Luận văn thạc sĩ vnua thành phần loài ruồi đục quả hại cây ăn quả có múi đặc điểm gây hại của loài ruồi đục quả phương đông bactrocera dorsalis hendel và một số biện pháp phòng trừ tr

Luận văn thạc sĩ vnua phân tích loài ruồi đục quả Bactrocera dorsalis, đặc điểm gây hại và biện pháp phòng trừ hiệu quả cho cây ăn quả có múi.

• Tác giả: Bùi Thị Thu
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Kim Oanh
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật
• Đề tài: Thành phần loài ruồi đục quả hại cây ăn quả có múi, đặc điểm gây hại của loài ruồi đục quả Phương Đông Bactrocera dorsalis Hendel và một số biện pháp phòng trừ trên cây bưởi tại Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Thesis abstract
• 1.8. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.9. Mục đích và yêu cầu của đề tài
• 1.10. Yêu cầu của đề tài
• 1.11. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.11.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.11.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.12. Tổng quan tài liệu
• 1.12.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 1.12.2. Những nghiên cứu ở ngoài nước
• 1.12.2.1. Thành phần loài, sự phân bố và ý nghĩa kinh tế của ruồi đục quả
• 1.12.2.2. Tập tính của ruồi đục quả
• 1.12.2.3. Biện pháp phòng chống ruồi đục quả
• 1.12.3. Nghiên cứu ở trong nước
• 1.12.3.1. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố của ruồi đục quả
• 1.12.3.2. Tình hình gây hại của ruồi đục quả
• 1.12.3.3. Các biện pháp phòng chống ruồi đục quả
• 1.13. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.13.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 1.13.2. Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu
• 1.13.2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.13.2.2. Vật liệu nghiên cứu
• 1.13.2.3. Dụng cụ nghiên cứu
• 1.13.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.13.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.13.4.1. Nghiên cứu tình hình sản xuất cây ăn quả có múi và cây bưởi huyện Tân Lạc, Hòa Bình
• 1.13.4.2. Nghiên cứu thành phần loài ruồi đục quả bằng bẫy dẫn dụ ME (Methyl eugenol)
• 1.13.4.3. Phương pháp nghiên cứu hình thái các pha phát dục của ruồi đục quả Bactrocera dorsalis Hendel và ký chủ của chúng
• 1.13.4.4. Phương pháp nghiên cứu ảnh hưởng của một số yếu tố đến sự phát sinh và gây hại của ruồi đục quả Phương Đông B. dorsalis
• 1.13.4.5. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm gây hại của loài ruồi đục quả Bactrocera dorsalis Hendel
• 1.13.4.6. Phương pháp nghiên cứu các biện pháp phòng trừ ruồi đục quả Bactrocera dorsalis Hendel
• 1.13.5. Công thức tính toán số liệu
• 1.14. Kết quả và thảo luận
• 1.14.1. Thực trạng sản xuất và biện pháp phòng chống sâu bệnh hại bưởi ở Tân Lạc, Hòa Bình
• 1.14.2. Thực trạng thâm canh cây bưởi tại Tân Lạc, Hòa Bình
• 1.14.3. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại vùng canh tác bưởi Tân Lạc, Hòa Bình
• 1.14.4. Thành phần, tỷ lệ xuất hiện và đặc điểm hình thái trưởng thành các loài của ruồi đục quả giống Bactrocera vùng cây ăn quả có múi tại Hòa Bình và vùng trồng bưởi Tân Lạc
• 1.14.5. Thành phần loài ruồi đục quả thu thập được từ bẫy ME tại Hòa Bình năm 2015
• 1.14.6. Tỷ lệ xuất hiện các loài ruồi đục quả được thu thập từ bẫy ME tại vùng trồng bưởi huyện Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.7. Một số đặc điểm hình thái trưởng thành phân biệt các loài ruồi đục quả thu thập được từ bẫy ME
• 1.14.8. Đặc điểm hình thái và thành phần cây ký chủ của loài Bactrocera dorsalis Hendel
• 1.14.9. Đặc điểm hình thái các pha phát dục của loài B. dorsalis
• 1.14.10. Thành phần cây ký chủ của ruồi đục quả Phương Đông B. dorsalis tại Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.11. Một số yếu tố ảnh hưởng đến sự gây hại của ruồi đục quả Bactrocera dorsalis Hendel
• 1.14.12. Ảnh hưởng của các giống bưởi đến sự gây hại ruồi đục quả Bactrocera dorsalis Hendel tại vùng bưởi Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.13. Ảnh hưởng của biện pháp canh tác đến sự gây hại ruồi đục quả B. dorsalis tại vùng bưởi Tân Lạc
• 1.14.14. Tác hại của ruồi đục quả phương đông B. dorsalis
• 1.14.15. Triệu chứng gây hại của ruồi đục quả Phương Đông B. dorsalis
• 1.14.16. Tập tính gây hại của ruồi đục quả B. dorsalis
• 1.14.17. Tỷ lệ gây hại của loài ruồi đục quả Phương Đông B. dorsalis qua các kỳ theo dõi trên bưởi đỏ Tân Lạc
• 1.14.18. Một số biện pháp phòng trừ ruồi đục quả phương đông B. dorsalis tại Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.19. Phòng trừ ruồi đục quả B. dorsalis trên bưởi bằng biện pháp bao quả tại vùng trồng bưởi Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.20. Tính hiệu quả kinh tế của biện pháp bao quả phòng chống ruồi đục quả tại vùng trồng bưởi Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.21. Phòng trừ ruồi đục quả Phương Đông bằng bả Ento-pro 150DD trên bưởi tại vùng bưởi Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.14.22. Hiệu quả kinh tế của biện pháp phun bả Ento-pro 150DD phòng chống ruồi đục quả Phương Đông tại vùng trồng bưởi Tân Lạc, Hòa Bình năm 2015
• 1.15. Phần thảo luận
• 1.16. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về loài ruồi đục quả Bactrocera dorsalis và tác hại

