Nghiên cứu Khai thác và Nuôi trồng Thủy sản tại Huyện Tiền Hải, Tỉnh Thái Bình

Chuyên khảo phân tích Chuyên đề thực tập khai thác và nuôi trồng thủy sản ven biển tại huyện tiền hải tỉnh thái bình thực, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Khúc Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Quang Héng
• Trường học: Đại học Kinh tế Quốc dân
• Chuyên ngành: Kinh tế quản lý TN-MT
• Đề tài: Nghiên cứu về Khai thác và Nuôi trồng Thủy sản tại Huyện Tiền Hải, Tỉnh Thái Bình
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Thái Bình

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT CHUNG VỀ NGÀNH THỦY SẢN VÀ HOẠT ĐỘNG KT-NTTS
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm và vai trò của hoạt động KT-NTTS
• 1.2. Đặc điểm của KT-NTTS
• 1.3. Vai trò của hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và nuôi trồng
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KHAI THÁC VÀ NUÔI TRỒNG THỦY SẢN VEN BIỂN TẠI HUYỆN TIỀN HẢI
• 2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội ảnh hưởng đến việc khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
• 2.2. Thực trạng khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ khu vực biển Tiền Hải
• 2.3. Thực trạng các vấn đề môi trường tại vùng ven bờ Tiền Hải
• 2.4. Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ tại Tiền Hải
• 2.5. Kết quả phiếu điều tra khảo sát tại khu vực ven biển huyện Tiền Hải
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KHAI THÁC VÀ NUÔI TRỒNG THỦY SẢN VEN BỜ BIỂN TẠI HUYỆN TIỀN HẢI
• 3.1. Quan điểm và phương hướng về phát triển hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
• 3.2. Một số giải pháp phát triển hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình
• 3.3. Giải pháp truyền thông
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Khai thác và Nuôi trồng Thủy sản tại Tiền Hải

Huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, nổi bật với tiềm năng phát triển ngành thủy sản. Hoạt động khai thác thủy sản và nuôi trồng thủy sản tại đây không chỉ đóng góp vào nền kinh tế địa phương mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động này, từ điều kiện tự nhiên đến chính sách quản lý.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội của Tiền Hải

Tiền Hải có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản với hệ thống sông ngòi phong phú. Kinh tế xã hội tại đây chủ yếu dựa vào nông nghiệp và thủy sản, tạo ra nguồn lao động dồi dào cho ngành này.

1.2. Vai trò của ngành thủy sản trong phát triển kinh tế

Ngành thủy sản tại Tiền Hải không chỉ cung cấp thực phẩm mà còn tạo việc làm cho hàng ngàn lao động. Sản phẩm từ khai thác và nuôi trồng thủy sản cũng góp phần vào kim ngạch xuất khẩu của tỉnh.

II. Thách thức trong Khai thác và Nuôi trồng Thủy sản tại Tiền Hải

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng khai thác thủy sản và nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải cũng đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và áp lực từ thị trường đang ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến thủy sản

Ô nhiễm nguồn nước từ hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đang làm giảm chất lượng môi trường sống của các loài thủy sản. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Biến đổi khí hậu và ảnh hưởng đến sản xuất

Biến đổi khí hậu gây ra những hiện tượng thời tiết cực đoan, ảnh hưởng đến hoạt động nuôi trồng thủy sản. Nước biển dâng và lũ lụt có thể làm mất mùa và thiệt hại cho ngư dân.

III. Phương pháp phát triển bền vững Khai thác và Nuôi trồng Thủy sản

Để phát triển bền vững ngành thủy sản, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Việc kết hợp giữa công nghệ hiện đại và bảo vệ môi trường là rất cần thiết.

3.1. Ứng dụng công nghệ trong nuôi trồng thủy sản

Sử dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Các hệ thống nuôi tuần hoàn và công nghệ sinh học đang được áp dụng rộng rãi.

