CHƯƠNG I: CO SỞ LÝ THUYET VE THU GOM, VẬN CHUYEN CHAT THAI RAN SINH HOAT VA MUC SAN LONG CHI TRA 1. Những van đề chung về thu gom, vận chuyén chất thải rắn sinh hoạt 1. Khái quát về chất thải, chất thải rắn, chất thải rắn sinh hoạt 1. Khái niệm Theo Luật bảo vệ môi trường 2020 “Chat thải là vật chat ở thé rắn, lỏng, khí hoặc ở dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác” Theo UNEP (2005) “Chất thải là một nguyên liệu nào đó đã bị loại bỏ, sắp bị loại bỏ hoặc có yêu cầu bị loại bỏ” Theo Nguyễn Đình Hương (2006), "Chất thải được hiểu là bất kỳ loại vật liệu nào mà cá nhân không còn dùng nữa, chúng không còn có tác dung gi với cá nhân đó và được loại thải ra môi trường." Có thể thấy, chất thải được hiểu là bất cứ thứ gì ở bất cứ dạng vật liệu, tính chất vật lý đã không được sử dụng nữa.
Chất thải được thải ra từ tất cả các hoạt động hằng ngày của con người, tự nhiên. Phân loại Tùy theo mục đích nghiên cứu mà chất thải được phân loại theo các cách thức khác nhau - Phân loại theo tính chất vật lý Bảng 1.1: Phân loại chất thải theo tính chất vật lý Phân loại Chat thải rắn Chat thai long Chat thai khi La chat thải ở thé ran Là các loại vật chất ở Là các loại vat chất ở như các đồ vật, vat dang lỏng được thải ra dạng khí được thải ra liệu bị thải ra từ một từ các hoạt động dịch từ các hoạt động dịch Khai niém hoạt động của quá vụ, sản xuất, sinh vụ, sản xuất, sinh trình kinh doanh, sản hoat,. xuât - Chất hữu cơ: thực Nhiều nơi bị ô nhiễm Các hoạt động gây ô phẩm thừa, vải, giấy, ở mức báo động, yếu nhiễm đã gây ra ô Thành cao su, nhựa, da, gỗ. tố gây ô nhiễm cao nhiễm chì (Pb), ô phần nhất là các chất hữu nhiễm khí thải CO, - Chất vô cơ như: thủy cơ, NO: và dâu NO¿, SO¿.
tinh, đồng, lon thiếc, kim loại khac,. Phần lớn CTR ở khắp Nguồn tài nguyên Sự ô nhiễm không khí mọi nơi: hộ gia đình, nước bị ô nhiễm chủ thường phát sinh từ nhà hàng, khách sạn, yếu là do chất thải từ quá trình hiện đại hóa, Nguồn chợ, công trường, nhà các hoạt động ở đô thị, công nghiệp hóa và đô phát sinh may,. cơ sở y tế, công thị hóa của các quốc nghiệp, nông nghiệp, gia làng nghé,. (Nguồn: Nguyễn Đình Hương - 2006) - Phân loại theo mức độ độc hại + Chất thải nguy hại: Theo Luật bảo vệ môi trường 2020, “Chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây nhiễm độc hoặc có đặc tính nguy hại khác”.
+ Chất thải thông thường - Phân loại theo nguồn gốc phát sinh: + Chất thải sinh hoạt + Chất thải công nghiệp + Chat thải có nguồn gốc khác: nông, lâm ngư nghiệp và dịch vụ 1.2 Chất thải rắn a. Khái niệm Theo Pfeffer (1992) “CTR là bat cứ vật liệu nào ở thé rắn năm trong dòng chảy nguyên liệu bị xã hội loại bỏ”. Theo Cơ quan Bảo vệ môi trường của Hoa Kỳ (EPA) (2015) “CTR là rác thải, bùn từ nhà máy xử lý chât thải, nhà máy xử lý nước, hoặc cơ sở kiêm soát ô nhiễm không khí và các vật liệu phế thải khác được bắt nguồn từ các hoạt động công nghiệp, thương mại, khai thác mở, nông nghiệp và từ các hoạt động cộng đông.” Theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP của Chính phủ, “CTR là chất thai ở thé rắn hoặc sệt (còn gọi là bùn thải), được thải ra từ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc các hoạt động khác. Phân loại, đặc điểm CTR có thể được phân loại theo nhiều cách thưc khác nhau.