Loài ruồi đục quả Bactrocera dorsalis, còn được gọi là ruồi đục quả phương Đông, là một trong những loài gây hại nghiêm trọng nhất đối với cây ăn quả có múi. Chúng không chỉ làm giảm năng suất mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Việc hiểu rõ về đặc điểm sinh học và tập tính của loài này là rất quan trọng để có biện pháp phòng trừ hiệu quả.

1.1. Đặc điểm sinh học của Bactrocera dorsalis

Bactrocera dorsalis có kích thước nhỏ, thường có màu vàng nhạt với các vạch đen. Chúng có khả năng sinh sản nhanh chóng, mỗi con cái có thể đẻ hàng trăm trứng trong suốt vòng đời. Sâu non phát triển bên trong quả, gây hại nghiêm trọng cho cây trồng.

1.2. Tác hại của ruồi đục quả đối với cây ăn quả

Ruồi đục quả Bactrocera dorsalis gây hại chủ yếu bằng cách đẻ trứng vào quả, làm cho quả bị thối rữa và rụng sớm. Tỷ lệ hại có thể lên đến 30% trong mùa vụ, ảnh hưởng lớn đến sản lượng và chất lượng nông sản.

II. Thách thức trong việc phòng trừ ruồi đục quả Bactrocera dorsalis

Việc phòng trừ ruồi đục quả Bactrocera dorsalis gặp nhiều thách thức do sự phát triển nhanh chóng của chúng và khả năng thích nghi với các biện pháp phòng trừ. Nông dân thường phải đối mặt với việc sử dụng hóa chất không an toàn, dẫn đến ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe con người.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng biện pháp hóa học

Nhiều nông hộ phụ thuộc vào thuốc bảo vệ thực vật để kiểm soát ruồi đục quả. Tuy nhiên, việc lạm dụng hóa chất không chỉ gây hại cho môi trường mà còn làm giảm hiệu quả phòng trừ do ruồi có thể phát triển kháng thuốc.

2.2. Tác động của môi trường đến sự phát triển của ruồi

Thay đổi khí hậu và điều kiện môi trường cũng ảnh hưởng đến sự phát triển của Bactrocera dorsalis. Nhiệt độ và độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho sự sinh sản và phát triển của chúng, làm gia tăng áp lực cho nông dân.

