Nghiên Cứu Khối U Buồng Trứng Lành Tính Tại Bệnh Viện A Khoa Tỉnh Bắc Kạn

Khám phá đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và phương pháp phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn.

• Tác giả: Tác Giả M Thị Tanh
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Thanh Thủy
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Sản Phụ Khoa
• Đề tài: Đặc Điểm Lâm Sàng, Cận Lâm Sàng Và Các Phương Pháp Phẫu Thuật Khối U Buồng Trứng Lành Tính Tại Bệnh Viện Đa Khoa Tỉnh Bắc Kạn
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu, sinh lý, mô học của buồng trứng
• 1.2. Phân loại các khối u buồng trứng
• 1.3. Phân loại cụ thể
• 1.4. Chẩn đoán u buồng trứng
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5. Thiết kế nghiên cứu
• 2.6. Cỡ mẫu nghiên cứu
• 2.7. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.8. Các chỉ số và biến số nghiên cứu
• 2.9. Kỹ thuật thu thập số liệu
• 2.10. Xử lý số liệu
• 2.11. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của các trường hợp có khối u buồng trứng lành tính được phẫu thuật
• 3.2. Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 3.3. Đặc điểm lâm sàng các bệnh nhân khối u buồng trứng lành tính được phẫu thuật
• 3.4. Đặc điểm cận lâm sàng các bệnh nhân có khối u buồng trứng lành tính được phẫu thuật
• 3.5. Đánh giá kết quả phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính
• 3.6. Các phương pháp phẫu thuật u buồng trứng lành tính
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng các bệnh nhân có khối u buồng trứng lành tính được phẫu thuật
• 4.2. Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu
• 4.3. Một số đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng u buồng trứng
• 4.4. Đánh giá kết quả phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu U Buồng Trứng Lành Tính Tại Bắc Kạn

U buồng trứng (BT) là bệnh lý thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Đa phần là u buồng trứng lành tính, khó phát hiện do diễn tiến âm thầm. Bệnh có thể gây biến chứng như xoắn, vỡ nang, hoặc tiến triển thành ung thư. Việc loại bỏ khối u buồng trứng (KUBT) lành tính được thực hiện bằng nhiều phương pháp, tùy thuộc vào tính chất khối u và mong muốn sinh sản của bệnh nhân. Phẫu thuật là phương pháp điều trị phổ biến, bao gồm mổ mở và nội soi. Mục tiêu là điều trị triệt để và bảo tồn chức năng sinh sản. Chẩn đoán KUBT ngày càng dễ dàng hơn nhờ các thiết bị chẩn đoán hình ảnh, đặc biệt là siêu âm. Tuy nhiên, việc phân biệt u buồng trứng lành tính và ác tính trước mổ vẫn là thách thức. Tại các bệnh viện tuyến địa phương như Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn, việc chẩn đoán gặp khó khăn do thiếu các phương pháp cận lâm sàng hỗ trợ. Nghiên cứu này nhằm đánh giá đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả phẫu thuật KUBT tại bệnh viện.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu U Buồng Trứng Lành Tính

Nghiên cứu về u buồng trứng lành tính có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện chất lượng chẩn đoán và điều trị cho phụ nữ. Việc hiểu rõ đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị phù hợp, giảm thiểu biến chứng và bảo tồn chức năng sinh sản. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao năng lực chuyên môn cho các bác sĩ tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn và các cơ sở y tế tuyến địa phương khác.

1.2. Mục Tiêu Nghiên Cứu U Buồng Trứng Tại Bệnh Viện Bắc Kạn

Nghiên cứu này tập trung vào hai mục tiêu chính: (1) Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của các trường hợp u buồng trứng lành tính được phẫu thuật tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn từ 01/07/2019 đến 30/06/2020. (2) Phân tích kết quả của các phương pháp phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính tại bệnh viện. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho việc cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị u buồng trứng tại bệnh viện.

II. Thách Thức Chẩn Đoán U Buồng Trứng Lành Tính Ở Bắc Kạn

Chẩn đoán u buồng trứng nói chung không quá khó khăn nhờ sự hỗ trợ của các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại. Tuy nhiên, việc phân biệt u buồng trứng lành tính và ác tính trước phẫu thuật vẫn là một thách thức lớn. Tại các bệnh viện tuyến địa phương như Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn, việc thiếu các phương pháp cận lâm sàng hỗ trợ (định lượng CA 125, chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ, chẩn đoán tế bào học…) gây khó khăn trong việc lập kế hoạch phẫu thuật và theo dõi bệnh nhân nghi ngờ KUBT ác tính. Do đó, nghiên cứu này tập trung vào PT KUBT lành tính, và bệnh nhân nghi ngờ ác tính sẽ được chuyển viện.

2.1. Hạn Chế Về Cận Lâm Sàng Trong Chẩn Đoán U Buồng Trứng

Việc thiếu các phương tiện cận lâm sàng hiện đại như định lượng CA 125, chụp cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ và chẩn đoán tế bào học là một hạn chế lớn trong chẩn đoán u buồng trứng tại các bệnh viện tuyến địa phương. Điều này gây khó khăn trong việc phân biệt u buồng trứng lành tính và ác tính, ảnh hưởng đến quyết định điều trị và tiên lượng bệnh.

2.2. Vấn Đề Chuyển Tuyến Điều Trị U Buồng Trứng Ác Tính

Do hạn chế về phương tiện chẩn đoán và điều trị, các bệnh nhân nghi ngờ u buồng trứng ác tính tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn thường được chuyển tuyến đến các bệnh viện tuyến trung ương. Điều này gây tốn kém chi phí và thời gian cho bệnh nhân, đồng thời ảnh hưởng đến quá trình điều trị liên tục.