Xét về nguồn gốc phát sinh, có thể chia CTR thành6 loại bao gồm: CTR đô thị, CTR nông thôn, CTR xây dựng, CTR công nghiệp, CTR y tế, CTR nông nghiệp.2: Phân loại CTR theo nguồn gốc phát sinh Phân Thành phần Đặc diém loại - Rác thực phẩm, giấy, 26, thiéc, - Chỉ số phát sinh CTR sinh hoạt đô thị CTR thuy tinh,. bình quân đầu người tăng theo mức sống, đô thị phụ thuộc vào mức thu nhập của người - Đồ điện, đèn neon hong, điện tử (sinh dân hu hỏng, nhựa, túi ni lông, sơn hoạt) thừa, pin, sam lôp xe, bao bì - CTR sinh hoạt có tính chất khác nhau thuốc diệt chuột/ruồi/muỗi,. phụ thuộc vào khu vực phát thải - Rác thực phẩm, giấy, 26, thiéc, - Xuất hiện tỷ lệ khá cao các chất hữu cơ thủy tinh, các chat thải chăn và phần lớn đều là chất hữu cơ dễ phân nuUÔI,. CTR hủy - Đồ điện, đèn neon hỏng, điện tử nông -O nông thôn, tùy vào mật độ dân cu va hu hỏng, nhựa, túi ni lông, sơn thôn nhu cầu tiêu dùng của người dan thi lượng thừa, pin, săm lốp xe, bao bì phát sinh CTRSH ở mỗi địa điểm là khác thuốc diệt chuộtruồi/muỗi, bao nhau bì thuốc bảo vệ thực vật,.
- Mức độ đô thị hoá càng cao dẫn tới các Vật liệu xây dựng thải từ hoạt CTR công trình xây dựng để đáp ứng nhu cầu động xây dựng, sửa chữa nhà, vật xây của người dân càng nhiều và đa dạng tại liệu thải từ công trường, đường dựng các đô thị lớn của cả nước và vùng miền giao thông,. vì vậy làm gia tăng CTR xây dựng 10 - Nhu cầu về nhà ở, đặc biệt là nhu câu căn hộ tại các đô thị, cùng với các dự án cải tạo các khu chung cư lâu đời tại các đô thị lớn dẫn tới sự tăng mạnh CTR xây dựng hơn nữa trong tương lai - Các cơ sở sản xuất, các khu công nghiệp, cụm công nghiệp tập trung là nơi phát CTR Cao su, giẻ lau máy, kim loại sinh chủ yếu. công nặng, bao bì đựng hóa chất độc - Tỷ trọng các ngành công nghiệp cũng nghiệp hại,. ảnh hưởng đến thành phần, số lượng của CTR công nghiệp CTRy tế có xu hướng tăng và tăng mạnh Phé thai phẫu thuật, hóa chat độc bởi ngày càng có nhiều cơ sở y tế, khám CTR y hại, chất phóng xạ , chất phóng chữa bệnh được xây dựng nhằm mong xạ, bông, gạc, chất thải bệnh A te muốn cho người dân tiếp cận được nhiều nhân, thuôc quá hạn,.
