BOÄ GIAÙO DUÏC VAØ ÑAØO TAÏO TRÖÔØNG ÑAÏI HOÏC MÔÛ - BAÙN COÂNG TP. HCM KHOA COÂNG NGHEÄ SINH HOÏC Ñeà taøi: TÌM HIEÅU MÖÙC ÑOÄ NHIEÃM KHUAÅN VAØ SÖÏ KHAÙNG KHAÙNG SINH CUÛA ESCHERICHIA COLI VAØ SALMONELLA TRONG THÒT GAØ TAÏI CAÙC CÔ SÔÛ GIEÁT MOÅ ÔÛ TP. LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: VI SINH GIAÛNG VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN : ThS. PHAÅM MINH THU SINH VIEÂN THÖÏC HIEÄN : TRAÀN PHAÏM MINH KHOA MAÕ SOÁ SINH VIEÂN : 30100195 KHOÙA HOÏC : 2001 - 2005 TP.
HOÀ CHÍ MINH - 2006 Em xin chaân thaønh caûm ôn Ban Giaùm Hieäu tröôøng Ñaïi hoïc Môû- Baùn coâng Tp. HCM vaø caùc thaày coâ khoa Coâng ngheä sinh hoïc ñaõ taïo ñieàu kieän thuaän lôïi cho chuùng em hoïc taäp vaø hoaøn thaønh khoùa luaän toát nghieäp. Em xin gôûi ñeán coâ Phaåm Minh Thu loøng bieát ôn saâu saéc nhaát. Khoâng chæ daïy cho em nhieàu kieán thöùc quí baùu, coâ coøn truyeàn cho em nieàm say meâ, taâm huyeát vaø tinh thaàn nghieâm tuùc trong coâng taùc nghieân cöùu khoa hoïc.
Em cuõng xin göûi lôøi caûm ôn ñeán caùc coâ, caùc anh chò ñang coâng taùc taïi khoa LAM - Labo vi sinh thöïc phaåm – vieän Pasteur Tp. HCM ñaõ taän tình höôùng daãn, giuùp ñôõ em trong quaù trình thöïc nghieäm. Vaø xin göûi ñeán gia ñình vaø baïn beø toâi nhöõng tình caûm thaân thöông nhaát daønh cho söï quan taâm, chia seû vaø ñoäng vieân toâi trong suoát thôøi gian qua. Sinh vieân Traàn Phaïm Minh Khoa Nhaän xeùt cuûa giaùo vieân höôùng daãn SVTH: Traàn Phaïm Minh Khoa MSSV: 30100195 Ñeà taøi: Tìm hieåu möùc ñoä nhieãm khuaån vaø söï khaùng khaùng sinh cuûa Escherichia coli vaø Salmonella trong thòt gaø taïi caùc cô sôû gieát moå ôû Tp.
HCM, ngaøy thaùng naêm Giaùo vieân höôùng daãn Muïc Luïc Trang PHAÀN 1: ÑAËT VAÁN ÑEÀ. PHAÀN 2: TOÅNG QUAN. Tình hình söû duïng khaùng sinh vaø tính khaùng thuoác cuûa vi khuaån trong thöïc phaåm. Dö löôïng khaùng sinh trong thöïc phaåm.
Vi khuaån khaùng khaùng sinh trong thöïc phaåm. Khaùng sinh vaø tính khaùng thuoác cuûa vi khuaån --------------------- 5 2. Thuoác khaùng sinh. Cô cheá taùc ñoäng.
Tính khaùng thuoác cuûa vi khuaån. Tình hình nhieãm vi khuaån trong thöïc phaåm. Vi khuaån trong thòt. Lòch söû, phaân loaïi vaø söï phaân boá.
Ñaëc ñieåm hình thaùi. Ñaëc tính nuoâi caáy. Tính chaát sinh hoùa. Khaùng nguyeân vaø ñoäc toá.
Ñaëc tính gaây beänh. Söùc ñeà khaùng. Trieäu chöùng truùng ñoäc. Lòch söû, phaân loaïi vaø söï phaân boá.
Ñaëc ñieåm hình thaùi. Ñaëc tính nuoâi caáy. Tính chaát sinh hoùa. Khaùng nguyeân vaø ñoäc toá.
Ñaëc tính gaây beänh. Söùc ñeà khaùng. Trieäu chöùng truùng ñoäc. ------------------------------------------------------ 19 PHAÀN 3: NGUYEÂN VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP THÖÏC HIEÄN.
Thôøi gian vaø ñòa ñieåm. Vaät lieäu duøng trong nghieân cöùu. Thieát bò vaø duïng cuï thí nghieäm. Thuoác thöû vaø moâi tröôøng.