3.2. Chính sách bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Cần có các chính sách rõ ràng để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, bao gồm việc quản lý khai thác hợp lý và bảo vệ môi trường sống của các loài thủy sản.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Tiền Hải

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp phát triển bền vững trong khai thác và nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sản lượng thủy sản tăng lên, đồng thời chất lượng sản phẩm cũng được cải thiện.

4.1. Kết quả sản xuất và tiêu thụ thủy sản

Sản lượng nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải đã tăng đáng kể trong những năm qua, đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong và ngoài tỉnh. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển của ngành.

4.2. Tác động đến đời sống ngư dân

Việc phát triển ngành thủy sản đã cải thiện đời sống của nhiều ngư dân, giúp họ có nguồn thu nhập ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành thủy sản tại Tiền Hải

Ngành khai thác và nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải có nhiều tiềm năng phát triển trong tương lai. Tuy nhiên, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đảm bảo phát triển bền vững.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Cần xây dựng các kế hoạch phát triển cụ thể cho ngành thủy sản, tập trung vào việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển bền vững

Cộng đồng ngư dân cần được đào tạo và nâng cao nhận thức về bảo vệ nguồn lợi thủy sản, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế biển và tài nguyên thủy sản đóng vai trò trụ cột trong chiến lược chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại các vùng đồng bằng duyên hải Bắc Bộ. Tại huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình, với chiều dài bờ biển 23 km cùng 2 cửa sông lớn là sông Trà Lý và Ba Lạt, ngành thủy hải sản đóng góp hơn 3.400 tỷ đồng vào tổng giá trị sản xuất nông - lâm - ngư nghiệp, đồng thời sở hữu diện tích nuôi trồng mặt nước lên tới 4.753 ha. Tuy nhiên, sự phát triển nóng của các hoạt động kinh tế ven bờ đã làm bộc lộ những xung đột gay gắt giữa mục tiêu tăng trưởng sản lượng và yêu cầu bảo tồn môi trường sinh thái. Nguồn lợi hải sản gần bờ đứng trước nguy cơ suy giảm do áp lực từ hơn 900 tàu thuyền công suất nhỏ, tình trạng cắm vây nuôi ngao tự phát xâm lấn 3.630 ha rừng ngập mặn, cùng sự gia tăng ô nhiễm với nồng độ sắt và COD trong nước vượt quy chuẩn cho phép từ 1,2 đến hơn 27 lần.

Đề tài tập trung giải quyết vấn đề mất cân bằng sinh thái và ô nhiễm môi trường do khai thác, nuôi trồng thiếu quy hoạch. Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu bao gồm: đánh giá toàn diện thực trạng hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản ven bờ giai đoạn 2006-2016; phân tích mức độ tác động môi trường đất, nước và hệ sinh thái; nhận diện hạn chế trong công tác quản lý nhà nước; từ đó xác lập hệ thống giải pháp đồng bộ thúc đẩy phát triển bền vững nghề cá địa phương. Phạm vi nghiên cứu bao quát địa bàn 34 xã và 1 thị trấn thuộc huyện Tiền Hải, trọng tâm là các xã ven biển như Đông Minh, Đông Hoàng, Nam Cường và Nam Thịnh. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ thực chứng để địa phương kiểm soát 100% nguồn nước thải nuôi trồng, bảo tồn vùng dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng và nâng tỷ lệ lao động nghề cá qua đào tạo từ 54,5% lên 60% trong giai đoạn phát triển mới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng tích hợp của hai khung lý thuyết kinh điển trong quản lý môi trường: Lý thuyết kinh tế tài nguyên môi trường và Lý thuyết quản lý tổng hợp vùng bờ (Integrated Coastal Zone Management - ICZM). Lý thuyết kinh tế tài nguyên giải thích rõ mối quan hệ giữa khai thác tài nguyên tái tạo với giới hạn sức tải sinh thái (Carrying Capacity), chỉ ra nguy cơ "bi kịch của tài sản chung" khi nguồn lợi thủy sản ven bờ bị khai thác tự do quá mức. Song song đó, lý thuyết ICZM cung cấp khung phân tích đa ngành, kết nối hài hòa giữa các mục tiêu bảo tồn rừng ngập mặn, phát triển thủy sản và kiểm soát ô nhiễm nguồn nước từ lục địa.

Mô hình nghiên cứu áp dụng cấu trúc Động lực - Áp lực - Trạng thái - Tác động - Đáp ứng (DPSIR). Khung mô hình này cho phép làm rõ các khái niệm cốt lõi:

• Khai thác thủy sản ven bờ: Hoạt động đánh bắt nguồn lợi hải sản trong phạm vi vùng nước ven biển bằng các phương tiện tàu thuyền và ngư cụ truyền thống.
• Nuôi trồng thủy sản mặn lợ: Hoạt động cải tạo mặt nước bãi triều, đầm vùng ven sông để ươm nuôi các đối tượng có giá trị kinh tế như tôm sú, tôm thẻ chân trắng và nhuyễn thể.
• Ô nhiễm phú dưỡng vùng bờ: Hiện tượng gia tăng hàm lượng dinh dưỡng hữu cơ và hợp chất nitơ, phốt pho trong môi trường nước do dư thừa thức ăn và hóa chất nuôi trồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp dữ liệu thứ cấp và sơ cấp thông qua quy trình thu thập chặt chẽ. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám thống kê huyện Tiền Hải, Chi cục Thủy sản và Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình giai đoạn 2006-2016, bao gồm số liệu sản lượng, diện tích nuôi trồng và chuỗi kết quả quan trắc nước mặt đối chiếu theo QCVN 10:2008/BTNMT.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát thực địa với cỡ mẫu 50 ngư dân và chủ hộ nuôi trồng thủy sản ven biển. Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên kết hợp thuận tiện tại các xã trọng điểm (Nam Thịnh, Đông Minh, Đông Hoàng, Nam Cường) nhằm đảm bảo tính đại diện cho các nhóm đối tượng:

• Về giới tính: 36 nam (chiếm 72%) và 14 nữ (chiếm 28%).
• Về độ tuổi: 12 người dưới 30 tuổi (chiếm 24%), 25 người từ 30-50 tuổi (chiếm 50%), và 13 người từ 50-60 tuổi (chiếm 26%).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê mô tả và so sánh chuỗi thời gian là nhằm phản ánh khách quan xu hướng biến động sản lượng qua 10 năm, đồng thời đánh giá tương quan giữa tốc độ gia tăng mật độ nuôi trồng với mức độ suy thoái các chỉ số hóa lý của môi trường nước. Toàn bộ quá trình thu thập và xử lý số liệu được hoàn thành trong giai đoạn 2016-2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, sản lượng khai thác thủy sản ven bờ tăng trưởng liên tục nhưng phụ thuộc lớn vào đánh bắt gần bờ công suất nhỏ. Giai đoạn 2006-2016, tổng sản lượng khai thác toàn huyện tăng từ 18.000 tấn lên 38.960 tấn, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 8%/năm; trong đó khai thác biển năm 2016 chiếm tới 35.900 tấn (tương đương 89,74% sản lượng toàn huyện). Sản lượng cá chiếm ưu thế tuyệt đối với 26.300 tấn, tôm đạt 1.300 tấn và thủy sản khác đạt 7.400 tấn. Tuy nhiên, toàn huyện có hơn 900 phương tiện đánh bắt thì phần lớn đều là tàu thuyền công suất nhỏ dưới 90 CV, tập trung dày đặc ở các xã ven bờ như Nam Thịnh (231 tàu), Nam Hồng (87 tàu), Đông Minh (74 tàu).

Thứ hai, cơ cấu nuôi trồng thủy sản có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ cá sang nhuyễn thể và tôm nước lợ. Tổng diện tích nuôi trồng đạt trên 4.753 ha (nước mặn lợ chiếm gần 3.890 ha). Sản lượng nuôi trồng tăng đột phá từ 19.000 tấn năm 2006 lên 69.000 tấn năm 2016, đạt mức tăng trưởng bình quân 15,7%/năm; riêng vùng ven biển đạt 50.300 tấn, tăng trưởng 20,1%/năm. Cơ cấu sản lượng có sự thay đổi rõ rệt: tỷ trọng cá nuôi giảm từ 61,5% năm 2006 xuống 46,7% năm 2016, trong khi các đối tượng khác (chủ yếu là ngao, sò) tăng vọt từ 30,8% lên 50,7% nhờ việc quy hoạch bãi triều nuôi ngao thương phẩm.