dịch vụ y tế nhất CTR Chất thải chăn nuôi, phân bón, Do số lượng các loài vật nuôi ít biến động nông rơm rạ, bao bì thuốc bảo vệ thực nên CTR nông nghiệp tương đối ôn định nghiệp vật,. Chất thải rắn sinh hoạt * Theo Nghị định 38/2015/NĐ-CP của Chính phủ “Chất thải rắn sinh hoạt (rác thải sinh hoạt) là CTR phát sinh trong sinh hoạt thường ngày của con người.” * Các nguồn phát sinh của CTRSH bao gồm: - Hộ gia đình - Khu thương mai, dịch vụ (nhà hàng, khách sạn, siêu thị, chg,.) - Công sở (cơ quan, viện nghiên cứu, trường học, bệnh viện,.) - Khu công cộng (trung tâm thương mại, nhà ga, sân bay, bến tàu, bến xe, khu vui chơi giải trí, công viên, đường phó,.) - Dịch vụ vệ sinh công cộng (quét đường, cắt tia cây xanh.) 11 - Các hoạt động của các cơ sở kinh doanh, san xuat * Có thể phân loại CTRSH thành 3 loại chính như sau: Bảng 1.3: Phân loại CTRSH tại nguồn Phân loại Khái niệm Nguôn gôc Cách xứ lý rác thải Là loại CTRSH dễ - Các loại hoa, cỏ, lá cây, mà Làm nguyên liệu phân hủy và có thê con người thải bỏ cho sản xuat Nhóm chat đưa vào tái chế để - Thực phẩm thừa hoặc hư compost sử dụng cho việc thải hữu cơ hỏng làm thức ăn cho dễ phân hủy - Phần bỏ đi của thực phẩm động vật và chăm sau khi thực phẩm đã qua sử bón cho cây trồng dụng. La những loại rac - Một số vật dụng, thiết bị Sử dụng phương không thé sử dung hăng ngày được bỏ đi: các pháp đốt và chôn va tai ché duoc ma loại bao bì bọc thực phẩm, các lấp tại các bãi Nhóm chat chỉ có thé xử lý tui ni lông được bỏ di,. chôn lấp đúng thai v6 co băng cách chôn lấp quy định - VLXD đã qua sử dụng và các khu chôn lấp không thể tái chế được hoặc rác thải bỏ đi Là loại rác khó - Nhóm giấy: tạp chí, giấy báo Tái sử dụng, tái phân hủy nhưng có các loại,.
chê thể đưa vào tái chế - Nhóm nhựa: các vật liệu Nhóm chất để sử dụng nhằm băng nhựa mục đích phục vụ thải có thé - Nhóm kim loại cho con người tái chê - Nhóm cao su - Nhóm mi lông - Nhóm thủy tinh Nguồn: Báo Công nghiệp môi trường - 2020 12 1.2 Ảnh hưởng của chất thải rắn sinh hoạt đến môi trường và sức khỏe cộng đồng 1.1 Tác động đến môi trường tự nhiên a. Tác động đến môi trường đất và cảnh quan CTRSH thường có kích thước lớn và thành phần hầu hết là khó phân hủy theo thời gian: nhựa, ni-lông, cao su,., nên có thé dé dàng thấy nhất là tác động đến cảnh quan. Đặc biệt không khó dé thay các bãi rac lộ thiên, các bãi rac tự phát gây mat thầm mỹ và bốc mùi khó chịu tại các khu đô thi, khu dân cư. Bên cạnh đó, khi CTRSH bị đồ ra trực tiếp trên mặt đất mà không có sự xử lý thích hợp như vậy sẽ tạo ra các axit hữu cơ làm chua đất.
Việc tích tụ các chất nguy hại trong đất từ nước rỉ rác vào đất cũng sẽ góp phần gây ô nhiễm môi trường đất b. Tác động đến môi trường nước Khi CTRSH bị thải bừa bãi ra môi trường nước: sông, hồ, ao, suối,. sẽ hình thành nên các vấn đề như sau: - Các vật chất nổi lên bề mặt nước gây mat cảnh quan, đồng thời cản trở sự truyền ánh sáng, gây ảnh hưởng đến quá trình quang hợp của các loài thực vật dưới nước - CTRSH thải ra một số lượng nhiều dưới mặt nước cũng sẽ gây cản trở giao thông khi bị quấn vào chân vịt của thuyền - Các chất thải không được thu gom bị lắng xuống đáy, bị phân hủy sinh ra các loại khí gây hại, gây ngộ độc cho các loại thủy hải sản Ngay cả khi CTRSH được chôn lấp hợp vệ sinh cũng gây ô nhiễm môi trường nước nếu không xử lý nước ri rác đạt yêu cầu quy định. Tác động đến môi trường không khí Quá trình phân hủy các chất hữu cơ có khả năng phân hủy sinh học (thức ăn dưa thừa, xác động thực vật,.) của CTRSH sẽ phát sinh mùi khó chịu: Hydro sunfua (H2S), mecraptan, các loại axit béo bay hơi,.