Nghiên Cứu Ô Nhiễm Crom Trong Môi Trường Tại Sông Nhuệ

Nghiên cứu xác định tổng cr trong mẫu môi trường và đánh giá khả năng tích tụ cr trong nông sản, cung cấp thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: PGS.TS Đào Văn Bảy
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa học
• Đề tài: Nghiên Cứu Ô Nhiễm Crom Trong Môi Trường Tại Sông Nhuệ
• Loại tài liệu: luận án
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Ô Nhiễm Crom Sông Nhuệ Nghiên Cứu Mới Nhất

Tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng, cùng với sự gia tăng dân số, đã tạo áp lực lớn lên môi trường, đặc biệt là nguồn nước. Chất thải từ các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, làng nghề và khu dân cư thường không được xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ trước khi xả ra môi trường. Điều này dẫn đến ô nhiễm các nguồn nước và đất, sau đó các chất ô nhiễm này xâm nhập vào chuỗi thức ăn, ảnh hưởng đến cây trồng, vật nuôi và con người. Trong số các chất ô nhiễm, kim loại nặng, đặc biệt là crom (Cr), là một vấn đề đáng quan tâm do độc tính và khả năng tích lũy cao trong cơ thể. Theo nghiên cứu của IARC, As, Cd, Cr, và Ni thuộc nhóm các chất gây ung thư cho con người.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Ô Nhiễm Môi Trường Sông Nhuệ

Việc nghiên cứu và đánh giá mức độ ô nhiễm crom trong sông Nhuệ là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường sống. Các nghiên cứu này cung cấp thông tin cần thiết để đưa ra các biện pháp xử lý và giảm thiểu ô nhiễm hiệu quả. Đồng thời, nó cũng giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vấn đề ô nhiễm và khuyến khích các hành động bảo vệ môi trường.

1.2. Mục Tiêu Của Nghiên Cứu Về Crom Trong Nước Sông Nhuệ

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích và đánh giá tổng thể mức độ ô nhiễm crom trong nước sông Nhuệ. Mục tiêu chính là đánh giá khả năng sử dụng nguồn nước này cho tưới tiêu và ảnh hưởng của nó đến chất lượng nông sản được sản xuất dọc theo tuyến sông. Nghiên cứu cũng xem xét quá trình hấp thụ và tích lũy crom trong rau muống, từ đó đánh giá mức độ ô nhiễm trong rau và gạo.

II. Thách Thức Ô Nhiễm Crom Tác Động Đến Sức Khỏe Cộng Đồng

Ô nhiễm kim loại nặng là vấn đề cần được quan tâm đặc biệt vì độc tính và khả năng tích lũy cao của chúng trong cơ thể. Các hợp chất Cr(VI) đã được biết đến từ lâu về độc tính và khả năng gây ung thư. Theo WHO, liều gây chết trung bình của Cr(VI) là LD50 (qua tiêu hóa) = 20 ÷ 250 mg/kg. Tuy nhiên, đối với hợp chất Cr(III) còn có nhiều ý kiến khác nhau về tính độc, nhiều tài liệu khoa học khẳng định Cr(III) là cần thiết cho cơ thể, chúng giúp chuyển hóa các gluxit và lipit. Khi hàm lượng Cr(III) trong cơ thể cao (do tích tụ sinh học) có thể gây tổn hại ADN và tế bào.

2.1. Tác Động Của Ô Nhiễm Crom Đến Nông Sản Ven Sông Nhuệ

Gạo và rau là những nông sản thường bị phơi nhiễm kim loại nặng từ môi trường canh tác. Đã có khá nhiều nghiên cứu về Mn, Cd, Pb, Hg trong thực phẩm, nhưng ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về mối tương quan giữa hàm lượng crom trong môi trường và nông sản còn ít. Việc điều tra, phân tích dư lượng các chất ô nhiễm trong thực phẩm, để cảnh báo đến các cơ quan hữu trách là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách đối với các nhà khoa học.