III. Phương pháp phòng trừ hiệu quả ruồi đục quả Bactrocera dorsalis

Để kiểm soát loài ruồi đục quả Bactrocera dorsalis, cần áp dụng các biện pháp phòng trừ tổng hợp. Các phương pháp này bao gồm biện pháp sinh học, hóa học và canh tác hợp lý nhằm giảm thiểu thiệt hại cho cây trồng.

3.1. Biện pháp sinh học trong phòng trừ

Sử dụng thiên địch như các loài côn trùng ăn thịt hoặc ký sinh có thể giúp kiểm soát quần thể ruồi đục quả. Việc áp dụng biện pháp này không chỉ hiệu quả mà còn an toàn cho môi trường.

3.2. Sử dụng bẫy dẫn dụ để kiểm soát

Bẫy dẫn dụ Methyl eugenol là một trong những phương pháp hiệu quả để thu hút và tiêu diệt ruồi đục quả. Việc sử dụng bẫy này giúp giảm số lượng ruồi trưởng thành trong vườn.

3.3. Canh tác hợp lý để giảm thiệt hại

Thực hiện các biện pháp canh tác như vệ sinh vườn, thu gom quả rụng và tỉa cành giúp giảm nơi trú ẩn và sinh sản của ruồi đục quả. Điều này góp phần làm giảm áp lực gây hại cho cây trồng.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về Bactrocera dorsalis

Nghiên cứu về Bactrocera dorsalis đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả có thể giảm thiểu thiệt hại cho cây ăn quả có múi. Các thử nghiệm thực địa cho thấy sự kết hợp giữa biện pháp sinh học và hóa học mang lại hiệu quả cao.

4.1. Kết quả từ các thử nghiệm thực địa

Các thử nghiệm cho thấy tỷ lệ quả bị hại giảm đáng kể khi áp dụng biện pháp bao quả và phun bả Ento-pro 150DD. Điều này chứng tỏ rằng việc kết hợp các biện pháp phòng trừ là cần thiết.

4.2. Hiệu quả kinh tế từ việc phòng trừ ruồi đục quả

Việc áp dụng các biện pháp phòng trừ hiệu quả không chỉ giúp bảo vệ cây trồng mà còn nâng cao giá trị kinh tế cho nông dân. Sản phẩm đạt chất lượng cao hơn, đáp ứng nhu cầu thị trường.

V. Kết luận và triển vọng tương lai trong nghiên cứu Bactrocera dorsalis

Nghiên cứu về Bactrocera dorsalis và các biện pháp phòng trừ hiệu quả là rất cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Cần tiếp tục nghiên cứu để phát triển các phương pháp mới, an toàn và hiệu quả hơn trong việc kiểm soát loài ruồi này.

5.1. Tương lai của nghiên cứu về ruồi đục quả

Nghiên cứu cần tập trung vào việc phát triển các biện pháp sinh học và công nghệ mới để kiểm soát ruồi đục quả. Điều này sẽ giúp bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

5.2. Khuyến nghị cho nông dân trong việc phòng trừ

Nông dân cần được đào tạo về các biện pháp phòng trừ hiệu quả và an toàn. Việc áp dụng các phương pháp này sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do ruồi đục quả gây ra.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cây ăn quả có múi tại tỉnh Hòa Bình giữ vị trí chiến lược hàng đầu khu vực Tây Bắc với diện tích canh tác năm 2014 đạt 1.500 ha và sản lượng đạt 22.000 tấn, đồng thời được định hướng quy hoạch mở rộng lên 5.800 ha với sản lượng trên 80.000 tấn vào năm 2020. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của các vùng chuyên canh bưởi đặc sản đang đối mặt với thách thức dịch hại nghiêm trọng từ ruồi đục quả, đặc biệt là loài ruồi đục quả Phương Đông (Bactrocera dorsalis Hendel). Thực trạng sản xuất tại địa phương cho thấy có tới 98% nhà vườn phụ thuộc hoàn toàn vào hóa chất bảo vệ thực vật, trong đó 60% hộ nông dân phun thuốc định kỳ từ 6 đến 8 lần trong mỗi vụ nhưng hiệu quả diệt trừ ấu trùng trong thịt quả gần như không đáng kể. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng chi phí sản xuất mà còn tiềm ẩn nguy cơ tồn dư hóa chất, đe dọa trực tiếp đến chất lượng nông sản và rào cản kiểm dịch xuất khẩu.

