ỦY BAN NHÂN DÂN TP.HCM SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH ĐOÀN TP. HỒ CHÍ MINH BÁO CÁO NGHIỆM THU NGHIÊN CỨU VÀ LẬP TRÌNH TÍNH TOÁN DIỄN BIẾN ĐƯỜNG BỜ THEO CƠ CHẾ SỤT ĐẤT TRÊN CUNG TRƯỢT CONG LIEOU KIẾN CHÍNH CƠ QUAN CHỦ TRÌ: TRUNG TÂM PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRẺ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁNG 06/2016 ỦY BAN NHÂN DÂN TP.HCM SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ THÀNH ĐOÀN TP. HỒ CHÍ MINH BÁO CÁO NGHIỆM THU NGHIÊN CỨU VÀ LẬP TRÌNH TÍNH TOÁN DIỄN BIẾN ĐƯỜNG BỜ THEO CƠ CHẾ SỤT ĐẤT TRÊN CUNG TRƯỢT CONG CHỦ NHIỆM ĐỀ TÀI LIEOU KIẾN CHÍNH CƠ QUAN QUẢN LÝ CƠ QUAN CHỦ TRÌ (Ký tên/đóng dấu xác nhận) (Ký tên/đóng dấu xác nhận) THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH THÁNG 06/ 2016 TÓM TẮT Đề tài trình bày quá trình nghiên cứu và xây dựng mô hình toán tính sạt lở bờ sông theo cơ chế trượt cong khi đáy sông bị xói dưới tác động của yếu tố động lực học dòng chảy. Mô hình sạt lở bờ (được đặt tên là mô hình RF) sẽ được tích hợp với mô hình tính toán thủy lực – bồi xói 2 chiều (mô hình HYDIST) để thực hiện việc tính toán xen kẽ một cách tự động các quá trình thủy lực bồi xói và diễn biến đường bờ.
Hệ số an toàn (FS) được sử dụng trong phần tính toán sạt lở để đánh giá độ ổn định của bờ sông. Nếu giá trị FS < 1 thì bờ sông sẽ bị sạt lở. Mô hình sạt lở bờ được kiểm định bằng cách so sánh với kết quả tính toán từ phần mềm Geo-Slope cho bài toán lý thuyết. Sau đó mô hình được ứng dụng để tính toán diễn biến đường bờ cho đoạn cong sông Sài Gòn (đoạn qua khu vực bán đảo Thanh Đa).
Kết quả mô phỏng cho thấy dòng chảy áp sát vào bờ lõm tại các đoạn cong, hố xói cục bộ tại khu vực nghiên cứu ngày càng được mở rộng và bị đào sâu hơn làm mất độ ổn định bờ sông, do đó sạt lở bờ chủ yếu xảy ra tại vị trí bờ lõm ở khu vực đoạn cong với mức sạt lở trung bình khoảng 4m/năm. Vị trí và mức độ sạt lở khá phù hợp với tình hình sạt lở thực tế tại khu vực nghiên cứu. i ABSTRACT The project presents the coupling of the riverbank failure model (model RF) with two-dimensional hydrodynamic model (model HYDIST). The coupled model (HYDIST-RF) will simulate all processes such as hydrodynamics, sediment transport, deposition and erosion, and shoreline changes automatically.
The riverbank failure model was based on the rotational mechanism and used the factor of safety (FS) to assess bank stability. If FS < 1 riverbank failure will occur. The riverbank model was validated by comparing with results calculated from Geo-Slope. The coupled model was then used to simulate shoreline changes at Sai Gon River bend (Thanh Da peninsula).
The obtained results showed that flow was toward outer bank with high velocity at river bend. Moreover, erosion almost happening locally at the curve section destabilizes riverbank stability. Therefore, bank erosion mostly occurred at outer bank of river bend and the bank width retreat was approximately 4m/year which was quite appropriate with the observation at this area. ii MỤC LỤC TÓM TẮT.
ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ .v DANH MỤC CÁC BẢNG. Tên đề tài/dự án: Nghiên cứu và lập trình tính toán diễn biến đường bờ theo cơ chế sụt đất trên cung trượt cong. TỔNG QUAN VỀ SẠT LỞ BỜ SÔNG.
Sạt lở bờ sông. Các dạng sạt lở bờ sông. Các yếu tố ảnh hưởng đến sạt lở bờ sông. Tiǹ h hiǹ h nghiên cứu về sạt lở bờ sông.
Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam. XÂY DỰNG MÔ HÌNH TÍNH TOÁN SẠT LỞ BỜ. Cơ sở lý thuyết mô hình.
Mô hình dòng chảy hai chiều. Mô hình chuyển tải phù sa. Mô hình diễn biến đáy. Mô hình sạt lở bờ.
Lời giải số của các phương trình chủ đạo. Đối với mô hình dòng chảy hai chiều. Đối với mô hình chuyển tải phù sa và diễn biến đáy. Đối với mô hình sạt lở bờ.
Kiểm định mô hình. Mô hình thủy lực và chuyển tải phù sa (HYDIST). Mô hình sạt lở bờ RF. ỨNG DỤNG MÔ HÌNH HYDIST-RF TÍNH TOÁN DIỄN BIẾN ĐƯỜNG BỜ CHO MỘT ĐOẠN SÔNG SÀI GÒN (KHU VỰC BÁN ĐẢO THANH ĐA).
Giới thiê ̣u khu vực nghiên cứu. Trình tự tính toán của mô hình HYDIST-RF. Dữ liê ̣u đầu vào cho mô hình HYDIST-RF. Kết quả hiệu chỉnh kiểm tra mô hình.
Cơ sở và phương pháp hiệu chỉnh kiểm tra mô hình. Kết quả hiệu chỉnh và kiểm tra mô hình. Kế t quả mô phỏng diễn biến đường bờ. Kết quả tính toán dòng chảy.
Kết quả tính toán bồi xói đáy. Kết quả tính toán sạt lở bờ sông .52 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHI. ̣ 61 TÀI LIỆU THAM KHẢO .66 iv DANH SÁCH HÌNH SỐ TÊN HÌNH ẢNH TRANG 1. Cơ chế sạt lở bờ dạng trượt nông 4 1.
Cơ chế sạt lở bờ dạng trượt xoay 4 1. Cơ chế sạt lở dạng phiến 5 1. Cơ chế sụp bờ dạng hàm ếch 6 1. Cơ chế sạt lở thành dòng 6 1.
Cơ chế sạt lở bờ dạng bật ra 7 2. Mặt nước trong hệ trục Oxyz 15 2. Mô tả các lớp phù sa lơ lửng và lớp đáy 16 2. Một số dạng sạt lở bờ sông thường thấy trong thực tế 21 2.
Cơ chế sạt lở trên mặt phẳng cong 22 2. Sự phân chia mảnh trên khối trượt cung tròn 22 2. Lực tác dụng lên một phân mảnh của khối trượt 23 2. Biến thiên của hướng lực giữa các cột đất theo khoảng cách x 27 2.
Mô tả ô lưới trong tính toán sạt bờ 29 2. Vị trí ô bờ trước khi bị thụt vào theo phương j 30 2. Vị trí ô bờ sau khi bị thụt vào theo phương j 30 2. Vị trí ô bờ trước khi bị thụt vào theo phương i 30 2.
Vị trí ô bờ sau khi bị thụt vào theo phương i 30 2. Vị trí ô bờ trước khi bị thụt vào theo phương xiên 30 2. Vị trí ô bờ sau khi bị thụt vào theo phương xiên 30 2. Mặt cắt ngang bờ sông trước và sau khi sụt bờ 32 2.
Sơ đồ trình tự tính toán hệ số an toàn FS 33 2. Mặt cắt ngang bờ sông trong bài toán kiểm định 34 Kết quả tính hệ số FS và bán kính cung trượt (tính bằng mét) 2. 35 từ mô hình RF 2. Kết quả tính hệ số FS từ công cụ Slope/W của Geo-Slope 36 Khu vực nghiên cứu đoạn cong sông Sài Gòn (Bán đảo 3.
37 Thanh Đa) Sơ đồ tính toán tổng quát tích hợp giữa mô hình thủy lực bồi 3. 40 xói và mô hình sạt lở bờ sông 3. Địa hình đáy sông khu vực nghiên cứu 41 3. Kết quả so sánh lưu lượng tính toán và thực đo 44 3.
Kết quả so sánh mực nước tính toán và thực đo 44 3. Bản đồ hệ số nhám Manning n thay đổi theo độ sâu 45 3. Kết quả bồi xói đáy sau 3 ngày hiệu chỉnh 46 3. Giới hạn vùng thể hiện kết quả tính toán 47 v 3.
