Nghiên cứu sự biểu lộ và mối liên quan của aldehyde dehydrogenase kras trong ung thư dạ dày

Luận án tiến sĩ nghiên cứu nghiên cứu sự biểu lộ và mối liên quan của các dấu ấn miễn dịch của aldehyde dehydrogenase kras ở, phát triển phương pháp mới, đánh giá hiệu quả ứng

• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Y Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Miễn Dịch Aldehyde Dehydrogenase Kras Ở Bệnh Nhân Ung Thư Dạ Dày
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Dịch tễ học ung thư dạ dày
• 1.2. Các yếu tố nguy cơ gây ung thư dạ dày
• 1.3. Đặc điểm lâm sàng của ung thư dạ dày
• 1.4. Đặc điểm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh của ung thư dạ dày

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích sự biểu lộ của Aldehyde Dehydrogenase (ALDH) và KRAS ở bệnh nhân ung thư dạ dày (UTDD). Ung thư dạ dày là một trong những loại ung thư phổ biến và nguy hiểm nhất trên thế giới, với tỷ lệ mắc và tử vong cao. Theo thống kê của Globocan 2020, UTDD đã gây ra khoảng 800.000 ca tử vong, chiếm 7,7% tổng số ca tử vong do ung thư. Nghiên cứu này nhằm mục đích làm rõ vai trò của các dấu ấn miễn dịch này trong quá trình hình thành và phát triển của khối u, cũng như mối liên quan giữa chúng với các đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân.

1.1. Tình hình ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến nhất, đặc biệt ở các nước châu Á. Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc UTDD đang gia tăng, với nhiều yếu tố nguy cơ như nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, chế độ ăn uống không hợp lý, và thói quen hút thuốc lá. Nghiên cứu cho thấy rằng việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể cải thiện tỷ lệ sống sót của bệnh nhân. Tuy nhiên, hiện tại vẫn còn nhiều thách thức trong việc chẩn đoán và điều trị UTDD, đặc biệt là trong việc xác định các dấu ấn sinh học có thể dự đoán được sự tiến triển của bệnh.

II. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên một nhóm bệnh nhân UTDD tại bệnh viện, với các tiêu chuẩn chẩn đoán rõ ràng. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập mẫu mô từ bệnh nhân và thực hiện các kỹ thuật nhuộm hóa mô miễn dịch để xác định sự biểu lộ của ALDH và KRAS. Các mẫu mô được phân tích bằng phương pháp hóa mô miễn dịch (HMMD) để đánh giá mức độ biểu lộ của các dấu ấn này. Kết quả được so sánh với các đặc điểm lâm sàng như giai đoạn bệnh, triệu chứng lâm sàng và các yếu tố nguy cơ khác.

2.1. Tiêu chuẩn chọn mẫu

Tiêu chuẩn chọn mẫu bao gồm bệnh nhân được chẩn đoán UTDD theo tiêu chuẩn TNM, không có tiền sử điều trị ung thư trước đó. Mẫu mô được lấy từ các khối u và mô xung quanh để đánh giá sự biểu lộ của ALDH và KRAS. Các bệnh nhân tham gia nghiên cứu đều được thông báo và đồng ý tham gia, đảm bảo tính đạo đức trong nghiên cứu. Phương pháp này giúp cung cấp dữ liệu chính xác về sự biểu lộ của các dấu ấn miễn dịch trong UTDD.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự biểu lộ của ALDH và KRAS có mối liên quan chặt chẽ với các đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân UTDD. Cụ thể, mức độ biểu lộ của ALDH cao hơn ở những bệnh nhân có giai đoạn bệnh tiến triển, trong khi KRAS lại có sự biểu lộ mạnh mẽ ở những bệnh nhân có triệu chứng nặng. Điều này cho thấy rằng cả hai dấu ấn này có thể đóng vai trò quan trọng trong việc dự đoán tiến triển của bệnh và khả năng kháng trị. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc xác định các dấu ấn này có thể giúp cải thiện chiến lược điều trị cho bệnh nhân UTDD.

3.1. Mối liên quan giữa ALDH và KRAS

Mối liên quan giữa sự biểu lộ của ALDH và KRAS cho thấy rằng cả hai dấu ấn này có thể tương tác với nhau trong quá trình phát triển của khối u. Nghiên cứu cho thấy rằng bệnh nhân có sự biểu lộ cao của ALDH thường có tỷ lệ di căn cao hơn, trong khi sự biểu lộ của KRAS lại liên quan đến khả năng kháng trị với các phương pháp điều trị hiện tại. Điều này mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc phát triển các liệu pháp điều trị nhắm vào các dấu ấn này.

IV. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng sự biểu lộ của ALDH và KRAS có thể là những dấu ấn quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị UTDD. Việc xác định các dấu ấn này không chỉ giúp dự đoán tiến triển của bệnh mà còn có thể hỗ trợ trong việc lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các kết quả này có thể được áp dụng trong thực tiễn lâm sàng để cải thiện chất lượng điều trị cho bệnh nhân UTDD, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu mới trong lĩnh vực ung thư học.

4.1. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn vai trò của ALDH và KRAS trong các loại ung thư khác nhau, cũng như phát triển các liệu pháp điều trị nhắm vào các dấu ấn này. Việc nghiên cứu sâu hơn về cơ chế hoạt động của các dấu ấn này có thể giúp tìm ra các phương pháp điều trị mới, hiệu quả hơn cho bệnh nhân ung thư dạ dày.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Ung thư dạ dày, chủ yếu là ung thư biểu mô tuyến dạ dày, là một trong những bệnh lý ác tính phổ biến hàng đầu và là nguyên nhân gây tử vong do ung thư đứng hàng thứ tư trên thế giới ở cả hai giới gộp lại theo số liệu của Globocan 2020, chiếm khoảng 800.000 ca tử vong (tương đương 7,7% tổng số ca tử vong do ung thư) và khoảng 1,1 triệu ca mắc mới (chiếm 5,6% tổng số ca ung thư mới). Khu vực châu Á ghi nhận gánh nặng bệnh tật lớn nhất khi tập trung tới 75% tổng số ca mắc mới và phần lớn các trường hợp tử vong. Tại Việt Nam, ung thư dạ dày thuộc nhóm các ung thư phổ biến nhất ở cả nam giới và nữ giới; theo ước tính năm 2018 của tác giả Nguyen T.P., số ca mắc mới ung thư nói chung là 164.671 ca và tử vong là 114.871 ca. Mặc dù có nhiều tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, tiên lượng của bệnh nhân ung thư dạ dày nhìn chung vẫn thấp với tỷ lệ sống thêm 5 năm chỉ đạt khoảng 28%. Khi bệnh ở giai đoạn tiến triển hoặc di căn, các liệu pháp đa hóa trị truyền thống chỉ mang lại cải thiện ở một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân và đi kèm nhiều tác dụng phụ làm suy giảm chất lượng cuộc sống.