2.3. Sự Cần Thiết Của Nghiên Cứu Về U Buồng Trứng Lành Tính

Trong bối cảnh hạn chế về nguồn lực và phương tiện, việc nghiên cứu về u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn là rất cần thiết. Nghiên cứu này sẽ giúp các bác sĩ tại bệnh viện nâng cao kiến thức và kỹ năng trong chẩn đoán và điều trị u buồng trứng lành tính, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ tại địa phương.

III. Phương Pháp Phẫu Thuật U Buồng Trứng Lành Tính Đánh Giá Chi Tiết

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho u buồng trứng lành tính. Có hai phương pháp phẫu thuật chính: mổ mở và phẫu thuật nội soi (PTNS). Lựa chọn phương pháp phẫu thuật phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm kích thước và tính chất của khối u, tuổi của bệnh nhân và mong muốn sinh sản. Các kỹ thuật phẫu thuật bao gồm bóc khối u, cắt khối u, cắt buồng trứng hoặc cắt phần phụ. Mục tiêu của phẫu thuật là loại bỏ hoàn toàn khối u và bảo tồn tối đa chức năng sinh sản.

3.1. Ưu Điểm Và Hạn Chế Của Phẫu Thuật Nội Soi U Buồng Trứng

Phẫu thuật nội soi (PTNS) có nhiều ưu điểm so với mổ mở, bao gồm ít xâm lấn, ít đau sau mổ, thời gian nằm viện ngắn hơn và sẹo nhỏ hơn. Tuy nhiên, PTNS cũng có những hạn chế nhất định, như đòi hỏi kỹ năng phẫu thuật cao và không phù hợp với các khối u quá lớn hoặc có dính nhiều.

3.2. Các Kỹ Thuật Phẫu Thuật Bảo Tồn Buồng Trứng

Trong điều trị u buồng trứng lành tính, việc bảo tồn buồng trứng là rất quan trọng, đặc biệt đối với phụ nữ trẻ tuổi mong muốn sinh con. Các kỹ thuật phẫu thuật bảo tồn buồng trứng bao gồm bóc khối u và cắt khối u. Bác sĩ sẽ cố gắng loại bỏ khối u mà không làm tổn thương đến nhu mô buồng trứng lành.

3.3. Tiêu Chí Lựa Chọn Phương Pháp Phẫu Thuật U Buồng Trứng

Việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phù hợp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm kích thước và tính chất của khối u, tuổi của bệnh nhân, mong muốn sinh sản, tiền sử phẫu thuật và tình trạng sức khỏe tổng thể. Bác sĩ sẽ thảo luận kỹ lưỡng với bệnh nhân để đưa ra quyết định tốt nhất.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Phẫu Thuật U Buồng Trứng Tại Bệnh Viện A

Nghiên cứu tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn đã đánh giá kết quả của các phương pháp phẫu thuật u buồng trứng lành tính. Kết quả cho thấy tỷ lệ thành công của phẫu thuật nội soi là tương đối cao. Thời gian phẫu thuật, thời gian nằm viện và tỷ lệ biến chứng sau mổ được ghi nhận. Nghiên cứu cũng phân tích mối liên quan giữa phương pháp phẫu thuật và các yếu tố như kích thước khối u, tuổi bệnh nhân và tiền sử phẫu thuật.

4.1. Tỷ Lệ Thành Công Của Phẫu Thuật Nội Soi U Buồng Trứng

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ thành công của phẫu thuật nội soi trong điều trị u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn. Tỷ lệ này được so sánh với các nghiên cứu khác để đánh giá hiệu quả của phương pháp phẫu thuật này.

4.2. Thời Gian Phẫu Thuật Và Thời Gian Nằm Viện Sau Mổ

Nghiên cứu ghi nhận thời gian phẫu thuật trung bình và thời gian nằm viện sau mổ của các bệnh nhân u buồng trứng lành tính. Các yếu tố ảnh hưởng đến thời gian phẫu thuật và thời gian nằm viện cũng được phân tích.

4.3. Biến Chứng Sau Phẫu Thuật U Buồng Trứng Lành Tính

Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ biến chứng sau phẫu thuật u buồng trứng lành tính, bao gồm nhiễm trùng, chảy máu và tổn thương các cơ quan lân cận. Các yếu tố nguy cơ gây biến chứng cũng được xác định.

V. Phân Tích Đặc Điểm Lâm Sàng U Buồng Trứng Lành Tính Tại Bắc Kạn

Nghiên cứu đã phân tích đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn. Các đặc điểm được ghi nhận bao gồm tuổi, tiền sử sản phụ khoa, triệu chứng lâm sàng và các bệnh lý kèm theo. Phân tích này giúp hiểu rõ hơn về đối tượng bệnh nhân và các yếu tố nguy cơ liên quan đến u buồng trứng lành tính.

5.1. Tuổi Và Tiền Sử Sản Phụ Khoa Của Bệnh Nhân

Nghiên cứu phân tích độ tuổi trung bình và tiền sử sản phụ khoa của bệnh nhân u buồng trứng lành tính. Các yếu tố như số lần mang thai, số lần sinh con và tiền sử phá thai được ghi nhận và phân tích.

5.2. Triệu Chứng Lâm Sàng Của U Buồng Trứng Lành Tính

Nghiên cứu ghi nhận các triệu chứng lâm sàng thường gặp của u buồng trứng lành tính, bao gồm đau bụng, rối loạn kinh nguyệt và các triệu chứng khác. Mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng cũng được đánh giá.

5.3. Các Bệnh Lý Kèm Theo Của Bệnh Nhân U Buồng Trứng

Nghiên cứu ghi nhận các bệnh lý kèm theo của bệnh nhân u buồng trứng lành tính, như tăng huyết áp, tiểu đường và các bệnh lý khác. Mối liên quan giữa các bệnh lý kèm theo và u buồng trứng cũng được phân tích.

VI. Kết Luận Hướng Phát Triển Nghiên Cứu U Buồng Trứng Tại Bắc Kạn

Nghiên cứu về u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn đã cung cấp những thông tin quan trọng về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và kết quả phẫu thuật. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện quy trình chẩn đoán và điều trị u buồng trứng tại bệnh viện. Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn để đánh giá hiệu quả lâu dài của các phương pháp điều trị.

6.1. Ứng Dụng Kết Quả Nghiên Cứu Vào Thực Tiễn Lâm Sàng

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các hướng dẫn chẩn đoán và điều trị u buồng trứng lành tính phù hợp với điều kiện thực tế tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn. Các hướng dẫn này sẽ giúp các bác sĩ đưa ra quyết định điều trị tốt nhất cho bệnh nhân.

6.2. Đề Xuất Các Nghiên Cứu Tiếp Theo Về U Buồng Trứng

Trong tương lai, cần có thêm các nghiên cứu với cỡ mẫu lớn hơn và thời gian theo dõi dài hơn để đánh giá hiệu quả lâu dài của các phương pháp điều trị u buồng trứng. Các nghiên cứu cũng nên tập trung vào việc tìm kiếm các phương pháp chẩn đoán sớm và các yếu tố nguy cơ của u buồng trứng.

6.3. Nâng Cao Năng Lực Chuyên Môn Cho Bác Sĩ Tại Bắc Kạn

Để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ, cần nâng cao năng lực chuyên môn cho các bác sĩ tại Bệnh viện A Khoa tỉnh Bắc Kạn và các cơ sở y tế tuyến địa phương khác. Các chương trình đào tạo và cập nhật kiến thức về u buồng trứng cần được tổ chức thường xuyên.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

U buồng trứng là một trong những bệnh lý phụ khoa phổ biến hàng đầu ở phụ nữ trong độ tuổi hoạt động sinh sản, chiếm khoảng 5% đến 10% tổng số các ca nhập viện phụ khoa tại Việt Nam. Mặc dù đa số các trường hợp là u lành tính với tỷ lệ ghi nhận trong y văn lên tới hơn 80%, quá trình hình thành và tiến triển của khối u thường diễn ra âm thầm, không có triệu chứng lâm sàng rầm rộ. Điều này dễ dẫn đến sự chậm trễ trong chẩn đoán và làm gia tăng nguy cơ xảy ra các biến chứng cấp cứu nguy hiểm như xoắn cuống nang, vỡ nang xuất huyết nội hoặc nguy cơ ác tính hóa không được phát hiện sớm.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm xuất phát từ thực tiễn tại các bệnh viện tuyến địa phương miền núi, điển hình là Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Kạn. Tại đây, điều kiện trang thiết bị cận lâm sàng chuyên sâu như chụp cộng hưởng từ hay xét nghiệm chỉ điểm sinh học khối u còn nhiều hạn chế, đặt ra thách thức lớn trong việc chẩn đoán phân biệt, phân tầng nguy cơ và lựa chọn phương pháp can thiệp ngoại khoa phù hợp. Mục tiêu cụ thể của đề tài là mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của 75 trường hợp khối u buồng trứng lành tính được điều trị phẫu thuật, đồng thời phân tích kết quả và các yếu tố liên quan đến chỉ định phương pháp phẫu thuật tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Kạn trong giai đoạn từ ngày 01 tháng 07 năm 2019 đến ngày 30 tháng 06 năm 2020.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về tỷ lệ phẫu thuật nội soi thành công đạt 100%, tỷ lệ bảo tồn buồng trứng ở bệnh nhân trẻ tuổi đạt 61,3%, từ đó tối ưu hóa phác đồ điều trị, bảo tồn chức năng sinh sản và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho phụ nữ vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hệ thống phân loại giải phẫu bệnh khối u buồng trứng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chia các tổn thương thực thể thành ba nhóm chính: u có nguồn gốc biểu mô bề mặt (chiếm khoảng 75% đến 80%), u tế bào mầm (chiếm khoảng 15% đến 20%) và u mô đệm - dây sinh dục (chiếm khoảng 5% đến 8%). Đối với u biểu mô lành tính, hai thể mô học điển hình nhất là u nang nước (u nang thanh dịch) và u nang nhầy, mỗi thể mang đặc điểm vi thể và dịch nang hoàn toàn khác biệt.

Bên cạnh đó, nghiên cứu vận dụng quy chuẩn mô tả hình thái và phân tầng nguy cơ siêu âm của Hiệp hội Phân tích Khối u Phụ khoa Quốc tế (IOTA). Quy chuẩn này phân định nguy cơ ác tính qua cấu trúc nang đơn thùy với tỷ lệ ác tính chỉ 0,6%, nang nhiều thùy đặc có tỷ lệ ác tính 43%, và u dạng đặc với tỷ lệ ác tính lên tới 65%.

Các khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu bao gồm:

1. U buồng trứng cơ năng sinh ra do rối loạn sinh lý trục dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng (kích thước thường dưới 5 cm, tự biến mất sau vài chu kỳ kinh).
2. U buồng trứng thực thể với tổn thương giải phẫu kéo dài cần can thiệp phẫu thuật.
3. Phẫu thuật nội soi ổ bụng ít xâm lấn bóc u bảo tồn mô lành.
4. Đánh giá mức độ đau hậu phẫu theo thang điểm nhìn trực quan (VAS từ 0 đến 10 điểm).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng thiết kế mô tả cắt ngang kết hợp theo dõi tiến cứu và thu thập hồi cứu trên toàn bộ 75 bệnh nhân đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn bao gồm các bệnh nhân được chẩn đoán khối u buồng trứng trước mổ, điều trị phẫu thuật tại Khoa Phụ sản Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Kạn, có kết quả giải phẫu bệnh sau mổ xác định là u lành tính, không mang thai và đồng ý tham gia nghiên cứu. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng nhằm loại bỏ sai số chọn mẫu, phản ánh chân thực bức tranh dịch tễ và năng lực can thiệp ngoại khoa tại bệnh viện trong khung thời gian 12 tháng liên tục.

Nguồn dữ liệu thu thập gồm hồ sơ bệnh án nội trú, phiếu khám lâm sàng, kết quả siêu âm đầu dò âm đạo hoặc qua thành bụng, biên bản phẫu thuật và kết quả sinh thiết giải phẫu bệnh mô học. Toàn bộ dữ liệu được mã hóa, nhập liệu và phân tích bằng phần mềm thống kê y học SPSS phiên bản 16.0. Lý do lựa chọn các thuật toán phân tích thống kê y học (tần số, tỷ lệ %, giá trị trung bình, độ lệch chuẩn, kiểm định Chi-square và Fisher's exact test) là nhằm xác định chính xác mối liên quan có ý nghĩa thống kê giữa phương pháp phẫu thuật với độ tuổi bệnh nhân, kích thước khối u và mức độ dính trong ổ bụng ở ngưỡng tin cậy $p < 0,05$.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu trên 75 bệnh nhân mang lại nhiều phát hiện định lượng quan trọng:

• Cơ cấu nhân khẩu học mang đặc trưng vùng miền rõ nét: Độ tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 38,92 ± 13,8 tuổi (trẻ nhất 16 tuổi, lớn nhất 90 tuổi). Nhóm tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là 30-39 tuổi với 33,3% (25 ca), kế tiếp là nhóm 40-49 tuổi với 30,7% (23 ca), trong khi nhóm dưới 19 tuổi chiếm 8,0% (6 ca). Đáng chú ý, phụ nữ dân tộc thiểu số chiếm tới 82,7% (62 ca), người sống tại vùng nông thôn chiếm 81,3% (61 ca) và nghề nghiệp nông dân chiếm 77,0% (58 ca).
• Đặc điểm lâm sàng và hình ảnh siêu âm: Lý do vào viện phổ biến nhất là đau tức bụng dưới chiếm 62,7% (47 ca), tiếp theo là rối loạn kinh nguyệt chiếm 20,0% (15 ca), trong khi chỉ có 10,7% (8 ca) phát hiện u tình cờ qua kiểm tra siêu âm. Trên siêu âm, kích thước khối u trung bình đạt 7,67 ± 1,49 cm (dao động từ 5,5 cm đến 13,1 cm), trong đó nhóm kích thước từ 6-10 cm chiếm ưu thế tuyệt đối với 86,6% (65 ca). Vị trí khối u phân bố ở buồng trứng trái chiếm 50,7% (38 ca), buồng trứng phải chiếm 46,7% (35 ca) và hai bên chiếm 2,6% (2 ca).
• Kết quả mô bệnh học sau phẫu thuật: U nang nước chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,7% (35 ca), u nang bì (teratoma lành tính) chiếm 25,3% (19 ca), u nang nhầy chiếm 22,7% (17 ca) và u lạc nội mạc tử cung chiếm 5,3% (4 ca).
• Cơ cấu phương pháp can thiệp và mức độ thành công: Tỷ lệ phẫu thuật nội soi chiếm 65,3% (49 ca) và phẫu thuật mở bụng chiếm 34,7% (26 ca). Tỷ lệ phẫu thuật thành công đạt tuyệt đối 100% ở cả hai phương pháp, không ghi nhận trường hợp nào xảy ra tai biến tổn thương tạng hay phải chuyển mổ mở cấp cứu. Về kỹ thuật mổ, cắt buồng trứng chiếm 49,3% (37 ca), bóc u bảo tồn mô buồng trứng chiếm 42,7% (32 ca) và cắt toàn bộ phần phụ chiếm 8,0% (6 ca).

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ bệnh nhân là người dân tộc thiểu số và nông dân sống ở khu vực nông thôn chiếm trên 81% giải thích vì sao có tới 62,7% trường hợp chỉ nhập viện khi đã xuất hiện triệu chứng đau tức hạ vị rõ rệt. Thói quen khám phụ khoa định kỳ của phụ nữ vùng cao còn thấp, dẫn đến việc u phát triển đến kích thước trung bình 7,67 cm mới được chẩn đoán.

So sánh với các nghiên cứu ngoại khoa phụ khoa trong nước, tỷ lệ phẫu thuật nội soi đạt 65,3% cho thấy sự tiến bộ vượt bậc của y tế tuyến tỉnh miền núi. Tỷ lệ thành công 100% và thời gian mổ nội soi từ 31-60 phút ở 91,8% ca bệnh tương đương với kết quả của nhiều tác giả tại các bệnh viện tuyến trung ương (như nghiên cứu của Trần Văn Tuấn ghi nhận tỷ lệ thành công nội soi đạt 96,11% với thời gian mổ trung bình 50,77 phút).

Sự phân bổ phương pháp phẫu thuật có mối liên quan chặt chẽ với độ tuổi và tính chất giải phẫu của khối u:

• Về độ tuổi: Ở nhóm bệnh nhân ≤ 35 tuổi, tỷ lệ bóc u bảo tồn buồng trứng đạt tới 61,3% (19/31 ca), trong khi ở nhóm > 35 tuổi, tỷ lệ cắt buồng trứng lên tới 61,4% (27/44 ca), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với $p < 0,05$. Điều này thể hiện rõ định hướng bảo tồn chức năng sinh sản tối đa cho phụ nữ trẻ.
• Về độ di động: Nhóm khối u di động dễ có tỷ lệ bóc u đạt 56,6%, trong khi nhóm khối u di động hạn chế có tỷ lệ cắt buồng trứng lên tới 71,4% và nhóm dính không di động có tỷ lệ cắt buồng trứng là 100% ($p = 0,003$).

