Lo Âu Học Đường Của Học Sinh Trung Học Cơ Sở Tại Thủ Đức, TP.HCM

Chuyên khảo phân tích Lo âu học đường của học sinh trung học cơ sở thành phố thủ đức thành phố hồ chí minh, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Tác giả: Trần Thị Thanh Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Phương Thảo
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Tâm lý học
• Đề tài: Lo âu học đường của học sinh trung học cơ sở tại Thủ Đức, TP.HCM
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thủ Đức

Tóm tắt

I. Tổng quan về lo âu học đường của học sinh trung học cơ sở tại Thủ Đức

Lo âu học đường đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng đối với học sinh trung học cơ sở tại Thủ Đức, TP.HCM. Theo nghiên cứu của Trần Thị Thanh Huyền (2021), tỷ lệ học sinh gặp phải các triệu chứng lo âu ngày càng gia tăng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe tâm lý mà còn tác động tiêu cực đến kết quả học tập và mối quan hệ xã hội của các em. Việc hiểu rõ về tình trạng lo âu học đường là cần thiết để có những biện pháp can thiệp kịp thời.

1.1. Khái niệm lo âu học đường và các biểu hiện

Lo âu học đường được định nghĩa là trạng thái lo lắng, căng thẳng mà học sinh trải qua trong môi trường học tập. Các biểu hiện của lo âu học đường có thể bao gồm cảm giác hồi hộp, khó ngủ, và sự lo lắng về kết quả học tập. Những biểu hiện này có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung và hiệu suất học tập của học sinh.

1.2. Tình trạng lo âu học đường tại Thủ Đức

Tình trạng lo âu học đường tại Thủ Đức đang ở mức báo động. Theo khảo sát, khoảng 30% học sinh trung học cơ sở cho biết họ thường xuyên cảm thấy lo lắng khi đến trường. Nguyên nhân chủ yếu bao gồm áp lực học tập, mối quan hệ với bạn bè và giáo viên, cũng như kỳ vọng từ gia đình.

II. Nguyên nhân gây ra lo âu học đường ở học sinh trung học cơ sở

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng lo âu học đường ở học sinh trung học cơ sở. Các yếu tố này có thể được chia thành hai nhóm chính: yếu tố khách quan và yếu tố chủ quan. Việc nhận diện rõ nguyên nhân sẽ giúp các nhà giáo dục và phụ huynh có những biện pháp hỗ trợ hiệu quả.

2.1. Yếu tố khách quan ảnh hưởng đến lo âu học đường

Yếu tố khách quan bao gồm áp lực từ chương trình học, kỳ thi và sự cạnh tranh giữa các học sinh. Những yếu tố này tạo ra một môi trường học tập căng thẳng, khiến học sinh cảm thấy lo lắng và không tự tin về khả năng của bản thân.

2.2. Yếu tố chủ quan và tâm lý cá nhân

Yếu tố chủ quan liên quan đến tâm lý cá nhân của học sinh, bao gồm sự tự ti, thiếu tự tin và khả năng đối phó với áp lực. Những học sinh có tâm lý yếu thường dễ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài, dẫn đến tình trạng lo âu học đường.

III. Phương pháp nghiên cứu lo âu học đường ở học sinh

Để nghiên cứu tình trạng lo âu học đường, các phương pháp nghiên cứu đa dạng đã được áp dụng. Những phương pháp này giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy về tình trạng lo âu của học sinh.

3.1. Phương pháp khảo sát và phỏng vấn

Phương pháp khảo sát và phỏng vấn sâu được sử dụng để thu thập thông tin từ học sinh về cảm giác lo âu của họ. Các câu hỏi được thiết kế để đánh giá mức độ lo âu và các yếu tố ảnh hưởng đến tâm lý của học sinh.

3.2. Phân tích số liệu và kết quả

Sau khi thu thập dữ liệu, các nhà nghiên cứu tiến hành phân tích số liệu để xác định mối quan hệ giữa các yếu tố và tình trạng lo âu học đường. Kết quả cho thấy có sự tương quan mạnh mẽ giữa áp lực học tập và mức độ lo âu của học sinh.

IV. Giải pháp giảm lo âu học đường cho học sinh

Để giảm thiểu tình trạng lo âu học đường, cần có những giải pháp hiệu quả từ cả nhà trường và gia đình. Các biện pháp này không chỉ giúp học sinh cải thiện tâm lý mà còn nâng cao hiệu quả học tập.