Phân bố trường vận tốc vào mùa kiệt lúc triều lên (22/4/2012) 48 3. Phân bố trường vận tốc vào mùa kiệt lúc triều rút (22/4/2012) 48 3. Phân bố trường vận tốc vào mùa lũ lúc triều lên (7/10/2012) 49 3. Phân bố trường vận tốc vào mùa lũ lúc triều rút (7/10/2012) 49 3.
Kết quả tính toán bồi xói sau 6 tháng mô phỏng 51 3. Kết quả tính toán bồi xói sau 1 năm mô phỏng 51 3. Kết quả hệ số an toàn FS vào ngày 31/3/2012 53 3. Mức độ sạt lở bờ vào ngày 31/3/2012 53 3.
Kết quả hệ số an toàn FS vào ngày 30/6/2012 54 3. Mức độ sạt lở bờ vào ngày 30/6/2012 54 3. Kết quả hệ số an toàn FS vào ngày 30/9/2012 55 3. Mức độ sạt lở bờ vào ngày 30/9/2012 55 3.
Kết quả hệ số an toàn FS vào ngày 31/12/2012 56 3. Mức độ sạt lở vào ngày 31/12/2012 56 Diễn biến đường bờ sau 3 tháng tính toán (so với thời điểm 3. 58 ban đầu) Diễn biến đường bờ sau 6 tháng tính toán (so với thời điểm 3. 58 ban đầu) Diễn biến đường bờ sau 9 tháng tính toán (so với thời điểm 3.
59 ban đầu) Diễn biến đường bờ sau 12 tháng tính toán (so với thời điểm 3. 59 ban đầu) Mức độ sạt lở bờ sông sau 1 năm mô phỏng (so với thời điểm 3. 60 ban đầu) vi DANH SÁCH BẢNG SỐ TÊN BẢNG SỐ LIỆU TRANG 1. Các dạng sạt lở bờ sông 4 2.
Các trường hợp ô bờ bị thụt vào theo phương thẳng đứng i 31 2. Thông số đầu vào cho mô hình 34 3. Tính chất cơ lý của các lớp đất tại khu vực nghiên cứu 41 3. Tiêu chuẩn đánh giá hệ số NSE 43 3.
Tiêu chuẩn đánh giá hệ số RSR 43 3. Kết quả hiệu chỉnh và kiểm tra mô hình thủy lực 44 3. Bộ thông số tính toán vận chuyển bùn cát 46 3. Kết quả tính toán sạt lở bờ sông 57 vii PHẦN MỞ ĐẦU 1.
Tên đề tài/dự án: Nghiên cứu và lập trình tính toán diễn biến đường bờ theo cơ chế sụt đất trên cung trượt cong. Chủ nhiệm đề tài/dự án: Lieou Kiến Chính Cơ quan chủ trì: Trung tâm Phát triển Khoa học và Công nghệ Trẻ Thời gian thực hiện: 04/2015 đến 04/2016 Kinh phí được duyệt: 80.000 (tám mươi triệu đồng) Kinh phí đã cấp: 40.000 (bốn mươi triệu đồng) theo Thông báo số. Mục tiêu Mục tiêu tổng quát: Xây dựng mô hình toán để tính toán diễn biến đường bờ theo cơ chế trượt xoay. Mục tiêu cụ thể: - Xác định cơ chế sạt lở bờ trên mặt trượt cong.
- Xây dựng được mô hình toán tính độ ổn định của bờ sông theo cơ chế trượt xoay. - Tích hợp mô hình toán tính sạt lở bờ sông với mô hình toán 2 chiều tính toán thủy lực và bồi xói để thực hiện việc tính toán quá trình thủy lực, bồi xói và diễn biến đường bờ xen kẽ một cách tự động cho tất cả các vị trí bờ sông. - Ứng dụng được mô hình cho một đoạn sông Sài Gòn (khu vực Cư xá Thanh Đa). Nội dung Các nội dung đã thực hiện được trong nghiên cứu này: Thu thập các tài liệu, nghiên cứu về cơ sở lý thuyết sạt lở bờ sông theo cơ chế trượt xoay: - Tìm hiểu các nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến vấn đề sạt lở bờ sông.
- Tìm hiểu và nghiên cứu cơ sở lý thuyết sạt lở theo cơ chế trượt xoay.