2.2. Ảnh Hưởng Của Crom Đến Sức Khỏe Nghiên Cứu Chi Tiết

Để đảm bảo an toàn cho người khi sử dụng lương thực, thực phẩm, các tổ chức quốc tế như FAO, WHO và tiêu chuẩn Hoa Kỳ đã khuyến nghị: tổng lượng crom được phép vào cơ thể qua chế độ ăn uống ở mức 50 ÷ 200 µg/ngày, riêng ở Việt Nam, Bộ Y tế khuyến nghị ở mức 0,2  45 µg/ngày tùy theo lứa tuổi. Phân tích xác định hàm lượng crom trong nước và trong một số nông sản một cách hệ thống, cho phép đánh giá mức độ ô nhiễm, sự tích tụ sinh học, đánh giá tương quan và ảnh hưởng đến sức khỏe người dân.

2.3. Nguồn Gốc Ô Nhiễm Crom Sông Nhuệ Phân Tích Chi Tiết

Chất thải của các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công, làng nghề, các khu dân cư thường không được xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ rồi xả trực tiếp ra môi trường. Các chất thải này, trước tiên sẽ gây ô nhiễm các nguồn nước, đất. Trong số các chất gây ô nhiễm thường có các kim loại nặng, trong đó có Cr.

III. Phương Pháp Xác Định Ô Nhiễm Crom UV Vis Đánh Giá

Luận án tập trung vào việc xây dựng quy trình phân tích, xác định crom bằng phương pháp quang phổ hấp thụ UV-Vis, dựa trên cơ sở khảo sát các điều kiện tối ưu cho phản ứng tạo phức màu giữa Cr(VI) với thuốc thử DPCI (1,5-diphenylcarbazide). Đồng thời, nghiên cứu cũng đánh giá độ tin cậy của phương pháp phân tích này. Nghiên cứu quá trình oxi hóa Cr(III) lên Cr(VI) và ảnh hưởng của các ion cản trở, từ đó xây dựng quy trình phân tích xác định tổng crom trong các mẫu môi trường.

3.1. Quy Trình Phân Tích Crom Trong Mẫu Nước Sông Nhuệ

Phân tích, xác định hàm lượng tổng crom trong các mẫu nước, gạo và rau muống tại các địa điểm dọc theo tuyến sông Nhuệ. Nghiên cứu ảnh hưởng của Cr(III) và Cr(VI) trong nước đến sự hấp thu và tích lũy crom trong rau muống (trong ngọn và rễ rau).

3.2. Đánh Giá Độ Tin Cậy Của Phương Pháp Phân Tích Crom

Đánh giá mối tương quan giữa hàm lượng crom trong các đối tượng môi trường, và rủi ro sức khỏe do con người ăn thực phẩm nhiễm crom. Trên cơ sở phương pháp tiêu chuẩn xác định hàm lượng Cr(VI) bằng thuốc thử DPCI, đã xây dựng qui trình phân tích, xác định Cr bằng phương pháp quang phổ hấp thụ UV-Vis. Đánh giá độ tin cậy của phương pháp phân tích.

3.3. Nghiên Cứu Quá Trình Oxi Hóa Cr III Lên Cr VI

Nghiên cứu quá trình oxi hóa Cr(III) lên Cr(VI) và ảnh hưởng của các ion cản trở, từ đó xây dựng quy trình phân tích xác định tổng Cr trong các mẫu môi trường.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Mức Độ Ô Nhiễm Crom Thực Tế

Nghiên cứu đã phân tích và xác định hàm lượng tổng crom trong các mẫu nước, gạo và rau muống tại các địa điểm dọc theo tuyến sông Nhuệ. Kết quả cho thấy có sự hiện diện của crom trong các mẫu, với mức độ khác nhau tùy thuộc vào vị trí địa lý và loại mẫu. Nghiên cứu cũng chỉ ra ảnh hưởng của Cr(III) và Cr(VI) trong nước đến sự hấp thu và tích lũy crom trong rau muống.

4.1. Hàm Lượng Crom Trong Nước Sông Nhuệ Phân Tích Chi Tiết

Phân tích, xác định hàm lượng tổng Cr trong các mẫu nước tại các địa điểm dọc theo tuyến sông Nhuệ.