Về mặt trình bày dữ liệu trực quan, các phát hiện trên có thể được thể hiện qua biểu đồ tròn mô tả tỷ lệ giải phẫu bệnh (u nang nước 46,7%, u bì 25,3%, u nhầy 22,7%) và biểu đồ cột ghép so sánh tương quan giữa nhóm tuổi với tỷ lệ chọn phương pháp bóc u bảo tồn hay cắt buồng trứng. Cách trực quan hóa này giúp người đọc nhanh chóng nhận diện quy luật chỉ định lâm sàng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả lâm sàng và thực tiễn điều trị, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp chiến lược:

1. Mở rộng chương trình khám tầm soát phụ khoa định kỳ tại tuyến y tế cơ sở: Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh và Trung tâm Y tế các huyện cần phối hợp tổ chức các đợt khám lưu động và siêu âm tầm soát miễn phí hàng năm cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (18-49 tuổi) tại các xã vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu là nâng tỷ lệ phát hiện u buồng trứng sớm khi chưa có triệu chứng từ 10,7% hiện nay lên ít nhất 45% trong giai đoạn 2026-2028.
2. Chuẩn hóa quy trình siêu âm chẩn đoán theo phân loại IOTA tại các bệnh viện tuyến huyện và tỉnh: Ban Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Kạn cùng Khoa Chẩn đoán hình ảnh cần tổ chức các khóa đào tạo liên tục về kỹ năng nhận định cấu trúc nang, đo chỉ số Doppler mạch máu buồng trứng. Mục tiêu là áp dụng 100% bảng kiểm IOTA vào thực hành siêu âm từ quý 1/2027, nâng độ chính xác chẩn đoán phân biệt u lành - u ác trước mổ lên trên 95%.
3. Tăng cường đầu tư trang thiết bị và mở rộng chỉ định phẫu thuật nội soi bảo tồn: Khoa Phụ sản cần tiếp tục nâng cấp hệ thống phẫu thuật nội soi độ phân giải cao và dao mổ điện lưỡng cực vi phẫu. Mục tiêu là phấn đấu nâng tỷ lệ can thiệp nội soi lên trên 75% tổng số ca u buồng trứng và duy trì tỷ lệ bóc u bảo tồn mô lành đạt trên 70% ở nhóm phụ nữ dưới 35 tuổi trong giai đoạn 2026-2030.
4. Thiết lập quy chuẩn hội chẩn từ xa và quy trình chuyển tuyến an toàn cho các ca nghi ngờ ác tính: Sở Y tế tỉnh Bắc Kạn cần phối hợp với các bệnh viện chuyên khoa phụ sản tuyến trung ương xây dựng mạng lưới hội chẩn Telemedicine định kỳ. Quy trình đảm bảo 100% bệnh nhân có khối u buồng trứng dạng đặc, vách dày tăng sinh mạch hoặc có chỉ số CA-125 > 35 UI/ml được hội chẩn chuyên gia và chuyển tuyến kịp thời trong vòng 48 giờ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và số liệu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng sau:

• Bác sĩ chuyên khoa Sản phụ khoa và Phẫu thuật viên ngoại khoa tuyến tỉnh, huyện: Luận văn cung cấp bằng chứng rõ ràng về tiêu chuẩn chỉ định phẫu thuật nội soi, kỹ thuật bóc nang bảo tồn mô buồng trứng và xử trí u dính. Trường hợp ứng dụng cụ thể là xây dựng phác đồ xử trí an toàn cho các khối u kích thước 6-10 cm có tiền sử phẫu thuật ổ bụng cũ.
• Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh và Thăm dò chức năng: Giúp đối chiếu độ tương đồng giữa hình ảnh siêu âm 2D/Doppler với kết quả giải phẫu bệnh vi thể thực tế (u nang nước, u bì, u nhầy, lạc nội mạc tử cung). Trường hợp ứng dụng cụ thể là áp dụng các tiêu chí hình thái học IOTA để dự đoán mức độ dính và nguy cơ mô bệnh học trước khi phẫu thuật viên tiến hành can thiệp.
• Học viên sau đại học, Bác sĩ nội trú và Bác sĩ chuyên khoa cấp 1, cấp 2: Cung cấp khung phương pháp nghiên cứu lâm sàng chuẩn mực, phương pháp xử lý số liệu y học bằng SPSS và hệ thống y văn chuyên khảo phong phú. Trường hợp ứng dụng cụ thể là tham khảo cấu trúc nghiên cứu để phát triển các đề tài luận văn chuyên ngành ngoại phụ khoa ít xâm lấn.
• Cán bộ quản lý y tế và Nhà hoạch định chính sách y tế địa phương: Cung cấp số liệu dịch tễ học thực chứng về cơ cấu bệnh tật phụ khoa ở phụ nữ nông thôn, dân tộc thiểu số. Trường hợp ứng dụng cụ thể là lập kế hoạch phân bổ ngân sách mua sắm dàn máy phẫu thuật nội soi và triển khai các gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản tuyến y tế cơ sở.

Câu hỏi thường gặp

Khối u buồng trứng lành tính thường gặp nhất trong thực tế là loại nào?

Theo kết quả giải phẫu bệnh trên 75 ca phẫu thuật, u nang nước (u nang thanh dịch) chiếm tỷ lệ cao nhất với 46,7%, kế tiếp là u nang bì chiếm 25,3% và u nang nhầy chiếm 22,7%. U lạc nội mạc tử cung chỉ chiếm 5,3%. Các loại u này có nguồn gốc biểu mô và tế bào mầm, đòi hỏi kỹ thuật bóc tách khéo léo để tránh làm vỡ dịch nhầy hay dịch bã đậu vào ổ phúc mạc.