Trước yêu cầu cấp thiết của sản xuất nông nghiệp an toàn và bền vững, đề tài nghiên cứu được thực hiện tại huyện Tân Lạc và các vùng trồng cây có múi trọng điểm thuộc tỉnh Hòa Bình trong suốt năm 2015. Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là xác định chính xác thành phần loài ruồi đục quả giống Bactrocera, làm rõ quy luật phát sinh và đặc điểm gây hại của loài Bactrocera dorsalis trên các giống bưởi chủ lực, đồng thời đánh giá hiệu quả kinh tế - kỹ thuật của các biện pháp phòng trừ sinh học và cơ giới vật lý. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học thực tiễn giúp giảm tỷ lệ quả bị hại từ mức trên 20% xuống dưới 3,5%, nâng cao giá trị thương phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm trong chuỗi giá trị quả tươi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng nguyên lý Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và Lý thuyết sinh thái học côn trùng nông nghiệp. Hệ thống lý thuyết tập trung vào mối quan hệ tương tác động giữa mật độ quần thể dịch hại, cây ký chủ và các yếu tố sinh cảnh vi khí hậu. Khung phân tích vận dụng 4 khái niệm khoa học then chốt gồm: phổ ký chủ (host range), ngưỡng gây hại kinh tế (economic injury level), chất dẫn dụ sinh học (semiochemical lures) và rào cản cơ học bảo vệ quả (physical barrier).

Theo lý thuyết dẫn dụ hóa học, hợp chất Methyl Eugenol (ME) đóng vai trò là chất hấp dẫn giới tính cực mạnh đối với con đực của phức hợp loài Bactrocera, cho phép bẫy bắt và định lượng chính xác biến động quần thể ngoài tự nhiên. Song song đó, nguyên lý vòng đời và tập tính sinh học của bộ Cánh hai cánh (Diptera: Tephritidae) chỉ rõ ấu trùng tuổi 1 đến tuổi 3 phát triển hoàn toàn bên trong mô quả, đòi hỏi các giải pháp can thiệp phải tập trung vào việc ngăn chặn ruồi cái đẻ trứng hoặc tiêu diệt trưởng thành trước thời kỳ giao phối bằng bả protein thủy phân.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thực nghiệm được thu thập liên tục từ tháng 2/2015 đến tháng 12/2015 thông qua hệ thống bẫy Steiner chứa chất dẫn dụ Methyl Eugenol đặt tại các vùng cây có múi tập trung với mật độ 2 bẫy/1.000 m² và định kỳ thu mẫu 7 ngày/lần. Để đánh giá thực trạng canh tác và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phương pháp điều tra đánh giá nhanh nông thôn (PRA) kết hợp phỏng vấn sâu cá nhân am hiểu (KIP) được thực hiện trên cỡ mẫu 30 nông hộ chuyên canh bưởi tại các xã trọng điểm như Thanh Hối, Tử Nê và thị trấn Mường Khến. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng nhằm phản ánh đầy đủ các phương thức canh tác trồng thuần, trồng xen và vườn tạp.