4.2. Crom Trong Rau Muống Mức Độ Tích Tụ Và Ảnh Hưởng

Nghiên cứu ảnh hưởng của Cr(III) và Cr(VI) trong nước đến sự hấp thu và tích lũy Cr trong rau muống (trong ngọn và rễ rau).

4.3. Crom Trong Gạo Đánh Giá Nguy Cơ Sức Khỏe

Phân tích, xác định hàm lượng tổng Cr trong các mẫu gạo tại các địa điểm dọc theo tuyến sông Nhuệ.

V. Đánh Giá Rủi Ro Ảnh Hưởng Của Crom Đến Sức Khỏe

Nghiên cứu đã đánh giá mối tương quan giữa hàm lượng crom trong các đối tượng môi trường (nước, rau, gạo) và rủi ro sức khỏe do con người ăn thực phẩm nhiễm crom. Kết quả cho thấy có mối liên hệ giữa mức độ ô nhiễm crom và nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến kim loại nặng. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm crom trong môi trường.

5.1. Mối Tương Quan Giữa Hàm Lượng Crom Và Rủi Ro Sức Khỏe

Đánh giá mối tương quan giữa hàm lượng crom trong các đối tượng môi trường, và rủi ro sức khỏe do con người ăn thực phẩm nhiễm crom.

5.2. Đánh Giá Nguy Cơ Mắc Bệnh Do Tiêu Thụ Nông Sản Nhiễm Crom

Kết quả cho thấy có mối liên hệ giữa mức độ ô nhiễm crom và nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến kim loại nặng.

VI. Giải Pháp Giảm Thiểu Ô Nhiễm Crom Sông Nhuệ Đề Xuất

Để giảm thiểu ô nhiễm crom trong sông Nhuệ, cần có các biện pháp đồng bộ và hiệu quả, bao gồm kiểm soát nguồn thải, xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt, cải tạo hệ thống kênh mương và nâng cao nhận thức cộng đồng. Việc áp dụng các công nghệ xử lý crom tiên tiến và thân thiện với môi trường cũng là một giải pháp quan trọng. Ngoài ra, cần tăng cường công tác quan trắc môi trường và kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm.

6.1. Kiểm Soát Nguồn Thải Crom Giải Pháp Cấp Bách

Cần có các biện pháp đồng bộ và hiệu quả, bao gồm kiểm soát nguồn thải, xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt.

6.2. Ứng Dụng Công Nghệ Xử Lý Crom Tiên Tiến

Việc áp dụng các công nghệ xử lý crom tiên tiến và thân thiện với môi trường cũng là một giải pháp quan trọng.

6.3. Quan Trắc Môi Trường Sông Nhuệ Đảm Bảo Hiệu Quả

Cần tăng cường công tác quan trắc môi trường và kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất có nguy cơ gây ô nhiễm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hiện nay tốc độ công nghiệp hóa và đô thị hóa tăng nhanh, cùng với sự gia tăng dân số đã gây áp lực ngày càng nặng nề đối với môi trƣờng. Chất thải của các cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công, làng nghề, các khu dân cƣ thƣờng không đƣợc xử lý hoặc chỉ xử lý sơ bộ rồi xả trực tiếp ra môi trƣờng. Các chất thải này, trƣớc tiên sẽ gây ô nhiễm các nguồn nƣớc, đất [32], [43], [54], sau đó theo chuỗi thức ăn chúng đi vào cây trồng, nông sản, vật nuôi và vào cơ thể ngƣời.

Trong số các chất gây ô nhiễm thƣờng có các kim loại nặng, trong đó có Cr. Ô nhiễm kim loại nặng là vấn đề cần đƣợc quan tâm đặc biệt vì độc tính và khả năng tích lũy cao của chúng trong cơ thể. Cơ quan Nghiên cứu Ung thƣ Quốc tế (IARC) đã xếp 4 kim loại: As, Cd, Cr, và Ni thuộc nhóm các chất gây ung thƣ cho con ngƣời [93], [94]. Các hợp chất Cr(VI) đã đƣợc biết đến từ lâu về độc tính và khả năng gây ung thƣ [59], [89], [93], [94], [103], vì thế chúng đã đƣợc xếp vào nhóm các chất độc nguy hại [6].

