Luận văn thạc sĩ nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng gastropoda trên cạn với hàm lượng chì asen trong đất tại xã bằng lũng huyện chợ đồn tỉnh bắc kạn

Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm gastropoda và hàm lượng chì asen trong đất tại xã Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, Bắc Kạn.

• Tác giả: Vũ Thị Lan Hương
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Ngọc Khắc
• Trường học: Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Đa Dạng Sinh Học Thân Mềm Chân Bụng và Hàm Lượng Chì, Asen Trong Đất Tại Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học Thân Mềm Bắc Kạn

Nghiên cứu về đa dạng sinh học thân mềm và ảnh hưởng của ô nhiễm kim loại nặng như chì (Pb) và asen (As) trong đất là vô cùng quan trọng. Đặc biệt, tại các khu vực có hoạt động khai thác khoáng sản như Bắc Kạn, việc đánh giá tác động môi trường trở nên cấp thiết. Thân mềm chân bụng (Gastropoda) là nhóm sinh vật có vai trò quan trọng trong hệ sinh thái đất, và sự thay đổi về thành phần loài, số lượng cá thể có thể là chỉ thị sinh học nhạy bén đối với mức độ ô nhiễm. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định mối quan hệ giữa đa dạng sinh học của nhóm thân mềm chân bụng với hàm lượng chì, asen trong đất tại xã Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. Mục tiêu là cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng nhóm sinh vật này như một công cụ quan trắc môi trường.

1.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu đa dạng sinh học

Nghiên cứu đa dạng sinh học không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cấu trúc và chức năng của hệ sinh thái, mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho công tác bảo tồn đa dạng sinh học và quản lý môi trường. Sự suy giảm đa dạng sinh học có thể dẫn đến mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến các dịch vụ hệ sinh thái như điều hòa khí hậu, cung cấp nước sạch và duy trì độ phì nhiêu của đất. Việc nghiên cứu đa dạng sinh học thân mềm tại Bắc Kạn có ý nghĩa quan trọng trong việc đánh giá tác động của ô nhiễm đến các hệ sinh thái đặc thù.

1.2. Vai trò của thân mềm chân bụng trong hệ sinh thái đất

Thân mềm chân bụng đóng vai trò quan trọng trong việc phân hủy chất hữu cơ, cải tạo đất và là nguồn thức ăn cho nhiều loài động vật khác. Sự hiện diện và phân bố thân mềm trong đất phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm độ ẩm, nhiệt độ, thành phần dinh dưỡng và mức độ ô nhiễm. Do đó, sự thay đổi về đa dạng sinh học và số lượng của nhóm sinh vật này có thể phản ánh tình trạng sức khỏe của môi trường đất. Nghiên cứu này tập trung vào nhóm thân mềm chân bụng như một chỉ thị sinh học tiềm năng cho ô nhiễm kim loại nặng.

II. Vấn Đề Ô Nhiễm Kim Loại Nặng Tại Bắc Kạn Thực Trạng

Bắc Kạn là một tỉnh miền núi có tiềm năng lớn về tài nguyên khoáng sản. Tuy nhiên, hoạt động khai thác khoáng sản, nếu không được quản lý chặt chẽ, có thể gây ra ô nhiễm kim loại nặng trong đất và nước. Chì (Pb) và asen (As) là hai trong số các kim loại nặng phổ biến nhất trong các khu vực khai thác khoáng sản. Chúng có thể tích tụ trong đất, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học và gây hại cho sức khỏe con người thông qua chuỗi thức ăn. Việc xác định mức độ ô nhiễm và đánh giá tác động của kim loại nặng đến môi trường đất là rất quan trọng để đưa ra các biện pháp quản lý môi trường hiệu quả.

2.1. Nguồn gốc và tác động của chì asen trong đất

Kim loại nặng như chì và asen có thể xâm nhập vào môi trường đất từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm hoạt động khai thác khoáng sản, khí thải công nghiệp, sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu. Độc tính của chì và độc tính của asen có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe cho sinh vật và con người, bao gồm tổn thương hệ thần kinh, suy giảm chức năng gan thận và tăng nguy cơ ung thư. Sự tích tụ kim loại nặng trong đất cũng có thể ảnh hưởng đến sinh thái học đất, làm giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến chu trình dinh dưỡng.

2.2. Đánh giá mức độ ô nhiễm kim loại nặng tại Bắc Kạn

Việc đánh giá rủi ro ô nhiễm kim loại nặng tại Bắc Kạn cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm việc xác định hàm lượng chì trong đất, hàm lượng asen trong đất tại các khu vực khác nhau, đánh giá tác động của kim loại nặng lên sinh vật và xây dựng mô hình hóa ô nhiễm để dự đoán sự lan truyền của kim loại nặng trong môi trường. Các kết quả phân tích kim loại nặng trong đất sẽ cung cấp cơ sở khoa học cho việc đưa ra các biện pháp quản lý môi trường phù hợp, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của ô nhiễm đến sức khỏe môi trường và đa dạng sinh học.

2.3. Ảnh hưởng của ô nhiễm đến đa dạng sinh học thân mềm

Ô nhiễm kim loại nặng có thể gây ra những thay đổi đáng kể trong đa dạng sinh học thân mềm. Các loài thân mềm chân bụng khác nhau có mức độ nhạy cảm khác nhau đối với kim loại nặng. Một số loài có thể biến mất hoàn toàn khỏi khu vực bị ô nhiễm, trong khi những loài khác có thể trở nên phổ biến hơn do khả năng chịu đựng cao hơn. Sự thay đổi về thành phần loài và số lượng cá thể có thể ảnh hưởng đến cấu trúc và chức năng của hệ sinh thái đất. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc xác định mối quan hệ sinh thái giữa hàm lượng kim loại nặng và đa dạng sinh học thân mềm tại Bắc Kạn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đa Dạng Sinh Học và Kim Loại Nặng

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp kết hợp giữa phân tích kim loại nặng trong đất và phương pháp nghiên cứu đa dạng sinh học để đánh giá mối quan hệ giữa hàm lượng chì, asen và đa dạng sinh học thân mềm chân bụng. Quá trình nghiên cứu bao gồm các bước: thu thập mẫu đất và mẫu ốc cạn, xử lý mẫu, phân tích kim loại nặng, định danh loài thân mềm, tính toán các chỉ số đa dạng sinh học và phân tích thống kê để xác định tương quan giữa kim loại nặng và sinh vật. Phương pháp này cho phép đánh giá một cách toàn diện tác động của ô nhiễm đến đa dạng sinh học.

3.1. Quy trình thu thập và xử lý mẫu đất mẫu ốc cạn

Việc thu thập mẫu đất và mẫu ốc cạn cần được thực hiện theo một quy trình chuẩn để đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của dữ liệu. Mẫu đất được thu thập tại các vị trí khác nhau trong khu vực nghiên cứu, đại diện cho các loại đất và mức độ ô nhiễm khác nhau. Mẫu ốc cạn được thu thập bằng phương pháp tìm kiếm trực tiếp trong các sinh cảnh khác nhau. Các mẫu sau đó được xử lý và bảo quản theo quy trình phù hợp để đảm bảo chất lượng cho quá trình phân tích sinh vật và phân tích kim loại nặng.

3.2. Phương pháp phân tích hàm lượng chì asen trong đất

Phương pháp phân tích kim loại nặng trong đất thường sử dụng các kỹ thuật như phương pháp quang phổ hấp thụ nguyên tử (AAS) để xác định hàm lượng chì và hàm lượng asen. Quá trình phân tích bao gồm các bước: hòa tan mẫu đất, xử lý để loại bỏ các chất gây nhiễu và đo nồng độ kim loại nặng bằng máy quang phổ. Kết quả phân tích được so sánh với các tiêu chuẩn cho phép (TCCP) của Việt Nam để đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.3. Xác định các chỉ số đa dạng sinh học thân mềm chân bụng

Các chỉ số đa dạng sinh học như số lượng loài, mật độ cá thể, chỉ số Shannon-Wiener, chỉ số Simpson và chỉ số Pielou được sử dụng để đánh giá đa dạng sinh học của quần xã thân mềm chân bụng. Các chỉ số này cung cấp thông tin về sự phong phú, độ đồng đều và cấu trúc của quần xã. Sự thay đổi của các chỉ số đa dạng sinh học có thể phản ánh ảnh hưởng của ô nhiễm đến quần xã thân mềm.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Mối Tương Quan Giữa Ô Nhiễm và Đa Dạng

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tương quan giữa kim loại nặng và sinh vật, cụ thể là giữa hàm lượng chì, asen trong đất và đa dạng sinh học thân mềm chân bụng tại xã Bằng Lũng. Hàm lượng asen trong đất có xu hướng tỷ lệ nghịch với các chỉ số đa dạng sinh học, trong khi hàm lượng chì trong đất có mối quan hệ phức tạp hơn. Các kết quả này cung cấp bằng chứng về tác động của ô nhiễm đến đa dạng sinh học và cho thấy tiềm năng sử dụng thân mềm chân bụng như một sinh vật chỉ thị.

4.1. Ảnh hưởng của asen đến thành phần loài và mật độ thân mềm

Hàm lượng asen cao trong đất có thể gây ra sự suy giảm về số lượng loài và mật độ cá thể của thân mềm chân bụng. Một số loài nhạy cảm có thể biến mất hoàn toàn, trong khi những loài chịu đựng tốt hơn có thể trở nên phổ biến hơn. Điều này dẫn đến sự thay đổi về cấu trúc của quần xã và giảm đa dạng sinh học.

4.2. Tác động của chì đến các chỉ số đa dạng sinh học

Hàm lượng chì trong đất có thể ảnh hưởng đến các chỉ số đa dạng sinh học theo nhiều cách khác nhau. Trong một số trường hợp, hàm lượng chì cao có thể làm giảm đa dạng sinh học, trong khi ở những trường hợp khác, nó có thể làm tăng sự phong phú của một số loài nhất định. Điều này cho thấy tác động của chì đến đa dạng sinh học phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm loại đất, điều kiện khí hậu và sự hiện diện của các chất ô nhiễm khác.

4.3. Phân tích hồi quy mối quan hệ giữa kim loại và đa dạng

Phân tích hồi quy được sử dụng để xác định mối quan hệ giữa hàm lượng chì, asen và các chỉ số đa dạng sinh học. Kết quả phân tích cho thấy có mối tương quan đáng kể giữa hàm lượng kim loại nặng và một số chỉ số đa dạng sinh học, cho thấy tiềm năng sử dụng các chỉ số này để quan trắc môi trường.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Giải Pháp Quản Lý Ô Nhiễm Kim Loại Nặng

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc sử dụng thân mềm chân bụng như một công cụ quan trắc môi trường và đánh giá tác động của ô nhiễm kim loại nặng. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chương trình quản lý môi trường hiệu quả, nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của ô nhiễm đến đa dạng sinh học và sức khỏe con người. Các giải pháp quản lý môi trường có thể bao gồm việc kiểm soát hoạt động khai thác khoáng sản, xử lý đất bị ô nhiễm và bảo tồn đa dạng sinh học.

5.1. Sử dụng thân mềm chân bụng làm chỉ thị sinh học ô nhiễm

Thân mềm chân bụng có thể được sử dụng như một sinh vật chỉ thị để đánh giá mức độ ô nhiễm trong môi trường đất. Việc theo dõi sự thay đổi về thành phần loài, số lượng cá thể và các chỉ số đa dạng sinh học của quần xã thân mềm có thể cung cấp thông tin về tác động của ô nhiễm và giúp đưa ra các biện pháp quản lý môi trường kịp thời.

5.2. Đề xuất các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm kim loại nặng

Các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm kim loại nặng có thể bao gồm việc kiểm soát chặt chẽ hoạt động khai thác khoáng sản, sử dụng các kỹ thuật xử lý đất bị ô nhiễm như cô lập, ổn định hoặc loại bỏ kim loại nặng, và khuyến khích sử dụng các phương pháp canh tác bền vững để giảm thiểu sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu.

5.3. Bảo tồn đa dạng sinh học trong khu vực khai thác khoáng sản

Bảo tồn đa dạng sinh học trong khu vực khai thác khoáng sản là rất quan trọng để duy trì chức năng của hệ sinh thái và đảm bảo sự bền vững của các hoạt động kinh tế. Các biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học có thể bao gồm việc bảo vệ các khu vực có giá trị đa dạng sinh học cao, phục hồi các khu vực bị suy thoái và khuyến khích các hoạt động khai thác khoáng sản thân thiện với môi trường.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Đa Dạng Sinh Học

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng và hàm lượng chì, asen trong đất tại Bắc Kạn đã cung cấp những thông tin quan trọng về tác động của ô nhiễm đến đa dạng sinh học. Kết quả nghiên cứu cho thấy tiềm năng sử dụng thân mềm chân bụng như một công cụ quan trắc môi trường và nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản lý môi trường hiệu quả để bảo tồn đa dạng sinh học. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của ô nhiễm đến các nhóm sinh vật khác và xây dựng các mô hình dự đoán ảnh hưởng của ô nhiễm đến hệ sinh thái.

6.1. Tóm tắt các kết quả chính và ý nghĩa của nghiên cứu

Nghiên cứu đã xác định được mối quan hệ giữa hàm lượng chì, asen và đa dạng sinh học thân mềm chân bụng tại Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu cho thấy ô nhiễm kim loại nặng có thể gây ra những thay đổi đáng kể trong đa dạng sinh học và nhấn mạnh sự cần thiết của việc quản lý môi trường hiệu quả.

6.2. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo về sinh thái đất

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của ô nhiễm đến các nhóm sinh vật khác trong sinh thái học đất, nghiên cứu địa hóa môi trường Bắc Kạn và xây dựng các mô hình dự đoán ảnh hưởng của ô nhiễm đến hệ sinh thái. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu về phân tích sinh vật và phân tích kim loại nặng để hiểu rõ hơn về cơ chế tác động của kim loại nặng lên sinh vật.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Quá trình phát triển công nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ như y tế, du lịch, thương mại… ở nước ta đã và đang làm cho môi trường bị ô nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt sự hiện diện của kim loại nặng trong môi trường đất, nước đã và đang là vấn đề môi trường được cộng đồng quan tâm. Kim loại nặng là những nguyên tố có số nguyên tử cao. Phần lớn các kim loại nặng trong đất sẽ ảnh hưởng và có thể đe dọa sức khỏe đến đời sống của nhiều loài sinh vật, trong đó có các loài sinh vật có đời sống gắn liền với môi trường đất như nhóm thân mềm chân bụng ở cạn (Gastropoda). Thông qua chuỗi thức ăn và thẩm thấu trực tiếp, kim loại nặng có thể làm thay đổi đặc điểm hình thái, sinh lý, tập tính, cũng như sự sinh trưởng phát triển.

Sự ảnh hưởng của kim loại nặng có thể làm thay đổi đa dạng sinh học của quần xã sinh vật như thay đổi số lượng cá thể của quần thể, thay đổi số lượng loài. Vấn đề ô nhiễm kim loại nặng trong môi trường đất đã và đang diễn ra tại nhiều nơi trên thế giới trong đó có Việt Nam. Bắc Kạn là một tỉnh có tài nguyên khoáng sản phong phú và có ngành khai khoáng phát triển, trong đó có nhiều các mỏ quặng sắt, chì, kẽm… với trữ lượng lớn. Chính vì vậy, các hoạt động khai khoáng ít nhiều cũng có ảnh hưởng và gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là ô nhiễm kim loại nặng.

Việc đánh giá phát hiện và xử lí ô nhiễm kim loại nặng trong đất, ngăn chặn sự ảnh hưởng của chúng đến sự sống sinh vật có một ý nghĩa hết sức quan trọng trong quá trình phát triển của mỗi vùng, mỗi quốc gia. Do vậy, xác định hàm lượng kim loại nặng trong môi trường là rất cần thiết và có thể thông qua các chỉ số đa dạng sinh học. Xuất phát từ cở sở lý luận và thực tiễn trên, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu mối quan hệ giữa đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn với hàm lượng chì, asen trong đất tại xã Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn”. Mục tiêu nghiên cứu Xác định được mối quan hệ giữa hàm lượng chì, asen trong đất với đa dạng sinh học (mật độ, thành phần loài, số lượng loài, chỉ số margalef, chỉ số Peilou, chỉ số Shannon) của thân mềm chân bụng trên cạn tại xã Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn.

Từ đó góp phần làm cơ sở khoa học cho việc sử dụng động vật thân mềm chân bụng ở cạn để dự báo hiện trạng kim loại nặng trong môi trường đất. Nội dung nghiên cứu - Nghiên cứu, xác định hàm lượng chì, asen có trong đất tại xã Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. - Nghiên cứu, xác định thành phần loài, chỉ số đa dạng sinh học thân mềm chân bụng trên cạn ở KVNC. - Xác định mối quan hệ giữa hàm lượng Pb, As với các chỉ số đa dạng sinh học thân mềm chân bụng (Gastropoda) trên cạn.

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1. Tổng quan về địa điểm nghiên cứu 1. Vị trí địa lý Bằng Lũng trước đây là một xã của huyện Chợ Đồn nhưng đến 01/01/1997 tỉnh Bắc Kạn tái lập nên đã được công nhận là thị trấn Bằng Lũng của huyện Chợ Đồn. Thị trấn Bằng Lũng có tuyến tỉnh lộ 257 nối với thành phố Bắc Kạn, cách thành phố Bắc Kạn 46 km, và tỉnh lộ 254 cũng đi qua địa bàn.

Bằng Lũng nằm tại lưu vực thượng nguồn của sông Cầu, là trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội của huyện Chợ Đồn, có tổng diện tích tự nhiên là 2.  Phía Bắc giáp xã Ngọc Phái, xã Phương Viên  Phía Đông giáp xã Phương Viên, xã Đại Sảo  Phía Nam giáp xã Đại Sảo, xã Bằng Lẵng  Phía Tây giáp xã Bằng Lẵng, xã Yên Thượng, xã Ngọc Phái. Bản đồ địa chính khu vực thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Nguồn: http://maps.com) 4 Theo báo cáo số 375/UBND của ủy ban nhân dân thị trấn Bằng Lũng ngày 13/9/2012: thị trấn Bằng Lũngcó trên 1703 hộ, dân số 6.523 người với 6.523 khẩu, gồm 8 dân tộc cùng sinh sống: Tày, Kinh, Nùng, Dao, Hoa, Mông, Mường, Sán Chí chung sống. Cộng đồng dân cư sinh sống tập trung thành 21 tổ dân phố gồm: Tổ 1, 2A, 2B, 3, 4, 5, 6A, 6B, 7, 8, 9, 10,11A, 11B, 12, 13, 14A, 14B, 15, 16A, 17 và 4 thôn bản gồm: Bản Duồng I, Bản Duồng II, Nà Pài, Bản Tàn [17].

Một vài nét khái quát về địa hình Thị trấn Bằng Lũng gồm có 3 dạng địa hình: Địa hình núi đá vôi: Địa hình chia cắt phức tạp bởi những dãy núi đá vôi với độ cao trên 1000m, xen giữa các thung lũng hẹp, độ dốc bình quân từ 250 đến 300. Địa hình núi đất: Các xã phía Nam thị trấn Bằng Lũng phần lớn là núi đất có độ cao phổ biến 400m đến trên 600m, độ dốc bình quân từ 200 đến 250. Địa hình chia cắt mạnh bởi hệ thống sông suối khá dày đặc. Bản đồ địa hình thị trấn Bằng Lũng (Nguồn: http://maps.com) 5 Địa hình thung lũng: phân bố dọc theo các sông, suối xen giữa các dãy núi cao.

Các điều kiện tự nhiên nhìn chung khá thuận lợi cho phát triển canh tác nông lâm nghiệp kết hợp, cây ăn quả, cây đặc sản. Khí hậu, thủy văn * Khí hậu: Là trung tâm của huyện, khí hậu của thị trấn Bằng Lũng mang những đặc trưng rõ nét của vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa. Khí hậu trong năm chia thành 4 mùa, nhưng có hai mùa rõ rệt là mùa khô và mùa mưa. Mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.

Nhiệt độ trung bình năm khoảng 250C, mùa đông thường lạnh hơn và kéo dài hơn so với các địa phương lân cận, những tháng lạnh nhất của mùa đông thường xuất hiện hiện tượng sương muối, gây nhiều thiệt hại cho vật nuôi và hoa màu. * Thủy văn: Thị trấn Bằng Lũng có hệ thống sông suối khá dày đặc nhưng đa số là các nhánh thượng nguồn sông có đặc điểm chung là đầu nguồn, lòng sông ngắn, dốc, thuỷ chế thất thường. Giao thông đường sông ít phát triển do sông suối dốc, lắm thác ghềnh. Một số suối cạn nước vào mùa khô nhưng mùa mưa nước dồn nhanh có thể xảy ra lũ quét ảnh hưởng xấu đến đời sống nhân dân.

Các nguồn tài nguyên * Tài nguyên đất Về thổ nhưỡng, theo tài liệu và bản đồ thổ nhưỡng tỷ lệ 1/100.000 của Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Kạn, trên địa bàn thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn có các loại đất như sau: + Đất mùn vàng đỏ trên đá macma axit chiếm phần lớn diện tích đất của thị trấn. Đất tơi xốp, độ ẩm cao, tầng đất dày, hàm lượng dinh dưỡng cao, tỷ lệ mùn 1,9-3,5%; tỷ lệ đạm trung bình nhưng nghèo lân tổng số. Đất này thích hợp cho các loài cây lương thực, cây công nghiệp nhưng thiếu nước, dễ bị hạn vào mùa khô. + Đất Feralit đỏ vàng phát triển trên phiến thạch sét và đá biến chất; phân bố ở vùng đồi, núi thấp phân bố ở các vùng phía Nam.

Đất có tầng dày trung bình, có thành phần cơ giới thịt nhẹ hoặc pha sét. Ở những nơi còn thảm thực vật bị rừng che 6 phủ có tỷ lệ mùn khá cao (3%-3,5%). Tỷ lệ đạm trung bình, đất này thích hợp cho sản xuất lâm nghiệp, trồng cây công nghiệp. Ở những nơi có độ dốc thấp, gần nguồn nước có thể trồng cây ăn quả.

Nhìn chung đất đai của thị trấn thuận lợi cho phát triển đa dạng các loại cây trồng và vật nuôi. Bản đồ các loại đất của toàn tỉnh Bắc Kạn (Nguồn: http://maps.com) *Tài nguyên khoáng sản Thị trấn Bằng Lũng là một trong những khu vực tập trung tài nguyên khoáng sản của huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn. Những khoáng sản có tiềm năng hơn cả là sắt, chì, kẽm và vật liệu xây dựng có trữ lượng lớn. Những mỏ đã được thăm dò và có trữ lượng lớn là mỏ Bằng Lũng khoảng 5.032 nghìn tấn có hàm lượng Pb 3,71 - 4,61% và Zn 1,31 - 1,60% với quặng ôxít và Pb 5,51 - 9,5% Zn 3,33 – 4,25% với 7 quặng sunphua.

Ngoài ra, vùng mỏ Chì - Kẽm Lủng Váng của thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn cũng là vùng mỏ lớn nhất Việt Nam, bên cạnh thành phần chính là chì (Pb), kẽm (Zn), còn có các quặng khác như: In, Fe, Ag, An. nằm trong đá vôi, đá hoa, đá phiến - vôi. Bản đồ khoáng sản của thị trấn Bằng Lũng, huyện Chợ Đồn, tỉnh Bắc Kạn (Nguồn: http://maps.com) Tiếp đến là mỏ chì kẽm Nà Tùm nằm ở tọa độ 22009’51’’B 105034’42’’Đ gồm 4 thân quặng nằm trong trầm tích thuộc hệ tầng Mia Lé [1]. Đây là những lợi thế lớn để Bằng Lũng có thể phát triển các ngành công nghiệp khai khoáng, công nghiệp vật liệu xây dựng, từng bước tích luỹ và xây dựng các ngành công nghiệp khác sau này.

*Hiện trạng sử dụng đất của thị trấn Bằng Lũng Theo số liệu thống kê, tổng diện tích tự nhiên của thị trấn Bằng Lũng là 2491 ha, trong đó: đất đồi núi hơn 1800 ha chiếm khoảng >70% với những đặc điểm phù 8 hợp phát triển các loại cây công nghiệp lâu năm, cây lâm nghiệp. Đất ruộng chiếm một phần nhỏ trong diện tích tự nhiên khoảng hơn 160 ha chiếm 6,4%, hình thành do quá trình bồi đắp, tích tụ phù sa các sông suối, có độ mùn cao, thích hợp để trồng các loại cây lương thực, cây hoa màu. Đất ở có 483,53 ha, chiếm 19,41% tổng diện tích tự nhiên. Ngoài ra, diện tích sông suối và mặt nước chuyên dùng trên địa bàn là 17,8 ha chiếm 0,715%.Tổng quan về kim loại nặng Pb, As trong đất 1.

Khái niệm - Chì là nguyên tố hóa học thuộc nhóm IV trong bảng hệ thống tuần hoàn được viết tắt là Pb và có số nguyên tử là 82. Chì có hóa trị phổ biến là II, có khi là IV. Chì có số nguyên tố cao nhất trong các nguyên tố bền. - Asen hoặc arsen là một nguyên tố hóa học có ký hiệu As và số nguyên tử 33.

Khối lượng nguyên tử của nó bằng 74,92. Asen phân bố nhiều nơi trong môi trường, chúng được xếp thứ 20 trong những nguyên tố hiện diện nhiều trong lớp vỏ của trái đất. Các nguồn phát sinh kim loại nặng * Nguồn gốc tự nhiên - Chì: Tương đối sẵn trong môi trường tự nhiên dưới dạng kim loại. Chì hiện diện tự nhiên trong đất với hàm lượng trung bình 10-84 ppm [27].