Đặc điểm hình thái và sinh học được nghiên cứu trong phòng thí nghiệm trên cỡ mẫu 30 cá thể cho mỗi pha phát dục, nuôi dưỡng trong điều kiện kiểm soát nhiệt độ từ 26 đến 28°C và độ ẩm 60% đến 80%. Mức độ gây hại ngoài đồng ruộng được theo dõi bằng kỹ thuật treo thẻ định vị trên 90 quả bưởi theo 3 giai đoạn sinh trưởng. Các thử nghiệm phòng trừ áp dụng thiết kế khối ngẫu nhiên có đối chứng, bao gồm nghiệm thức bao quả bằng túi chuyên dụng kích thước 40 x 50 cm trên 500 quả và nghiệm thức phun bả Ento-pro 150DD liều lượng 2 lít/ha kết hợp 2g Regent 800WG với 9 lần phun định kỳ. Toàn bộ số liệu định lượng được phân tích và xử lý thống kê bằng phần mềm IRRISTAT 4.0 và Excel nhằm đảm bảo độ tin cậy và tính khách quan cao nhất.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã phân lập và giám định được 3 loài ruồi đục quả thuộc giống Bactrocera, trong đó Bactrocera dorsalis Hendel là loài ưu thế tuyệt đối với tỷ lệ xuất hiện áp đảo từ 62,50% ở giai đoạn đậu quả lên đến 88,46% ở giai đoạn phát triển quả, kế tiếp là Bactrocera correcta chiếm từ 6,84% đến 22,73% và Bactrocera curvifera chiếm từ 2,99% đến 12,50%. Đồng thời, xác định được 6 loại cây ký chủ chính cung cấp thức ăn cho sâu non gồm bưởi, cam, quýt, khế, ổi và thanh long.

Thứ hai, mức độ gây hại của ruồi đục quả biến động rõ rệt theo từng giai đoạn phát triển của quả. Giai đoạn phát triển quả đến quả già (từ cuối tháng 8 đến đầu tháng 9) ghi nhận tỷ lệ quả bị châm hại cao nhất đạt 21,10%, trong khi tỷ lệ quả bị rụng đạt đỉnh 13,20% ở giai đoạn quả chín sinh lý và thu hoạch (từ cuối tháng 10 đến giữa tháng 11).

Thứ ba, giống bưởi và biện pháp canh tác tạo ra sự khác biệt sâu sắc về mức độ thiệt hại. Giống bưởi Đỏ Tân Lạc thu hút mật độ ruồi trưởng thành vào bẫy cao nhất và có tỷ lệ quả bị hại đạt 9,64%, cao hơn rõ rệt so với bưởi Diễn và bưởi Da xanh. Đáng chú ý, các vườn bưởi trồng thuần có tỉa cành tạo tán và thu gom quả rụng chỉ có tỷ lệ quả bị hại là 6,07%, trong khi các vườn tạp không áp dụng kỹ thuật vệ sinh có tỷ lệ quả bị hại lên tới 14,04%, cao gấp hơn 2,3 lần.

Thứ tư, các biện pháp kỹ thuật thử nghiệm mang lại hiệu quả vượt bậc: biện pháp bao quả giúp hạ tỷ lệ hại xuống mức 1,20% so với 11,20% ở công thức đối chứng không bao; biện pháp phun bả protein Ento-pro 150DD giúp giảm tỷ lệ quả bị hại từ 9,38% ở vườn đối chứng xuống còn 3,20%.

Thảo luận kết quả

Sự áp đảo của loài Bactrocera dorsalis bắt nguồn từ khả năng thích nghi sinh thái vượt trội, chu kỳ phát dục ngắn và nguồn thức ăn phong phú từ hệ sinh thái cây ăn quả rải rác quanh năm tại Hòa Bình. Tỷ lệ quả bị châm hại tăng đột biến vào giai đoạn quả già có thể được giải thích do khi quả tích lũy lượng đường từ 6% đến 12% và vỏ quả chuyển dần sang màu vàng, tinh dầu cùng mùi thơm đặc trưng trở thành tín hiệu khứu giác mạnh mẽ kích thích ruồi cái tìm đến đẻ trứng. Tỷ lệ quả rụng tăng cao ở giai đoạn chín sinh lý phản ánh quá trình ấu trùng tuổi 3 đẫy sức với kích thước cơ thể dài 8 mm cắn phá mô tép, tạo điều kiện cho vi sinh vật hoại sinh xâm nhập làm thối rữa cấu trúc nâng đỡ cuống quả.