Theo WHO liều gây chết trung bình của Cr(VI) là LD50 (qua tiêu hóa) = 20 ÷ 250 mg/kg [139]. Tuy nhiên, đối với hợp chất Cr(III) còn có nhiều ý kiến khác nhau về tính độc, nhiều tài liệu khoa học khẳng định Cr(III) là cần thiết cho cơ thể, chúng giúp chuyển hóa các gluxit và lipit. Hợp chất Cr(III) tạo thuận lợi cho sự liên kết insulin với cơ quan thụ cảm của nó, do đó giúp cho sự đồng hóa đƣờng glucozơ của tế bào, điều tiết tỷ lệ insulin trong máu, làm tăng tính nhạy cảm của các mô đối với insulin. Đặc biệt, Cr(III) góp phần duy trì và ổn định đƣờng huyết.

Tuy nhiên, chỉ riêng Cr(III) sẽ không có tác động làm giảm tỷ lệ đƣờng trong máu, vai trò của Cr(III) chỉ có hiệu quả khi có mặt đồng thời của insulin. Khi cơ thể xuất hiện một sự đề kháng insulin thƣờng đi đôi với sự thiếu hụt Cr, vi chất dinh dƣỡng Cr(III) (dƣới dạng chromnium picolinate) có tác dụng làm giảm lƣợng đƣờng trong máu [80], [89], [126]. Khi hàm lƣợng Cr(III) trong cơ thể cao (do tích tụ sinh học) có thể gây tổn hại ADN và tế bào [82], Theo WHO liều gây chết trung bình của Cr(III) là LD50 (qua tiêu hóa) = 185 ÷ 615 mg/kg [139]. 2 Để đảm bảo an toàn cho ngƣời khi sử dụng lƣơng thực, thực phẩm, các tổ chức quốc tế nhƣ FAO, WHO và tiêu chuẩn Hoa Kỳ đã khuyến nghị: tổng lƣợng Cr đƣợc phép vào cơ thể qua chế độ ăn uống ở mức 50 ÷ 200 µg/ngày [71], [136], riêng ở Việt Nam, Bộ Y tế khuyến nghị ở mức 0,2  45 µg/ngày tùy theo lứa tuổi [18].

Gạo và rau là những nông sản thƣờng bị phơi nhiễm kim loại nặng từ môi trƣờng canh tác [89]. Đã có khá nhiều nghiên cứu về Mn, Cd, Pb, Hg,. trong thực phẩm, nhƣng ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu về mối tƣơng quan giữa hàm lƣợng Cr trong môi trƣờng và nông sản còn ít. Hiện nay, cụm từ “vệ sinh an toàn thực phẩm, sức khỏe ngƣời tiêu dùng” là vấn đề thời sự và đƣợc quan tâm của toàn xã hội.

Việc điều tra, phân tích dƣ lƣợng các chất ô nhiễm trong thực phẩm, để cảnh báo đến các cơ quan hữu trách là nhiệm vụ quan trọng và cấp bách đối với các nhà khoa học. Phân tích xác định hàm lƣợng Cr trong nƣớc và trong một số nông sản một cách hệ thống, cho phép đánh giá mức độ ô nhiễm, sự tích tụ sinh học, đánh giá tƣơng quan và ảnh hƣởng đến sức khỏe ngƣời dân là một phần trong nhiệm vụ đó. Vì vậy, đề tài luận án đƣợc chọn là “Nghiên cứu xác định tổng Cr trong các mẫu môi trƣờng bằng phƣơng pháp đo quang và đánh giá sự tích tụ Cr trong một số nông sản”. Mục tiêu của đề tài - Phân tích, đánh giá tổng thể mức độ ô nhiễm Cr trong nƣớc Sông Nhuệ.