Thứ ba, môi trường nước mặt tại các vùng nuôi trồng ven biển bị ô nhiễm cục bộ nghiêm trọng. Kết quả đối chiếu với QCVN 10:2008/BTNMT cho thấy:

• Nồng độ COD trung bình đạt 2,8 mg/l, trong đó tại xã Đông Hoàng tháng 11/2010 đạt 3,7 mg/l và một số trạm đo khác đạt từ 5,0 mg/l đến 12,5 mg/l, vượt ngưỡng chuẩn 3,0 mg/l gấp 1,2 đến hơn 4 lần.
• Nồng độ Amoni (NH4+) có xu hướng tăng mạnh, đạt đỉnh 0,37 mg/l tại xã Đông Minh vào tháng 11/2010.
• Nồng độ sắt (Fe) bị ô nhiễm nặng nề với mức trung bình 1,1 mg/l, đạt giá trị lớn nhất 2,59 mg/l tại xã Đông Minh và 2,79 mg/l tại cửa Ba Lạt, vượt giới hạn cho phép (0,1 mg/l) từ 16 đến gần 28 lần.

Thứ tư, chất thải từ sản xuất nông nghiệp và hoạt động công nghiệp tạo áp lực tích tụ trầm tích độc hại. Trung bình mỗi năm, huyện Tiền Hải tiêu thụ 550.000 tấn phân bón hữu cơ, 210.000 tấn phân bón vô cơ và hơn 620 tấn thuốc bảo vệ thực vật. Nguồn lục địa đưa qua các cửa sông vào vùng biển khoảng 7,1 triệu tấn trầm tích lơ lửng, 1.200 tấn kẽm, 24 tấn Cadimi, 66 tấn Asen và gần 2 tấn hóa chất bảo vệ thực vật gốc clo hữu cơ, với 27% lượng trầm tích tích tụ lại vùng ven bờ.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện trên có thể được trực quan hóa qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường xu hướng để phản ánh sự bùng nổ sản lượng nuôi trồng và sự chuyển dịch tỷ trọng từ cá sang nhuyễn thể (ngao bãi triều). Đồng thời, việc tổng hợp các chỉ số pH, COD, NH4+ và Fe qua bảng ma trận quan trắc giúp nhận diện rõ sự suy giảm chất lượng nước mặt theo mùa và theo vị trí địa lý.

Nguyên nhân chính dẫn đến ô nhiễm và suy thoái nguồn lợi xuất phát từ tập quán canh tác thâm dụng thức ăn công nghiệp, lạm dụng kháng sinh, hóa chất tẩy rửa đầm nuôi mà không qua hệ thống xử lý lắng lọc. Thêm vào đó, nước thải từ 25 làng nghề tiểu thủ công nghiệp và Khu công nghiệp Tiền Hải chưa được xử lý triệt để đã theo dòng chảy sông Trà Lý xả thẳng ra biển. Kết quả khảo sát 50 hộ dân cho thấy có tới 60% ngư dân sử dụng bẫy, lưới mắt nhỏ và công cụ thủ công đánh bắt tận diệt vào mùa sinh sản, làm suy giảm nghiêm trọng các loài cá kinh tế có giá trị cao như cá chim trắng, cá vược. Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các công trình nghiên cứu về suy thoái môi trường vùng cửa sông ven biển Bắc Bộ, cảnh báo nguy cơ phá vỡ cân bằng sinh thái tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước 12.000 ha nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết triệt để các tồn tại về môi trường và nguồn lợi, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Tái cơ cấu quy hoạch vùng nuôi và quản lý ngư cụ đánh bắt

• Hành động: Rà soát, phân vùng lại 4.753 ha diện tích nuôi trồng mặt nước; chấm dứt tình trạng cắm vây nuôi ngao tự phát ngoài quy hoạch. Cắt giảm tối thiểu 20% số lượng tàu thuyền công suất nhỏ hoạt động ven bờ, chuyển dịch mạnh mẽ sang đóng mới tàu công suất lớn khai thác xa bờ.
• Chỉ tiêu: Đến năm 2025, 100% cơ sở nuôi ngao, tôm thâm canh nằm trong vùng quy hoạch an toàn sinh học.
• Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Bình phối hợp cùng UBND huyện Tiền Hải.