Kết quả thực nghiệm hoàn toàn nhất quán với các công bố khoa học tại khu vực đồng bằng sông Cửu Long và các nước Đông Nam Á, khẳng định rằng thuốc hóa học tiếp xúc không thể tác động đến sâu non nằm sâu bên trong lớp vỏ xốp dày của quả bưởi. Trong các báo cáo chuyên môn, việc trình bày diễn biến mật độ cá thể theo chuỗi thời gian qua biểu đồ đường và tỷ lệ các loài qua biểu đồ tròn giúp người làm vườn dễ dàng nhận diện cao điểm xâm nhiễm để can thiệp kịp thời. Song song đó, bảng so sánh đối chứng giữa các công thức canh tác minh chứng rằng việc dọn sạch tàn dư và bao quả không chỉ triệt tiêu ổ dịch lưu niên mà còn cải thiện mẫu mã vỏ quả sáng đẹp, loại trừ hoàn toàn nguy cơ tồn dư thuốc trừ sâu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, thực hiện biện pháp bao quả bằng túi nilon chuyên dụng kích thước 40 x 50 cm trên diện rộng cho các vườn bưởi thời kỳ kinh doanh. Chủ thể thực hiện là các hộ nông dân và hợp tác xã sản xuất bưởi, tiến hành đồng loạt từ tháng 5 đến tháng 6 khi quả đạt kích thước đường kính 5 đến 7 cm nhằm bảo vệ 100% số quả trước đợt bùng phát của ruồi, hướng tới mục tiêu duy trì tỷ lệ quả bị hại dưới mức 1,5%.

Thứ hai, áp dụng kỹ thuật phun bả protein Ento-pro 150DD kết hợp hoạt chất Regent 800WG định kỳ 7 ngày/lần. Các tổ hợp tác nông nghiệp chủ trì triển khai với liều lượng chuẩn 2 lít bả Ento-pro pha trong 18 lít nước cho 1 ha, phun điểm dạng hạt vào mặt dưới tán lá từ đầu tháng 8 đến cuối tháng 10. Giải pháp này giúp cắt đứt chu kỳ sinh sản của ruồi trưởng thành cái, hạ tỷ lệ hại xuống dưới 3,5% và giảm trên 75% lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học phun trên tán cây.

Thứ ba, tiến hành nghiêm ngặt quy trình vệ sinh đồng ruộng và cắt tỉa cành tạo tán sau thu hoạch. Các nhà vườn phối hợp cùng cán bộ khuyến nông cơ sở thực hiện từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau, thu gom triệt để và chôn lấp toàn bộ quả rụng bằng vôi bột ở độ sâu tối thiểu 20 cm, kết hợp loại bỏ cành sâu bệnh nhằm triệt tiêu trên 90% lượng nhộng trú ngụ trong đất.

Thứ tư, thiết lập hệ thống bẫy giám sát dịch hại diện rộng sử dụng bẫy Steiner tẩm Methyl Eugenol và Vizubon-D với mật độ 2 đến 3 bẫy/ha. Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hòa Bình giữ vai trò điều phối chuyên môn, thực hiện thay bả định kỳ từ 15 đến 60 ngày/lần trong suốt cả năm nhằm dự tính dự báo chính xác thời điểm bùng phát của ruồi trưởng thành trước từ 10 đến 15 ngày.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Thứ nhất, các nông hộ và chủ trang trại chuyên canh cây ăn quả có múi tại Hòa Bình và các tỉnh trung du miền núi phía Bắc. Công trình cung cấp quy trình kỹ thuật bao quả và phun bả protein chi tiết, giúp nhà vườn giảm số lần phun thuốc hóa học từ 6 đến 8 lần/năm xuống mức tối thiểu, đồng thời giảm tỷ lệ tổn thất quả từ 14,04% xuống dưới 1,5%, nâng cao thu nhập kinh tế trên mỗi hecta canh tác.

Thứ hai, cán bộ kỹ thuật và khuyến nông viên tại các Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cấp tỉnh, huyện. Luận văn đóng vai trò là tài liệu hướng dẫn chuẩn mực trong công tác điều tra dịch hại theo quy chuẩn quốc gia, cung cấp bộ chỉ tiêu hình thái nhận diện chính xác 3 loài ruồi đục quả giống Bactrocera để xây dựng bản đồ dịch tễ và kế hoạch phòng trừ cấp vùng.