4.1. Tăng cường hỗ trợ tâm lý tại trường học

Các trường học cần thiết lập các chương trình hỗ trợ tâm lý cho học sinh, bao gồm việc mời chuyên gia tâm lý đến tư vấn và tổ chức các buổi hội thảo về kỹ năng đối phó với áp lực học tập.

4.2. Khuyến khích sự giao tiếp giữa học sinh và giáo viên

Khuyến khích học sinh giao tiếp cởi mở với giáo viên về những khó khăn mà họ gặp phải. Điều này giúp giáo viên hiểu rõ hơn về tâm lý của học sinh và có những biện pháp hỗ trợ kịp thời.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng việc can thiệp kịp thời có thể giúp giảm thiểu tình trạng lo âu học đường. Các biện pháp hỗ trợ tâm lý đã được áp dụng tại một số trường học và đã mang lại hiệu quả tích cực.

5.1. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp can thiệp

Các biện pháp can thiệp đã giúp giảm mức độ lo âu của học sinh từ 30% xuống còn 15% trong một năm học. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc đầu tư vào các chương trình hỗ trợ tâm lý.

5.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng để xây dựng các chương trình giáo dục tâm lý cho học sinh, giúp nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần và cải thiện môi trường học tập.

VI. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Lo âu học đường là một vấn đề cần được quan tâm và giải quyết một cách nghiêm túc. Các biện pháp hỗ trợ tâm lý cần được triển khai đồng bộ và hiệu quả để đảm bảo sức khỏe tâm lý cho học sinh.

6.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu lo âu học đường

Nghiên cứu lo âu học đường không chỉ giúp hiểu rõ hơn về tình trạng tâm lý của học sinh mà còn cung cấp cơ sở để phát triển các chương trình can thiệp hiệu quả.

6.2. Định hướng nghiên cứu trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến lo âu học đường và phát triển các mô hình can thiệp phù hợp với từng đối tượng học sinh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN LO ÂU HỌC ĐƯỜNG CỦA HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái niệm lo âu và rối loạn lo âu 1. Khái niệm lo âu Tác giả KE Jastrowski Mano viết năm 2017, cho rằng lo lắng học đường nó bao gồm các khó khăn trong học tập và giữa các cá nhân với nhau, chẳng hạn như nổi sợ liên quan đến học tập, đánh giá tiêu cực của giáo viên, các mối quan hệ đồng đẳng, lo lắng học đường thường liên quan đến hành vi trốn học, lo lắng trường học sử dụng để mô tả cảm xúc nhận thức của trẻ, việc trốn học được xem như là một biểu hiện hành vi của sự lo lắng hoặc nghiêm trọng hơn là một biến chứng về hành vi kèm theo các rối loạn lo âu ở trẻ. Nói cách khác lo lắng trường học diễn ra khi một đứa trẻ trải qua sự lo lắng nghiêm trọng liên quan đến trường và dẫn tới việc trẻ trốn tránh trường học.

[17] Trong bài nghiên cứu của Diane Peter Mayer về lo lắng học đường, một phần là do trẻ mang các vấn đề ở nhà đến trường bao gồm bị rối loạn lo âu, bị khuyết tật học tập, đối phó với các vấn đề gia đình như cha mẹ ly hôn, chấn thương thời thơ ấu, một phần là do môi trường học đường cụ thể là đánh giá, thành tích và kiểm tra, ngoài ra còn có các yếu tố khác như áp lực từ bạn bè, bị bắt nạt hoặc không hòa hợp với giáo viên. [19] Theo tác giả Nguyễn Thị Vân, trong nghiên cứu “ lo âu học đường của học sinh trung học phổ thông tại thành phố Hồ Chí Minh” năm 2019 cho rằng lo âu học đường là một trạng thái lo lắng, căng thẳng, sợ hãi quá mức, những lo lắng, vất an liên quan đến việc thực hiện các nhiệm vụ học đường, xuất hiện trong không gian trường học, Trạng thái này thường kéo dài và lặp đi lặp lại gây ảnh hưởng đến tiến trình và kết quả học tập, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống tinh thần của các em. Trong nghiên cứu của tác giả cũng đồng nhất khái niệm lo âu học đường bằng thuật ngữ rối loạn lo âu học đường. [13] Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, chúng tôi cho rằng lo âu học đường là những biểu hiện lo lắng, sợ hãi quá mức, nó hình thành trong một thời gian dài 8 và có liên quan đến các yếu tố như học tập, mối quan hệ bạn bè, thầy cô, nó ảnh hưởng đến cuộc sống của các em học sinh.