Phöông phaùp thöïc hieän.coli töø maãu thöïc phaåm. Caùch tieán haønh. Kieåm tra Salmonella töø maãu thöïc phaåm. Caùch tieán haønh.
Xaùc ñònh Salmonella.4 Khaùng sinh ñoà. Caùch tieán haønh. -------------------------------------------------------------- 28 PHAÀN 4: KEÁT QUAÛ VAØ THAÛO LUAÄN. Möùc ñoä nhieãm khuaån treân thòt gaø taïi caùc cô sôû gieát moå.
Keát quaû khaùng sinh ñoà. Moâ hình ñeà khaùng ña khaùng sinh. -------------------------------------- 36 PHAÀN 5: KEÁT LUAÄN VAØ ÑEÀ NGHÒ. ------------------------------------------------------------------------ 40 PHAÀN 6: TAØI LIEÄU THAM KHAÛO.------------------------------------------ 42 PHAÀN 7: PHUÏ LUÏC.
Danh muïc nhöõng töø vieát taét duøng trong luaän vaên µg microgram g gram mg miligram ml mililit mm milimet BA Blood agar BGA Brilliant green agar BGBL Brilliant green bile lactose broth BSA Bismuth sulfite agar EMB Eozin methylen blue agar H2S Hydrogen sulfite HE Hektoen enteric agar I Intermediate - Trung gian KIA Kligler iron agar LDC Lysine decarboxylase MC Mac Conkey MHA Muller hinton agar MR Methyl red MPN Most probable number method Phöông phaùp pha loaõng tôùi haïn n Soá löôïng NA Nutrient agar NB Nutrient broth NCCLS National committee for clinical laboratory standards UÛy ban quoác gia veà tieâu chuaån laâm saøng phoøng thí nghieäm ONPG O - nitrophenol - D - galactopyranoside R Resistant - Ñeà khaùng S Susceptible - Nhaïy caûm SS Salmonella Shigella TCVN Tieâu chuaån Vieät Nam TSI Tripe sugar iron agar Tp. HCM Thaønh phoá Hoà Chí Minh VP Voges Proskauer Danh muïc vieát taét teân caùc loaïi khaùng sinh: AMC Amoxicillin/ Clavulanic acid AMX Amoxicillin AN Amikacin C Chloramphenicol CF Cefalotin CIP Ciprofloxacin CTX Cefotaxime FOX Cefoxitin GM Gentamicin NA Nalidixic acid NOR Norfloxacin PIP Piperacillin S Streptomycin SSS Sulfonamides SXT Trimethoprim/ Sulfamethoxazole TE Tetracyclin TIC Ticarcillin Danh muïc caùc baûng: trang Baûng 2.1: Cô cheá ñeà khaùng khaùng sinh cuûa Enterobacteriaceae.1: Khaùng sinh duøng cho thöû nghieäm vôi E.2: Khaùng sinh duøng cho thöû nghieäm vôùi Salmonella.1: Keát quaû kieåm tra vi khuaån E.coli treân thòt gaø.2: Keát quaû kieåm tra vi khuaån Salmonella treân thòt gaø.3: Tyû leä khaùng thuoác cuûa E.4: Tyû leä khaùng thuoác cuûa cuûa Salmonella spp.5: Moâ hình ñeà khaùng ña khaùng sinh cuûa E.6: Tình hình ñeà khaùng ña khaùng sinh cuûa E.7: Moâ hình ñeà khaùng ña khaùng sinh cuûa Salmonella spp.8: Tình hình ñeà khaùng ña khaùng sinh cuûa Samonella spp. 37 Danh muïc caùc sô ñoà: Sô ñoà 3.1: Kieåm tra vi khuaån E.coli töø thöïc phaåm.2: Kieåm tra vi khuaån Salmonella töø thöïc phaåm. 27 Danh muïc caùc bieåu ñoà: Bieåu ñoà 4.1: Khaùng sinh ñoà cuûa vi khuaån E.2: Khaùng sinh ñoà cuûa vi khuaån Salmonella spp.
34 Khoaù Luaän Toát Nghieäp Tieâu chaûy ñöôïc xem laø beänh truyeàn nhieãm quan troïng trong coäng ñoàng, soá ca maéc beänh ñöôïc ghi nhaän ngaøy caøng taêng. Vaán ñeà naøy coù lieân quan ñeán veä sinh moâi tröôøng vaø ñaëc bieät laø veä sinh thöïc phaåm.coli laø nhöõng taùc nhaân gaây tieâu chaûy cho ngöôøi vaø suùc vaät truyeàn töø thöùc aên. Caùc vi khuaån treân ñöôïc phaân laäp chuû yeáu töø thòt gaø. Thaønh phoá Hoà Chí Minh laø nôi ñöùng ñaàu trong caû nöôùc veà tieâu thuï thòt.