Thứ ba, các nhà khoa học, giảng viên và học viên cao học thuộc chuyên ngành Bảo vệ thực vật, Nông học và Sinh thái học côn trùng. Công trình là nguồn tham khảo giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm ngoài đồng ruộng, các công thức tính toán chỉ số hại và cơ chế tác động của các hợp chất dẫn dụ sinh học trong hệ sinh thái cây ăn quả.

Thứ tư, các doanh nghiệp thu mua, hợp tác xã sản xuất nông sản sạch định hướng tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP. Luận văn cung cấp giải pháp kiểm soát sinh học an toàn, giải quyết triệt để rào cản kỹ thuật về kiểm dịch thực vật của loài Bactrocera dorsalis, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thông quan và xuất khẩu quả tươi sang các thị trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Tại sao việc phun thuốc hóa học truyền thống thường không mang lại hiệu quả phòng trừ ruồi đục quả bưởi?
Trả lời: Do đặc điểm sinh học đặc thù, ruồi trưởng thành cái dùng ống đẻ trứng chọc thủng vỏ quả để đẻ trứng bên trong, sâu non sau khi nở sinh sống hoàn toàn trong thịt quả. Thuốc trừ sâu dạng tiếp xúc chỉ diệt được một lượng nhỏ ruồi ngoài tán lá mà không thể thẩm thấu qua lớp vỏ dày, khiến 100% sâu non bên trong vẫn tiếp tục cắn phá mô tép.

Câu hỏi 2: Loài ruồi đục quả nào gây hại nghiêm trọng nhất trên cây bưởi tại Tân Lạc, Hòa Bình?
Trả lời: Loài ruồi đục quả Phương Đông Bactrocera dorsalis Hendel là đối tượng gây hại chủ yếu, chiếm tỷ lệ xuất hiện từ 62,50% đến 88,46% tổng số cá thể thu thập qua bẫy bả. Loài này có kích thước thân trung bình 7,56 mm, tốc độ sinh sản cao và khả năng gây hại mạnh trên 6 loại cây ăn quả chính tại địa phương.

Câu hỏi 3: Biện pháp bao quả bưởi bằng túi chuyên dụng mang lại hiệu quả thực tế như thế nào?
Trả lời: Thử nghiệm thực tế chứng minh bao quả bằng túi nilon kích thước 40 x 50 cm tạo lớp màng ngăn cách vật lý tuyệt đối, ngăn ruồi tiếp xúc và đẻ trứng vào quả. Phương pháp này giúp hạ tỷ lệ quả bị hại từ 11,20% ở vườn đối chứng xuống còn 1,20%, đồng thời giữ vỏ quả sáng đẹp và nâng cao giá bán thương phẩm.

Câu hỏi 4: Thời điểm nào thích hợp nhất để tiến hành phun bả protein Ento-pro 150DD đạt hiệu quả cao?
Trả lời: Thời điểm tối ưu để phun bả protein là giai đoạn quả bưởi phát triển đến quả già (từ đầu tháng 8 đến cuối tháng 9), khi ruồi cái có nhu cầu dinh dưỡng cao để phát triển buồng trứng. Phun bả định kỳ 7 ngày/lần với 9 đợt xử lý giúp giảm tỷ lệ quả bị hại từ 9,38% xuống còn 3,20%.

Câu hỏi 5: Vệ sinh vườn và thu gom quả rụng sau thu hoạch có thực sự làm giảm mật độ ruồi cho vụ sau?
Trả lời: Biện pháp này mang tính quyết định vì sâu non đẫy sức thường chui ra khỏi quả rụng để hóa nhộng trong lòng đất. Vườn bưởi được tỉa cành và tiêu hủy quả rụng đúng kỹ thuật có tỷ lệ hại chỉ 6,07%, trong khi vườn tạp tích tụ tàn dư có tỷ lệ hại lên đến 14,04% do nguồn dịch lưu niên.

