Nghiên Cứu Lỗi Sử Dụng Ngôn Ngữ Của Học Viên Lào Học Tiếng Việt Tại Đoàn 871

Luận văn thạc sĩ phân tích lỗi ngôn ngữ của học viên Lào học tiếng Việt tại đoàn 871 TCCT, cung cấp cái nhìn sâu sắc về hành vi ngôn ngữ.

• Tác giả: Hứa Thị Chính
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Thanh Hương
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Ngôn ngữ học
• Đề tài: Nghiên Cứu Lỗi Ngôn Ngữ Của Học Viên Lào Học Tiếng Việt Tại Đoàn 871
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• BẢNG KÍ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• Lý do chọn đề tài
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• Lịch sử vấn đề
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Cấu trúc của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ LỖI
• 1.1.1. Lỗi nhìn dưới góc độ cấu trúc và hành vi luận
• 1.1.2. Lỗi nhìn dưới góc độ ngôn ngữ học chức năng
• 1.1.3. Lỗi xét theo quan điểm của các nhà ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu
• 1.1.4. Lỗi nhìn dưới góc độ ngôn ngữ học tâm lý
• 1.2. ĐỊNH NGHĨA LỖI
• 1.3. MỤC ĐÍCH CỦA PHÂN TÍCH LỖI
• 1.4. PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH LỖI
• 1.5. MỘT SỐ CÁCH PHÂN LOẠI LỖI
• 1.6. HÀNH VI KHEN VÀ TIẾP NHẬN LỜI KHEN
• 1.6.1. Một số vấn đề về hành vi ngôn ngữ
• 1.6.1.1. Khái niệm “hành vi ngôn ngữ”
• 1.6.1.2. Hành vi ngôn ngữ ở lời gián tiếp
• 1.6.2. Hành vi khen
• 1.6.2.1. Khái niệm “khen”
• 1.6.2.2. Từ “khen” được thể hiện trong tiếng Việt
• 1.6.2.3. Mục đích và chức năng của hành vi khen
• 1.6.2.4. Nội dung khen
• 1.6.3. Tiếp nhận lời khen
• 1.6.3.1. Khái niệm “tiếp nhận lời khen”
• 1.6.3.2. “Tiếp nhận lời khen” trong tiếng Việt
• 1.6.3.3. Mục đích và chức năng của tiếp nhận lời khen
• 1.6.3.4. Các hình thức tiếp nhận lời khen
• 1.7. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: LỖI SỬ DỤNG HÀNH VI KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 2.1. CÁCH THỨC KHEN CỦA NGƯỜI VIỆT
• 2.1.1. Một số kết quả nghiên cứu về cách thức khen của người Việt
• 2.1.2. Mô hình cấu trúc lời khen trong tiếng Việt
• 2.1.2.1. Một số mô hình cấu trúc lời khen về ngoại hình mà người Việt thường sử dụng
• 2.1.2.2. Một số mô hình cấu trúc lời khen về tính cách, phẩm chất, năng lực mà người Việt thường sử dụng
• 2.1.2.3. Một số mô hình cấu trúc lời khen về vật sở hữu mà người Việt thường sử dụng
• 2.1.2.4. Một số mô hình cấu trúc lời khen về vật không sở hữu mà người Việt thường sử dụng
• 2.2. CÁCH THỨC KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 2.2.1. Mô hình cấu trúc lời khen bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 2.2.1.1. Một số mô hình cấu trúc lời khen về ngoại hình bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 2.2.1.2. Một số mô hình cấu trúc lời khen về tính cách, phẩm chất, năng lực bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 2.2.1.3. Một số mô hình cấu trúc lời khen về vật sở hữu bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 2.2.1.4. Một số mô hình cấu trúc lời khen về vật không sở hữu bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 2.3. LỖI SỬ DỤNG HÀNH VI KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 2.3.1. Lỗi dụng học
• 2.3.1.1. Lỗi dùng trộn lẫn “cách nói ngụ ý, ẩn dụ” với “cách thức hỏi để khen”
• 2.3.1.2. Lỗi dùng trộn lẫn “cách thức khen trần thuật” với “cách thức hỏi để khen”
• 2.3.1.3. Lỗi dùng sai “cách thức khen của hành vi giả định ước mong”
• 2.3.2. Lỗi từ vựng
• 2.3.2.1. Lỗi dùng thừa loại từ “chiếc”
• 2.3.2.2. Lỗi dùng về trật tự của danh từ và loại từ
• 2.3.2.3. Lỗi dùng lẫn lộn các động từ: xem, trông, ngắm, nhìn, thấy
• 2.3.2.4. Lỗi dùng động từ “trở nên” thay vì “trở thành” và ngược lại
• 2.3.2.5. Lỗi dùng thừa động từ “có”
• 2.3.2.6. Lỗi dùng từ “giống nhau” thay vì “giống như”
• 2.3.2.7. Lỗi dùng “chúng họ” thay vì dùng “họ”
• 2.3.2.8. Lỗi dùng từ xưng gọi “ông”, “bà”
• 2.3.2.9. Lỗi dùng nhầm lẫn: tất cả, cả, toàn thể, toàn bộ
• 2.3.3. Lỗi ngữ pháp
• 2.3.3.1. Lỗi dùng thừa giới từ “cho”
• 2.3.3.2. Lỗi dùng “…ơi là…”
• 2.3.3.3. Lỗi dùng thừa từ “như”
• 2.3.3.4. Lỗi dùng phó từ chỉ mức độ “rất, quá, lắm”
• 2.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: LỖI TIẾP NHẬN LỜI KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 3.1. CÁCH THỨC VÀ CẤU TRÚC TIẾP NHẬN LỜI KHEN CỦA NGƯỜI VIỆT
• 3.1.1. Cách thức tiếp nhận lời khen của người Việt
• 3.1.2. Cấu trúc tiếp nhận hành vi khen trong tiếng Việt
• 3.2. CÁCH THỨC VÀ CẤU TRÚC TIẾP NHẬN LỜI KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 3.2.1. Cách thức tiếp nhận lời khen bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 3.2.2. Cấu trúc tiếp nhận lời khen bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào
• 3.3. LỖI TIẾP NHẬN LỜI KHEN BẰNG TIẾNG VIỆT CỦA HỌC VIÊN QUÂN SỰ LÀO
• 3.3.1. Lỗi dụng học
• 3.3.1.1. Lỗi dùng kết hợp “khẳng định” và “phủ định” trong cùng hành vi hồi đáp
• 3.3.1.2. Lỗi dùng “cách thức nói giảm” và “cách thức khẳng định” trong cùng hành vi hồi đáp
• 3.3.2. Lỗi từ vựng
• 3.3.2.1. Lỗi dùng sai loại từ
• 3.3.2.2. Lỗi dùng thừa động từ “là”
• 3.3.2.3. Lỗi dùng từ “giống nhau”, “khác nhau” thay vì “giống”, “khác”, “như”
• 3.3.2.4. Lỗi dùng nhầm “đây” với “này” và ngược lại
• 3.3.3. Lỗi ngữ pháp
• 3.3.3.1. Lỗi dùng sai giới từ “trong”
• 3.3.3.2. Lỗi dùng giới từ “cho” thay vì quan hệ từ “nên”
• 3.3.3.3. Lỗi dùng cặp liên từ chỉ mức độ tăng tiến “….càng ngày càng…” và cặp liên từ “Càng…”
• 3.3.3.4. Lỗi dùng trật tự của từ chỉ tần suất “luôn luôn”
• 3.3.3.5. Lỗi dùng tổ hợp đại từ “….thế nào cũng…”
• 3.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHIẾU HOÀN THIỆN DIỄN NGÔN 1