Trong hai thập niên qua, các kỹ thuật sinh học phân tử và hóa mô miễn dịch đã phát hiện nhiều dấu ấn phân tử liên quan đến sinh bệnh học ung thư dạ dày. Trong đó, Aldehyde dehydrogenase (ALDH) và KRAS là hai dấu ấn phân tử quan trọng. ALDH là họ enzyme giải độc tế bào, tham gia vào sự tăng sinh, biệt hóa và đặc tính của tế bào gốc ung thư, đóng vai trò trong cơ chế đề kháng hóa trị liệu, song vai trò cụ thể của enzyme này đối với tiến trình xâm lấn và di căn ung thư dạ dày vẫn còn nhiều điểm chưa sáng tỏ. Về phía KRAS, đây là gen sinh ung thuộc con đường truyền tín hiệu thụ thể yếu tố tăng trưởng biểu mô (EGFR); các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào tần suất đột biến gen KRAS (với tỷ lệ dao động lớn từ 0% đến 29%, trung bình khoảng 6,5%) gây đề kháng liệu pháp nhắm trúng đích, trong khi dữ liệu về mức độ biểu lộ của protein KRAS trong mô ung thư dạ dày còn rất hạn chế. Đặc biệt tại Việt Nam, chưa có công trình nghiên cứu nào phân tích mối liên quan giữa tình trạng đồng biểu lộ của hai dấu ấn ALDH và KRAS với các đặc điểm lâm sàng và mô bệnh học của ung thư dạ dày.

Xuất phát từ khoảng trống nghiên cứu nêu trên, nghiên cứu sinh Lê Việt An đã thực hiện luận án tiến sĩ y học với đề tài: "Nghiên cứu sự biểu lộ và mối liên quan của các dấu ấn miễn dịch của Aldehyde dehydrogenase, KRAS ở bệnh nhân ung thư dạ dày" tại Trường Đại học Y Dược - Đại học Thái Nguyên (năm 2024).

Luận án xác định 2 mục tiêu nghiên cứu cụ thể được đánh số như sau:

1. Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và sự biểu lộ các dấu ấn miễn dịch Aldehyde dehydrogenase, KRAS ở bệnh nhân ung thư dạ dày.
2. Phân tích mối liên quan giữa sự biểu lộ các dấu ấn miễn dịch Aldehyde dehydrogenase, KRAS với một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của các bệnh nhân ung thư dạ dày.

Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân được chẩn đoán xác định ung thư dạ dày, có đầy đủ hồ sơ bệnh án lâm sàng, cận lâm sàng và mẫu mô bệnh phẩm đáp ứng tiêu chuẩn lựa chọn để thực hiện xét nghiệm mô bệnh học và nhuộm hóa mô miễn dịch đối với ALDH và KRAS. Phạm vi không gian nghiên cứu được triển khai tại cơ sở đào tạo là Trường Đại học Y Dược – Đại học Thái Nguyên cùng hệ thống bệnh viện thực hành; thời gian hoàn thành và bảo vệ luận án vào năm 2024.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Trong Chương 1, tác giả đã hệ thống hóa các hướng nghiên cứu trong nước và quốc tế liên quan đến bệnh học ung thư dạ dày và các dấu ấn sinh học:

• Về dịch tễ học và gánh nặng bệnh tật: Luận án dẫn chứng số liệu toàn cầu từ Globocan 2020 [46] và số liệu tại Việt Nam của tác giả Nguyen T.P. (2018) nhằm lượng hóa tỷ lệ mắc mới, tử vong và tiên lượng sống thêm 5 năm của bệnh nhân ung thư dạ dày.
• Về các yếu tố nguy cơ: Tác giả điểm lại công trình của Marshall và Warren (1983) trong việc phân lập vi khuẩn Helicobacter pylori từ mảnh sinh thiết dạ dày; các cơ chế gây viêm mạn tính, gia tăng gốc tự do gây tổn thương DNA và làm biến đổi quá trình metyl hóa gen kìm hãm khối u như E-cadherin [124], sự khác biệt về độ ác tính giữa thể biệt hóa và không biệt hóa [100], cùng hiệu quả giảm nguy cơ khi tiệt trừ vi khuẩn sớm [21], [24]. Tác giả cũng tổng hợp các nghiên cứu về hút thuốc lá (nghiên cứu quần thể châu Âu cho thấy 17,6% ca ung thư dạ dày do thuốc lá [57]; phân tích gộp 42 công trình của tác giả liên quan cho thấy nguy cơ tăng 1,53 lần ở nam giới [29]); thói quen sử dụng rượu bia (nguy cơ tăng lên 1,37 lần ở người uống trên 4 ly mỗi ngày [30], [39]); vai trò của các hợp chất N-nitroso nội sinh hình thành từ nitrat và nitrit trong thực phẩm chế biến sẵn [86]; ảnh hưởng của béo phì [40]; và mối liên quan di truyền với nhóm máu A chiếm khoảng 20% ở bệnh nhân ung thư dạ dày [95], [121].
• Về đặc điểm chẩn đoán và dấu ấn sinh học: Luận án tổng quan giá trị của các xét nghiệm máu cơ bản, đánh giá hạn chế về độ nhạy và độ đặc hiệu của các kháng nguyên lưu hành như CEA, CA19-9, CA72-4, AFP, CA125 [43], [127]; các mô hình kết hợp dấu ấn sinh học với thymidine kinase 1 (TK1), TNF, IL-6 và IL-8 [34]; pepsinogen (PGI, PGII, tỷ lệ PGI/PGII) và gastrin G-17 [34]; các gen bị biến đổi metyl hóa (adam23, mint25, gdnf, prdm5, mlf1) [27]; các chỉ dấu trong sinh thiết lỏng (tế bào khối u tuần hoàn, cfDNA, lncRNA, exosome) [53]; cùng các dấu ấn hóa mô miễn dịch đích như HER2 và PD-L1 [25].
• Về chẩn đoán hình ảnh và giải phẫu bệnh: Tác giả tổng hợp vai trò của siêu âm B-mode [88], [122]; nội soi dạ dày ống mềm kết hợp sinh thiết (nâng tỷ lệ chẩn đoán sớm tại Nhật Bản từ 9,7% giai đoạn 1956-1965 lên trên 40%, tỷ lệ chẩn đoán chính xác đạt 90% khi kết hợp sinh thiết) cùng các kỹ thuật nhuộm màu (xanh methylen, indigocarmin) và nội soi phóng đại tăng cường hình ảnh [33], [71], [116], [117]; siêu âm nội soi [38], [55], [87]; cắt lớp vi tính đa dãy [61], [70], [120]; SPECT và PET/CT [31], [62], [112], [126]; và cộng hưởng từ MRI [17], [35], [125]. Về giải phẫu bệnh, luận án sử dụng phân loại đại thể của Borrmann (Typ I đến IV) [108] và Hội nghiên cứu UTDD Nhật Bản năm 2011 [50]; phân loại vi thể theo Lauren (1965) [23] và Tổ chức Y tế Thế giới WHO năm 2010 [18].
• Về enzyme Aldehyde dehydrogenase (ALDH): Tác giả dẫn chứng các công trình của Tomita H. (2016) [101], [102], Lee D., và các tác giả khác về cấu trúc gen ALDH1A1 trên nhiễm sắc thể số 9 (kích thước ~52 kb, 13 exon) và ALDH2 trên nhiễm sắc thể số 12 (12q24, kích thước ~43 kb, 13 exon) [28], [73], [123]. Cơ chế chuyển hóa acetaldehyde thành acetate, sự tích tụ acetaldehyde gây stress oxy hóa (ROS), tạo phức hợp DNA-protein và đột biến gen [13], [72], [110]; đánh giá của IARC/WHO xếp ethanol và acetaldehyde liên quan đến rượu vào nhóm 1 gây ung thư [89]; nghiên cứu tại Nhật Bản cho thấy nguy cơ ung thư dạ dày tăng với tỷ số chênh OR = 39,2 ở người nghiện rượu thiếu hụt ALDH2 kèm viêm teo dạ dày nặng [33]; cùng vai trò của ALDH trong bảo vệ tế bào gốc ung thư và gây kháng các hóa chất như cyclophosphamide, doxorubicin, cisplatin [2], [129].
• Về gen sinh ung KRAS: Tác giả phân tích cấu trúc gen KRAS tại nhánh ngắn nhiễm sắc thể 12 (kích thước 46.148 bp, gồm 6 exon, vùng mã hóa tại exon 2, 3, 4) và các đột biến tại codon 12, 13 gây đề kháng thuốc kháng EGFR như cetuximab, panitumumab [14], [48]. Luận án dẫn chứng phân tích tổng hợp của Hewitt L.C. trên 64 nghiên cứu về tỷ lệ đột biến KRAS trong ung thư dạ dày [42]; nghiên cứu của Aran V. về chu trình chuyển đổi RAS-GTP và RAS-GDP thông qua GEFs và GAPs [92], [94]; và công trình của Yoon C. và cộng sự (2019) chứng minh con đường tín hiệu RTK-RAS/MAPK (RAF - MEK - ERK) thúc đẩy chuyển dịch biểu mô trung mô (EMT), làm gia tăng dấu ấn tế bào gốc CD44 ở ổ di căn phổi vi thể gấp 2,8 lần so với u nguyên phát và 5,4 lần so với di căn đại thể, cũng như hiệu quả của chất ức chế MEK PD0325901 trong việc đảo ngược tính kháng thuốc và ức chế tạo khối cầu [120].

Khoảng trống học thuật mà luận án lựa chọn giải quyết là: Trong khi các công bố quốc tế chủ yếu tập trung vào phân tích đột biến gen KRAS (với tỷ lệ phát hiện thấp) hoặc nghiên cứu riêng lẻ ALDH trên mô hình tế bào thực nghiệm, thì mức độ biểu lộ của protein KRAS và ALDH bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch trên mô bệnh phẩm ung thư dạ dày chưa được khảo sát đầy đủ. Đặc biệt tại Việt Nam, hoàn toàn chưa có nghiên cứu nào đánh giá tình trạng đồng biểu lộ của hai dấu ấn miễn dịch này và phân tích mối liên quan của chúng với các đặc điểm lâm sàng, nội soi, đại thể (Borrmann) và vi thể (Lauren, WHO, độ biệt hóa, giai đoạn TNM).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án được xây dựng dựa trên các lý thuyết và khái niệm bệnh học phân tử:

• Khái niệm về tế bào gốc ung thư (Cancer Stem Cells - CSC) và vai trò của ALDH: Tế bào gốc ung thư dạ dày sở hữu khả năng tự làm mới, biệt hóa và là nguồn gốc của tái phát, di căn. Hoạt tính cao của ALDH (đặc biệt là ALDH1 bào tương và ALDH2 ty thể) giúp tế bào dọn dẹp các gốc oxy hóa hoạt động (ROS), giải độc các sản phẩm aldehyde nội sinh và ngoại sinh, bảo vệ cấu trúc DNA và làm bất hoạt các tác nhân hóa trị (như tác nhân alkyl hóa).
• Con đường dẫn truyền tín hiệu RTK-RAS và chuyển dịch biểu mô - trung mô (EMT): Protein KRAS hoạt động như một công tắc phân tử điều hòa giữa trạng thái bất hoạt (gắn GDP) và trạng thái hoạt hóa (gắn GTP). Khi protein này bị kích hoạt liên tục, nó kích hoạt dòng thác tín hiệu xuôi dòng MEK-ERK, thúc đẩy chương trình EMT, làm mất tính liên kết biểu mô và tạo điều kiện cho tế bào ung thư xâm nhập mô liên kết, xâm lấn mạch máu và di căn xa.
• Nguyên lý kỹ thuật Hóa mô miễn dịch (HMMD): Dựa trên phản ứng gắn kết đặc hiệu giữa quyết định kháng nguyên (epitope) trên lát cắt mô với kháng thể (kháng thể đơn dòng hoặc đa dòng). Luận án áp dụng phương pháp miễn dịch men gián tiếp (phức hợp avidin-biotin hoặc biotin-streptavidin), sử dụng enzyme peroxidase kết hợp chất hiện màu diaminobenzidine (DAB) để tạo sản phẩm kết tủa màu nâu tại vị trí có kháng nguyên, quan sát dưới kính hiển vi quang học. Quy trình nhuộm bao gồm bước bộc lộ kháng nguyên bằng nhiệt/áp suất, ức chế peroxidase nội sinh bằng dung dịch H2O2, đối chiếu với tiêu bản nhuộm Hematoxylin - Eosin (HE) và sử dụng chứng âm, chứng dương (hoặc nội chứng) để đảm bảo độ tin cậy.

Về phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang có phân tích.
• Phương tiện nghiên cứu: Máy cắt mô Microtome Leica RM 2245, kính hiển vi quang học, hệ thống hóa chất nhuộm HE và sinh phẩm kháng thể đặc hiệu phục vụ nhuộm hóa mô miễn dịch ALDH và KRAS.
• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu lâm sàng, hồ sơ bệnh án, hình ảnh nội soi dạ dày, bệnh phẩm mô sau phẫu thuật hoặc sinh thiết của bệnh nhân ung thư dạ dày tại bệnh viện.
• Các nhóm biến số và tiêu chí đánh giá:
  • Biến số lâm sàng: Tuổi, nhóm tuổi, giới tính, tiền sử bệnh và thói quen (hút thuốc lá, uống rượu), lý do đến khám, các triệu chứng cơ năng và toàn thân (đau bụng, sút cân, chán ăn, nôn, xuất huyết tiêu hóa, sờ thấy u bụng, bụng có dịch).
  • Biến số nội soi và đại thể: Vị trí khối u (tâm vị, thân vị, hang vị...), hình thái tổn thương theo phân loại Borrmann (Typ I - thể sùi/lồi; Typ II - thể loét có bờ rõ gồm IIa, IIb, IIc; Typ III - thể loét thâm nhiễm; Typ IV - thể thâm nhiễm lan tỏa).
  • Biến số mô bệnh học: Phân loại theo Lauren (thể ruột, thể lan tỏa, thể hỗn hợp); phân loại mô bệnh học theo WHO 2010 (ung thư biểu mô tuyến nhú, tuyến ống, tuyến nhầy, tế bào nhẫn, kém kết dính...); độ biệt hóa mô học (cao, vừa, thấp).
  • Biến số giai đoạn theo TNM: Mức độ xâm lấn thành dạ dày (T), tình trạng di căn hạch vùng (N), di căn xa (M) và phân loại giai đoạn bệnh chung (giai đoạn I, II, III, IV).
  • Chỉ số hóa mô miễn dịch: Mức độ biểu lộ của ALDH và KRAS được đánh giá qua cường độ bắt màu và tỷ lệ tế bào dương tính trên tiêu bản, phân thành các mức: mức 0 (âm tính/không biểu lộ), mức 1+ (biểu lộ yếu), mức 2+ (biểu lộ vừa) và mức 3+ (biểu lộ mạnh). Tình trạng đồng biểu lộ được xác định khi cả hai dấu ấn cùng có mặt trên mẫu mô ung thư của cùng một bệnh nhân.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này tổng hợp cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu liên quan đến bệnh học ung thư dạ dày, kỹ thuật hóa mô miễn dịch và hai dấu ấn phân tử nghiên cứu:

• Dịch tễ học, các yếu tố nguy cơ (nhiễm H. pylori, rượu, thuốc lá, hợp chất nitroso, béo phì, yếu tố di truyền) và đặc điểm lâm sàng từ giai đoạn sớm đến giai đoạn muộn.
• Các phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng: giá trị và hạn chế của các chất chỉ điểm khối u huyết thanh, vai trò của nội soi kết hợp sinh thiết và các kỹ thuật hình ảnh (siêu âm, CT-scan, MRI, SPECT, PET/CT).
• Đặc điểm giải phẫu bệnh: mô tả cấu trúc 4 lớp của thành dạ dày; chi tiết hóa phân loại đại thể theo Borrmann và phân loại vi thể theo Lauren cũng như phân loại của WHO (2010).
• Kỹ thuật hóa mô miễn dịch: phân tích nguyên lý phức hợp kháng nguyên - kháng thể, kỹ thuật miễn dịch men gián tiếp (ABC, streptavidin-peroxidase), ưu điểm của chất hiện màu DAB so với AEC và chloronaphthol, quy trình bộc lộ kháng nguyên và các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng đọc kết quả (chứng âm, chứng dương, đối chiếu HE).
• Cơ sở sinh học phân tử của ALDH và KRAS: tổng thuật cấu trúc gen, con đường truyền tín hiệu, cơ chế tham gia vào quá trình sinh ung, duy trì tế bào gốc ung thư và kháng hóa chất.

Dưới đây là bảng tổng hợp các đặc tính phân tử của hai dấu ấn ALDH và KRAS được hệ thống hóa trong Chương 1:

Đặc tính sinh học	Dấu ấn Aldehyde Dehydrogenase (ALDH)	Dấu ấn KRAS
Bản chất phân tử	Enzyme oxy hóa khử chuyển hóa aldehyde thành acid carboxylic	Protein G nhỏ có hoạt tính GTPase nội tại (họ RAS)
Gen mã hóa chính	ALDH1A1 (bào tương) và ALDH2 (ty thể)	KRAS (Kirsten Rat Sarcoma Viral Oncogene Homolog)
Vị trí nhiễm sắc thể	ALDH1A1 tại NST 9 (~52 kb); ALDH2 tại 12q24 (~43 kb)	Nhánh ngắn nhiễm sắc thể 12 (kích thước 46.148 bp)
Vị trí biểu hiện tế bào	Bào tương (ALDH1A1) hoặc ty thể (ALDH2)	Màng tế bào và bào tương
Cơ chế hoạt động sinh học	Chuyển hóa >90% acetaldehyde thành acetate; dọn dẹp gốc tự do (ROS); bảo vệ tế bào	Chuyển đổi giữa trạng thái RAS-GDP (bất hoạt) và RAS-GTP (hoạt hóa) qua GEFs/GAPs
Con đường liên quan	Chuyển hóa lipid, acid amin, acid retinoic, duy trì tế bào gốc	Dòng thác tín hiệu RTK-RAS (RAF -> MEK -> ERK), kích hoạt EMT
Ảnh hưởng đến điều trị	Gây kháng các thuốc alkyl hóa, cyclophosphamide, cisplatin, doxorubicin	Đột biến codon 12, 13 (exon 2) gây đề kháng thuốc kháng EGFR (cetuximab, panitumumab)

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 trình bày chi tiết về quy trình nghiên cứu thực nghiệm và thu thập số liệu:

• Tiêu chuẩn lựa chọn: Bệnh nhân được chẩn đoán xác định là ung thư dạ dày nguyên phát bằng mô bệnh học; có đầy đủ dữ liệu lâm sàng, nội soi và xét nghiệm; mẫu mô sau phẫu thuật hoặc sinh thiết được cố định và bảo quản đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân mắc ung thư dạ dày thứ phát do di căn từ cơ quan khác; bệnh nhân có khối u thuộc loại mô học không phải ung thư biểu mô; mẫu bệnh phẩm bị hoại tử nhiều hoặc không đủ tiêu chuẩn kỹ thuật để thực hiện xét nghiệm hóa mô miễn dịch.
• Phương pháp nghiên cứu: Thiết kế mô tả cắt ngang có phân tích. Mẫu bệnh phẩm được cắt lọc, đúc khối parafin, cắt lát mỏng bằng máy cắt Microtome Leica RM 2245. Tiêu bản được nhuộm HE để đánh giá tổn thương vi thể và nhuộm hóa mô miễn dịch với các kháng thể kháng ALDH và KRAS.
• Quy trình đánh giá: Đọc kết quả trên kính hiển vi quang học dựa trên sự đổi màu nâu của DAB tại bào tương và màng tế bào ung thư; phân độ biểu lộ từ mức độ 0 đến mức độ 3+ cho từng dấu ấn, đồng thời xác định các trường hợp có sự đồng biểu lộ của cả hai dấu ấn.
• Xử lý và quản lý số liệu: Số liệu được thu thập theo bệnh án nghiên cứu thống nhất, mã hóa các biến số lâm sàng, cận lâm sàng, giải phẫu bệnh và mức độ biểu lộ miễn dịch để phân tích mối tương quan thống kê.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày các kết quả định lượng cụ thể thu được từ tập mẫu nghiên cứu theo hai nhóm nội dung chính tương ứng với hai mục tiêu:

• Nhóm kết quả về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và giải phẫu bệnh:
  • Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi và giới tính.
  • Thói quen sinh hoạt và tiền sử bản thân (tỷ lệ hút thuốc lá, uống rượu).
  • Lý do vào viện và các triệu chứng lâm sàng thường gặp (tỷ lệ đau bụng, sút cân, mệt mỏi, chán ăn, nôn, xuất huyết tiêu hóa, sờ thấy khối u).
  • Đặc điểm tổn thương trên nội soi: vị trí phân bố khối u tại dạ dày (tâm vị, thân vị, hang vị, môn vị).
  • Đặc điểm hình thái đại thể theo phân loại Borrmann: tỷ lệ các dạng u thể sùi (Typ I), thể loét bờ nổi gồ (Typ II), thể loét thâm nhiễm (Typ III) và thể thâm nhiễm lan tỏa (Typ IV).
  • Đặc điểm mô bệnh học theo phân loại Lauren: tỷ lệ thể ruột, thể lan tỏa và thể hỗn hợp.
  • Đặc điểm mô bệnh học theo phân loại WHO 2010: tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến ống, tuyến nhú, tuyến nhầy, tế bào nhẫn... và phân loại theo độ biệt hóa (cao, vừa, thấp).
  • Đánh giá giai đoạn bệnh theo hệ thống TNM: mức độ xâm lấn thành dạ dày (T), tình trạng di căn hạch lympho vùng (N), tình trạng di căn xa (M) và phân loại giai đoạn bệnh chung.
• Nhóm kết quả về sự biểu lộ của dấu ấn miễn dịch ALDH và KRAS:
  • Tỷ lệ bệnh nhân có khối u biểu lộ ALDH ở các mức độ: mức 0 (âm tính), mức 1+, mức 2+ và mức 3+.
  • Tỷ lệ bệnh nhân có khối u biểu lộ KRAS ở các mức độ: mức 0 (âm tính), mức 1+, mức 2+ và mức 3+.
  • Tỷ lệ đồng biểu lộ của cả hai dấu ấn ALDH và KRAS trên cùng một mẫu mô khối u dạ dày.
• Nhóm kết quả về mối liên quan giữa các dấu ấn miễn dịch với đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng:
  • Mối liên quan giữa mức độ biểu lộ ALDH với nhóm tuổi, giới tính, triệu chứng lâm sàng, vị trí u, phân loại Borrmann, phân loại mô bệnh học Lauren, phân loại WHO, độ biệt hóa và giai đoạn bệnh theo TNM.
  • Mối liên quan giữa mức độ biểu lộ KRAS với nhóm tuổi, giới tính, triệu chứng lâm sàng, vị trí khối u, phân loại Borrmann, phân loại mô bệnh học Lauren, phân loại WHO, độ biệt hóa và giai đoạn bệnh TNM.
  • Mối liên quan giữa tình trạng đồng biểu lộ cả hai dấu ấn ALDH và KRAS với các triệu chứng lâm sàng, vị trí khối u, phân loại Borrmann, phân loại mô bệnh học Lauren, phân loại WHO, độ biệt hóa mô học và giai đoạn bệnh TNM.

Chương 4: Bàn luận

Chương 4 dành để phân tích, so sánh các kết quả nghiên cứu của luận án với các công bố trong nước và quốc tế:

• Luận giải về đặc điểm dịch tễ học và lâm sàng: Bàn luận về cơ cấu tuổi, sự chiếm ưu thế của giới tính, các triệu chứng khởi phát nghèo nàn dẫn đến việc phần lớn bệnh nhân được phát hiện ở giai đoạn muộn; so sánh các triệu chứng toàn thân và cơ năng giữa nghiên cứu này với các tác giả khác.
• Đánh giá hình thái tổn thương nội soi và giải phẫu bệnh: Thảo luận về tần suất gặp các thể đại thể theo Borrmann (đặc biệt là dạng loét Typ III và thâm nhiễm Typ IV) và thể vi thể theo Lauren (thể lan tỏa thường có tính xâm lấn cao hơn thể ruột), đối chiếu với tỷ lệ độ biệt hóa kém và giai đoạn xâm lấn sâu vào thành dạ dày cũng như tỷ lệ di căn hạch vùng.
• Bàn luận về sự biểu lộ miễn dịch của ALDH: Phân tích cơ chế sinh học khi ALDH biểu lộ ở mức độ cao trong mô u ung thư dạ dày, khẳng định vai trò của enzyme này trong quần thể tế bào có tính chất tế bào gốc ung thư, khả năng chịu đựng stress oxy hóa và mối liên hệ với tiên lượng bệnh.
• Bàn luận về sự biểu lộ miễn dịch của KRAS: Luận giải về sự hiện diện của protein KRAS trong mô ung thư dạ dày; phân tích sự tương đồng và khác biệt giữa mức độ biểu hiện protein qua hóa mô miễn dịch so với các nghiên cứu giải trình tự đột biến gen KRAS đơn thuần.
• Bàn luận về mối liên quan và ý nghĩa của sự đồng biểu lộ ALDH - KRAS: Đánh giá mối tương quan có ý nghĩa giữa mức độ biểu lộ cao của hai dấu ấn này với các yếu tố tiên lượng nặng trên lâm sàng và giải phẫu bệnh (thể thâm nhiễm Borrmann III-IV, thể lan tỏa Lauren, ung thư biệt hóa thấp, độ xâm lấn T sâu, có di căn hạch N và giai đoạn bệnh muộn III-IV), qua đó làm rõ cơ chế phối hợp giữa tế bào gốc ung thư và con đường dẫn truyền tín hiệu thúc đẩy xâm lấn, di căn.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã tổng kết các đóng góp mới về mặt học thuật và thực tiễn:

• Đóng góp về lý luận và khoa học:
  • Công trình cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm về mức độ biểu lộ của dấu ấn enzyme ALDH và protein KRAS bằng kỹ thuật hóa mô miễn dịch trên bệnh nhân ung thư dạ dày tại Việt Nam.
  • Luận án làm sáng tỏ mối liên quan giữa sự biểu lộ đơn lẻ cũng như sự đồng biểu lộ của ALDH và KRAS với các đặc điểm hình thái học đại thể (Borrmann), đặc điểm vi thể (phân loại Lauren, WHO, độ biệt hóa) và mức độ tiến triển theo phân loại TNM.
  • Kết quả góp phần củng cố giả thuyết sinh học phân tử về sự tương tác giữa quần thể tế bào mang đặc tính gốc ung thư (thông qua ALDH) và con đường dẫn truyền tín hiệu tăng sinh, xâm lấn tế bào (thông qua KRAS) trong quá trình tiến triển của ung thư biểu mô dạ dày.
• Đóng góp về thực tiễn lâm sàng:
  • Bổ sung cơ sở khoa học cho việc ứng dụng xét nghiệm hóa mô miễn dịch ALDH và KRAS trên mảnh bệnh phẩm sinh thiết hoặc bệnh phẩm phẫu thuật như các dấu ấn sinh học bổ trợ, giúp các nhà lâm sàng và giải phẫu bệnh tiên lượng mức độ ác tính, khả năng xâm lấn và nguy cơ di căn của khối u dạ dày.
  • Cung cấp dữ liệu định hướng cho các nghiên cứu ứng dụng liệu pháp điều trị nhắm trúng đích trong tương lai, đặc biệt là các can thiệp ức chế con đường tín hiệu RAS/MEK/ERK hoặc ức chế tế bào gốc ung thư nhằm khắc phục tình trạng kháng hóa trị ở bệnh nhân ung thư dạ dày giai đoạn tiến triển.
• Kiến nghị và giải pháp:
  • Đề xuất áp dụng quy trình nhuộm hóa mô miễn dịch ALDH và KRAS tại các cơ sở chuyên khoa giải phẫu bệnh nhằm hỗ trợ phân tầng nguy cơ và đánh giá tiên lượng cho bệnh nhân ung thư dạ dày sau phẫu thuật.
  • Đề xuất tiếp tục triển khai các nghiên cứu theo dõi dọc để đánh giá cụ thể thời gian sống thêm của bệnh nhân tương ứng với từng mức độ biểu lộ của hai dấu ấn phân tử này.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Dựa trên phạm vi và nội dung được trình bày trong luận án, một số điểm hạn chế và hướng phát triển được xác định như sau:

• Hạn chế:
  • Nghiên cứu sử dụng phương pháp hóa mô miễn dịch để đánh giá sự biểu hiện protein của ALDH và KRAS, chưa kết hợp song song với kỹ thuật sinh học phân tử chuyên sâu (như giải trình tự gen thế hệ mới để xác định chính xác các dạng đột biến điểm tại codon 12, 13 của gen KRAS hoặc các biến thể đa hình của gen ALDH2 trên cùng đối tượng nghiên cứu).
  • Thiết kế nghiên cứu dừng lại ở mức mô tả cắt ngang có phân tích tại một trung tâm y khoa khu vực, chưa có dữ liệu theo dõi dọc dài hạn về thời gian sống thêm toàn bộ (Overall Survival - OS) và thời gian sống thêm không tiến triển bệnh (Recurrence Free Survival - RFS) sau điều trị.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Triển khai các nghiên cứu đa trung tâm với cỡ mẫu lớn hơn để kiểm chứng sự phân bố biểu lộ của ALDH và KRAS trên các quần thể bệnh nhân ung thư dạ dày khác nhau.
  • Kết hợp đồng thời kỹ thuật hóa mô miễn dịch với các xét nghiệm sinh học phân tử (PCR, giải trình tự Sanger, NGS) để làm rõ mối tương quan giữa đột biến gen và mức độ biểu lộ protein tương ứng.
  • Tiến hành các nghiên cứu thuần tập theo dõi dọc nhằm đánh giá chính xác giá trị tiên lượng độc lập của sự đồng biểu lộ ALDH và KRAS đối với thời gian sống thêm và đáp ứng điều trị hóa chất của người bệnh.

---

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng cụ thể cho nhiều đối tượng trong lĩnh vực y học:

• Bác sĩ chuyên khoa Giải phẫu bệnh và Kỹ thuật viên mô bệnh học: Có thể tham khảo chi tiết quy trình nhuộm hóa mô miễn dịch gián tiếp, phương pháp bộc lộ kháng nguyên, cách thức kiểm chuẩn tiêu bản (chứng âm, chứng dương) và thang phân độ đánh giá mức độ biểu lộ từ mức 0 đến 3+ đối với hai kháng thể ALDH và KRAS được trình bày trong Chương 1 và Chương 2.
• Bác sĩ chuyên khoa Ung bướu và Ngoại khoa Tiêu hóa: Tham khảo các phân tích về mối tương quan giữa sự đồng biểu lộ của ALDH, KRAS với giai đoạn TNM, phân loại đại thể Borrmann và phân loại vi thể Lauren để có thêm chỉ dấu sinh học phục vụ phân tầng nguy cơ tái phát và tiên lượng bệnh.
• Giảng viên, Nghiên cứu sinh và Học viên sau đại học ngành Y học (chuyên ngành Ung thư, Giải phẫu bệnh, Y học phân tử): Luận án cung cấp hệ thống tổng quan tài liệu phong phú, các bảng số liệu đối chiếu chuẩn mực về dịch tễ học, cơ chế bệnh sinh phân tử của con đường RTK-RAS và enzyme ALDH trong ung thư dạ dày.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Vai trò sinh học chính của enzyme Aldehyde dehydrogenase (ALDH) trong ung thư dạ dày là gì?

ALDH là enzyme đảm nhận chức năng xúc tác phản ứng oxy hóa chuyển hơn 90% acetaldehyde thành acetate, giúp giải độc cho tế bào và tham gia vào quá trình phân chia, biệt hóa tế bào. Trong bệnh lý ung thư dạ dày, ALDH biểu hiện quá mức trong quần thể tế bào mang đặc tính của tế bào gốc ung thư (CSC), giúp duy trì nồng độ thấp của các gốc oxy hoạt động (ROS), ngăn chặn tế bào khối u chết theo chương trình và tham gia cơ chế đề kháng với các hóa chất chống ung thư (đặc biệt là nhóm thuốc alkyl hóa, cyclophosphamide, cisplatin, doxorubicin).

2. Gen KRAS nằm ở vị trí nào trong bộ gen người và đột biến kháng thuốc thường tập trung ở đâu?

Gen KRAS (Kirsten rat sarcoma 2 viral oncogene homolog) nằm trên nhánh ngắn của nhiễm sắc thể số 12, có kích thước 46.148 cặp base (từ vị trí 25.357.723 đến 25.403.870). Gen gồm 6 exon, trong đó các exon 2, 3 và 4 chứa thông tin di truyền mã hóa protein. Các đột biến gen liên quan trực tiếp đến tình trạng kháng các thuốc điều trị trúng đích kháng EGFR (như panitumumab và cetuximab) chủ yếu nằm tại các codon 12 và codon 13 trên exon 2, phổ biến nhất là đột biến thay thế G>A và chuyển cặp G>T.