Kết luận

Tổng kết các kết quả nghiên cứu khoa học và thực nghiệm lâm sinh mang lại những đóng góp quan trọng:

• Giám định chính xác thành phần 3 loài ruồi đục quả giống Bactrocera, xác lập vị trí ưu thế tuyệt đối của loài Bactrocera dorsalis với tỷ lệ xuất hiện lên tới 88,46%.
• Làm rõ quy luật gây hại đạt đỉnh ở giai đoạn quả già với tỷ lệ quả bị châm 21,10% và tỷ lệ rụng quả 13,20% ở giai đoạn chín thu hoạch.
• Khẳng định vai trò của kỹ thuật canh tác sạch, chứng minh việc tỉa cành vệ sinh vườn giúp giảm tỷ lệ hại từ 14,04% xuống 6,07%.
• Đánh giá thành công hiệu quả vượt trội của biện pháp bao quả (giảm tỷ lệ hại còn 1,20%) và biện pháp phun bả protein Ento-pro 150DD (giảm tỷ lệ hại còn 3,20%).
• Đề xuất quy trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM đồng bộ, thay thế hoàn toàn tập quán lạm dụng hóa chất độc hại bằng các giải pháp thân thiện với môi trường.

Trong lộ trình phát triển giai đoạn 2016-2020, địa phương cần tiếp tục mở rộng mô hình ứng dụng kỹ thuật IPM trên toàn bộ 5.800 ha vùng trồng cây ăn quả có múi tại Hòa Bình. Các nhà vườn và hợp tác xã hãy chủ động triển khai bao quả kết hợp bẫy bả sinh học ngay từ đầu mùa vụ để bảo vệ năng suất, nâng tầm thương hiệu bưởi sạch và gia tăng giá trị kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI THỊ THU THÀNH PHẦN LOÀI RUỒI ĐỤC QUẢ HẠI CÂY ĂN QUẢ CÓ MÚI, ĐẶC ĐIỂM GÂY HẠI CỦA LOÀI RUỒI ĐỤC QUẢ PHƯƠNG ĐÔNG BACTROCERA DORSALIS HENDEL VÀ MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ TRÊN CÂY BƯỞI TẠI TÂN LẠC, HÒA BÌNH NĂM 2015 Chuyên ngành: Bảo vệ thực vật Mã số: 60.12 Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Thị Kim Oanh NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận văn này được hoàn thành bằng sự nhận thức chính xác của bản thân. Các số liệu trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được ghi rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành dề tài tốt nghiệp ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm giúp đỡ nhiệt tình của thầy cô, bạn bè và ngưởi thân.

Trước tiên, với tình cảm chân thành và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn tới PGS. Nguyễn Thị Kim Oanh, giảng viên bộ môn Côn trùng, Khoa Nông học, Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn thành bản luận văn này. Tôi xin chân thành cám ơn các thầy giáo, cô giáo bộ môn Côn trùng đã tạo điều kiện góp ý, chỉ bảo và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cám ơn cán bộ, đồng nghiệp công tác tại bộ môn Côn trùng, Viện Bảo vệ thực vật, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hòa Bình, Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật các huyện Tân Lạc, Cao Phong, Kim Bôi đã tạo điều kiện và hỗ trợ tôi trong quá trình điều tra, phân tích và thu thập số liệu.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ sự biết ơn chân thành tới gia đình, đồng nghiệp và bạn bè những người đã luôn bên tôi, động viên, giúp đỡ tôi về vật chất cũng như tinh thần trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Thị Thu ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vi Danh mục bảng .vii Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và yêu cầu của đề tài.

Yêu cầu của đề tài. Ý Nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học. Ý nghĩa thực tiễn.

Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của đề tài. Những nghiên cứu ở ngoài nước. Thành phần loài, sự phân bố và ý nghĩa kinh tế của ruồi đục quả.

Tập tính của ruồi đục quả. Biện pháp phòng chống ruồi đục quả. Nghiên cứu ở trong nước. Nghiên cứu thành phần loài, phân bố của ruồi đục quả.

Tình hình gây hại của ruồi đục quả. Các biện pháp phòng chống ruồi đục quả. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Đối tượng, vật liệu và dụng cụ nghiên cứu. 18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Dụng cụ nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .