Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường chứng khoán hà nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên thị, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Chu Thị Hậu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Nghiên Tìm Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Chi Trả Cổ Tức Của Doanh Nghiệp Niêm Yết Tại Thị Trường Chứng Khoán Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.6. Kết cấu của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC CỦA DOANH NGHIỆP VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG
• 1.1. CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC CỦA DOANH NGHIỆP
• 1.1.1. Khái niệm về chính sách chi trả cổ tức
• 1.1.2. Trình tự chi trả cổ tức
• 1.1.3. Các chỉ tiêu đo lường việc chi trả cổ tức
• 1.1.4. Phương thức chi trả cổ tức
• 1.2. CÁC LÝ THUYẾT LIÊN QUAN ĐẾN CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC
• 1.2.1. Lý thuyết của Modiglinani & Miller (1961)
• 1.2.2. Lý thuyết chính sách chi trả cổ tức tiền mặt cao
• 1.2.3. Lý thuyết về chi phí đại diện và dòng tiền tự do
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. MÔ HÌNH KHÁI NIỆM VÀ GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU
• 2.1.1. Mô hình khái niệm
• 2.1.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.2. THIẾT KẾ ĐO LƯỜNG CÁC BIẾN
• 2.2.1. Biến phụ thuộc
• 2.2.2. Biến độc lập
• 2.3. CHỌN MẪU, PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.3.1. Phương pháp xử lí số liệu
• 2.3.2. Mô hình đề nghị
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm chính sách chi trả cổ tức các doanh nghiệp
• 3.2. Số liệu có tính so sánh theo thời gian, theo các đặc trưng của doanh nghiệp
• 3.3. ĐẶC ĐIỂM CÁC NHÂN TỐ DỰ TÍNH ẢNH HƢỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC
• 3.3.1. Thu nhập trên mỗi cổ phần
• 3.3.2. Khả năng sinh lời
• 3.3.3. Nhân tố quy mô doanh nghiệp
• 3.3.4. Cơ hội tăng trưởng
• 3.3.5. Cấu trúc vốn
• 3.3.6. Khả năng thanh toán hiện hành
• 3.3.7. Cổ tức quá khứ
• 3.3.8. Tuổi của doanh nghiệp
• 3.3.9. Lãi suất ngân hàng
• 3.4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Thống kê mô tả các biến trong mô hình
• 3.4.2. Ma trận hệ số tương quan
• 3.4.3. Kết quả mô hình ảnh hưởng cố định (FEM)
• 3.4.4. Kết quả mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM)
• 3.4.5. Sử dụng kiểm định Hausman lựa chọn mô hình
• 3.4.6. Phân tích kết quả nghiên cứu mô hình được lựa chọn
• 4. CHƯƠNG 4: CÁC HÀM Ý CHÍNH SÁCH TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. CÁC HÀM Ý CHÍNH SÁCH
• 4.2. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Nghiên cứu về chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết tại thị trường chứng khoán Hà Nội là một chủ đề quan trọng trong lĩnh vực tài chính doanh nghiệp. Chính sách này không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích của cổ đông mà còn tác động đến sự phát triển bền vững của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách này sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra quyết định hợp lý hơn trong việc phân phối lợi nhuận.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Chính sách chi trả cổ tức có vai trò quan trọng trong việc thu hút và giữ chân nhà đầu tư. Một chính sách hợp lý sẽ tạo ra sự tin tưởng và ổn định cho các cổ đông, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp trên thị trường.

1.2. Các Nhân Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Các nhân tố như thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), khả năng sinh lời, và quy mô doanh nghiệp đều có tác động lớn đến quyết định chi trả cổ tức. Việc phân tích các yếu tố này sẽ giúp nhận diện rõ hơn về chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Mặc dù chính sách chi trả cổ tức mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng tồn tại nhiều thách thức mà các doanh nghiệp niêm yết phải đối mặt. Việc xác định mức chi trả cổ tức phù hợp trong bối cảnh kinh tế biến động là một trong những vấn đề lớn nhất. Các doanh nghiệp cần cân nhắc giữa việc tái đầu tư và chi trả cổ tức cho cổ đông.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Duy Trì Mức Chi Trả Cổ Tức

Nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì mức chi trả cổ tức ổn định do sự biến động của tình hình kinh tế và lợi nhuận. Điều này có thể dẫn đến sự không hài lòng từ phía cổ đông.

2.2. Tác Động Của Các Yếu Tố Kinh Tế Vĩ Mô

Các yếu tố như lạm phát, lãi suất và tình hình kinh tế toàn cầu có thể ảnh hưởng đến khả năng chi trả cổ tức của doanh nghiệp. Việc phân tích các yếu tố này là cần thiết để đưa ra quyết định hợp lý.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Các Nhân Tố Ảnh Hưởng Đến Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Để nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức, cần áp dụng các phương pháp phân tích dữ liệu phù hợp. Việc thu thập và xử lý số liệu từ các báo cáo tài chính là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của nghiên cứu.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các báo cáo tài chính đã được kiểm toán của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2014. Số liệu này sẽ giúp phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức.

3.2. Phương Pháp Phân Tích Dữ Liệu

Sử dụng các kỹ thuật phân tích dữ liệu bảng để xác định mối quan hệ giữa các nhân tố và chính sách chi trả cổ tức. Phân tích hồi quy sẽ được áp dụng để kiểm tra các giả thuyết nghiên cứu.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Kết quả nghiên cứu cho thấy có nhiều nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết. Các yếu tố như khả năng sinh lời, quy mô doanh nghiệp, và cấu trúc vốn đều có tác động đáng kể đến quyết định chi trả cổ tức.

4.1. Tác Động Của Khả Năng Sinh Lời

Khả năng sinh lời là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức. Doanh nghiệp có lợi nhuận cao thường có xu hướng chi trả cổ tức lớn hơn.

4.2. Quy Mô Doanh Nghiệp Và Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Quy mô doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức. Các doanh nghiệp lớn thường có khả năng chi trả cổ tức ổn định hơn so với các doanh nghiệp nhỏ.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Chính sách chi trả cổ tức sẽ tiếp tục là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu tài chính doanh nghiệp. Việc hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng sẽ giúp các doanh nghiệp xây dựng chính sách hợp lý hơn, từ đó nâng cao giá trị doanh nghiệp và sự hài lòng của cổ đông.

5.1. Tương Lai Của Chính Sách Chi Trả Cổ Tức

Trong bối cảnh kinh tế hiện nay, các doanh nghiệp cần linh hoạt trong việc điều chỉnh chính sách chi trả cổ tức để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của cổ đông.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Chi Trả Cổ Tức Hợp Lý

Các doanh nghiệp nên xem xét việc áp dụng chính sách chi trả cổ tức ổn định để tạo niềm tin cho cổ đông, đồng thời cân nhắc tái đầu tư để phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2014, thị trường chứng khoán Hà Nội đã chứng kiến sự gia tăng đáng kể về số lượng và chất lượng các doanh nghiệp niêm yết, với tổng cộng 261 doanh nghiệp thuộc 18 ngành nghề khác nhau được nghiên cứu. Chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp này trở thành một trong những vấn đề trọng tâm được các nhà đầu tư và nhà quản lý quan tâm, bởi nó ảnh hưởng trực tiếp đến giá trị doanh nghiệp và sự phát triển bền vững trên thị trường vốn. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng mô hình phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức của các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách chi trả cổ tức hợp lý, góp phần nâng cao giá trị doanh nghiệp và thu hút đầu tư. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết trên sàn Hà Nội, loại trừ các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính như ngân hàng, công ty bảo hiểm, trong khoảng thời gian 5 năm từ 2010 đến 2014. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về các nhân tố tác động đến chính sách chi trả cổ tức, từ đó giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quyết định tài chính và tăng cường niềm tin của nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết tài chính cổ điển và hiện đại để phân tích chính sách chi trả cổ tức, bao gồm:

• Lý thuyết Modigliani & Miller (1961): Cho rằng trong thị trường vốn hoàn hảo, chính sách chi trả cổ tức không ảnh hưởng đến giá trị doanh nghiệp, giá trị phụ thuộc vào quyết định đầu tư và tài trợ vốn.
• Lý thuyết chính sách chi trả cổ tức tiền mặt cao (Bird-in-the-hand): Nhà đầu tư ưa thích cổ tức ổn định và chắc chắn hơn là lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai, do đó chính sách chi trả cổ tức có thể ảnh hưởng tích cực đến giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết chi phí đại diện và dòng tiền tự do: Việc chi trả cổ tức giúp giảm dòng tiền tự do trong tay nhà quản lý, hạn chế các hành động đầu tư không hiệu quả, từ đó tăng giá trị doanh nghiệp.
• Lý thuyết tín hiệu: Chính sách chi trả cổ tức là công cụ truyền tải thông tin về triển vọng lợi nhuận và tăng trưởng của doanh nghiệp đến nhà đầu tư.

Các khái niệm chính được sử dụng trong nghiên cứu gồm: thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), khả năng sinh lời, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, cấu trúc vốn, khả năng thanh toán hiện hành, cổ tức quá khứ, tuổi doanh nghiệp, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và lãi suất ngân hàng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính được thu thập từ báo cáo tài chính đã kiểm toán và thông báo chi trả cổ tức của 261 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội trong giai đoạn 2010-2014, tổng cộng 1305 quan sát. Các doanh nghiệp thuộc ngành tài chính như ngân hàng, bảo hiểm được loại trừ để đảm bảo tính đồng nhất mẫu. Phương pháp phân tích sử dụng kỹ thuật hồi quy dữ liệu bảng với mô hình ảnh hưởng cố định (FEM) và mô hình ảnh hưởng ngẫu nhiên (REM), được lựa chọn dựa trên kiểm định Hausman nhằm xác định mô hình phù hợp nhất. Các biến độc lập bao gồm các nhân tố tài chính và vĩ mô như EPS, ROA, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, cấu trúc vốn, khả năng thanh toán hiện hành, cổ tức quá khứ, tuổi doanh nghiệp, CPI và lãi suất ngân hàng. Biến phụ thuộc là tỷ suất cổ tức, đo lường mức chi trả cổ tức so với giá trị thị trường cổ phiếu. Thời gian nghiên cứu kéo dài 5 năm nhằm đảm bảo tính ổn định và phản ánh xu hướng chính sách chi trả cổ tức trong điều kiện thị trường Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) có ảnh hưởng thuận chiều đến tỷ suất cổ tức: Kết quả hồi quy cho thấy hệ số EPS dương và có ý nghĩa thống kê, minh chứng rằng khi EPS tăng 1%, tỷ suất cổ tức tăng khoảng 0.35%, phản ánh doanh nghiệp có thu nhập cao thường chi trả cổ tức lớn hơn.

2. Khả năng sinh lời (ROA/ROE) tác động tích cực nhưng không đồng nhất: Mặc dù hệ số khả năng sinh lời có dấu dương, mức độ ảnh hưởng không mạnh và có sự biến động giữa các ngành, cho thấy khả năng sinh lời không phải là yếu tố quyết định duy nhất trong chính sách chi trả cổ tức.

3. Quy mô doanh nghiệp có quan hệ thuận chiều với tỷ suất cổ tức: Doanh nghiệp lớn hơn có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn, với hệ số hồi quy dương khoảng 0.28, do khả năng tiếp cận vốn tốt hơn và mong muốn duy trì hình ảnh ổn định trên thị trường.

4. Cơ hội tăng trưởng có ảnh hưởng ngược chiều: Các doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng cao thường giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, dẫn đến tỷ suất cổ tức thấp hơn, với hệ số âm khoảng -0.22, phù hợp với lý thuyết tài chính về ưu tiên đầu tư phát triển.

5. Cấu trúc vốn và khả năng thanh toán hiện hành: Hệ số nợ có tác động ngược chiều đến tỷ suất cổ tức, doanh nghiệp sử dụng nợ nhiều thường chi trả cổ tức thấp hơn để giảm áp lực tài chính. Khả năng thanh toán hiện hành có ảnh hưởng thuận chiều, doanh nghiệp có dòng tiền ngắn hạn tốt chi trả cổ tức cao hơn.

6. Cổ tức quá khứ và tuổi doanh nghiệp: Chính sách chi trả cổ tức năm trước có ảnh hưởng tích cực đến năm hiện tại, thể hiện xu hướng ổn định trong chính sách. Doanh nghiệp hoạt động lâu năm có xu hướng chi trả cổ tức cao hơn, do kinh nghiệm quản lý và uy tín trên thị trường.

7. Yếu tố vĩ mô: Chỉ số CPI có ảnh hưởng ngược chiều đến tỷ suất cổ tức, khi lạm phát tăng cao, doanh nghiệp giảm chi trả cổ tức để giữ lại nguồn lực. Lãi suất ngân hàng cũng tác động ngược chiều, lãi suất cao khiến doanh nghiệp giữ lại lợi nhuận để đầu tư, giảm chi trả cổ tức.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với nhiều nghiên cứu thực nghiệm quốc tế, đồng thời phản ánh đặc thù của thị trường chứng khoán Việt Nam. Ví dụ, mối quan hệ thuận chiều giữa EPS và tỷ suất cổ tức thể hiện rõ vai trò của lợi nhuận trong quyết định chi trả cổ tức, tương tự như nghiên cứu tại Pakistan và Jordan. Sự khác biệt về ảnh hưởng của khả năng sinh lời cho thấy yếu tố này có thể bị chi phối bởi đặc điểm ngành nghề và chiến lược doanh nghiệp. Mối quan hệ ngược chiều giữa cơ hội tăng trưởng và chi trả cổ tức phù hợp với lý thuyết tài chính về ưu tiên tái đầu tư lợi nhuận trong giai đoạn phát triển. Các yếu tố vĩ mô như CPI và lãi suất ngân hàng cũng được chứng minh có ảnh hưởng đáng kể, phản ánh sự nhạy cảm của doanh nghiệp Việt Nam với biến động kinh tế vĩ mô. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ hồi quy thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố và bảng ma trận tương quan để minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chính sách chi trả cổ tức linh hoạt dựa trên EPS và khả năng sinh lời: Doanh nghiệp nên điều chỉnh mức chi trả cổ tức phù hợp với biến động thu nhập và hiệu quả kinh doanh nhằm duy trì sự ổn định và thu hút nhà đầu tư trong dài hạn. Thời gian thực hiện: hàng năm; Chủ thể: Ban lãnh đạo doanh nghiệp.

2. Ưu tiên giữ lại lợi nhuận cho các doanh nghiệp có cơ hội tăng trưởng cao: Đối với các doanh nghiệp trong giai đoạn phát triển, cần tập trung tái đầu tư để tận dụng cơ hội mở rộng, giảm áp lực chi trả cổ tức nhằm đảm bảo nguồn vốn cho tăng trưởng bền vững. Thời gian: trung hạn 3-5 năm; Chủ thể: Ban quản trị và cổ đông.

3. Quản lý cấu trúc vốn hợp lý để cân bằng giữa nợ và vốn chủ sở hữu: Doanh nghiệp cần duy trì tỷ lệ nợ hợp lý để giảm áp lực tài chính, từ đó có khả năng chi trả cổ tức ổn định hơn, đồng thời giảm rủi ro thanh toán. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Phòng tài chính và kế toán.

4. Theo dõi và ứng phó kịp thời với biến động kinh tế vĩ mô: Doanh nghiệp cần xây dựng các kịch bản tài chính dựa trên biến động CPI và lãi suất ngân hàng để điều chỉnh chính sách chi trả cổ tức phù hợp, đảm bảo cân đối tài chính và duy trì uy tín trên thị trường. Thời gian: hàng quý; Chủ thể: Ban điều hành và bộ phận phân tích kinh tế.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo doanh nghiệp niêm yết: Giúp hiểu rõ các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức, từ đó xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm tối đa hóa giá trị doanh nghiệp.

2. Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức: Cung cấp cơ sở phân tích để đánh giá chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp, hỗ trợ quyết định đầu tư hiệu quả trên thị trường chứng khoán.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng: Là tài liệu tham khảo khoa học về lý thuyết và thực tiễn chính sách chi trả cổ tức trong bối cảnh thị trường Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán: Hỗ trợ trong việc xây dựng các chính sách quản lý và giám sát hoạt động chi trả cổ tức nhằm bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư và đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách chi trả cổ tức ảnh hưởng thế nào đến giá trị doanh nghiệp?
   Chính sách chi trả cổ tức tác động đến tâm lý nhà đầu tư và dòng tiền của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và giá trị doanh nghiệp. Ví dụ, cổ tức ổn định thường làm tăng niềm tin và giá cổ phiếu.

2. Những nhân tố nào quan trọng nhất ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức?
   Thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS), quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng và cấu trúc vốn là những nhân tố có ảnh hưởng lớn và được chứng minh qua các mô hình hồi quy dữ liệu bảng.

3. Tại sao cơ hội tăng trưởng lại có ảnh hưởng ngược chiều đến chi trả cổ tức?
   Doanh nghiệp có nhiều cơ hội tăng trưởng thường giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư, giảm chi trả cổ tức nhằm tận dụng các dự án sinh lời cao, tránh phải huy động vốn bên ngoài với chi phí cao.

4. Làm thế nào doanh nghiệp có thể cân bằng giữa chi trả cổ tức và tái đầu tư?
   Doanh nghiệp cần đánh giá kỹ lưỡng khả năng sinh lời, dòng tiền và nhu cầu vốn đầu tư để xây dựng chính sách chi trả cổ tức linh hoạt, vừa đảm bảo lợi ích cổ đông vừa duy trì nguồn lực phát triển.

5. Yếu tố vĩ mô như lạm phát và lãi suất ảnh hưởng thế nào đến chính sách chi trả cổ tức?
   Lạm phát cao và lãi suất ngân hàng tăng thường làm giảm khả năng chi trả cổ tức do chi phí đầu vào tăng và nhu cầu giữ lại lợi nhuận để đầu tư, ngược lại khi lạm phát và lãi suất thấp, doanh nghiệp có thể chi trả cổ tức cao hơn.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng và kiểm định mô hình nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến chính sách chi trả cổ tức của 261 doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội giai đoạn 2010-2014.
• Các nhân tố chính bao gồm thu nhập trên mỗi cổ phần, quy mô doanh nghiệp, cơ hội tăng trưởng, cấu trúc vốn, khả năng thanh toán hiện hành, cổ tức quá khứ, tuổi doanh nghiệp và các biến số vĩ mô như CPI và lãi suất ngân hàng.
• Kết quả nghiên cứu cho thấy đa số các nhân tố có ảnh hưởng phù hợp với lý thuyết tài chính và các nghiên cứu thực nghiệm quốc tế, đồng thời phản ánh đặc thù thị trường Việt Nam.
• Các hàm ý chính sách được đề xuất nhằm giúp doanh nghiệp xây dựng chính sách chi trả cổ tức hợp lý, cân bằng giữa lợi ích cổ đông và nhu cầu phát triển bền vững.
• Bước tiếp theo là áp dụng mô hình nghiên cứu vào thực tiễn quản lý tài chính doanh nghiệp và mở rộng nghiên cứu với các ngành nghề khác để hoàn thiện hơn các khuyến nghị chính sách.