3. Kỹ thuật hóa mô miễn dịch men trong luận án vận hành theo nguyên tắc nào và dùng chất hiện màu gì?

Kỹ thuật vận hành theo nguyên lý miễn dịch men gián tiếp (phương pháp cầu nối như avidin-biotin hoặc biotin-streptavidin): kháng thể thứ nhất gắn đặc hiệu với kháng nguyên (ALDH hoặc KRAS) trên lát cắt mô, sau đó kháng thể thứ hai (g

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đ¾I HàC THÁI NGUYÊN TR¯àNG Đ¾I HàC Y D¯þC LÊ VIÆT AN NGHIÊN CĄU SĀ BIÂU LÞ VÀ MÞI LIÊN QUAN CĂA CÁC DÂU ÂN MIÄN DÞCH CĂA ALDEHYDE DEHYDROGENASE, KRAS Þ BÆNH NHÂN UNG TH¯ D¾ DÀY LUÀN ÁN TI¾N SĨ Y HàC THÁI NGUYÊN – NM 2024 MĀC LĀC Trang TRANG PHĂ BÌA LàI CAM ĐOAN LàI CÀM ¡N MĂC LĂC DANH MĂC CHĀ VIÀT TÂT DANH MĂC HÌNH DANH MĂC BIÄU Đâ DANH MĂC BÀNG ĐÀT VÂN ĐÂ. TäNG QUAN TÀI LIàU. Dách tß hãc ung th° d¿ dày. Dách tß ung th° d¿ dày trên thÁ gißi.

Dách tß ung th° d¿ dày t¿i Viát Nam. Các yÁu tá nguy c¢ gây ung th° d¿ dày. ĐÁc điÅm lâm sàng cąa ung th° d¿ dày. ĐÁc điÅm xét nghiám và chẩn đoán hình Ánh cąa ung th° d¿ dày.

Chẩn đoán hình Ánh. ĐÁc điÅm giÁi ph¿u bánh và phân lo¿i ung th° d¿ dày. Phân lo¿i đ¿i thÅ ung th° d¿ dày. Phân lo¿i vi thÅ ung th° d¿ dày.

Ćng dăng hóa mô mißn dách trong UTDD. Nguyên lý cąa ph°¢ng pháp hóa mô mißn dách. Các kỹ thuÁt nhuộm mißn dách men. ChÃt đánh vá trong mô trên HMMD.

Ph°¢ng pháp nhuộm HMMD. Đánh giá kÁt quÁ nhuộm. Ćng dăng cąa ALDH trong UTDD. Hã gen Aldehyde Dehydrogenase.

C¢ chÁ ho¿t động cąa đột biÁn gen ALDH. BiÅu lộ cąa ALDH ã bánh nhân ung th° d¿ dày. Vai trò ALDH trong bÁo vá các tÁ bco ung th°. Vai trò ALDH trong kháng trá.

Ćng dăng cąa KRAS trong UTDD. C¢ chÁ ho¿t động cąa đột biÁn gen KRAS. BiÅu lộ cąa KRAS trong ung th° d¿ dày. Vai trò KRAS trong di căn ung th° d¿ dày.

Vai trò KRAS trong kháng trá. Tình hình nghiên cću và ALDH, KRAS ã bánh nhân UTDD. ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU .1 Tiêu chuẩn chãn. Tiêu chuẩn lo¿i trừ.

Ph°¢ng pháp nghiên cću. Ph°¢ng pháp vc thiÁt kÁ nghiên cću. Cÿ m¿u nghiên cću và cách chãn m¿u. Ph°¢ng tián nghiên cću.

Các biÁn sá và chß sá nghiên cću. Đánh nghĩa, giÁi thích các biÁn sá, chß sá. Ph°¢ng pháp thu thÁp sá liáu. KÀT QUÀ NGHIÊN CĆU.

ĐÁc điÅm lâm sàng, cÁn lâm sàng và sự biÅu lộ các dÃu Ãn mißn dách Aldehyde dehydrogenase, KRAS ã bánh nhân ung th° d¿ dày. Một sá đÁc điÅm lâm sàng, nội soi, mô bánh hãc cąa bánh nhân. Sự biÅu lộ dÃu Ãn mißn dách ALDH, KRAS ã bánh nhân ung th° d¿ dày. Mái liên quan giāa sự biÅu lộ các dÃu Ãn mißn dách Aldehyde dehydrogenase, KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng, cÁn lâm sàng cąa các bánh nhân ung th° d¿ dày.

Mái liên quan giāa ALDH vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. Mái liên quan giāa KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. Liên quan giāa sự đãng biÅu lộ cąa ALDH, KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. ĐÁc điÅm lâm sàng, cÁn lâm sàng và sự biÅu lộ các dÃu Ãn mißn dách ALDH, KRAS ã bánh nhân ung th° d¿ dày.

Một sá đÁc điÅm lâm sàng, nội soi và mô bánh hãc. Sự biÅu lộ dÃu Ãn mißn dách ALDH, KRAS. Mái liên quan giāa ALDH, KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. Mái liên quan giāa ALDH vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng.

Mái liên quan giāa KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. Mái liên quan giāa sự biÅu lộ đãng thái cąa ALDH, KRAS vßi một sá đÁc điÅm lâm sàng và cÁn lâm sàng. 122 DANH MĂC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĆU LIÊN QUAN LUÀN ÁN TÀI LIàU THAM KHÀO PHĂ LĂC DANH MĀC CHþ VI¾T TÂT TT Phần vi¿t tÃt Phần vi¿t đầy đă 1. AFP Alpha feto protein 2.

ALDH Aldehyde dehydrogenase 3. CA Carbohydrate antigen 4. CEA Carcinoembryonic antigen 5. CT Computer tomography (Chăp cÃt lßp vi tính) 6.

CSC Cancer Stem Cell (TÁ bào gác ung th°) 7. ECL Entero Chromaphile Like 8. EGFR Epidemal growth factor receptor (Thă thÅ yÁu tá tăng tr°ãng biÅu mô) 9. EMT Epithelial-to-Mesenchymal Transition (ChuyÅn dách biÅu mô trung mô) 10.

HE Hematoxylin 3 Eosin 11. HMMD Hóa mô mißn dách 12. IARC International Agency for Research on Cancer (C¢ quan Nghiên cću Ung th° Quác tÁ) 13. KN Kháng nguyên 14.

KRAS Kirsten Rat Sarcoma Viral Oncogene Homolog 15. KT Kháng thÅ 16. MBH Mô bánh hãc 17. MRI Magnetic resonance imaging (Chăp cộng h°ãng từ) 18.

OS Overall survival (Thái gian sáng toàn bộ) 19. PET Positron emission tomography (Chăp cÃt lßp phát x¿ positron) 20. RFS Recurrence free survival (Thái gian sáng không tiÁn triÅn bánh) 21. SPECT Single photon emission computed tomography (Chăp cÃt lßp bằng bćc x¿ đ¢n photon) 22.

TNM Tumor, Node, Metastasis (U, h¿ch, di căn) 23. TBGUT TÁ bào gác ung th° 24. UTDD Ung th° d¿ dày 25. WHO World Health Organization (Tå chćc y tÁ thÁ gißi) DANH MĀC HÌNH Hình Tên hình Trang Hình 1.

Hình Ánh tån th°¢ng đ¿i thÅ cąa ung th° d¿ dcy. ALDH vc nhóm oxy ho¿t động trong tác nhân gây ung th°. ALDH vc ung th° d¿ dcy. Chćc năng cąa ALDH trong UTDD.

Ho¿t động cąa protein RAS. KRAS gây di căn phåi từ ung th° d¿ dcy. Máy cÃt Microtome Leica RM 2245. Phân lo¿i UTDD theo Borrmann.

Phân lo¿i UTDD theo Lauren. UTDD thÅ biát hóa thÃp. UTDD thÅ biát hóa vừa. UTDD thÅ biát hóa cao.

Hình Ánh biÅu lộ ALDH từ mćc 0-3 sau nhuộm HMMD. Hình Ánh biÅu lộ KRAS sau nhuộm HE vc nhuộm HMMD. Mô u không biÅu lộ ALDH. Mô u biÅu lộ ALDH 1+.

Mô u biÅu lộ ALDH 2+. Mô u biÅu lộ ALDH 3+. Mô u không biÅu lộ KRAS. Mô u biÅu lộ KRAS 1+.

Mô u biÅu lộ KRAS 2+. Mô u biÅu lộ KRAS 3+. Mô u đãng biÅu lộ ALDH 3+, KRAS 3+ &&&&&&&&&&79 DANH MĀC BIÂU Đà BiÃu đá Tên biÃu đá Trang BiÅu đã 3. Tỷ lá và gißi tính.

Tỷ lá các nhóm tuåi. Tỷ lá biÅu lộ ALDH. Tỷ lá biÅu lộ KRAS. 72 DANH MĀC BÀNG BÁng Tên bÁng Trang BÁng 2.

Các giai đo¿n TNM UTDD. Giai đo¿n bánh UTDD. BÁng đánh giá mćc độ biÅu lộ cąa KRAS. Phân bá đái t°āng theo nhóm tuåi.

Phân bá nhóm tuåi theo gißi. TiÃn sÿ bÁn thân và thói quen sinh ho¿t. Lý do đÁn khám bánh. Triáu chćng lâm sàng.

ĐÁc điÅm vá trí tån th°¢ng trên nội soi d¿ dcy. ĐÁc điÅm hình thái khái u theo phân lo¿i Borrmann. Phân lo¿i mô bánh hãc theo Lauren. Phân lo¿i mô bánh hãc theo WHO.

Phân lo¿i độ biát hoá theo WHO. Mćc độ xâm lÃn vào thành d¿ dày cąa UTDD. Tình tr¿ng di căn h¿ch. Tình tr¿ng di căn xa.

Phân lo¿i giai đo¿n UTDD. Sự biÅu lộ ALDH trong UTDD. Sự biÅu lộ KRAS trong UTDD. Liên quan giāa biÅu lộ ALDH và KRAS trong UTDD.

Tỷ lá đãng biÅu lộ cąa ALDH và KRAS trong UTDD. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo nhóm tuåi. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo gißi. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo triáu chćng lâm scng.

Sự biÅu lộ cąa ALDH theo vá trí khái u. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo Borrmann. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo đÁc điÅm mô bánh hãc Lauren. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo đÁc điÅm mô bánh hãc WHO.

Sự biÅu lộ cąa ALDH theo độ biát hóa. Sự biÅu lộ cąa ALDH theo giai đo¿n bánh. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo nhóm tuåi. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo gißi.

Sự biÅu lộ cąa KRAS theo triáu chćng lâm scng. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo vá trí khái u. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo Borrmann. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo đÁc điÅm mô bánh hãc Lauren.

Sự biÅu lộ cąa KRAS theo đÁc điÅm mô bánh hãc WHO. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo độ biát hóa. Sự biÅu lộ cąa KRAS theo giai đo¿n bánh. Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo triáu chćng lâm scng.

Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo vá trí khái u. Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo Borrmann. Sự đãng biÅu lộ cąa 2 dÃu Ãn theo MBH Lauren. Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo đÁc điÅm MBH WHO.

Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo độ biát hóa. Sự biÅu lộ đãng thái cąa 2 dÃu Ãn theo giai đo¿n bánh. So sánh triáu chćng tocn thân vc c¢ năng giāa các nghiên cću. 94 1 Đ¾T VÂN ĐÀ Ung th° d¿ dày (UTDD), vßi chą yÁu lc ung th° biÅu mô d¿ dày, là một trong sá bánh ung th° phå biÁn trên thÁ gißi.

Theo °ßc tính cąa Globocan 2020, ung th° d¿ dcy đã gây ra khoÁng 800.000 ca tÿ vong (chiÁm 7,7% tång sá ca tÿ vong do ung th°) vc lc nguyên nhân gây tÿ vong do ung th° đćng hàng thć t° ã cÁ hai gißi cộng l¿i [46]. Ngày nay, y hãc hián đ¿i đã có nhiÃu tiÁn bộ trong chẩn đoán, điÃu trá ung th° d¿ dcy nh°ng ngay cÁ khi bánh nhân đã đ°āc chẩn đoán sßm, điÃu trá đúng phác đã thì tỷ lá sáng thêm 5 năm chß 28%. Các liáu pháp đa hóa trá là cần thiÁt ã nhāng bánh nhân này, nh°ng chúng chß cÁi thián tiên l°āng ã một sá ít tr°áng hāp vc ng°ái bánh th°áng cháu nhiÃu tác dăng phă trong quá trình điÃu trá d¿n tßi giÁm chÃt l°āng cuộc sáng, đÁc biát lc ung th° d¿ dày tiÁn triÅn và di căn [25]. Trong khoÁng 2 thÁp niên trã l¿i đây, bằng các kĩ thuÁt nghiên cću ã cÃp độ tÁ bào và sinh hãc phân tÿ, trong đó có kỹ thuÁt nhuộm hóa mô mißn dách, ng°ái ta đã xác đánh đ°āc một sá yÁu tá phân tÿ có liên quan đÁn quá trình sinh tr°ãng và phát triÅn cąa ung th° d¿ dày.

Trong các yÁu tá phân tÿ đã đ°āc xác đánh thì sự biÅu lộ cąa Aldehyde dehydrogenase và KRAS (Kirsten Rat Sarcoma Viral Oncogene Homolog) đ°āc biÁt đÁn nh° nhāng dÃu Ãn quan trãng tham gia vào quá trình hình thành, phát triÅn vc di căn cąa ung th° [104]. Aldehyde dehydrogenase là một enzyme thực hián chćc năng thÁi độc cho tÁ bào vc đóng vai trò trung gian đái vßi các quá trình phân chia, biát hóa tÁ bào. Các nghiên cću gần đây chćng minh, Aldehyde dehydrogenase có vai trò trong viác hình thành và phát triÅn khái u cũng nh° sự kháng thuác cąa tÁ bco ung th°.