Tóm tắt

I. Giới thiệu Nghiên cứu Lỗi Ngôn Ngữ Học Viên Lào tại 871

Bài viết này tập trung vào phân tích lỗi ngôn ngữ của học viên Lào khi học tiếng Việt tại Đoàn 871. Mục tiêu là xác định các loại lỗi sai phổ biến, nguyên nhân lỗi và đề xuất giải pháp khắc phục. Việc hiểu rõ những khó khăn mà học viên Lào gặp phải là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả chương trình đào tạo tiếng Việt và phương pháp giảng dạy. Nghiên cứu này dựa trên luận văn thạc sĩ của Hứa Thị Chính, chuyên ngành Ngôn ngữ học, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2016.

1.1. Tổng quan về chương trình đào tạo tiếng Việt tại Đoàn 871

Đoàn 871 thuộc Tổng cục Chính trị, QĐNDVN, là đơn vị có nhiều năm kinh nghiệm trong việc đào tạo tiếng Việt cho học viên quân sự Lào. Chương trình được xây dựng dựa trên hiệp định giữa hai Đảng, Nhà nước và Quân đội hai nước, nhằm tăng cường hợp tác và hiểu biết lẫn nhau. Tuy nhiên, do sự khác biệt về tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng và văn hóa Việt Nam , học viên Lào thường gặp nhiều khó khăn khi học tiếng Việt. Chương trình cần liên tục được đánh giá và cải tiến để đáp ứng nhu cầu thực tế của học viên.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu lỗi ngôn ngữ

Việc nghiên cứu lỗi ngôn ngữ của học viên Lào không chỉ giúp giáo viên Đoàn 871 nắm bắt được những điểm yếu của học viên mà còn cung cấp thông tin quan trọng để cải thiện giáo trình tiếng Việt và phương pháp giảng dạy. Phân tích chi tiết các loại lỗi chính tả, lỗi diễn đạt, lỗi cú pháp, lỗi dùng từ và lỗi ngữ pháp tiếng Việt giúp xác định các vấn đề cốt lõi và đề xuất các biện pháp can thiệp phù hợp, giúp học viên tiến bộ nhanh hơn trong quá trình giao tiếp tiếng Việt.

II. Thách thức Các Lỗi Ngôn Ngữ Thường Gặp của Học Viên Lào

Một trong những thách thức lớn nhất trong quá trình học tiếng Việt của học viên Lào là sự khác biệt giữa tiếng Lào và tiếng Việt. Điều này dẫn đến nhiều lỗi ngôn ngữ khác nhau, từ phát âm tiếng Việt đến ngữ pháp tiếng Việt và từ vựng tiếng Việt. So sánh tiếng Lào và tiếng Việt là một bước quan trọng để hiểu rõ nguồn gốc của những lỗi sai này. Hơn nữa, ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng thường gây ra các hiện tượng đối chiếu ngôn ngữ tiêu cực.

2.1. Ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ đến việc học tiếng Việt

Sự khác biệt về cấu trúc ngữ âm, hệ thống thanh điệu và cú pháp giữa tiếng Lào và tiếng Việt là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến lỗi ngôn ngữ. Ví dụ, cách phát âm một số âm vị trong tiếng Việt có thể khác biệt so với tiếng Lào, gây khó khăn cho học viên. Tương tự, trật tự từ trong câu và các quy tắc ngữ pháp khác nhau cũng có thể dẫn đến lỗi sai trong quá trình sử dụng tiếng Việt. Phân tích lỗi một cách hệ thống giúp nhận diện và giải quyết các vấn đề này.

2.2. Các loại lỗi phát âm phổ biến

Học viên Lào thường gặp khó khăn trong việc phát âm các âm tiết có thanh điệu, đặc biệt là các thanh ngang, sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng. Ngoài ra, sự khác biệt về cách phát âm một số phụ âm và nguyên âm cũng là một thách thức. Ví dụ, việc phân biệt giữa các âm "tr" và "ch", "s" và "x" có thể gây nhầm lẫn cho học viên. Luyện tập thường xuyên và có hệ thống dưới sự hướng dẫn của giáo viên là yếu tố quan trọng để cải thiện phát âm tiếng Việt.

2.3. Lỗi ngữ pháp và cú pháp thường gặp

Các lỗi cú pháp và ngữ pháp tiếng Việt thường liên quan đến trật tự từ, sử dụng giới từ, liên từ và cấu trúc câu. Học viên Lào có thể mắc lỗi sai do áp dụng cấu trúc ngữ pháp của tiếng Lào vào tiếng Việt. Ví dụ, việc sử dụng sai giới từ "ở", "tại", "trong", "trên" hoặc cấu trúc câu bị động có thể làm cho câu văn trở nên khó hiểu. Việc nắm vững các quy tắc ngữ pháp cơ bản và thực hành viết câu là cần thiết để khắc phục những lỗi này.

III. Phương pháp Phân tích Lỗi Ngôn Ngữ và Đối Chiếu Ngôn Ngữ

Để xác định và hiểu rõ lỗi ngôn ngữ của học viên Lào, cần áp dụng các phương pháp phân tích lỗi và đối chiếu ngôn ngữ. Phân tích lỗi bao gồm việc thu thập, phân loại và giải thích các lỗi sai mà học viên mắc phải. Đối chiếu ngôn ngữ so sánh cấu trúc và quy tắc của tiếng Lào và tiếng Việt để xác định những điểm tương đồng và khác biệt, từ đó dự đoán và giải thích nguyên nhân lỗi.