Khi nào bệnh nhân nên được chỉ định phẫu thuật nội soi thay vì mổ mở?

Phẫu thuật nội soi được chỉ định ưu tiên cho các khối u lành tính có kích thước dưới 10 cm, ranh giới rõ và ít dính. Nghiên cứu ghi nhận 65,3% ca mổ nội soi đều thành công 100%, thời gian phẫu thuật từ 31-60 phút ở 91,8% trường hợp. Phương pháp này giúp vết mổ thẩm mỹ, giảm đau sau mổ, rút ngắn thời gian trung tiện và phục hồi nhanh hơn mổ mở.

Phẫu thuật u buồng trứng có làm suy giảm khả năng sinh sản của phụ nữ trẻ không?

Phẫu thuật bóc u bảo tồn mô lành giúp duy trì tối đa số lượng nang noãn và chức năng nội tiết của buồng trứng. Luận văn chứng minh ở nhóm bệnh nhân dưới 35 tuổi, tỷ lệ bóc u bảo tồn đạt tới 61,3%. Bác sĩ chỉ chỉ định cắt toàn bộ buồng trứng khi u phá hủy hoàn toàn nhu mô hoặc ở phụ nữ trên 35 tuổi đã sinh đủ con (chiếm 61,4%).

Dấu hiệu lâm sàng nào cảnh báo sớm sự xuất hiện của khối u buồng trứng?

Dấu hiệu phổ biến nhất là cảm giác đau tức âm ỉ vùng hạ vị, chiếm 62,7% lý do vào viện trong nghiên cứu. Ngoài ra, 20,0% bệnh nhân có rối loạn kinh nguyệt và 10,7% hoàn toàn không có triệu chứng, chỉ phát hiện khi siêu âm. Khám lâm sàng thấy 84,0% khối u có mật độ mềm, 92,0% có ranh giới rõ ràng và 70,7% di động dễ dàng.

Siêu âm đóng vai trò quan trọng như thế nào trong chẩn đoán trước mổ?

Siêu âm là công cụ chẩn đoán hình ảnh đầu tay an toàn, chi phí thấp với độ nhạy cao, cho phép đo chính xác 3 chiều kích thước khối u (trung bình 7,67 ± 1,49 cm trong nghiên cứu). Việc áp dụng phân loại IOTA giúp phân biệt nang đơn thùy có nguy cơ ác tính chỉ 0,6% với các khối u đặc có nguy cơ ác tính 65%, hỗ trợ bác sĩ lập kế hoạch mổ chính xác.

Kết luận

• Nhóm tuổi mắc bệnh tập trung cao nhất từ 30 đến 49 tuổi (chiếm 64,0%), đa số là phụ nữ nông thôn và người dân tộc thiểu số (trên 81%), với triệu chứng đau tức hạ vị chiếm 62,7%.
• Siêu âm là phương tiện chẩn đoán then chốt với kích thước khối u trung bình 7,67 ± 1,49 cm, trong đó nhóm u từ 6-10 cm chiếm tỷ lệ chủ đạo 86,6%.
• Giải phẫu bệnh khẳng định u nang nước chiếm tỷ lệ cao nhất 46,7%, tiếp theo là u nang bì 25,3% và u nang nhầy 22,7%.
• Phẫu thuật nội soi chiếm ưu thế với 65,3% số ca, đạt tỷ lệ thành công 100% và thời gian phẫu thuật tập trung từ 31-60 phút ở 91,8% ca bệnh.
• Chỉ định can thiệp được cá thể hóa rõ nét: ưu tiên bóc u bảo tồn ở bệnh nhân ≤ 35 tuổi (61,3%) và cắt buồng trứng ở bệnh nhân > 35 tuổi (61,4%).

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp cơ sở khoa học thực chứng về đặc điểm bệnh học và khẳng định tính khả thi, độ an toàn tuyệt đối của phẫu thuật nội soi u buồng trứng tại bệnh viện tuyến tỉnh miền núi. Về lộ trình tiếp theo giai đoạn 2026-2028, các đơn vị cần mở rộng nghiên cứu đa trung tâm và theo dõi nồng độ AMH sau mổ bóc u. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản nên chủ động khám phụ khoa định kỳ 6 tháng một lần để phát hiện và điều trị sớm u buồng trứng, bảo vệ toàn diện sức khỏe sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề là PT KUBT lành tính, nếu nghi ngờ ác tính thì tiến hành chuyển viện cho bệnh nhân. Ngay từ khi mới thành lập, bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn đã triển khai điều trị KUBT bằng PPPT [6]. Mong muốn đánh giá đầy đủ và toàn diện về đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng cũng nhƣ kết quả các PPPT của bệnh nhân có KUBT tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn. Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và các phương pháp phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn” với mục tiêu: 1.

Mô tả đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của các trường hợp có khối u buồng trứng lành tính được phẫu thuật tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn từ 01 tháng 07 năm 2019 đến 30 tháng 06 năm 2020. Phân tích kết quả của các phương pháp phẫu thuật khối u buồng trứng lành tính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Kạn. 3 C ƣơn TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ặc điểm giải phẫu, sinh lý, mô học của buồng trứng 1.

Giải phẫu buồng trứng [8], [19] Hình 1. Giải phẫu tử cung - buồng trứng [28] - Có 2 BT nằm trong hố BT, sát thành bên chậu hông, cách eo trên 10 mm. - BT gắn vào mặt sau dây chằng rộng qua mạc treo BT, là cơ quan duy nhất trong ổ bụng không có phúc mạc bao phủ. - Hình dạng và kích thƣớc.