Hành động ngay: Các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà đầu tư nên tham khảo kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược tài chính và nâng cao hiệu quả đầu tư trên thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận thì kết cấu đề tài gồm có 4 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở lý thuyết về chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp và các nhân tố ảnh hƣởng. Thiết kế nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu.

Kết luận và hàm ý chính sách. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu các nhân tố ảnh hƣởng đến chi trả cổ tức không phải là chủ đề mới ở các nƣớc trên thế giới bởi thị trƣờng chứng khoán và mô hình công ty cổ phần đã có từ lâu. Tuy nhiên, ở nƣớc ta đây vẫn còn là vấn đề có tính thời sự và cũng cần tiếp tục khảo sát ở từng thời điểm, từng sở giao dịch để có cách nhìn khách quan hơn về chính sách chi trả cổ tức. Đề tài đã khảo cứu các tài liệu sau: - Nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định chi trả cổ tức: Bằng chứng ở Jordanian (Factors influencing corporate dividend payout decisions: Evidence from Jordanian) của Husama-Aldin Nizar Al-Malkawi Luan van 4 (2008) với 1137 doanh nghiệp ở Jordan từ năm 1989 đến năm 2003.

Bài viết cho thấy quy mô doanh nghiệp, thu nhập trên mỗi cổ phần, tuổi của doanh nghiệp và hệ số P/E có tác động thuận chiều đến chính sách chi trả cổ tức, còn khi hệ số nợ có tác động ngƣợc chiều đến chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp. Nhân tố chi phí đại diện không ảnh hƣởng đến chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp. Ngoài ra, nghiên cứu còn cho thấy ngành nghề hoạt động không ảnh hƣởng đến chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp. - Nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định chính sách cổ tức: Bằng chứng ở các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Amma (A worthy factors affecting dividend policy decisions an empirical study on industial corporations listed Amman stock exchange) của Dr.

Mohammad Samlim El Essa và các cộng sự (2012) đăng trên Interdisciplinary Journal of Contemporary Research in Business. Kết quả nghiên cứu cho thấy dòng tiền tự do, lợi nhuận trƣớc thuế và lãi vay, thu nhập trên mỗi cổ phần, hệ số P/E, tỷ suất cổ tức, quy mô doanh nghiệp và hệ số nợ ảnh hƣởng đến quyết định cổ tức của doanh nghiệp. Ngoài ra, nghiên cứu còn chỉ ra rằng những doanh nghiệp càng lớn thì mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố càng lớn. Luận văn kế thừa nhân tố thu nhập trên mỗi cổ phần, quy mô doanh nghiệp để nghiên cứu nhân tố ảnh hƣởng đến chính sách chi trả cổ tức.

- Nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến quyết định chi trả cổ tức của các công ty tài chính và công ty phi tài chính (Factors influencing corporate dividend payout decisions of financial and non-financial frirms)” Fakhra Malik & Sajid Gul (2013) đăng trên Research Journal of Finance and Accounting. Trong bài viết, tác giả nghiên cứu 100 doanh nghiệp niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán ở Pakistan giai đoạn 2007-2009 nhằm tìm ra mức độ tác động của các nhân tố đến quyết định chi trả cổ tức của doanh nghiệp. Bài viết đƣa ra kết quả, lợi nhuận, khả năng thanh toán, thu nhập trên mỗi cổ Luan van 5 phần và quy mô của hãng có ảnh hƣởng thuận chiều đến viêc chi trả cổ tức. - Nghiên cứu “Các nhân tố ảnh hƣởng đến việc chi trả cổ tức tại Thái Lan: một phân tích hồi quy Tobit” (Factors Influencing Dividend Payout in Thailand: A Tobit Regression Analysis) của P Komrattanapanya, P Suntraruk (2013) đăng trên International Journal of Acounting and Financial Reporting.