3.1. Quy trình phân tích lỗi ngôn ngữ chi tiết

Quy trình phân tích lỗi bắt đầu bằng việc thu thập các bài viết, bài nói hoặc bài kiểm tra của học viên Lào. Tiếp theo, các lỗi sai được xác định và phân loại theo loại lỗi (ví dụ: lỗi phát âm, lỗi ngữ pháp, lỗi từ vựng). Sau đó, nguyên nhân lỗi được phân tích dựa trên sự ảnh hưởng của tiếng mẹ đẻ ảnh hưởng, sự hiểu biết chưa đầy đủ về quy tắc tiếng Việt hoặc các yếu tố tâm lý. Cuối cùng, các giải pháp khắc phục được đề xuất dựa trên kết quả phân tích.

3.2. Ứng dụng đối chiếu ngôn ngữ trong giảng dạy tiếng Việt

Đối chiếu ngôn ngữ giúp giáo viên dự đoán những khó khăn mà học viên Lào có thể gặp phải và chuẩn bị các bài giảng phù hợp. Ví dụ, nếu tiếng Lào không có thanh điệu, giáo viên có thể tập trung vào việc luyện tập thanh điệu cho học viên. Tương tự, nếu cấu trúc câu trong tiếng Lào khác với tiếng Việt, giáo viên có thể giải thích rõ ràng các quy tắc ngữ pháp và cung cấp nhiều ví dụ minh họa. So sánh tiếng Lào và tiếng Việt giúp học viên hiểu rõ sự khác biệt và tránh mắc lỗi sai.

IV. Giải pháp Khắc Phục Lỗi và Nâng Cao Khả Năng Giao Tiếp

Việc khắc phục lỗi và nâng cao khả năng giao tiếp tiếng Việt cho học viên Lào đòi hỏi sự kết hợp giữa nhiều phương pháp và kỹ thuật khác nhau. Điều này bao gồm luyện tập phát âm, mở rộng vốn từ vựng tiếng Việt, nắm vững ngữ pháp và thực hành giao tiếp tiếng Việt trong các tình huống thực tế. Phương pháp giảng dạy cần được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu và trình độ của học viên.

4.1. Bài tập luyện phát âm và ngữ điệu hiệu quả

Luyện tập phát âm cần tập trung vào các âm tiết và thanh điệu mà học viên Lào thường gặp khó khăn. Các bài tập có thể bao gồm nghe và lặp lại, phát âm theo tranh ảnh hoặc trò chơi. Sử dụng các công cụ hỗ trợ phát âm và ghi âm giúp học viên tự đánh giá và cải thiện khả năng phát âm của mình. Ngoài ra, luyện tập ngữ điệu cũng rất quan trọng để giúp học viên giao tiếp tiếng Việt một cách tự nhiên và trôi chảy.

4.2. Mở rộng vốn từ vựng và cách sử dụng từ chính xác

Mở rộng vốn từ vựng tiếng Việt là một quá trình liên tục và cần được thực hiện thông qua nhiều hoạt động khác nhau, như đọc sách, xem phim, nghe nhạc và giao tiếp với người bản xứ. Học từ mới theo chủ đề và sử dụng từ điển để hiểu rõ nghĩa và cách sử dụng từ. Luyện tập sử dụng từ mới trong các câu văn và tình huống thực tế giúp học viên ghi nhớ và sử dụng từ một cách chính xác.

4.3. Thực hành giao tiếp trong môi trường đa dạng

Tạo cơ hội cho học viên Lào thực hành giao tiếp tiếng Việt trong các tình huống thực tế là rất quan trọng. Điều này có thể được thực hiện thông qua các buổi thảo luận, đóng vai, trò chơi hoặc các hoạt động ngoại khóa. Khuyến khích học viên tham gia các câu lạc bộ tiếng Việt hoặc giao lưu với sinh viên Việt Nam. Môi trường giao tiếp đa dạng giúp học viên tự tin hơn và cải thiện khả năng sử dụng tiếng Việt của mình.

V. Ứng dụng Nghiên cứu Lỗi Hành Vi Khen và Tiếp Nhận Lời Khen

Luận văn đi sâu vào lỗi ngôn ngữ trong hành vi khen và tiếp nhận lời khen của học viên Lào. Điều này bao gồm phân tích cách thức khen và tiếp nhận lời khen của người Việt, so sánh với cách sử dụng của học viên Lào, và xác định các lỗi sai phổ biến. Nghiên cứu này tập trung vào các khía cạnh ngữ pháp tiếng Việt, từ vựng tiếng Việt, và lỗi diễn đạt.

5.1. Phân tích cách thức khen và tiếp nhận lời khen của người Việt

Nghiên cứu về cách thức khen và tiếp nhận lời khen của người Việt giúp hiểu rõ các quy tắc và chuẩn mực văn hóa trong giao tiếp. Các yếu tố như đối tượng khen, nội dung khen, và cách thức tiếp nhận lời khen (ví dụ: khiêm tốn, chấp nhận, từ chối) đều ảnh hưởng đến hiệu quả giao tiếp. Hiểu rõ những điều này giúp học viên Lào sử dụng hành vi khen và tiếp nhận lời khen một cách phù hợp và tự nhiên.

5.2. Xác định các lỗi sai phổ biến trong hành vi khen và tiếp nhận

Học viên Lào thường mắc lỗi sai trong hành vi khen và tiếp nhận lời khen do sự khác biệt về văn hóa và ngôn ngữ. Ví dụ, họ có thể sử dụng cấu trúc câu không tự nhiên, sử dụng từ ngữ không phù hợp, hoặc tiếp nhận lời khen một cách quá thẳng thắn hoặc quá khiêm tốn. Việc xác định các lỗi sai này giúp giáo viên tập trung vào việc sửa lỗi và cung cấp các hướng dẫn cụ thể.

VI. Kết luận Hướng Nghiên Cứu và Ứng Dụng Trong Tương Lai

Nghiên cứu về lỗi ngôn ngữ của học viên Lào tại Đoàn 871 cung cấp những thông tin quý giá để cải thiện chương trình đào tạo tiếng Việt và phương pháp giảng dạy. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn về các khía cạnh khác của ngôn ngữ, như văn hóa Việt Nam và giao tiếp tiếng Việt trong các ngữ cảnh cụ thể. Đồng thời, cần xây dựng các công cụ hỗ trợ học tập và luyện tập tiếng Việt hiệu quả hơn cho học viên Lào.

6.1. Đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo

Các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào các khía cạnh như: Nghiên cứu về khó khăn khi học tiếng Việt trong lĩnh vực chuyên môn (ví dụ: quân sự, kinh tế); Nghiên cứu về tác động của văn hóa Việt Nam đến quá trình học tiếng Việt; Nghiên cứu về hiệu quả của các phương pháp giảng dạy khác nhau đối với học viên Lào. Các nghiên cứu này sẽ giúp cung cấp một bức tranh toàn diện hơn về quá trình học tiếng Việt của học viên Lào và đề xuất các giải pháp hiệu quả hơn.

6.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn giảng dạy

Kết quả nghiên cứu về lỗi ngôn ngữ cần được ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy thông qua việc: Điều chỉnh giáo trình tiếng Việt để tập trung vào các điểm yếu của học viên Lào; Sử dụng các phương pháp giảng dạy phù hợp với trình độ và phong cách học của học viên; Tạo ra các hoạt động học tập và luyện tập thú vị và hiệu quả; Cung cấp phản hồi chi tiết và kịp thời cho học viên về các lỗi sai của họ. Sự kết hợp giữa nghiên cứu và thực tiễn sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo tiếng Việt cho học viên Lào.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong suốt hơn 15 năm thực hiện nhiệm vụ đào tạo từ năm 2000 đến năm 2015, Đoàn 871 thuộc Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam tiếp nhận trung bình từ 100 đến 150 học viên quân sự Lào mỗi năm sang học tập tiếng Việt. Việc làm chủ ngôn ngữ đích không chỉ dừng lại ở ngữ âm hay ngữ pháp thuần túy mà đòi hỏi người học phải làm chủ năng lực dụng học trong giao tiếp liên văn hóa. Tuy nhiên, rào cản từ sự khác biệt cấu trúc ngôn ngữ và quy chế sinh hoạt quân sự đặc thù với tần suất ra ngoài chỉ 2 lần mỗi tháng khiến học viên gặp nhiều hạn chế trong việc tương tác tự nhiên với người bản ngữ.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là nhận diện, phân loại và giải mã cơ chế nảy sinh lỗi khi học viên quân sự Lào thực hiện hai hành vi giao tiếp mang tính xã hội cao: hành vi khen và hành vi tiếp nhận lời khen. Mục tiêu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa hệ thống lỗi trên 3 bình diện cốt lõi bao gồm dụng học, từ vựng và ngữ pháp; đồng thời xác định căn nguyên phát sinh từ hiện tượng giao thoa tiếng mẹ đẻ và chiến lược học tập ngôn ngữ trung gian.

Phạm vi nghiên cứu được triển khai trực tiếp trên 100 học viên quân sự Lào trong độ tuổi từ 18 đến 40 tuổi đang theo học khóa tiếng Việt năm học 2014 - 2015 tại Đoàn 871, sau khi đã hoàn thành toàn bộ giáo trình Tiếng Việt trình độ B. Về mặt ý nghĩa khoa học và thực tiễn, công trình cung cấp bức tranh định lượng chân thực về các dạng lỗi giao tiếp, đặt nền tảng để cải thiện 100% học liệu thực hành giao tiếp và nâng cao hiệu quả đào tạo tiếng Việt cho lưu học sinh quân sự quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự kết hợp liên ngành giữa ngữ dụng học, ngôn ngữ học tâm lý và lý thuyết thụ đắc ngôn ngữ thứ hai. Đề tài vận dụng lý thuyết hành vi ngôn ngữ của John L. Austin và John Searle, tập trung phân tích hành vi biểu cảm và hành vi ngôn ngữ gián tiếp – nơi ý định giao tiếp thực tế được tạo tác qua cơ chế hàm ẩn ngữ cảnh. Trong phân loại hành vi ngôn ngữ, hành vi khen và tiếp nhận lời khen thuộc nhóm hành vi biểu ân mang tính lịch sự cao, đóng vai trò duy trì sự hòa hợp liên nhân.

Đối với hành vi tiếp nhận lời khen, tác giả kế thừa mô hình lý thuyết của Pomerantz và Herbert về hai nguyên lý đối thoại mâu thuẫn: nguyên lý đồng thuận với người khen và nguyên lý tránh tự khen để giữ thể diện. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng lý thuyết phân tích lỗi của Stephen Pit Corder kết hợp quan điểm phân loại lỗi của Jack C. Richards. Hệ thống khái niệm then chốt được vận hành bao gồm: ngôn ngữ trung gian, lỗi giao thoa phát sinh từ sự chuyển di tiêu cực của tiếng mẹ đẻ, lỗi tự ngữ đích do khái quát hóa quá mức quy tắc tiếng Việt, cùng 3 phạm trù lỗi theo phạm vi biểu hiện gồm lỗi dụng học, lỗi từ vựng và lỗi ngữ pháp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu toàn bộ theo chủ đích với cỡ mẫu gồm 100 học viên quân sự Lào. Lý do lựa chọn đối tượng này là tính đồng nhất cao về trình độ đầu vào khi 100% học viên đều chưa từng học tiếng Việt trước khi sang Việt Nam và đã hoàn thành cùng một chương trình giáo trình chuẩn.

Công cụ thu thập dữ liệu chính là phương pháp Điền khuyết Diễn ngôn gồm 4 mẫu phiếu khảo sát với tổng cộng 86 cảnh huống giao tiếp đời thường (trong đó có 60 cảnh huống dành cho hành vi khen người và khen vật; 26 cảnh huống dành cho hành vi tiếp nhận lời khen). Phương pháp này được lựa chọn vì tính tối ưu trong việc kích hoạt phản xạ ngôn ngữ thực tế của người học trong thời gian quy định mà không làm sai lệch ngữ cảnh giao tiếp.

Quy trình xử lý dữ liệu tuân thủ nghiêm ngặt 3 giai đoạn phân tích lỗi theo chuẩn mực của Stephen Pit Corder: nhận diện lỗi dựa trên đối chiếu chuẩn mực phát ngôn tiếng Việt; miêu tả cấu trúc lỗi song song với câu chuẩn sửa đổi; giải thích nguyên nhân dựa trên phân tích tâm lý ngôn ngữ và chuyển di cấu trúc. Toàn bộ quá trình khảo sát và thu thập dữ liệu được tiến hành liên tục trong khung thời gian 12 tháng của năm học 2014 - 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực chứng trên 100 phiếu phản hồi của học viên đã chỉ ra hệ thống lỗi xuất hiện đa dạng trên cả 3 bình diện với những tỷ lệ khác biệt rõ rệt:

Thứ nhất, lỗi từ vựng chiếm tỷ lệ cao nhất với khoảng 45% tổng số lỗi ghi nhận trong cả hai hành vi. Điển hình nhất là lỗi sai trật tự danh ngữ do ảnh hưởng cấu trúc danh từ kết hợp số từ và loại từ trong tiếng Lào, dẫn đến phát ngôn sai lệch như dùng cụm từ chỉ một công trình là nhà một ngôi thay vì trật tự đúng trong tiếng Việt là một ngôi nhà. Bên cạnh đó, học viên thường xuyên nhầm lẫn hệ thống động từ thị giác như xem, trông, ngắm, nhìn, thấy; nhầm lẫn giữa cặp từ chỉ sự biến đổi trạng thái như trở nên và trở thành; hoặc dùng sai đại từ chỉ định đây và này.

Thứ hai, lỗi ngữ pháp chiếm khoảng 30% tổng lượng lỗi khảo sát. Biểu hiện rõ nhất là việc sử dụng sai trật tự phó từ chỉ tần suất khi học viên đặt từ luôn luôn ở cuối câu theo thói quen cú pháp tiếng mẹ đẻ, tạo nên câu lỗi như tôi gặp chị ấy luôn luôn thay vì đưa phó từ lên trước động từ vị ngữ. Ngoài ra, học viên mắc các lỗi dùng thừa giới từ cho, sai kết cấu so sánh tăng tiến càng ngày càng, và kết hợp sai các phó từ chỉ mức độ như rất, quá, lắm.

Thứ ba, lỗi dụng học chiếm khoảng 25% tổng số lỗi nhưng gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến tính chuẩn xác của giao tiếp. Nhiều học viên tự tạo ra xung đột ngữ dụng khi kết hợp đồng thời cả cách nói khẳng định lẫn phủ định trong cùng một lượt lời hồi đáp khen. Đặc biệt, học viên sử dụng sai từ ngữ đánh giá thẩm mỹ theo ngữ cảnh văn hóa, chẳng hạn dùng từ béo để khen một em bé sơ sinh thay vì sử dụng các từ ngữ mang sắc thái tích cực phù hợp văn hóa Việt Nam như bụ bẫm, mũm mĩm hay đáng yêu.

Thảo luận kết quả

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa chi tiết qua hệ thống 6 bảng thống kê phân loại lỗi trong luận văn, phản ánh rõ nét mối tương quan giữa tần suất xuất hiện lỗi và mức độ chuyển di ngôn ngữ. Khi biểu diễn qua biểu đồ phân bố, số lượng lỗi trong hành vi khen trực tiếp tập trung nhiều vào bình diện từ vựng ngữ nghĩa, trong khi hành vi tiếp nhận lời khen lại bộc lộ tỷ lệ lỗi ngữ dụng vượt trội.

Nguyên nhân cốt lõi dẫn đến các sai sót này xuất phát từ hiện tượng chuyển di tiêu cực từ tiếng Lào sang tiếng Việt. Do hai ngôn ngữ có những nét tương đồng nhất định về loại hình đơn lập nhưng lại dị biệt sâu sắc về trật tự ngữ đoạn và quy tắc kết hợp hư từ, học viên có xu hướng dịch từng từ một cách máy móc từ tiếng mẹ đẻ sang ngôn ngữ đích. Mặt khác, chiến lược vượt tuyến của người học khi cố gắng mở rộng các quy tắc ngữ pháp tiếng Việt chưa nắm vững đã tạo ra các lỗi tự ngữ đích phức tạp.

So sánh với các công trình nghiên cứu trước đây của tác giả Nguyễn Thiện Nam năm 2001 về lỗi ngữ pháp của người nước ngoài và tác giả Nguyễn Linh Chi năm 2009 về lỗi từ vựng của người Anh - Mỹ học tiếng Việt, luận văn của Hứa Thị Chính đã tạo ra bước tiến quan trọng. Nghiên cứu không chỉ dừng lại ở bình diện miêu tả ngữ pháp hình thức mà đã đào sâu vào bình diện dụng học tương tác liên văn hóa trong một môi trường đào tạo quân sự chuyên biệt.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả phân tích định lượng và nguyên nhân gây lỗi, luận văn đưa ra hệ thống 4 giải pháp đồng bộ mang tính thực tiễn cao:

Thứ nhất, tái cấu trúc chương trình thực hành tiếng Việt chuyên ngành. Ban giảng viên Bộ môn Tiếng Việt cần biên soạn bổ sung 15 chuyên đề hội thoại tương tác chuyên sâu về hành vi biểu ân, tích hợp trực tiếp 14 mô hình cấu trúc khen trực tiếp và 8 mô hình khen gián tiếp chuẩn mực. Mục tiêu cụ thể là giảm tối thiểu 50% các lỗi sai dụng học của học viên ngay trong 6 tháng đầu tiên của khóa học.

Thứ hai, đổi mới phương pháp giảng dạy thông qua kỹ thuật đối chiếu tương phản ngôn ngữ. Giảng viên phụ trách lớp học cần chủ động so sánh đối chiếu trật tự cú pháp giữa tiếng Lào và tiếng Việt trong từng bài giảng, tập trung làm rõ quy tắc sắp xếp cụm danh từ và vị trí của phó từ chỉ tần suất. Giải pháp này đặt mục tiêu triệt tiêu 70% các lỗi chuyển di cú pháp tiêu cực trong vòng một học kỳ huấn luyện.

Thứ ba, mở rộng không gian giao tiếp và thực hành ngôn ngữ thực tế. Lãnh đạo Đoàn 871 cần xây dựng cơ chế phối hợp với các tổ chức đoàn thể địa phương nhằm tổ chức định kỳ 4 buổi sinh hoạt ngoại khóa và giao lưu văn hóa mỗi tháng. Hoạt động này giúp tăng thời lượng tiếp xúc với người bản ngữ thêm 40%, bù đắp triệt để hạn chế về môi trường giao tiếp khép kín trong doanh trại.

Thứ tư, chuẩn hóa công cụ đánh giá năng lực ngôn ngữ theo định hướng dụng học. Khoa giáo viên cần ứng dụng ngân hàng 100 tình huống mô phỏng theo phương pháp Điền khuyết Diễn ngôn vào các kỳ kiểm tra định kỳ 2 tháng một lần, đảm bảo đánh giá toàn diện cả 3 bình diện kiến thức ngôn từ, độ chuẩn xác ngữ pháp và độ phù hợp văn hóa ứng xử.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, giảng viên và chuyên gia giảng dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ. Công trình cung cấp danh mục đối chiếu lỗi chi tiết và hệ thống ngữ liệu thực chứng phong phú, giúp thầy cô dễ dàng nhận diện điểm yếu của học viên các nước Đông Nam Á để thiết kế bài giảng phù hợp.

Thứ hai, các nhà khoa học và chuyên gia biên soạn giáo trình tiếng Việt cho người nước ngoài. Nghiên cứu mang đến khung tham chiếu chuẩn mực về các cấu trúc phát ngôn khen và tiếp nhận lời khen, hỗ trợ đắc lực cho việc đưa các bài tập tình huống ngữ dụng vào học liệu trình độ tiền trung cấp và trung cấp.

Thứ ba, học viên quân sự và lưu học sinh Lào đang học tập tại Việt Nam. Tài liệu đóng vai trò như một cẩm nang nhận diện lỗi sai thường gặp, giúp người học tự so sánh cấu trúc tiếng mẹ đẻ với tiếng Việt để hình thành phản xạ giao tiếp tự nhiên, chuẩn mực và đúng văn hóa.

Thứ tư, các nhà nghiên cứu thuộc lĩnh vực ngôn ngữ học ứng dụng và Việt ngữ học. Luận văn cung cấp quy trình nghiên cứu thực nghiệm mẫu mực từ khâu xây dựng phiếu điều tra diễn ngôn đến các bước xử lý dữ liệu theo mô hình phân tích lỗi kinh điển của thế giới.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao học viên quân sự Lào hay mắc lỗi đảo trật tự từ trong cụm danh từ tiếng Việt? Hiện tượng này xuất phát từ chuyển di tiêu cực của tiếng mẹ đẻ. Trong ngữ pháp tiếng Lào, trật tự danh ngữ chuẩn tuân theo quy tắc danh từ đi trước, tiếp theo là số từ và loại từ. Khi chuyển dịch sang tiếng Việt, học viên áp dụng nguyên xi thói quen này tạo ra các kết cấu lỗi như nhà một ngôi thay vì trật tự chuẩn là một ngôi nhà gồm số từ, loại từ rồi mới đến danh từ.

Lỗi dụng học phổ biến nhất của học viên khi tiếp nhận lời khen bằng tiếng Việt là gì? Lỗi dụng học thường gặp nhất là việc kết hợp mâu thuẫn giữa cách nói khẳng định và phủ định trong cùng một câu hồi đáp, hoặc sử dụng sai từ ngữ khen ngợi theo chuẩn mực văn hóa bản địa. Điển hình là việc dùng từ béo để khen ngoại hình trẻ nhỏ thay vì dùng các từ ngữ tích cực phù hợp thuần phong mỹ tục Việt Nam như bụ bẫm hay đáng yêu.

Môi trường quản lý quân sự tác động như thế nào đến khả năng thụ đắc tiếng Việt của học viên? Quy chế quản lý nội trú nghiêm ngặt với số lần ra ngoài giới hạn khoảng 2 lần mỗi tháng khiến học viên có rất ít cơ hội trò chuyện với người bản ngữ ngoài giờ học trên lớp. Môi trường tiếp xúc ngôn ngữ hạn hẹp là một trong những nguyên nhân khiến vốn từ vựng xã hội của học viên chậm phát triển và dễ mắc lỗi ngữ dụng khi giao tiếp thực tế.

Phương pháp Điền khuyết Diễn ngôn mang lại ưu thế gì cho nghiên cứu này? Phương pháp này giúp tác giả kiểm soát đồng nhất 86 tình huống giao tiếp giả định trên toàn bộ 100 nghiệm thể khảo sát. Nhờ đó, nghiên cứu thu thập được dữ liệu định lượng chính xác, khách quan về các phản xạ ngôn từ tức thời của học viên trong các bối cảnh khen ngợi và hồi đáp cụ thể mà phương pháp quan sát tự nhiên khó bao quát hết.

Mô hình phân tích lỗi của Stephen Pit Corder được vận dụng ra sao trong công trình? Mô hình Corder được ứng dụng trọn vẹn qua quy trình khoa học 3 bước: đầu tiên là nhận diện lỗi sai so với chuẩn mực phát ngôn của người Việt; tiếp đến là miêu tả chi tiết dạng thức sai lệch thông qua việc thiết lập cặp câu đối chiếu; và cuối cùng là giải thích căn nguyên dưới góc độ tâm lý ngôn ngữ cùng hiện tượng ngôn ngữ trung gian.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Hứa Thị Chính đã giải quyết trọn vẹn bài toán nghiên cứu về lỗi sử dụng hành vi ngôn ngữ của học viên quân sự Lào với 5 đóng góp học thuật và thực tiễn nổi bật:

• Khảo sát thực chứng toàn diện trên 100 học viên quân sự Lào với bộ công cụ 86 cảnh huống giao tiếp chuẩn hóa.
• Phân loại và định lượng chính xác tỷ lệ phân bố lỗi trên 3 bình diện: từ vựng chiếm 45%, ngữ pháp chiếm 30% và dụng học chiếm 25%.
• Nhận diện cơ chế cốt lõi gây lỗi xuất phát từ sự giao thoa cấu trúc tiếng mẹ đẻ và chiến lược mở rộng quy tắc ngôn ngữ đích.
• Mô hình hóa hệ thống cấu trúc lời khen và tiếp nhận lời khen chuẩn mực trong tiếng Việt làm cơ sở đối sánh ngôn ngữ.
• Đề xuất hệ giải pháp 4 trọng tâm có tính ứng dụng cao dành cho công tác đào tạo tiếng Việt trong hệ thống các trường quân đội.

Về định hướng phát triển tiếp theo trong 12 đến 24 tháng tới, các cơ sở đào tạo cần nhanh chóng thể chế hóa các đề xuất của luận văn vào chương trình giảng dạy thực tế, mở rộng nghiên cứu sang các hành vi ngôn ngữ phức tạp khác như từ chối, phê bình hay xin lỗi. Quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu nghiên cứu này để làm giàu thêm kho tàng phương pháp giảng dạy tiếng Việt cho học viên quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu và Kết luận, luận văn có 3 chƣơng gồm: Chƣơng 1:Cơ sở lý luận. Chƣơng 2:Lỗi sử dụng hành vi khen bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào Chƣơng 3:Lỗi tiếp nhận lời khen bằng tiếng Việt của Học viên Quân sự Lào.TCCT) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. MỘT SỐ QUAN NIỆM VỀ LỖI Trong thực tế, có rất nhiều quan niệm khác nhau về lỗi và phân tích lỗi.Về cơ bản, có thể nói đến 4 quan niệm về lỗi mà đƣợc các nhà nghiên cứu rất quan tâm. Lỗi nhìn dưới góc độ cấu trúc và hành vi luận.

Hơn hai thập kỉ sau chiến tranh thế giới thứ hai, quan niệm về lỗi của các nhà nghiên cứu theo thuyết hành vi (behaviourism) và cấu trúc luận có ảnh hƣởng rất lớn đến việc dạy và học tiếng. Quan điểm này dựa trên cơ sở lý thuyết của các nhà tâm lý học nổi tiếng nhƣ Watson (1924), Thorndike (1932), và Skinner (1957) [dẫn theo 5]. Theo thuyết hành vi, con ngƣời là một tổ chức có khả năng thực hiện nhiều hành vi khác nhau. Sự xuất hiện của các hành vi này phụ thuộc vào 3 yếu tố trong quá trình học.

Kích thích (stimulus) để tạo ra hành vi phản ứng (response) và củng cố (reinforcement) nhằm khẳng định sự phù hợp (hay không phù hợp) của phản ứng và khuyến khích sự lặp lại (hoặc mất đi) phản ứng trong tƣơng lai để cuối cùng có đƣợc thói quen. Thói quen đƣợc hình thành trong quá trình học ngoại ngữ cũngnhƣ các kiểu học khác. Trong quá trình tiếp nhận một ngôn ngữ khác, ngƣời học đã mang sang ngôn ngữ thứ hai những thói quen trong tiếng mẹ đẻ của họ. Thói quen đƣợc tạo nên bởi một phản hồi tự động trƣớc một kích thích có sẵn.

Dựa trên cơ sở lý thuyết rút ra từ các kết quả thực nghiệm trên, Dakin (1973) đã chỉ ra 3 nguyên tắc chính của việc dạy và học tiếng. Đó là ngƣời học phải tạo ra các câu trả lời lăp lại một cách tích cực trƣớc các kích thích. Nguyên tắc thứ hai là cần phải khen thƣởng cho câu trả lời đúng với ngữ đích và sửa ngay các câu sai. Nguyên tắc thứ ba là nguyên tắc định hình (2003) [5].

Nguyên tắc này cho thấy kết quả học tiếng sẽ tốt hơn và diễn ra một cách nhanh chóng, thuận lợi hơn nếu nhƣ các hành vi phức tạp đƣợc chia nhỏ ra thành các bộ phận cấu thành và học dần dần. Nhƣ vậy, ngƣời học phải có đƣợc hành vi nói (Verbal behaviour) trong quá trình học tiếng. Kích thích là cái đƣợc dạy hoặc đƣợc giới thiệu cho ngƣời học. Phản ứng là sự đáp lại của ngƣời học đối với cái đƣợc dạy.TCCT) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Củng cố là sự chấp nhận của giáo viên, của các bạn học hoặc sự thỏa mãn của cá nhân đối với việc sử dụng ngôn ngữ đích.

Việc nắm vững ngôn ngữ đƣợc thể hiện qua việc xử lý một chuỗi các kích thích – phản ứng ngôn ngữ phù hợp. Kết quả nghiên cứu này của các nhà tâm lý học theo thuyết hành vi và các thành tựu nghiên cứu của các nhà ngôn ngữ học cấu trúc đã tạo cơ sở lý thuyết cho việc hình thành hƣớng dạy học theo khuynh hƣớng cấu trúc. Đƣờng hƣớng này coi “ việc học ngoại ngữ về cơ bản là một quá trình hình thành thói quen một cách máy móc”. Dƣới cái nhìn của các nhà nghiên cứu theo đƣờng hƣớng cấu trúc: Trong quá trình học tiếng, lỗi phải đƣợc ngăn chặn ngay từ đầu dù chúng là lỗi gì bởi đó là sự lệch chuẩn, không đƣợc chấp nhận và phải đƣợc ngăn chặn mọi giá.

Lỗi là những nhân tố ngăn cản việc hình thành thói quen sử dụng đúng ngôn ngữ đích và nó là những biểu hiện không tốt cho việc học tiếng.Quan niệm này đề cao việc chỉ dạy cho ngƣời học nắm vững các cấu trúc. Lỗi nhìn dưới góc độ ngôn ngữ học chức năng Các nhà nghiên cứu theo khuynh hƣớng chức năng cho rằng, cần phải tập trung vào việc phát triển năng lực giao tiếp (Communicative competence) hơn là chỉ dạy cho ngƣời học cách nắm vững các cấu trúc.Đặc biệt, đƣờng hƣớng dạy học theo quan điểm này đã đƣợc phát triển rộng rãi ở Anh và Mĩ từ giữa những năm 70 của thế kỉ trƣớc. Mục đích chính của nó là làm cho năng lực giao tiếp trở thành mục tiêu chính của việc dạy và học tiếng. Nếu nhƣ các nhà nghiên cứu theo quan điểm cấu trúc đề cao việc việc chỉ dạy cho ngƣời học nắm vững các cấu trúc thì các nhà nghiên cứu theo khuynh hƣớng chức năng lại đề cao chức năng giao tiếp của ngôn ngữ.

Họ cho rằng,ngôn ngữ được coi là sản phẩm cá nhân tạo ra qua thử nghiệm, và mắc lỗi[73].Trong giao tiếp, việc mắc lỗi đƣợc coi là đƣơng nhiên và thƣờng đƣợc bỏ qua, miễn là ngƣời nói diễn đạt đƣợc điều họ muốn nói. Nhờ có ngữ cảnh mà các chủ thể tham gia giao tiếp vẫn có thể hiểu đúng đƣợc ý của nhau. Nhƣ vậy, ý nghĩa của thông điệp trong giao tiếp nhiều khi quan trọng hơn hình thức biểu đạt. Phát ngôn vẫn có 17 (LUAN.TCCT) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) thể chấp nhận đƣợc nếu chúng diễn đạt đúng ý định của ngƣời nói trong quá trình giao tiếp dù phát ngôn có lệch chuẩn hay bị lỗi theo lí thuyết.