2. Đầu tư công nghệ kiểm soát và xử lý nước thải đầm nuôi

• Hành động: Bắt buộc 100% trang trại nuôi tôm thâm canh và vùng nuôi ngao tập trung phải xây dựng ao lắng sinh học xử lý trầm tích hữu cơ trước khi xả ra biển; lắp đặt trạm quan trắc tự động các chỉ số COD, Amoni và kim loại nặng tại cửa Ba Lạt và Trà Lý.
• Chỉ tiêu: Giảm nồng độ COD và Sắt (Fe) trong nước biển ven bờ về đúng giới hạn quy chuẩn QCVN 10:2008/BTNMT vào năm 2025.
• Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Thái Bình, Ban Quản lý Khu kinh tế và các xã ven biển.

3. Tăng cường bảo vệ và phục hồi hệ sinh thái rừng ngập mặn

• Hành động: Quản lý nghiêm ngặt 3.630 ha rừng ngập mặn hiện có; nghiêm cấm triệt để hoạt động bơm hút cát tôn bãi bồi làm chết cây trang, cây bần và vẹt mới trồng; xử phạt nghiêm các hành vi lấn chiếm đất rừng phòng hộ.
• Chỉ tiêu: Phục hồi và trồng mới 200 ha rừng ngập mặn chắn sóng ven đê PAM trước năm 2025.
• Chủ thể thực hiện: Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Bình, Đồn Biên phòng Cửa Lân và lực lượng bảo vệ rừng cấp xã.

4. Nâng cao năng lực cộng đồng và chuyển đổi sinh kế bền vững

• Hành động: Mở các lớp tập huấn kỹ thuật nuôi trồng thủy sản an toàn sinh học, giảm thiểu sử dụng hóa chất và thuốc kháng sinh; hỗ trợ ngư dân tiếp cận vốn vay chuyển đổi nghề từ đánh bắt ven bờ sang dịch vụ du lịch sinh thái Cồn Vành, Đồng Châu.
• Chỉ tiêu: Nâng tỷ lệ lao động thủy sản qua đào tạo nghề đạt trên 60% vào năm 2025.
• Chủ thể thực hiện: Phòng Nông nghiệp huyện Tiền Hải, Trung tâm Khuyến nông và Hội Nông dân địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường và thủy sản: Cung cấp bức tranh thực chứng về dữ liệu chuỗi thời gian (2006-2016) và các chỉ số quan trắc QCVN 10:2008, phục vụ việc xây dựng quy hoạch không gian biển, kế hoạch hành động đa dạng sinh học và chính sách quản lý tổng hợp vùng bờ tại tỉnh Thái Bình.

2. Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế Môi trường: Là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận kết hợp giữa mô hình DPSIR với điều tra khảo sát thực địa 50 mẫu, phân tích các chỉ tiêu ô nhiễm môi trường đất, nước và trầm tích cửa sông ven biển.

3. Doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ hộ nuôi trồng thủy sản ven biển: Tài liệu hướng dẫn thiết thực giúp các cơ sở nhận diện nguy cơ dịch bệnh do ô nhiễm phú dưỡng, hướng tới áp dụng quy trình nuôi trồng sinh học sạch, giảm thiểu thất thoát chi phí thức ăn và bảo vệ nguồn nước cấp.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan bảo tồn thiên nhiên: Nguồn thông tin thực địa hữu ích để đánh giá sức ép môi trường lên 12.000 ha Khu bảo tồn đất ngập nước ven biển Tiền Hải và vùng dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng, hỗ trợ xây dựng các dự án tài trợ bảo tồn chim di cư và rừng ngập mặn.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải gây ra những rủi ro môi trường chủ yếu nào? Rủi ro lớn nhất là ô nhiễm phú dưỡng nguồn nước do thức ăn dư thừa, tồn dư thuốc kháng sinh và phân bón rò rỉ. Hoạt động cắm vây nuôi ngao và hút cát tôn bãi bồi tự phát đã làm suy thoái hàng trăm hecta rừng ngập mặn mới trồng, phá vỡ môi trường sống tự nhiên của 149 loài chim nước di cư.