Rối loạn lo âu Theo DSM – V thì rối loạn lo âu lan tỏa là dạng phổ biến nhất của rối loạn lo âu, nó được đặc trưng bởi sự lo lắng không thực tế hoặc quá nhiều hoặc lo lắng về hai hay nhiều tình huống cuộc sống trong ít nhất 6 tháng, nếu có biểu hiện các tiêu chí của rối loạn lo âu lan tỏa rất có thể đã gặp hoặc đang đáp ứng các tiêu chí cho RL lo âu khác và các RL trầm cảm đơn cực. Tiêu chuẩn để chẩn đoán rối loạn lo âu lan tỏa theo DSM – V như sau: A. Sự lo lắng quá mức hoặc lo lắng hiện diện trong hầu hết các ngày trong suốt 1 thời gian ít nhất sáu tháng, liên quan đến một số sự kiện cuộc sống (vd: về việc làm ăn hoặc kết quả học tập) B. BN khó kiểm soát cơn lo lắng C.

Có ít nhất ba trong số những biểu hiện sau: (đối với trẻ em chỉ cần 1) - Bồn chồn hoặc cảm giác bị khóa cứng hay trên bờ vực - Dễ mệt mỏi. - Khó tập trung - Khó chịu - Cơ bắp căng thẳng - Rối loạn giấc ngủ D. Trọng tâm của sự lo lắng không phải là sự lo lắng tiên liệu trước về việc có một cơn hoảng loạn, như trong RL hoảng loạn. Những lo lắng hay triệu chứng cơ thể gây ra đau khổ đáng kể hoặc suy giảm hoạt động Các triệu chứng không được gây ra bởi việc sử dụng chất gây nghiện hoặc một bệnh lý, và cac triệu chứng không liên quan đến một rối loạn khí sắc hoặc rối loạn tâm thần.

Phân biệt giữa lo âu và rối loạn lo âu Chúng ta cần phân biệt giữa lo âu bình thường và rối loạn lo âu dựa trên biểu hiện thời gian, triệu chứng cơ thể, rối loạn hệ thần kinh ngoại biên,… Theo DSM – 9 V phân biệt rối loạn lo âu và lo âu thông thường phân biệt bởi 2 yếu tố trên là trạng thái lo lắng thái quá và cá nhân có khó khăn hoặc mất kiểm soát lo âu. Trải nghiệm lo âu khó kiểm soát cảm xúc bản thân, những cảm xúc tiêu cực thường tạo ra đảo lộn hay mất năng lực trong phạm vi cá nhân. Đối với lo âu bình thường, lo âu về vấn đề có nội dung rõ ràng như bệnh tật, công việc,… Chỉ diễn ra trong thời gian khi các sự kiện đang diễn ra và hết lo âu khi sự kiện kết thúc. Triệu chứng thường không có hoặc rất ít tối loạn hệ thần kinh ngoại biên.

Đối với rối loạn lo âu, lo âu không cho chủ đề rõ ràng, mang tính chất vô lý, mơ hồ như lo lắng về tương lai. Thời gian lo âu thường kéo dài và lặp đi lặp lại. Người có rối loạn gặp nhiều rối loạn hệ thần kinh ngoại biên như: mạch đập nhanh, thở gấp, khô miệng, vã mồ hôi nhiều, lạnh tay chân, run, bất an,…. Lo âu học đường của học sinh Trung học cơ sở 1.

Khái niệm lo âu học đường Tác giả KE Jastrowski Mano (2017) cho rằng lo lắng học đường nó bao gồm các khó khăn trong học tập và giữa các cá nhân với nhau, chẳng hạn như nổi sợ liên quan đến học tập, đánh giá tiêu cực của giáo viên, các mối quan hệ đồng đẳng, lo lắng học đường thường liên quan đến hành vi trốn học, lo lắng trường học sử dụng để mô tả cảm xúc nhận thức của trẻ, việc trốn học được xem như là một biểu hiện hành vi của sự lo lắng hoặc nghiêm trọng hơn là một biến chứng về hành vi kèm theo các rối loạn lo âu ở trẻ. Nói cách khác lo lắng trường học diễn ra khi một đứa trẻ trải qua sự lo lắng nghiêm trọng liên quan đến trường và dẫn tới việc trẻ trốn tránh trường học. [17] Lo lắng học đường, một phần là do trẻ mang các vấn đề ở nhà đến trường bao gồm bị rối loạn lo âu, bị khuyết tật học tập, đối phó với các vấn đề gia đình như cha mẹ ly hôn, chấn thương thời thơ ấu, một phần là do môi trường học đường cụ thể là đánh giá, thành tích và kiểm tra, ngoài ra còn có các yếu tố khác như áp lực từ bạn bè, bị bắt nạt hoặc không hòa hợp với giáo viên. [19] Theo tác giả Nguyễn Thị Vân, trong nghiên cứu “ lo âu học đường của học 10 sinh trung học phổ thông tại thành phố Hồ Chí Minh” năm 2019 cho rằng lo âu học đường là một trạng thái lo lắng, căng thẳng, sợ hãi quá mức, những lo lắng, vất an liên quan đến việc thực hiện các nhiệm vụ học đường, xuất hiện trong không gian trường học, Trạng thái này thường kéo dài và lặp đi lặp lại gây ảnh hưởng đến tiến trình và kết quả học tập, ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống tinh thần của các em.

Trong nghiên cứu của tác giả cũng đồng nhất khái niệm lo âu học đường bằng thuật ngữ rối loạn lo âu học đường. [13] Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài này, chúng tôi cho rằng “lo âu học đường là những biểu hiện lo lắng, sợ hãi quá mức, nó hình thành trong một thời gian dài và có liên quan đến các yếu tố như học tập, mối quan hệ bạn bè, thầy cô, nó ảnh hưởng đến cuộc sống của các em học sinh” 1. Những dấu hiệu của lo âu học đường Lo âu học đường ở lứa tuổi cấp 2, những biểu hiện qua thể lý, tâm lý ảnh hưởng đến thể lý như một số trẻ phát triển lo âu sớm biểu hiện về mặt cơ thể: đau bụng, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy. Đối với mặt xã hội, trẻ có rối loạn lo âu dần tự tách mình khỏi hoạt động nhóm, ít vui chơi, phụ thuộc cha mẹ cao hơn.

Thỉnh thoảng khó kiểm soát cảm xúc, có cảm xúc thái quá với sự kiện không đáng kể. Những biểu hiện cơ bản chẩn đoán: Xuất hiện lo lắng thái quá trong vòng 6 tháng, mất tự tin thường xuyên tự phê bình, không thể kiểm soát cảm xúc, biểu hiện cơ thể đau nhức cơ, khó tập trung, đồng hồ sinh học bị rối loạn, lo lắng quá mức vấn đề chưa xảy ra,… Lo âu học đường có những biểu hiện như sau: Các em thường cố gắng tìm kiếm sự công nhận, ủng hộ của giáo viên; trẻ không hiểu tại sao mình lại gặp vấn đề lo lắng khi giao tiếp với giáo viên và khả năng tự chấm dứt lo lắng là không có, mặc dù đã được người lớn trấn an; trẻ hay tránh xa việc học hành hoặc các hoạt động liên quan đến trường học, bạn bè; trẻ thiếu tự tin; trẻ gặp phải tình trạng khó tập trung nhất là việc học; lãng tránh hoặc tìm cách không tới trường học dẫn tới việc trẻ hay bị đi học muộn, hay bệnh, hay ngủ nướng; hoặc miễn cưỡng tới trường tuy 11 nhiên việc học lại không hiệu quả; giấc ngủ bị rối loạn; một số bệnh lý mãn tính, rối loạn tăng động giảm chú ý, ám ảnh xã hội, hoảng sợ, chia ly cũng có biểu hiện kèm theo lo lắng, lo sợ bố mẹ mắng hoặc phiền lòng khi bị điểm kém, lo lắng rằng mình đã làm đúng hay chưa mỗi khi làm xong bài, cảm giác lo sợ bị thầy (cô) trách phạt khi không hoàn thành các bài tập được giao, thường lo sợ khi trả lời sai hoặc làm sai bài tập kiểm tra ở lớp, lo sợ mình bị xếp loại học tập kém hoặc bị lưu ban. Nói tóm lại, lo âu học đường ở trẻ thể hiện qua ba mặt chính đó là mặt cơ thể, mặt hành vi và mặt cảm xúc. Nguyên nhân lo âu học đường Tác giả Nguyễn Thị Hằng Phương (2008) trong nghiên cứu của mình cho rằng nguyên nhân gây ra rối loạn lo âu phần lớn là do nhóm nguyên nhân liên quan đến gia đình (chủ yếu liên quan đến kinh tế gia đình chiếm 68.89%), nhóm liên quan đến học tập (chủ yếu liên quan đến yếu tố phải thi đậu đại học chiếm 96.7%), nhóm liên quan đến cá nhân học sinh (chiếm 98.9% yếu tố liên quan đến cảm thấy thua kém bạn bè), nhóm liên quan đến các mối quan hệ xã hội (chiếm 28.