Đánh giá khả năng sử dụng làm nƣớc tƣới và ảnh hƣởng đến chất lƣợng một số nông sản trong sản xuất nông nghiệp trên toàn tuyến Sông Nhuệ (vì nƣớc tƣới có ảnh hƣởng nhanh nhất và trực tiếp đến cây trồng và nông sản). - Trên cơ sở nghiên cứu quá trình hấp thu và tích lũy Cr trong rau muống, tiến hành phân tích, đánh giá toàn diện mức độ ô nhiễm Cr trong rau và gạo. Từ đó đánh giá mối tƣơng quan giữa hàm lƣợng Cr trong nƣớc tƣới và trong rau, gạo; xác định chỉ số tích tụ sinh học và đánh giá rủi ro sức khỏe cho ngƣời dân sử dụng những loại nông sản này. Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài Lƣu vực sông Nhuệ là đối tƣợng điển hình đƣợc chọn để thực hiện các nghiên cứu trong đề tài này, các nghiên cứu đƣợc tập trung vào: - Các mẫu nƣớc trên toàn tuyến Sông Nhuệ tại các địa điểm khác nhau.

3 - Các mẫu gạo và rau muống dọc hai bờ Sông Nhuệ tại các khu vực khảo sát. Nhiệm vụ của đề tài - Trên cơ sở khảo sát các điều kiện tối ƣu cho phản ứng tạo phức màu giữa Cr(VI) với thuốc thử DPCI (1,5-diphenylcarbazide), xây dựng qui trình phân tích, xác định Cr bằng phƣơng pháp quang phổ hấp thụ UV-Vis. Đánh giá độ tin cậy của phƣơng pháp phân tích. - Nghiên cứu quá trình oxi hóa Cr(III) lên Cr(VI) và ảnh hƣởng của các ion cản trở, từ đó xây dựng quy trình phân tích xác định tổng Cr trong các mẫu môi trƣờng.

- Phân tích, xác định hàm lƣợng tổng Cr trong các mẫu nƣớc, gạo và rau muống tại các địa điểm dọc theo tuyến sông Nhuệ. - Nghiên cứu ảnh hƣởng của Cr(III) và Cr(VI) trong nƣớc đến sự hấp thu và tích lũy Cr trong rau muống (trong ngọn và rễ rau). - Đánh giá mối tƣơng quan giữa hàm lƣợng Cr trong các đối tƣợng môi trƣờng, và rủi ro sức khỏe do con ngƣời ăn thực phẩm nhiễm Cr. Những điểm mới của luận án - Trên cơ sở phƣơng pháp tiêu chuẩn xác định hàm lƣợng Cr(VI) bằng thuốc thử DPCI, đã nghiên cứu thành công và đƣa ra qui trình xác định tổng Cr trong các mẫu môi trƣờng bằng kỹ thuật oxi hóa hai giai đoạn: từ Cr(III) lên Cr(VI) đồng thời loại bỏ ion cản.

- Đã phân tích hàm lƣợng tổng Cr trong 19 mẫu nƣớc sông Nhuệ trong 2 năm 2015 và 2016. Từ số liệu thu đƣợc cho phép đánh giá khả năng sử dụng làm nƣớc tƣới và nhận diện nguồn phát thải Cr. - Trên cơ sở phân tích hàm lƣợng Cr trong các mẫu rau muống và gạo đã đánh giá mối tƣơng quan (0,7 < |R| < 0,9) có tính quy luật giữa hàm lƣợng Cr trong nƣớc với hàm lƣợng Cr trong rau muống và gạo. Từ đó đánh giá chỉ số tích tụ sinh học và rủi ro sức khỏe ngƣời tiêu dùng.

KHÁI QUÁT VỀ Cr 1. Cr trong tự nhiên Trong tự nhiên hàm lƣợng crom (Cr) trong vỏ trái đất khoảng 8,3.103% khối lƣợng, là nguyên tố dồi dào thứ 21 trong lớp vỏ trái đất [56], với 04 đồng vị bền là 50 Cr, 52Cr, 53Cr và 54Cr. Các hợp chất, đá, khoáng chủ yếu có chứa Cr là: cromit FeCr2O4 hay FeO. đều ở dạng khó tan [63], [115], [142].