+ Hình dạng: BT có hình hạt thị hơi dẹt với hai mặt trong và ngoài, hai cực trên và dƣới. + Kích thƣớc: Dài 4 cm, rộng 2 cm, dày 1 cm ở ngƣời trƣởng thành. - Trọng lƣợng trung bình 6 - 8 gam. + Mặt ngoài liên quan với thành bên chậu hông, nằm trong hố BT.

Hố BT đƣợc giới hạn: 4 + Phía trên là động mạch chậu ngoài. + Phía sau là động mạch tử cung (TC). + Phía trƣớc là nơi bám của dây chằng rộng vào thành chậu hông. + Mặt trong: liên quan với vòi TC, ruột non, bên phải liên quan với ruột thừa, bên trái liên quan với đại tràng sigma [8].

- ác phƣơng tiện giữ BT tại chỗ. + Mạc treo BT: là nếp phúc mạc nối BT vào mặt sau dây chằng rộng. + Dây chằng TC - BT: nối sừng TC với cực dƣới BT cùng bên. + Dây chằng thắt lƣng - BT: đính BT vào thành bên chậu hông, bên trong có cuống mạch và thần kinh BT.

+ Dây chằng vòi - BT: đi từ loa vòi tới cực trên BT. - ộng mạch, tĩnh mạch, thần kinh. ộng mạch: BT đƣợc cung cấp máu bởi các nhánh của hai động mạch là động mạch BT và động mạch TC cùng bên. ộng mạch BT: xuất phát từ động mạch chủ bụng, dƣới nguyên ủy của động mạch thẹn và chạy trong dây chằng treo BT sau đó chia thành hai nhánh tận là động mạch BT ngoài đi vào BT và động mạch vòi TC ngoài chạy dọc phía dƣới vòi TC [8].

ộng mạch TC: tách ra các nhánh cùng để tiếp nối với các nhánh của động mạch BT. + Tĩnh mạch: đi kèm động mạch. + Thần kinh: tách từ đám rối liên mạc treo và đám rối thận đi theo động mạch BT để vào BT [8], [19]. Sinh lý học buồng trứng [9], [18] BT vừa là một tuyến ngoại tiết, vừa là tuyến nội tiết.

- Ngoại tiết: sản xuất ra noãn. Ở tuần thứ 30 của thai nhi, cả 2 BT có khoảng 6.000 nang trứng nguyên thủy. Sau đó, phần lớn chúng bị thoái hoá, chỉ còn lại khoảng 2.000 nang noãn vào lúc mới sinh và đến tuổi dậy 5 thì chỉ còn lại khoảng 300. Trong suốt thời kỳ sinh sản của phụ nữ chỉ có khoảng 400 nang này phát triển tới chín và xuất noãn hàng tháng.

Số còn lại bị thoái hóa. Trong mỗi chu kỳ kinh thƣờng chỉ có một nang noãn phát triển để trở thành nang e Graff. ƣới tác dụng của LH nang noãn chín nhanh rồi phóng noãn ra ngoài, phần còn lại của nang noãn tại BT dần dần biến thành hoàng thể. Vào cuối vòng kinh hoàng thể teo đi để lại sẹo trắng [9].

- Nội tiết: tiết ra hormon estrogen và progsteron. Sự hoạt động nội tiết này của BT chịu ảnh hƣởng của trục ƣới đồi - Tuyến yên - BT. GnRH : đƣợc bài tiết từ các tận cùng thần kinh nằm ở vùng đồi giữa, thân của những nơron này khƣ trú ở nhân cung của vùng dƣới đồi. GnRH kích thích tế bào thùy trƣớc tuyến yên bài tiết cả FSH và LH.

FSH (Hormon kích thích nang) : do tuyến yên bài tiết, kích thích các nang noãn phát triển, làm sản xuất các estrogen. LH (Hormon vàng hóa) : do tuyến yên bài tiết, LH phối hợp với FSH làm nang noãn phát triển, chín, phóng noãn. LH tạo hoàng thể và dinh dƣỡng hoàng thể. Ngoài ra nó còn kích thích nang noãn và hoàng thể tổng hợp bài tiết hormon sinh dục nữ là estrogen và progesteron [18].

Estrogen: chủ yếu do BT bài tiết – do các tế bào hạt của lớp áo trong của nang trứng bài tiết trong nửa đầu chu kỳ kinh nguyệt và nửa sau do hoàng thể bài tiết. Progesteron: do BT bài tiết, ở phụ nữ không có thai, progesteron đƣợc bài tiết chủ yếu từ hoàng thể trong nửa sau của chu kì kinh nguyệt. Ở nửa đầu CKKN nang trứng và tuyến vỏ thƣợng thận bài tiết một lƣợng nhỏ progesteron. Nồng độ estrogen của ngƣời bình thƣờng trong huyết tƣơng là 158,74- 268,73 pmol/l ở nửa đầu chu kì kinh nguyệt: 236,14-325,69 pmol/l ở nửa sau của chu kì kinh nguyệt và nồng độ cao nhất vào giữa chu kì kinh nguyệt là 6 725,18-925,28pmol/l.

Nồng độ progesteron là 2,228-2,72nmol/l ở nửa đầu chu kì kinh nguyệt, trong nửa sau của chu kì kinh nguyệt, nồng độ progesteron tăng gấp 3-5 lần so với nửa đầu chu kì kinh nguyệt và vào khoảng 7,89-14,27nmol/l. Sự bài tiết 2 hormon này chịu ảnh hƣởng của nồng độ LH của tuyến yên. Khi nồng độ LH tăng sẽ kích thích các lớp tế bào lớp áo trong nang trứng bài tiết estrogen, hoàng thể sẽ đƣợc nuôi dƣỡng và tiết nhiều progesteron. Ngƣợc lại, nồng độ LH giảm thì estrogen cũng ít bài tiết và khi tuyến yên bài tiết ít LH, hoàng thể bị thoái hóa và progesteron đƣợc bài tiết ít [18].

Mô học buồng trứng [9] - Phôi thai: BT có nguồn gốc từ ụ sinh dục. - BT chia làm hai phần là vùng vỏ và vùng tủy. + Vùng tủy: ở trung tâm, hẹp. + Vùng vỏ: có hai lớp.

Biểu mô: có nguồn gốc từ biểu mô phủ mầm tuyến sinh dục. Mô liên kết: dƣới lớp biểu mô, cấu tạo bởi các tế bào sợi non hình thoi và các chất gian bào. Trong mô liên kết chứa các khối hình cầu gọi là các nang trứng ở các lứa tuổi khác nhau từ nguyên thủy tới trƣởng thành. Phân loại các khối u buồng trứng 1.

Loại lành tính  Nang nƣớc: có vỏ mỏng, dịch vàng chanh, không có sùi trong hay ngoài vỏ nang.  Nang bì: chứa dịch trắng đục, xƣơng , tóc và răng.  Nang nhầy: chứa dịch quánh.  U thể đặc chứa tổ chức đồng nhất.

 Mạch máu trên bề mặt nang: 7 - Nang cơ năng: mạch máu hình san hô. - Nang thực thể: mạch máu hình răng lƣợc [10], [11], [12], [13]. Loại ác tính  Vỏ nang sần sùi, có nhiều mạch máu tân tạo.  Nang có nhiều thùy trong và ngoài nang.

 Dính vào các tạng lân cận, vỡ.  Chứa nhiều tổ chức đặc hơn lỏng [4].1 U biểu bì buồng trứng Chiếm 80% các KUBT gồm: * U nang nƣớc: lành và ác tính. * U nang nhầy: lành và ác tính. * U dạng nội mạc: lành và ác tính.

* U Brenner: lành và ác tính. * U tế bào sáng: lành và ác tính. U tế bào mầm * Dysgerminom: loại ung thƣ có tiên lƣợng tốt nhất. * Trƣởng thành (lành tính), non (ác tính) [17].

U của tổ chức đệm và dây sinh dục hay các u nội tiết * Loại nữ tính hóa: granulosa - theca, u tế bào vỏ. * Loại nam tính hóa: loại tế bào Sertoli và loại tế bào Leydig. Các khối u khác * Loại gonandoblastom (ác tính). * Loại tế bào mỡ (lành tính).

* Loại u di căn từ đƣờng tiêu hóa (Krukenberg), ung thƣ vú hay ung thƣ TC. Phân loại cụ thể 1. Nang cơ năng Sinh ra do rối loạn chức năng BT, không có tổn thƣơng giải phẫu, có nguồn gốc từ nang noãn. Là nang nhỏ, có vỏ mỏng, căng nƣớc.

Nó là kết quả của sự căng giãn của các khoang có nguồn gốc từ nang noãn hoặc nang hoàng thể. Tỷ lệ gặp chƣa thấy thống kê nhƣng trên thực tế thì gặp tƣơng đối nhiều. húng thƣờng gặp ở phụ nữ tuổi sinh đẻ, đặc biệt xung quanh tuổi dậy thì và tiền mãn kinh. Nó chỉ tồn tại vài chu kỳ kinh.

Kích thƣớc thƣờng < 5cm và có thể gây rối loan kinh nguyệt [12], [13], [14]. Nang bọc noãn: xuất hiện thƣờng do rối loạn trục tuyến yên – BT, làm nang Degraff vỡ muộn, tiếp tục tiết Estrogen và lớn lên. Dịch trong nang có màu vàng chanh. húng thƣờng gặp ở một bên BT.

Kích thƣớc thay đổi từ 2- 11 cm nhƣng thƣơng không quá 8 cm, mặt nang nhẵn, thành mỏng [12], [22]. Nang hoàng tuyến: lớn hơn nang bọc noãn, gặp ở một hoặc hai bên BT, vỏ nang mỏng trong có chứa dịch lutein do sự tăng cao hCG, hay gặp ở bệnh nhân chửa trứng, hay bệnh nhân vô sinh đang điều trị hormon hƣớng sinh dục liều cao [12], [23]. Nang hoàng thể: sinh ra từ hoàng thể kinh nguyệt hoặc hoàng thể thai nghén, do hoàng thể không teo đi mà phát triển quá mức tạo thành nang. Gặp nhiều trong 3 tháng đầu thai nghén đặc biệt trong chửa đa thai, nang chế tiết nhiều estrogen và progesterone, nang thƣờng không có triệu chứng [12], [25].

U thực thể Có nhiều loại u BT nhƣng đa số là u lành tính, theo tác giả Quách Minh Hiếu (2004) tỷ lệ KUBT lành tính là 83,4% [22]. Các KUBT đƣợc chia thành 3 nhóm chính, theo phân loại WHO: u biểu mô, u tế bào mầm, u từ biểu mô đệm dây - sinh dục [4], [17].  U biểu mô BT Các khối u này bắt nguồn từ lớp biểu mô phủ BT liên tiếp với lớp trung 9 biểu mô từ khoang phúc mạc cơ thể [8], [9]. Các khối u này có mật độ xuất hiện cao, chiếm 75% các KUBT và khoảng 90% các u BT ác tính.

Các khối u biểu mô gồm: - U nang nƣớc: là u phụ khoa hay gặp nhất, chiếm trên 50% tất cả các UBT ác tính, khoảng 1/3 u này là dạng ác tính, khoảng 1/6 là ác tính thấp, và 50% là lành tính.