Tuy nhieân, vieäc ñaûm baûo veä sinh cho maët haøng naøy vaãn chöa coù ñöôïc söï quan taâm ñuùng möùc, ñaëc bieät laø trong caùc khaâu gieát moå, vaän chuyeån, baûo quaûn, baøy baùn taïi caùc cô sôû gieát moå vaø caùc chôï thöïc phaåm. Trong chaên nuoâi, thuoác khaùng sinh thöôøng ñöôïc duøng ñeå phoøng, chöõa beänh vaø kích thích söï taêng tröôûng cuûa vaät nuoâi. Vieäc söû duïng khoâng hôïp lyù cuõng nhö laïm duïng khaùng sinh trong chaên nuoâi daãn ñeán toàn dö löôïng khaùng sinh trong thòt, ñaùng chuù yù laø laøm gia taêng khaû naêng khaùng thuoác cuûa caùc chuûng vi khuaån gaây beänh nhö E.coli vaø Salmonella. [13] ÔÛ nöôùc ta, söï khaùng thuoác cuûa vi khuaån trong beänh phaåm ñöôïc nghieân cöùu khaù nhieàu, tuy nhieân, trong thöïc phaåm thì vaán ñeà naøy vaãn coøn haïn cheá.
Do ñoù, vieäc phaân laäp vi khuaån gaây beänh töø thòt gaø töôi, ñaùnh giaù hieän traïng vaø xaùc ñònh khaû naêng khaùng thuoác cuûa chuùng laø ñieàu caàn thieát nhaèm cung caáp thoâng tin veà söï khaùng thuoác cuûa vi khuaån gaây beänh coù trong thöïc phaåm vaø goùp phaàn vaøo chieán löôïc ñònh höôùng söû duïng khaùng sinh trong chaên nuoâi. Töø nhöõng vaán ñeà thöïc tieãn treân, chuùng toâi tieán haønh ñeà taøi: ”Tìm hieåu möùc ñoä nhieãm khuaån vaø söï khaùng khaùng sinh cuûa Escherichia coli vaø Salmonella trong thòt gaø taïi caùc cô sôû gieát moå ôû Tp. Hoà Chí Minh”. ❖ Muïc tieâu chung cuûa ñeà taøi: Böôùc ñaàu xaùc ñònh tyû leä nhieãm vi khuaån khaùng khaùng sinh trong thòt gaø taïi caùc cô sôû gieát moå ôû Tp.
Hoà Chí Minh. ❖ Muïc tieâu chuyeân bieät: Xaùc ñònh tyû leä nhieãm vi khuaån Escherichia coli vaø Salmonella trong thòt SVTH: Traàn Phaïm Minh Khoa Trang 1 Khoaù Luaän Toát Nghieäp gaø. Xaùc ñònh tyû leä khaùng khaùng sinh cuûa töøng chuûng vi khuaån phaân laäp ñöôïc. Tình hình söû duïng khaùng sinh vaø söï khaùng thuoác cuûa vi khuaån trong thöïc phaåm: 2.
Dö löôïng khaùng sinh trong thöïc phaåm: Theo Laõ Vaên Kính vaø coäng söï (1996), töø 75% soá maãu thòt gaø kieåm tra cho thaáy ñeàu coù toàn dö khaùng sinh vôùi möùc toàn dö töø 3,67 - 122 ppm, cao hôn haøng chuïc ñeán haøng nghìn laàn so vôùi tieâu chuaån cho pheùp cuûa EU (0,01 ppm) vaø Myõ (0,1 ppm). [9] Theo Voõ Thò Traø An ñieàu tra naêm 2003 taïi 6 quaän huyeän cuûa Tp. HCM ôû taát caû caùc trang traïi vaø 70% noâng hoä trong khu vöïc chaên nuoâi taäp trung coù boå sung khaùng sinh vaøo thöùc aên cho gaø ñeå phoøng beänh vaø kích thích taêng tröôûng, coù 54,8% hoä söû duïng thuoác theo kinh nghieäm, 39,1% theo khuyeán caùo cuûa nhaø saûn xuaát vaø 20% theo khuyeán caùo cuûa thuù y vieân. Tyû leä caùc cô sôû chaên nuoâi gaø söû duïng khaùng sinh khoâng hôïp lí laø 32,6%, trong ñoù söû duïng sai veà lieàu löôïng laø 23,2%.