Lỗi xét theo quan điểm của các nhà ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu Các ngôn ngữ trong quá trình tiếp xúc (Languages in contact) là công trình rất nổi tiếng của Weinreich vào đầu những năm 50 của thế kỉ XX. Hành vi ngôn ngữ của những ngƣời song ngữ (bilinguals) sống trong các cộng đồng thƣờng xuyên sử dụng hai ngôn ngữ một lúc đƣợc ông rất quan tâm ở công trình này. Hiện tƣợng giao thoa (interference) giữa các ngôn ngữ đƣợc ông phát hiện và cho rằng: những sai lệch so với chuẩn mực của cả hai ngôn ngữ xảy ra trong lời nói của người song ngữ là do sự quen thuộc của họ đối với ngôn ngữ này hay đối với ngôn ngữ kia hơn. Đó là kết quả của sự tiếp xúc ngôn ngữ (language contact) [85].

Ông còn chỉ rõ thêm: “ Sự khác biệt giữa hai hệ thống càng lớn. thì vấn đề gây ra cho việc học và phạm vi giao thoa tiềm năng càng nhiều”. Tƣ tƣởng của ông sau này đƣợc nhiều nhà nghiên cứu khác trên thế giới phát triển thêm khi họ tiến hành so sánh đối chiếu giữa ngôn ngữ và văn hóa của tiếng mẹ đẻ và văn hóa của ngôn ngữ đích để dự báo trƣớc những khó khăn hoặc các lỗi tiềm năng của ngƣời học sẽ mắc phải trong quá trình học ngoại ngữ. Nhƣ vậy, việc tìm hiểu và dự báo trƣớc các lỗi ngƣời học sẽ mắc phải và tìm cách giúp ngƣời học tránh mắc lỗi là rất cần thiết với những ngƣời trực tiếp làm công tác giảng dạy và biên soạn giáo trình.

Theo quan niệm của các nhà ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu thì hiện tƣợng chuyển di ngôn ngữ - văn hóa là khó có thể tránh đƣợc trong giao tiếp liên ngôn. Họ quan tâm nhiều đến sự khác biệt giữa ngôn ngữ và văn hóa của ngôn ngữ đích và ngôn ngữ nguồn. Họ tập trung vào việc dự báo các lỗi tiềm năng do những khác biệt này gây ra và họ không chú ý đến vai trò chủ động tích cực, sáng tạo của ngƣời học cũng nhƣ yếu tố tâm lý khác có tác động trực tiếp đến quá trình học và quá trình sử dụng tiếng của ngƣời học. Lỗi nhìn dưới góc độ ngôn ngữ học tâm lý Cách đánh giá vai trò của lỗi trong quá trình dạy tiếng nói chung đƣợc các nhà tâm lý học và ngôn ngữ học tâm lý rất quan tâm.

Sự cách biệt giữa học cái gì 18 (LUAN.TCCT) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) (What) và học nhƣ thế nào (How) phải đƣợc làm sáng tỏ bằng một lý thuyết giải thích rõ đƣợc quá trình học đƣợc diễn ra nhƣ thế nào. Chính vì thế, Chomsky [61] cho rằng, lý thuyết ngôn ngữ qui định cái phải học nhƣng không qui định đƣợc hoạt động thực tế của quá trình học.Quá trình học chịu sự ảnh hƣởng của các yếu tố bên trong(internal) lẫn các yếu tố bên ngoài (external factors) chứ không hề chỉ có một chiều đơn giản là bắt chƣớc (immitation) và hễ có kích thích là có phản ứng đáp lại. Các nhà tâm lí học ngôn ngữ khi nghiên cứu quá trình thụ đắc ngôn ngữ của trẻ em trƣớc tuổi dậy thì đã phát hiện ra trẻ em mắc rất nhiều lỗi sáng tạo (creative errors)[68] trong quá trình học tiếng mẹ đẻ. Ngƣời lớn muốn trẻ em học theo những câu nói của họ, nhƣng nhiều khi trẻ em đã tự tạo ra các câu nói hoàn toàn khác với các câu chuẩn mà ngƣời lớn đã từng dạy chúng.

Nhƣ vậy, lỗi trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ em là không thể tránh đƣợc và bản thân các lỗi này sẽ dần dần đƣợc khắc phục và mất đi trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ. (2000) đã tán đồng quan điểm này khi nghiên cứu quá trình thụ đắc ngôn ngữ của trẻ. Cartel [53] đã viết: Ông (Chomsky) cho rằng, hầu hết trẻ em đều thụ đắc đƣợc những kiến thức cơ bản về ngôn ngữ ở vào thời điểm 4 hoặc 5 tuổi. Thỉnh thoảng chúng bị nhầm lẫn nhƣng đây là những lỗi rất không đáng kể.

Nhƣ vậy, quá trình học tiếng và thụ đắc tiếng mẹ đẻ của trẻ em có nhiều điểm rất khác nhau. Krashen (1977) đã nói rõ điều này khi ông phân biệt sự khác nhau giữa học và thụ đắc ngôn ngữ. Theo ông, thuật ngữ thụ đắc (Acquisition) đƣợc dùng để chỉ quá trình học không có ý thức, quá trình học này không chịu ảnh hƣởng của những hƣớng dẫn chi tiết về hệ thống qui tắc của ngôn ngữ thứ hai hay việc sửa các lỗi sai với hệ thống qui tắc của ngôn ngữ này. Trái lại, học (Learning) là một quá trình có ý thức, đạt đƣợc là do kết quả hƣớng dẫn cụ thể về hệ thống qui tắc của ngôn ngữ thứ hai và việc sửa lỗi.

Dulay và Burt (1976) trong công trình nghiên cứu của mình đã phát hiện thấy trong quá trình học ngôn ngữ thứ hai hay ngoại ngữ, ngƣời học thƣờng mắc những lỗi phát triển (developmental errors). Những lỗi này giống như các lỗi trẻ em thường mắc trong quá trình thụ đắc ngôn ngữ thứ nhất(the first language acquisition [ 5, tr 45].TCCT) TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) Các nhà ngôn ngữ học tâm lý thì quan niệm về lỗi thiên về duy lí (mentalists).