2. Chỉ số kim loại nặng và hóa lý nào tại vùng nước Tiền Hải vượt chuẩn nghiêm trọng nhất? Nghiêm trọng nhất là nồng độ sắt (Fe) với mức trung bình 1,1 mg/l và đạt đỉnh 2,59 - 2,79 mg/l tại xã Đông Minh và cửa sông Ba Lạt, vượt quy chuẩn QCVN 10:2008/BTNMT (0,1 mg/l) tới gần 28 lần. Ngoài ra, chỉ số nhu cầu oxy hóa học (COD) tại một số điểm quan trắc cũng vượt ngưỡng cho phép từ 1,2 đến 4 lần.

3. Tại sao cơ cấu sản lượng nuôi trồng thủy sản tại Tiền Hải lại chuyển dịch mạnh sang nhuyễn thể? Do huyện Tiền Hải có lợi thế địa hình bãi triều bằng phẳng, độ mặn nước lợ cửa sông thích hợp cho việc nuôi ngao, sò thương phẩm. Hiệu quả kinh tế cao và quy hoạch phát triển nuôi ngao bãi triều đã thúc đẩy tỷ trọng nhóm thủy sản này tăng từ 30,8% năm 2006 lên 50,7% năm 2016.

4. Lượng chất thải từ nông nghiệp và công nghiệp lục địa ảnh hưởng như thế nào đến biển Tiền Hải? Mỗi năm, khu vực này tiếp nhận hơn 7,1 triệu tấn trầm tích lơ lửng, 1.200 tấn kẽm, 24 tấn Cadimi, 66 tấn Asen và nước thải từ 25 làng nghề qua các dòng sông nội đồng. Lượng chất thải này tích tụ lại vùng đáy ven bờ, làm gia tăng độc tính trầm tích và đe dọa sinh vật đáy.

5. Luận văn đề xuất giải pháp cốt lõi nào để bảo vệ hệ sinh thái rừng ngập mặn địa phương? Luận văn đề xuất cấm hoàn toàn hoạt động bơm hút cát bãi bồi tự phát phục vụ cắm vây nuôi ngao trong vùng quy hoạch rừng phòng hộ; tăng cường lực lượng tuần tra bảo vệ 3.630 ha rừng ngập mặn hiện có và đặt mục tiêu phục hồi 200 ha rừng ven biển đê PAM đến năm 2025.

Kết luận

• Tăng trưởng kinh tế thủy sản nhanh: Sản lượng khai thác đạt 38.960 tấn (tăng 8%/năm), sản lượng nuôi trồng đạt 69.000 tấn (tăng 15,7%/năm), đóng góp tích cực vào cơ cấu kinh tế địa phương.
• Áp lực khai thác ven bờ quá mức: Hơn 900 tàu thuyền công suất nhỏ tập trung đánh bắt sát bờ gây suy giảm trữ lượng các loài cá kinh tế có giá trị cao.
• Ô nhiễm môi trường nước cục bộ đáng báo động: Chỉ số sắt (Fe) vượt chuẩn tới gần 28 lần, COD và Amoni gia tăng do nước thải nuôi trồng và chất thải lục địa.
• Xung đột sinh thái giữa nuôi trồng và bảo tồn: Việc mở rộng diện tích nuôi ngao bãi triều tự phát đe dọa trực tiếp 3.630 ha rừng ngập mặn và vùng dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng.
• Nhu cầu cấp thiết về quản lý tổng hợp vùng bờ: Cần sự phối hợp liên ngành giữa Sở Tài nguyên và Môi trường với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn trong quy hoạch và giám sát xả thải.