Tyû leä caùc cô sôû chaên nuoâi gaø söû duïng khaùng sinh khoâng ñaûm baûo an toaøn thöïc phaåm (khoâng ngöng thuoác ñuùng thôøi haïn qui ñònh) laø 44,5% töông öùng vôùi soá maãu coù toàn dö khaùng sinh laø 60%. [1] Theo moät baùo caùo cuûa ñaïi hoïc Noâng laâm Tp. HCM, trong 149 maãu thòt gaø baùn taïi caùc chôï coù 50% maãu coù dö löôïng vôùi 26 loaï i khaùng sinh khaùc nhau, goàm ampicillin (7,24%), tetracyllin (7,95%), gentamycin (8,35%), norfloxacin (10%), colistin (13,24%), tylosin (15%), chloramphenicol (15,35%). Vi khuaån khaùng khaùng sinh trong thöïc phaåm: ❖ Trong nöôùc: Theo Phuøng Quoác Chöôùng (2003), nghieân cöùu khaû naêng maãn caûm vaø khaùng thuoác cuûa vi khuaån Salmonella phaân laäp töø vaät nuoâi ôû Ñaéc Laéc qua 3 giai ñoaïn: 1993-1995, 1996-1998 vaø 1999-2003.
Giai ñoaïn 1993-1995, caùc loaïi thuoác chloramphenicol, gentamycin vaø nitrofurazone khoâng bò Salmonella khaùng; penixillin, streptomycin vaø sunfaguanidin coù soá löôïng maãu khaùng cao (32-36%). Trong giai ñoaïn 1996-1998, Salmonella coù tính khaùng vôùi chloramphenicol, gentamycin vaø nitrofurazone. Caùc loaïi thuoác coù tyû leä khaùng thaáp (6-27%) goàm: ampicillin, biomycin, kanamycin, neomycin vaø tetramycin. Sulfaguanidin penicillin vaø streptomycin coù tyû leä bò vi khuaån Salmonella khaùng cao (36-56%).
Giai ñoaïn 1999-2003, caùc chuûng Salmonella coù tyû leä khaùng cao vôùi streptomycin (50%), erythromycin (81,35%), ampicillin (93,75%) vaø nhaïy caûm maïnh vôùi norfloxacin, ciprofloxacin vaø ceftriaxon. [4] Theo Toâ Lieân Thu (2004), Salmonella phaân laäp töø thòt gaø vôùi 20 chuûng ngaãu nhieân taïi Haø Taây vaø Haø Noäi thì chuùng ñeà khaùng cao (hôn 60%) vôùi tetracyclin, ampicillin, streptomycin, chloramphenicol, doxycyclin. Möùc ñoä khaùng thuoác thaáp hôn (döôùi 15%) vôùi neomycin, gentamycin, norfloxacin. coli vaø Salmonella coù ñaëc tính ña khaùng, coù nhöõng chuûng khaùng laïi 8 loaïi khaùng sinh.
Taïi Ñöùc, tyû leä Salmonella SVTH: Traàn Phaïm Minh Khoa Trang 3 Khoaù Luaän Toát Nghieäp khaùng nhieàu hôn 1 loaïi khaùng sinh gia taêng töø 33% (1992) leân 61,2% (1996). Taïi Haø Lan (1994-1999), Salmonella coù tyû leä khaùng vôùi neomycin (1%), trimethoprim (8%), ampicillin (16%), tetracycline (43%).coli phaân laäp töø thòt gia caàm taïi Ñan Maïch (1997) coù tyû leä khaùng vôùi nalidixic acid (32%), sulfonamides (64%), khoâng coù chuûng khaùng vôùi enrofloxacin.coli coù tyû leä khaùng vôùi gentamycin (10-15%), tetracycline (59-66%), sulfonamides (44-77%), ampicillin (48-54%). Taïi Haø Lan (1981-1992), E.coli coù tyû leä khaùng vôùi tetracycline (63- 75%), sulfonamides (71-75%), chloramphenicol (17-27%), flumequin (0,3-49%). Taïi Taây Ban Nha (1992-1993), E.coli coù tyû leä khaùng vôùi streptomycin (78%), tetracycline (94%), trimethoprim/ sulfamethoxazole (63%), khoâng coù chuûng khaùng vôùi cefoxitin vaø cefotaxime.coli phaân laäp töø thòt gaø coù tyû leä khaùng vôùi chloramphenicol (54,5%), trimethoprim/ sulfamethoxazole (84,7%), gentamycin (84,7%), erythromycin (98,5%), tetracycline (99%).