Bài viết cho thấy hệ số nợ, cơ hội đầu tƣ, tăng trƣởng doanh thu có tác động ngƣợc chiều đến chính sách chi trả cổ tức; trong khi đó, quy mô doanh nghiệp tác động thuận chiều ngƣợc chiều đến chính sách chi trả cổ tức. Các nhân tố còn lại không ảnh hƣởng đến chính sách trả cổ tức của doanh nghiệp. - Nghiên cứu “Quyết định chính sách cổ tức, trƣờng hợp ở sở giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh” của Nguyễn Hoàng Anh (2014) đăng trên Tạp chí khoa học kinh tế, Trƣờng đại học kinh tế Đà Nẵng. Kết quả nghiên cứu cho thấy lợi nhuận, dòng tiền và thuế thu nhập doanh nghiệp có tác động đáng kể đến việc chi trả cổ tức và trong mỗi ngành nghề thì các mức độ ảnh hƣởng của các nhân tố là khác nhau.

- Nghiên cứu “Phân tích tầm quan trọng của các nhân tố ảnh hƣởng đến việc chi trả cổ tức: Bằng chứng từ Pakistan (Critical analysis of the factor affecting the dividend payout: Evidence from Pakistan) của Saghir Ahmed & Hasan Murtaza (2015) đăng trên International Journal of Economics, Finance and Management Sciences. Tác giả nghiên cứu 38 doanh nghiệp ở 4 ngành khác nhau giai đoạn 2003 - 2011, kết quả cho thấy khả năng thanh toán, thu nhập trên mỗi cổ phần, hệ số nợ và quy mô doanh nghiệp có ảnh hƣởng đến chính sách chi trả cổ tức. Nghiên cứu cũng cho thấy cơ hội tăng trƣởng tác động đến chính sách chi trả cổ tức. Luan van 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC CỦA DOANH NGHIỆP VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG 1.

CHÍNH SÁCH CHI TRẢ CỔ TỨC CỦA DOANH NGHIỆP 1. Khái niệm về chính sách chi trả cổ tức Sau một chu kỳ kinh doanh, phần lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ đƣợc phân phối và sử dụng tùy thuộc vào quyết định của đại hội cổ đông của doanh nghiệp. Nhìn chung, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đƣợc chia làm hai phần. Một phần chia cho các cổ đông dƣới hình thức trả cổ tức.

Phần còn lại đƣợc giữ lại để đầu tƣ trở lại vào các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Cổ tức là phần lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp dùng để trả cho các chủ sở hữu của doanh nghiệp cổ phần [2]. Việc có trả cổ tức hay không, mức chi trả và hình thức chi trả cổ tức nhƣ thế nào là hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh, chính sách chi trả cổ tức của doanh nghiệp và quyết định của đại hội cổ đông. Chính sách chi trả cổ tức là chính sách ấn định mức lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đƣợc đƣa ra phân phối nhƣ thế nào, bao nhiêu đƣợc giữ lại để tái đầu tƣ và bao nhiêu dùng để chi trả cổ tức cho các cổ đông.

Chính sách chi trả cổ tức có ảnh hƣởng lớn đến lợi ích của các cổ đông và sự phát triển của doanh nghiệp. Vì vậy, nhà quản lý cần phải dựa vào tình hình kinh doanh, tài chính và xu thế phát triển của doanh nghiệp để cân nhắc, lựa chọn chính sách chi trả cổ tức phù hợp. Nhìn chung, các doanh nghiệp thƣờng lựa chọn áp dụng hai mô hình chính sách chi trả cổ tức cơ bản, đó là chính sách chi trả ổn định cổ tức và chính sách thặng dƣ cổ tức [1]. - Chính sách ổn định cổ tức: Luan van 7 Chính sách ổn định cổ tức đƣợc xây dựng trên cơ sở lý thuyết ổn định lợi tức cổ phần.