Đóng góp chính của luận văn là hệ thống hóa toàn diện cơ sở dữ liệu thực chứng 10 năm về kinh tế - môi trường thủy sản Tiền Hải, đồng thời đề xuất khung giải pháp khả thi gắn liền với lộ trình 2020-2025 nhằm chuyển đổi mô hình từ tăng trưởng nóng sang phát triển bền vững.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương cần bắt tay hành động ngay hôm nay trong việc chuẩn hóa quy trình xử lý nước thải nuôi trồng, bảo vệ nghiêm ngặt hệ sinh thái rừng ngập mặn, hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế biển xanh và thịnh vượng cho huyện Tiền Hải.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: LÝ THUYET CHUNG VE NGANH THUY SAN VÀ HOAT ĐỘNG KT- NTTS.1 Khái niệm, đặc điểmvà vai trò của hoạt động KT-NTTS.1 Khái niệm KT-NTTS. Khai thác thủy sản là “hoạ động cua con người (ngư dân) thông qua các công cụ đánh bắt như ngư thuyên, ngư cụ, nhằm khai thác NLTS `'. Từ thời xưa đến nay, con người đã biết sử dụng các loại lao, mũi tên, móc làm công cụ dé KTTS. Dé bắt được cá trong vùng: nước nông, cạn, người ta sẽ đắp bờ bằng đất bùn hoặc bang đá, có khi là dựng các tam sậy dé cá vào trong nơi bắt.

Phương tiện thời đó chỉ là những chiếc xuong mộc, cây tre ghép lại hoặc cái thing cái thuyền nhỏ xíu. Dan dan với mức sống cải thiện và khoa học kĩ thuật phát triển, các ngư cụ cũng dần phát triển và tiện tích hơn nhiều. Những chiếc thuyền chiếc phà giúp ngư dân đỡ vất vả hơn và hiệu quả khai thác tối ưu Các sản phâm của KTTS gồm: thực phẩm tiêu thụ trực tiếp của con người; nguồn giống cho NTTS và làm thức ăn cho chăn nuôi gia súc và NTTS. Nuôi trông thủy sản là “ hoạt động của con người trong việc dem con giông (tự nhiên từ khai thác và nhân tạo) thả vào trong môi trường nuôi ( ao, bè, lông,.) và doi tượng nuôi này ẩượcở_ quá trình nuôi ”’ Nuôi trồng thủy sản là một hoạt động sản xuất mang tính nông nghiệp với khả năng duy trì, bô sung, tái tạo và phát triên NLTS.

NTTS nhăm cung cap lượng thực phâm cho người dân và tạo ra nguyên liệu cho hoạt động chê biên thủy sản đê xuât khẩu.2 Dac điểm của KT-NTTS. Đất đai, diện tích mặt nước. Đối tượng NTTS là các loài sinh vật sống trong môi trường nước, vì thế việc NTTS là một ngành tương khác với các ngành khác. Chỉ những khu vực nào có nước thì ở đó mới có khả năng phát triển NTTS.

Tùy thuộc vào đặc thù từng khu vực sống mà có đối tượng nuôi trồng phù hợp như việc NTTS vùng nước mặn, nước lợ, ngọt. Dat dai là cở sở để tạo ra nơi chôn, chỗ làm cho tất cả các ngành sản xuất. Trong NTTS, không chỉ cân nơi dé nuôi trông, mà còn cân diện tích mặt nước đê sử dụng SV: Khúc Thị Thùy Trang Lớp: Kinh tế quản lý TN-MT 56 cho nuôi trồng, vì vay,néu khong có đất dai, cũng như không có diện tích mặt nước thì việc NTTS không thê được tiên hành. Đối với đất có mặt nước ven bién- là vùng đất có lợi thế về mặt kinh tế nhất.

