ phiếu bổ sung

Phát hành cổ phiếu bổ sung là việc công ty phát hành thêm cổ phiếu mới để tăng vốn điều lệ. Điều này giúp công ty có thêm nguồn lực tài chính để đầu tư vào các dự án mới, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường.

1.2. Lịch sử phát triển của thị trường chứng khoán TP.HCM

Thị trường chứng khoán TP.HCM được thành lập vào năm 2000, đánh dấu bước ngoặt trong việc huy động vốn cho các doanh nghiệp. Qua các năm, thị trường đã chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ với nhiều công ty niêm yết tham gia phát hành cổ phiếu bổ sung.

II. Những thách thức trong việc phát hành cổ phiếu bổ sung

Mặc dù phát hành cổ phiếu bổ sung mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Các công ty niêm yết phải đối mặt với áp lực từ thị trường, sự cạnh tranh gay gắt và các quy định pháp lý phức tạp. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến quyết định phát hành cổ phiếu và kết quả huy động vốn.

2.1. Áp lực từ thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán có thể biến động mạnh, ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và tâm lý nhà đầu tư. Điều này có thể làm giảm khả năng thành công của đợt phát hành cổ phiếu bổ sung.

2.2. Quy định pháp lý và thủ tục phức tạp

Các quy định về phát hành cổ phiếu bổ sung thường rất nghiêm ngặt. Công ty cần tuân thủ các quy trình phê duyệt từ cơ quan quản lý, điều này có thể kéo dài thời gian và làm tăng chi phí.

III. Phương pháp phát hành cổ phiếu bổ sung hiệu quả

Để tối ưu hóa kết quả phát hành cổ phiếu bổ sung, các công ty cần áp dụng những phương pháp hiệu quả. Việc lựa chọn thời điểm phát hành, hình thức phát hành và chiến lược truyền thông là rất quan trọng để thu hút nhà đầu tư.

3.1. Lựa chọn thời điểm phát hành

Thời điểm phát hành cổ phiếu cần được lựa chọn kỹ lưỡng, dựa trên tình hình thị trường và nhu cầu vốn của công ty. Việc phát hành vào thời điểm thị trường thuận lợi có thể giúp tăng khả năng thành công.

3.2. Chiến lược truyền thông hiệu quả

Công ty cần xây dựng một chiến lược truyền thông rõ ràng để thông báo về đợt phát hành cổ phiếu. Việc cung cấp thông tin minh bạch và kịp thời sẽ giúp tăng cường niềm tin của nhà đầu tư.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát hành cổ phiếu bổ sung cho thấy rằng các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM đã đạt được nhiều thành công trong việc huy động vốn. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần cải thiện để tối ưu hóa quy trình này.

4.1. Kết quả đạt được từ phát hành cổ phiếu bổ sung

Nhiều công ty đã thành công trong việc huy động vốn qua phát hành cổ phiếu bổ sung, giúp tăng trưởng doanh thu và mở rộng quy mô hoạt động. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của phương thức huy động vốn này.

4.2. Những hạn chế còn tồn tại

Mặc dù có nhiều thành công, nhưng vẫn tồn tại những hạn chế như chi phí phát hành cao và sự thiếu minh bạch trong thông tin. Các công ty cần khắc phục những vấn đề này để nâng cao hiệu quả phát hành.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phát hành cổ phiếu bổ sung

Phát hành cổ phiếu bổ sung sẽ tiếp tục là một kênh huy động vốn quan trọng cho các công ty niêm yết tại Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM. Với sự phát triển của thị trường chứng khoán, các công ty cần nắm bắt cơ hội để tối ưu hóa quy trình phát hành và nâng cao khả năng cạnh tranh.

5.1. Triển vọng phát triển của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang trên đà phát triển, tạo điều kiện thuận lợi cho các công ty niêm yết trong việc huy động vốn. Sự gia tăng niềm tin của nhà đầu tư sẽ thúc đẩy hoạt động phát hành cổ phiếu.

5.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phát hành

Các công ty cần cải thiện quy trình phát hành, tăng cường minh bạch thông tin và xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả để thu hút nhà đầu tư. Điều này sẽ giúp tối ưu hóa kết quả phát hành cổ phiếu bổ sung.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức đi vào hoạt động từ tháng 7 năm 2000, mở ra bước ngoặt chiến lược trong việc hình thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế. Đến năm 2008, quy mô vốn hóa tại Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh đã vượt mức 350.000 tỷ đồng, tương đương gần 30% GDP cả nước, quy tụ hơn 200 doanh nghiệp niêm yết và hơn 600.000 tài khoản nhà đầu tư. Trước khi thị trường vốn hình thành, các doanh nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào nguồn tín dụng ngân hàng với nhiều rào cản như định giá tài sản khắt khe, trần hạn mức vay và áp lực chi phí lãi vay cố định. Hoạt động phát hành thêm cổ phiếu ra đời đã giải quyết triệt để bài toán này, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp cổ phần chủ động tái cấu trúc tài chính và tài trợ kịp thời cho các dự án mở rộng sản xuất kinh doanh.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là hệ thống hóa cơ sở lý luận về cấu trúc vốn, phân tích thực trạng huy động vốn qua các đợt phát hành bổ sung của các công ty niêm yết trên sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn từ tháng 3 năm 2002 đến tháng 10 năm 2009. Thông qua khảo sát hơn 300 đợt phát hành của 120 doanh nghiệp niêm yết, công trình đánh giá toàn diện các thành quả, chỉ rõ những bất cập về hiện tượng pha loãng giá, chất lượng tư vấn và cơ chế giám sát sử dụng vốn. Kết quả nghiên cứu đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập giải pháp gia tăng hiệu quả huy động vốn, ghi nhận tổng giá trị cổ phần phát hành đạt hơn 21.000 tỷ đồng và mang lại hơn 18.000 tỷ đồng thặng dư vốn, tạo động lực thúc đẩy thị trường chứng khoán phát triển minh bạch và bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết cấu trúc vốn hiện đại của Modigliani và Miller có điều chỉnh thuế thu nhập doanh nghiệp và chi phí kiệt giá tài chính, kết hợp cùng Lý thuyết trật tự phân hạng của Stewart Myers và Nicolas Majluf. Các lý thuyết này chỉ rõ rằng doanh nghiệp luôn ưu tiên sử dụng nguồn vốn nội bộ trước tiên, tiếp đến là phát hành nợ vay để tận dụng lá chắn thuế, và cuối cùng mới lựa chọn phát hành thêm cổ phiếu khi nhu cầu vốn vượt quá khả năng tài trợ an toàn của nợ.

Mô hình phân tích điểm hòa vốn giữa lợi nhuận trước lãi vay và thuế cùng thu nhập trên mỗi cổ phần được áp dụng làm công cụ định lượng cốt lõi. Mô hình này giúp xác định ngưỡng lợi nhuận kinh doanh mà tại đó phương án phát hành thêm cổ phần mang lại giá trị gia tăng tối ưu hơn so với phương án vay nợ tài chính. Các khái niệm học thuật then chốt xuyên suốt đề tài bao gồm:

• Cấu trúc vốn tối ưu: Tỷ lệ kết hợp hoàn hảo giữa nợ và vốn chủ sở hữu nhằm tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn bình quân và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.
• Hiệu ứng pha loãng cổ phiếu: Sự sụt giảm tỷ lệ sở hữu, thu nhập trên mỗi cổ phần và giá thị trường khi khối lượng cổ phiếu lưu hành gia tăng đột biến.
• Giá tham chiếu ngày giao dịch không hưởng quyền: Mức giá kỹ thuật được điều chỉnh trên sàn giao dịch dựa trên tỷ lệ phát hành thêm và mức giá chào bán ưu đãi.
• Thặng dư vốn cổ phần: Phần chênh lệch thặng dư thu về khi giá bán phát hành thực tế cao hơn mệnh giá quy định 10.000 đồng của cổ phần.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp các kỹ thuật thống kê mô tả, phân tích định lượng dòng tiền, quy nạp và so sánh lịch sử. Dữ liệu thứ cấp được thu thập toàn diện từ cơ sở dữ liệu của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Lưu ký Chứng khoán và báo cáo tài chính kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết trong suốt timeline từ năm 2002 đến tháng 10 năm 2009.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 120 công ty cổ phần niêm yết trên sàn Thành phố Hồ Chí Minh có triển khai tối thiểu một đợt phát hành bổ sung trong giai đoạn khảo sát. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được lựa chọn nhằm đảm bảo tính bao quát, chuẩn mực và phản ánh chính xác 100% các biến động thực tế của thị trường giao dịch tập trung, đồng thời loại trừ các doanh nghiệp chưa niêm yết trên thị trường phi tập trung do thiếu tính kiểm chứng thông tin. Việc sử dụng phương pháp phân tích so sánh đa chiều giữa các phương thức phát hành giúp định lượng chính xác hiệu quả tạo thặng dư vốn và đánh giá tác động của khung pháp lý đối với từng giai đoạn phát triển thị trường.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích dữ liệu thực nghiệm giai đoạn 2002 - 2009 mang lại bốn phát hiện trọng tâm:

• Tăng trưởng vượt bậc về quy mô huy động vốn: Giai đoạn khởi đầu 2002 - 2005 chỉ có 12 doanh nghiệp thực hiện 20 đợt phát hành với tổng giá trị theo mệnh giá đạt hơn 340 tỷ đồng. Sang giai đoạn 2006 - 2009, quy mô bùng nổ lên hơn 290 đợt phát hành của hơn 100 doanh nghiệp, huy động trên 20.000 tỷ đồng mệnh giá, tăng gấp hơn 50 lần so với giai đoạn trước.
• Sự chuyển dịch rõ nét trong cơ cấu phương thức phát hành: Trong 3 năm đầu 2002 - 2004, phương thức phát hành cổ phiếu thưởng và trả cổ tức bằng cổ phiếu chiếm tỷ trọng áp đảo trên 65% tổng khối lượng phát hành. Đến giai đoạn 2006 - 2009, cơ cấu trở nên cân bằng và thực chất hơn khi phát hành quyền mua thu tiền chiếm 46%, phát hành cổ phiếu thưởng và cổ tức chiếm 46%, phát hành riêng lẻ cho đối tác chiến lược chiếm 6% và chương trình cổ phiếu ưu đãi cho người lao động chiếm 2%.
• Nguồn thặng dư vốn tạo lập khổng lồ: Các đợt phát hành có thu tiền trong giai đoạn 2006 - 2009 đã mang lại giá trị thặng dư vốn vượt mức 18.000 tỷ đồng, tương đương 85% tổng giá trị cổ phần phát hành thêm và chiếm khoảng 20% tổng giá trị vốn hóa niêm yết toàn sàn.
• Nghịch lý biến động giá ngày giao dịch không hưởng quyền: Khác biệt với quy luật tài chính quốc tế khi thị giá thường giảm tương ứng tỷ lệ pha loãng, thị trường ghi nhận nhiều cổ phiếu tiếp tục tăng trần mạnh mẽ ngay sau ngày chốt quyền trong các giai đoạn thị trường tăng nóng, phản ánh tâm lý đầu cơ ngắn hạn của nhà đầu tư cá nhân.

Thảo luận kết quả

Diễn biến thực tế cho thấy tỷ trọng phát hành cổ phiếu thưởng và trả cổ tức bằng cổ phiếu tăng vọt lên trên 70% vào năm 2008. Nguyên nhân xuất phát từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu khiến mặt bằng lãi suất vay tăng cao và thanh khoản tiền mặt cạn kiệt, buộc các hội đồng quản trị phải giữ lại lợi nhuận để bổ sung vốn lưu động thay vì chi trả cổ tức tiền mặt.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua đồ thị biến thiên tương quan và biểu đồ cơ cấu hình tròn. Biểu đồ cột kép so sánh giá trị phát hành theo mệnh giá 21.000 tỷ đồng và thặng dư vốn 18.000 tỷ đồng làm nổi bật sự đóng góp của thị trường vốn đối với việc gia tăng năng lực tài chính doanh nghiệp. Khi đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế:

• Thị trường Trung Quốc áp dụng Hội đồng thẩm định phát hành độc lập thuộc cơ quan giám sát và bắt buộc doanh nghiệp sử dụng vốn đúng 100% mục tiêu ghi trong bản cáo bạch.
• Thị trường Nhật Bản theo Luật Chứng khoán 1998 quy định khung xử phạt nghiêm khắc lên tới 3 năm tù giam hoặc phạt tiền 500 triệu Yên đối với các hành vi công bố thông tin sai lệch.
• Thị trường Đài Loan yêu cầu kiểm soát dòng tiền và trích lập quỹ dự trữ đặc biệt trước khi chia tách cổ phần.

Thực trạng tại Việt Nam còn tồn tại kẽ hở lớn khi chưa có chế tài hậu kiểm dòng tiền sau phát hành, dẫn đến tình trạng doanh nghiệp thay đổi mục đích sử dụng vốn tùy tiện mà không thông qua Đại hội đồng cổ đông.

Đề xuất và khuyến nghị

Để nâng cao hiệu quả hoạt động phát hành bổ sung và bảo vệ lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư, hệ thống giải pháp 4 trụ cột được đề xuất triển khai cụ thể:

• Nhóm giải pháp dành cho Doanh nghiệp niêm yết: Ban điều hành và Hội đồng quản trị phải chuẩn hóa quy trình lập dự án đầu tư khả thi, ứng dụng mô hình định lượng xác định điểm hòa vốn tài chính trước khi chọn phương thức phát hành. Thiết lập mục tiêu giải ngân đúng tiến độ tối thiểu 90% số vốn huy động trong thời hạn từ 12 đến 18 tháng sau đợt phát hành, đồng thời công khai báo cáo sử dụng vốn định kỳ.
• Nhóm giải pháp dành cho Công ty chứng khoán và Tổ chức tư vấn: Nâng cao năng lực thẩm định giá phát hành dựa trên dòng tiền chiết khấu thay vì chỉ dựa vào giá thị trường ngắn hạn. Các công ty chứng khoán cần mở rộng nghiệp vụ bảo lãnh phát hành cam kết chắc chắn, hướng tới mục tiêu bảo lãnh tối thiểu 50% tổng giá trị các đợt chào bán lớn trong lộ trình đến năm 2012.
• Nhóm giải pháp dành cho Cơ quan quản lý nhà nước: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán cần ban hành quy chế hậu kiểm bắt buộc, yêu cầu doanh nghiệp nộp báo cáo kiểm toán tiến độ sử dụng vốn 6 tháng một lần. Rút ngắn thời gian xét duyệt hồ sơ đăng ký xuống dưới 30 ngày làm việc để tránh rủi ro biến động thị trường, đồng thời nâng mức xử phạt vi phạm hành chính lên gấp 3 đến 5 lần đối với các hành vi trục lợi phát hành riêng lẻ trong giai đoạn 2010 - 2015.
• Nhóm giải pháp dành cho Tổ chức kiểm toán và Định giá độc lập: Nâng cao trách nhiệm liên đới của kiểm toán viên độc lập trong việc xác thực năng lực tài chính của cổ đông chiến lược, đảm bảo 100% hồ sơ phát hành có báo cáo đánh giá rủi ro pha loãng minh bạch trước khi trình Đại hội đồng cổ đông phê duyệt.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao, đặc biệt hữu ích cho 4 nhóm đối tượng:

• Ban lãnh đạo, Giám đốc Tài chính và Kế toán trưởng doanh nghiệp: Tài liệu cung cấp phương pháp lựa chọn cơ cấu vốn tối ưu, kỹ thuật xác định giá phát hành quyền mua và cách thức quản trị rủi ro pha loãng giá trị doanh nghiệp.
• Chuyên viên tư vấn tài chính doanh nghiệp và Khối ngân hàng đầu tư: Nắm vững quy trình thiết kế hồ sơ phát hành đa phương thức, kết hợp hài hòa giữa phát hành quyền mua, cổ phiếu thưởng và chương trình cổ phiếu ưu đãi cho người lao động nhằm đạt tỷ lệ chào bán thành công cao nhất.
• Nhà đầu tư cá nhân và Quỹ đầu tư chuyên nghiệp: Giúp hiểu rõ công thức điều chỉnh giá kỹ thuật ngày không hưởng quyền, nhận diện các dấu hiệu chuyển dịch dòng vốn và đánh giá tính khả thi của các đợt tăng vốn điều lệ.
• Cơ quan quản lý thị trường, Giảng viên và Học viên cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Nguồn tư liệu thực chứng chuẩn xác với chuỗi dữ liệu hơn 300 đợt phát hành trong 8 năm, phục vụ hiệu quả cho công tác hoạch định chính sách quản lý thị trường chứng khoán và nghiên cứu chuyên sâu.

Câu hỏi thường gặp

Phát hành cổ phiếu trả cổ tức khác gì so với phát hành quyền mua cổ phiếu có thu tiền?

Phát hành cổ phiếu trả cổ tức chỉ là nghiệp vụ tái cơ cấu nội bộ nguồn vốn chủ sở hữu, chuyển lợi nhuận giữ lại sang vốn điều lệ mà không tạo ra dòng tiền mới. Ngược lại, phát hành quyền mua cổ phiếu yêu cầu cổ đông nộp thêm tiền mặt theo giá ưu đãi, giúp doanh nghiệp huy động nguồn vốn thực tế khổng lồ như con số hơn 18.000 tỷ đồng thặng dư thu được giai đoạn 2006 - 2009.

Tại sao giá cổ phiếu trên sàn giao dịch phải điều chỉnh giảm vào ngày giao dịch không hưởng quyền?

Khi doanh nghiệp phát hành thêm cổ phần, số lượng cổ phiếu lưu hành tăng lên trong khi tài sản ròng tức thời chưa thay đổi. Việc điều chỉnh giá tham chiếu theo công thức bình quân gia quyền tại ngày không hưởng quyền nhằm giữ nguyên giá trị vốn hóa thị trường, loại trừ hiện tượng tăng giảm tài sản ảo. Ví dụ năm 2002, cổ phiếu Hapaco đã điều chỉnh giá kỹ thuật từ 50.000 đồng khi phát hành tỷ lệ 2:1 với giá chào bán 32.000 đồng.

Tỷ lệ phát hành cổ phiếu ưu đãi cho người lao động được quy định ở mức nào để tránh rủi ro?

Các quy định và thông lệ quản trị thị trường giới hạn tỷ lệ phát hành ưu đãi cho cán bộ công nhân viên không vượt quá mức 5% tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành. Tỷ trọng thực tế trên sàn giai đoạn khảo sát duy trì ổn định ở mức 1% đến 3%, vừa đủ để tạo động lực gắn kết nhân sự chủ chốt mà không gây loãng giá quá mức làm tổn hại quyền lợi của cổ đông đại chúng.

Doanh nghiệp nên ưu tiên vay nợ ngân hàng hay phát hành thêm cổ phiếu khi cần vốn mở rộng?

Theo Lý thuyết trật tự phân hạng và mô hình hòa vốn lợi nhuận trước lãi vay và thuế, doanh nghiệp nên ưu tiên vay nợ khi đòn bẩy tài chính còn an toàn để hưởng lợi từ lá chắn thuế. Doanh nghiệp chỉ nên phát hành thêm cổ phiếu khi tỷ lệ nợ chạm ngưỡng rủi ro hoặc khi quy mô vốn đầu tư vượt quá hạn mức cấp tín dụng an toàn của hệ thống ngân hàng thương mại.

Bài học pháp lý quốc tế nào có giá trị ứng dụng cao nhất cho thị trường chứng khoán Việt Nam?

Bài học quan trọng nhất từ thị trường Nhật Bản và Trung Quốc là cơ chế giám sát mục đích giải ngân vốn sau phát hành gắn với chế tài hình sự và mức phạt tài chính lên tới 500 triệu Yên. Việt Nam cần luật hóa quy định bắt buộc doanh nghiệp công bố báo cáo kiểm toán độc lập về tiến độ sử dụng vốn huy động trước khi được phép nộp hồ sơ cho đợt phát hành tiếp theo.

Kết luận

• Luận văn đã chứng minh vai trò huyết mạch của kênh phát hành bổ sung trên sàn giao dịch chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh, huy động thành công hơn 21.000 tỷ đồng vốn cổ phần và hơn 18.000 tỷ đồng thặng dư qua hơn 300 đợt phát hành từ năm 2002 đến năm 2009.
• Phân tích chi tiết sự dịch chuyển chiến lược từ phương thức phát hành cổ phiếu thưởng thụ động chiếm trên 65% giai đoạn 2002 - 2004 sang các phương thức chủ động thu tiền với tỷ trọng quyền mua đạt 46% và phát hành riêng lẻ đạt 6% giai đoạn 2006 - 2009.
• Ứng dụng thành công mô hình hòa vốn điểm lợi nhuận trước lãi vay và thuế cùng khung lý thuyết cấu trúc vốn chuẩn mực, cung cấp công cụ định lượng khoa học cho các doanh nghiệp niêm yết trong việc hoạch định chính sách huy động vốn.
• Nhận diện toàn diện các rủi ro cấu trúc như tình trạng pha loãng giá, bất cân xứng thông tin và việc buông lỏng kiểm soát mục đích sử dụng vốn sau phát hành.
• Xác lập hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn liền với tiến trình nâng cấp hệ thống giao dịch đạt tốc độ xử lý 50 - 70 lệnh mỗi giây và định hướng phát triển thị trường vốn Việt Nam giai đoạn 2010 - 2020.

Công trình đóng góp một hệ thống dữ liệu thực nghiệm giá trị và khung giải pháp thiết thực cho sự phát triển của thị trường tài chính Việt Nam. Để khai thác tối đa nguồn lực xã hội phục vụ tăng trưởng kinh tế, các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp thực thi ngay các chuẩn mực công bố thông tin minh bạch, chuyên nghiệp hóa hoạt động bảo lãnh phát hành và tăng cường giám sát sử dụng vốn vì sự phát triển bền vững của thị trường chứng khoán.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu  Chƣơng 1: Khái quát về phát hành thêm cổ phiếu trên thị trƣờng chứng khoán 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail]  Chƣơng 2: Thực trạng phát hành thêm cổ phiếu của doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Tp HCM  Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao kết quả hoạt động phát hành bổ sung của CTCP niêm yết trên Sở giao dịch Chứng khoán Tp HCM  Kết luận 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG I: KHÁI QUÁT VỀ PHÁT HÀNH THÊM CỔ PHIẾU TRÊN THỊ TRƢỜNG CHỨNG KHOÁN 1.1 Công ty cổ phần và việc huy động vốn của công ty cổ phần 1.1 Định nghĩa công ty cổ phần Công ty cổ phần là một dạng pháp nhân có trách nhiệm hữu hạn, đƣợc thành lập và tồn tại độc lập đối với những chủ thể sở hữu nó. Định nghĩa công ty cổ phần quy định tại Điều 77, Chƣơng IV, Luật Doanh Nghiệp Số 60/2005/QH11 ngày 29/11/2005 nhƣ sau: „„1. Công ty cổ phần là doanh nghiệp, trong đó: a) Vốn điều lệ đƣợc chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần; b) Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lƣợng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lƣợng tối đa; c) Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp; d) Cổ đông có quyền tự do chuyển nhƣợng cổ phần của mình cho ngƣời khác, trừ trƣờng hợp quy định tại khoản 3 Điều 81 và khoản 5 Điều 84 của Luật này. Công ty cổ phần có tƣ cách pháp nhân kể từ ngày đƣợc cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh.

Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán các loại để huy động vốn.2 Vốn của công ty cổ phần và các phƣơng thức huy động vốn Vốn của doanh nghiệp nói chung là giá trị đƣợc tính bằng tiền của những tài sản thuộc quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp của doanh nghiệp, đƣợc doanh nghiệp sử dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh. Có thể nói vốn là nhân tố cơ bản không thể thiếu của tất cả các doanh nghiệp. Cũng nhƣ các chủ thể kinh doanh khác, để tiến hành hoạt động kinh doanh của mình, công ty cổ phần phải có vốn. Là loại hình công ty đối vốn điển hình nên vấn đề vốn của công ty cổ phần hết sức phức tạp.

Vốn của công ty cổ phần có thể đƣợc tiếp cận dƣới nhiều góc độ, dựa trên những tiêu chí khác nhau. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Căn cứ vào nguồn gốc hình thành vốn, vốn của công ty cổ phần đƣợc chia thành: vốn chủ sở hữu (vốn tự có) và vốn tín dụng (vốn vay) đƣợc hiểu nhƣ sau :  Vốn chủ sở hữu: là nguồn vốn thuộc sở hữu của công ty, đƣợc hình thành từ nguồn đóng góp của cổ đông và vốn do công ty cổ phần tự bổ sung từ lợi nhuận của công ty.  Vốn tín dụng: là nguồn vốn hình thành từ việc đi vay dƣới các hình thức khác nhau: vay ngân hàng, vay của các tổ chức, cá nhân khác hoặc vay bằng cách phát hành trái phiếu…. Điều quan trọng là công ty cổ phần cần có một tỉ lệ vốn vay trên vốn cổ phần hợp lí để phản ánh thế mạnh tài chính của công ty, vừa tạo niềm tin cho các đối tác của mình.

Công ty cổ phần huy động vốn bằng hình thức phát hành cổ phiếu thì nguồn vốn huy động đó không cấu thành một khoản nợ, do đó công ty không có gánh nặng hoàn trả cũng nhƣ giảm đƣợc áp lực về cân đối thanh khoản. Nếu công ty sử dụng các phƣơng thức khác nhƣ phát hành trái phiếu công ty, vay nợ từ các tổ chức tín dụng. thì vấn đề trả nợ đúng hạn có thể gây khó khăn, cản trở hoạt động kinh doanh, làm mất tính linh hoạt khi đƣa ra các quyết định, đôi khi mất đi một số cơ hội phát triển của công ty. Mỗi phƣơng thức huy động vốn đều có những ƣu nhƣợc điểm riêng, do đó nhà quản lý cần phải cân nhắc, lựa chọn tùy vào từng thời điểm và dựa trên những đặc thù riêng cũng nhƣ chiến lƣợc kinh doanh của công ty để quyết định phƣơng thức tăng vốn thích hợp.2 Cấu trúc vốn của công ty cổ phần 1.1 Khái niệm cấu trúc vốn của công ty cổ phần Cấu trúc vốn đƣợc định nghĩa là sự kết hợp của nợ ngắn hạn thƣờng xuyên, nợ dài hạn, cổ phần ƣu đãi và cổ phần thƣờng đƣợc sử dụng để tài trợ cho quyết định đầu tƣ của doanh nghiệp.

13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo lý thuyết của MM, giá trị của doanh nghiệp độc lập với cấu trúc vốn nếu có các thị trƣờng vốn hoàn hảo và không có thuế thu nhập doanh nghiệp. Với sự hiện diện của thuế thu nhập doanh nghiệp, chi phí phá sản và chi phí đại diện, có thể có một cấu trúc vốn tối ƣu bao gồm cả nợ và vốn cổ phần thƣờng 1.2 Lý thuyết về cấu trúc vốn tối ƣu của công ty cổ phần Cấu trúc vốn thể hiện cách thức doanh nghiệp tìm kiếm nguồn tài chính thông qua các phƣơng án kết hợp giữa bán cổ phần, quyền chọn mua cổ phần, phát hành trái phiếu và đi vay. Cấu trúc vốn tối ƣu là cấu trúc vốn mà tại đó doanh nghiệp có thể đạt đƣợc khả năng tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn, tối thiểu hóa rủi ro và tối đa hóa giá trị doanh nghiệp. Khi chi phí sử dụng vốn bình quân đƣợc tối thiểu hóa, tổng giá trị các chứng khoán của doanh nghiệp sẽ đƣợc tối đa hóa, làm cơ sở gia tăng thị giá cổ phiếu trên thị trƣờng chứng khoán.

Cấu trúc vốn tối ƣu liên quan tới việc đánh đổi giữa chi phí và lợi ích của doanh nghiệp. Tài trợ bằng vốn vay nợ tạo ra “lá chắn thuế” cho doanh nghiệp, đồng thời giảm mức độ phân tán các quyết định quản lý (đặc biệt với số lƣợng hạn chế cơ hội kinh doanh và đầu tƣ). Gánh nặng nợ, mặt khác, tạo áp lực với doanh nghiệp. Chi phí vay nợ có tác động đáng kể tới vận hành kinh doanh, thậm chí, dẫn tới đóng cửa doanh nghiệp.

Tài trợ từ vốn góp cổ phần không tạo ra chi phí sử dụng vốn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, các cổ đông có thể can thiệp vào hoạt động điều hành doanh nghiệp. Kỳ vọng cao vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của các nhà đầu tƣ cũng tạo sức ép đáng kể cho đội ngũ quản lý. Để đạt đƣợc cấu trúc vốn tối ƣu thì cấu trúc vốn khi sử dụng nợ để tài trợ cần đáp ứng đƣợc 3 mục đích cho nhà đầu tƣ là: tối đa hóa EPS, tối thiểu hóa rủi ro và tối thiểu hóa chi phí sử dụng vốn.

Một công ty có thể có một cấu trúc vốn tối ƣu bằng cách sử dụng đòn bẩy tài chính phù hợp. Nhƣ vậy, công ty có thể hạ thấp chi phí sử dụng vốn thông qua việc gia tăng sử dụng nợ (vì khi sử dụng nợ, công ty sẽ đƣợc hƣởng lợi ích từ tấm chắn thuế). Tuy nhiên, khi tỷ lệ nợ gia tăng thì rủi ro cũng gia tăng, do đó nhà đầu tƣ sẽ gia tăng tỷ lệ lợi nhuận đòi hỏi (rE). Mặc dù lúc đầu sự gia tăng rE không hoàn toàn 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] xóa sạch lợi ích của việc sử dụng nợ nhƣ là một nguồn vốn rẻ hơn, cho đến khi nhà đầu tƣ tiếp tục gia tăng lợi nhuận đòi hỏi khiến cho lợi ích của việc sử dụng nợ không còn nữa.

Khi thiết lập, cấu trúc vốn tối ƣu thƣờng chịu ảnh hƣởng của một số yếu tố sau: rủi ro doanh nghiệp và thuế thu nhập doanh nghiệp; sự chủ động về tài chính; các tiêu chuẩn ngành; tác động của tín hiệu; tác động của ƣu tiên quản trị….3 Phƣơng pháp xác định cấu trúc vốn tối ƣu thông qua phân tích EBIT- EPS Đứng trƣớc một cơ hội kinh doanh mới với triển vọng lợi nhuận khả quan, doanh nghiệp sẽ phải lựa chọn phƣơng thức tài trợ vốn nào giữa việc vay nợ và phát hành thêm vốn cổ phần. Phân tích EBIT – EPS là phƣơng pháp giúp doanh nghiệp xác định phƣơng án tài trợ vốn có lợi hơn thông qua việc triển khai năm bƣớc cụ thể nhƣ sau: Bƣớc 1: Tính toán mức EBIT dự kiến sau khi mở rộng hoạt động trong điều kiện hoạt động bình thƣờng. Bƣớc 2: Ƣớc lƣợng mức khả biến của mức lợi nhuận kinh doanh này dựa trên thành quả quá khứ của công ty dựa trên nhiều chu kỳ kinh doanh Bƣớc 3: Tính toán điểm hòa vốn EBIT giữa hai phƣơng án tài trợ - thêm nợ mới hay duy trì cấu trúc vốn 100% vốn cổ phần. Bƣớc 4: Phân tích các ƣớc lƣợng này trong bối cảnh rủi ro mà công ty sẵn sàng chấp nhận.

Bƣớc 5: Xem xét các chứng cứ thị trƣờng để xác định cấu trúc vốn đề xuất có quá rủi ro không. Các chứng cứ thị trƣờng này liên quan đến các vấn đề sau: mức độ rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp, định mức ngành cho các tỷ số đòn bẩy và chỉ số khả năng thanh toán, khuyến cáo của các ngân hàng đối với doanh nghiệp. Bên cạnh đó, phân tích EBIT – EPS xem xét tác động đến giá cổ phần thƣờng của doanh nghiệp thông qua việc xác định đòn bẩy tài chính sẽ có tác động nhƣ thế nào đến giá cổ phần thƣờng. Để xem xét tác động này, ta cần xác định điểm hòa vốn giá trị thị trƣờng thông qua phƣơng trình: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] [EBIT(1-T)]P/EE [(EBIT-R)(1-T) P/EDE] NE NDE Trong đó: EBIT : Thu nhập trƣớc lãi vay và thuế T: Thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp R: Chi phí lãi vay P/ EE: Chỉ số giá/thu nhập cổ phần thƣờng trong trƣờng hợp không sử dụng đòn bẩy tài chính P/ EDE: Chỉ số giá/thu nhập cổ phần thƣờng trong trƣờng hợp có sử dụng đòn bẩy tài chính NE: Số lƣợng cổ phần thƣờng trong trƣờng hợp không sử dụng đòn bẩy tài chính NDE: Số lƣợng cổ phần thƣờng trong trƣờng hợp có sử dụng đòn bẩy tài chính Nếu doanh nghiệp dự báo đƣợc EBIT thấp hơn điểm hòa vốn giá trị thị trƣờng, cấu trúc vốn sử dụng vốn cổ phần sẽ làm tăng giá trị thị trƣờng của doanh nghiệp.

Ngƣợc lại, nếu EBIT dự kiến vƣợt điểm hòa vốn giá trị thị trƣờng thì cấu trúc vốn thiên về sử dụng đòn bẩy tài chính sẽ tăng giá trị thị trƣờng của doanh nghiệp. Tóm lại, doanh nghiệp có thể gia tăng thu nhập cho cổ đông bằng cách gia tăng mức rủi ro tài chính.