Theo đó, doanh nghiệp duy trì trả cổ tức liên tục qua các năm với mức trả các năm tƣơng đối ổn định, có thể có sự biện động song không đáng kể so với sự biến động lợi nhuận của doanh nghiệp hàng năm. Doanh nghiệp chỉ thực hiện mức chi trả cổ tức cao hơn khi doanh nghiệp có thể đạt đƣợc sự gia tăng lợi nhuận vững chắc, đủ khả năng cho phép tăng cổ tức; đồng thời, khi tăng cổ tức thì sẽ cố gắng duy trì cổ tức ở mức đã định cho đến đi doanh nghiệp thấy rõ không thể hy vọng ngăn chặn đƣợc giảm sút lợi nhuận kéo dài trong tƣơng lai. Những doanh nghiệp theo đuổi chính sách ổn định cổ tức vì những lợi ích chủ yếu sau: + Thực hiện ổn định cổ tức để làm tăng giá cổ phiếu của doanh nghiệp trên thị trƣờng. Nhƣng doanh nghiệp thực hiện trả cổ tức ổn định sẽ tạo ra sự hấp dẫn đối với các nhà đầu tƣ có khả năng nhận đƣợc thu nhập dƣới hình thức cổ tức một cách chắc chắn, điều này tạo ra một hình ảnh đẹp về sự ổn định kinh doanh của doanh nghiệp, dẫn đến làm tăng giá cổ phiếu của doanh nghiệp trên thị trƣờng.

Ngƣợc lại, đối với các nhà đầu tƣ thì những doanh nghiệp trả cổ tức không ổn định, tăng giảm thất thƣờng qua các năm chứng tỏ nguy cơ rủi ro về thu nhập từ nguồn cổ tức sẽ rất cao. Do vậy, giá cổ phiếu của những doanh nghiệp này sẽ bị đánh giá thấp hơn trên thị trƣờng. + Tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Ở nhiều quốc gia, bộ phận lớn cổ đông sống bằng thu nhập nhận đƣợc dƣới hình thức lợi tức cổ phần.

Do vậy, nếu doanh nghiệp thực hiện trả cổ tức ổn định sẽ dẫn đến ổn định thành phần cổ đông, tạo thuận lợi cho công tác quản lý doanh nghiệp và ngƣợc lại. Nếu cổ tức của doanh nghiệp dao động bất thƣờng sẽ dẫn tới gây biến động thành phần cổ đông do sự dịch chuyển đầu tƣ của một bộ phận cổ đông trong doanh nghiệp sang Luan van 8 doanh nghiệp khác có lợi tức cổ phần ổn định hơn. + Ổn định cổ tức là yếu tố quan trọng giúp cho doanh nghiệp có thể dễ dàng hơn khi niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán. Thông thƣờng, một trong các tiêu chuẩn để cổ phiếu của một doanh nghiệp niêm yết tên sở giao dịch chứng khoán là sự chi trả cổ tức của doanh nghiệp liên tục, không bị gián đoạn.

Việc cổ phiếu của doanh nghiệp đƣợc niêm yết, giao dịch trên sở giao dịch chứng khoán vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc huy động vốn trên thị trƣờng và làm tăng uy tín của doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc áp dụng chính sách ổn định cổ tức có thể gây ra những bất lợi đối với doanh nghiệp. Doanh nghiệp không chủ động trong việc sử dụng nguồn lợi nhuận sau thuế để đáp ứng các nhu cầu đầu tƣ, bổ sung tăng vốn kinh doanh, điều này có thể dẫn tới việc công ty phải huy động từ nguồn vốn bên ngoài là chủ yếu để đáp ứng nhu cầu đầu tƣ. - Chính sách thặng dƣ cổ tức Chính sách thặng dƣ cổ tức đƣợc xây dựng trên cơ sở lý thuyết thặng dƣ cổ tức.

Theo lý thuyết này, doanh nghiệp chỉ thực hiện việc chi trả cổ tức khi đã ƣu tiên giữ lại lợi nhuận để tái đầu tƣ, đảm bảo cơ cấu huy động vốn tối ƣu cho đầu tƣ của doanh nghiệp.