Hàm lượng Cr trong tự nhiên [80], [121], [137]. Tham số Đơn vị Trung bình Vỏ trái đất mg/kg 100 Trầm tích mg/kg 72 Đất trồng mg/kg 200 Nƣớc ngầm μg/L 0,04  20 Nƣớc đại dƣơng μg/L 0,05 3 Nƣớc sông µg/L 0,02  0,3 Ngũ cốc mg/kg 0,17 Khoai tây mg/kg 0,05 Trái cây mg/kg 0,06 1. Cr trong khí quyển Cr phát thải tự nhiên trong không khí (43,27.103 tấn/năm) chủ yếu là Cr(III) từ bụi đất ( 62,4%), khí phun trào từ núi lửa ( 34,67%) hay cháy rừng ( 0,21%) dƣới dạng các hạt có đƣờng kính từ 1,5 ÷ 1,9 μm. với thời gian bán hủy (t1/2) 13 giờ [121], [137].

Cr đƣợc loại bỏ khỏi bầu khí quyển ( 14 ngày) chủ yếu do sự lắng đọng khô (các hạt bụi) và ƣớt (mƣa, sƣơng), tuy nhiên các hạt Cr nhỏ có đƣờng kính < 5 μm có thể tồn tại và khuếch tán trong không khí với thời gian dài hơn [57]. Cr trong nước Hàm lƣợng Cr trong nƣớc tự nhiên: sông, suối, hồ trung bình vào khoảng 1 μg/L [1], [5]; trong nƣớc ngầm cao hơn - khoảng 100 μg/L; ở dạng hòa tan hoặc dƣới dạng chất rắn lơ lửng hấp phụ vào các vật liệu sét, chất hữu cơ, hoặc oxit sắt; cuối cùng chúng đƣợc tích tụ trong các trầm tích [121]. Trong nƣớc đại dƣơng nồng độ Cr trung bình ~ 0,3 μg/L [121], có sự thay đổi theo vùng và độ sâu. Tại Biển Bắc Thái Bình Dƣơng, nồng độ Cr đƣợc phát hiện trung bình là ~ 0,17 μg/L (WHO, 1996), có xu hƣớng tăng dần từ bề mặt đến vùng nƣớc sâu hơn 0,156 ÷ 0,26 μg/L.

Cũng tƣơng tự ở Bắc Đại Tây Dƣơng, nồng độ Cr dao động từ 0,182 ÷ 0,234 μg/L tính từ bề mặt đến vùng nƣớc sâu hơn (Donat và Bruland, 1995) [137]. Theo các nghiên cứu đƣợc công bố tại Mỹ, trong cộng đồng dân cƣ, nguồn cung cấp nƣớc cho sinh hoạt cũng có mặt Cr với hàm lƣợng < 5 μgCr/L (WHO 2003), đặc biệt dạng Cr(VI) cũng đã đƣợc phát hiện trong nƣớc máy tại 31/35 tiểu bang với hàm lƣợng trung bình 0,020 ppb [103], [121], [137]. Cr trong đất Cr tồn tại trong đất dƣới 2 dạng là Cr(III) và Cr(VI). Độ tan của các hợp chất Cr(III) và sự di chuyển của nó có thể tăng do sự hình thành các phức tan với chất hữu cơ trong đất, hoặc ở khu vực có pH thấp (Avudainayagam và cộng sự, 2003) [121].

Cr(VI) ít tồn tại trong đất do các chất hữu cơ (các axit amin, các axit mùn humic và fulvic) hấp thụ và khử Cr(VI) thành các hợp chất Cr(V) trung gian, sau đó chuyển thành Cr(III) nhanh (t1/2 = 0 ÷ 53 ngày), bởi vậy các ion Cr(VI) chỉ tồn tại và di động nếu nồng độ của nó vƣợt quá khả năng hấp thụ của đất. Theo Sedlak và Chan (1997), thì sự khử Cr(VI) cũng có thể xảy ra khi phản ứng với các hợp chất Fe(II) [137]. Ngƣợc lại, quá trình oxy hóa Cr(III) đến Cr(VI) chậm (với chu kỳ bán hủy t1/2 = 0,58 ÷ 37,2 năm) [137]. Ứng dụng của Cr Từ thế kỷ 19, Cr đã đƣợc sử dụng rất phổ biến trong thành phần của các loại sơn và trong nghề thuộc da [28], [63], [142].