khác với loại đất có mặt nước nội địa, vùng đất này thường tập trung ở vùng ven biển nên ngoài mục đích KT-NTTS, sản xuất nông nghiệp, mà có thể khai thác trong việc sản xuất muối, lâm nghiệp như trồng rừng và bảo vệ rừng, chắn sóng chắn cát. Tuy nhiên, loại đất này cần phảu có quy hoạch cụ thể cho việc sử dụng đồng thời luôn chú trọng tới các biện pháp bảo vệ cũng như cải tạo, tái tạo lại đất. Các sinh vật thủy sản. Đối tượng của KT-NTTS là các sinh vật sống trong môi trường nước, chịu ảnh hưởng của rất nhiều yếu t6 từ môi trường như: thủy lý, thủy hóa, thủy sinh.

Các sinh vật thủy sản là các loại cá , tôm , cua,. Muốn KTTS hiệu quả thì cần chọn được khu vực có đặc điểm tự nhiên phù hợp dé khai thác. Muốn nuôi trồng tốt thì con người phải sản xuất ra môi trường sống thỏa mãn với những đặc điểm của từng đối tượng nuôi trồng. Các đối tượng thủy sản rất khó thích ứng với điều kiện ngoại cảnh, chỉ một sự tác động nho nhỏ của môi trường sống cũng làm ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của loài .Ví dụ : gió, mưa, bão, lũ lụt, hạn hán,.

gây ra thiệt hại cho vật nuôi. Vì vậy, NTTS vừa chịu sự tác động của quy luật tự nhiên và quy luật kinh tẾ. Do đó để vừa khai thác,vừa nuôi trồng là một hoạt động sản xuất rất phức tạp. KT-NTTS có tính thời vụ cao.

Qua quá trình phát triển của các loài sinh vật thủy sinh mà con người tiến hành nuôi dưỡng và chăm sóc chúng để nhằm tạo ra nguyên liệu sản phẩm phục vụ cuộc sống. Tuy nhiên KT-NTTS cũng phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, việc sinh vật sinh trưởng và phát triển mang tính thời kì cao.Do vậy thời gian lao động và thời gian sản xuất thường khác nhau dẫn tới tính thời vụ. Tính thời vụ trong KT-NTTS đã dẫn tới lúc người lao động lúc rảnh rồi nhàn hạ tới những khi bận rộn. Đặc điểm này đòi hỏi ngư dân phải hiểu biết và nắm bắt tính thời vụ Vì vậy mà việc cần tập trung nghiên cứu, xem xét các giống loài thủy sản mang thời gian sinh trưởng ngắn , thời gian phát triển nhanh chóng, giúp người dân có thêm nhiều vụ nuôi trồng trong năm.

Khai thác và nuôi trồng thủy sản có tính vùng rõ rệt. KT-NTTS được tiến hành trênkhu vực ven biển, phụ thuộc vào sự tác động của tự nhiên, dẫn tới tính khu vực được phân chia rõ rệt. Ở mỗi vùng, mỗi quốc gia có 10 SV: Khúc Thị Thùy Trang Lớp: Kinh tế quản lý TN-MT 56 những điều kiện về nguồn nước và thời tiết khí hậu khác nhau, việc mỗi một giống loài có thể phát triển tại quốc gia đó cũng khác nhau. Có những loài có thể chịu được điều kiện khắc nghiệt như nóng, lạnh, băng, có những loài chỉ sống được trong môi trường ôn đới, thời tiết 6n định.

Vì thé đặc điểm KT-NTTS cũng sẽ không giống nhau. Từ sự khác biệt này này, đòi hỏi các vùng, địa phương nắm bắt rõ đặc điểm tự nhiên của khu vực đê KT-NTTS hợp lý và hiệu quả.3 Vai trò của hoạt động khai thác và nuôi trồng thủy sản. Đối với ngành nông nghiệp. Nông nghiệp “là ngành sản xuất vật chất cung cap cdc san pham thiét yéu cho con người như lương thực, thực phẩm, các loại sản phẩm cung cấp năng lượng”.

KT-NTTS cũng là ngành sản xuất và cung cấp các sản phẩm dinh dưỡng cho con người như cá, cua, ghẹ, tôm, mực,. Hiện nay xã hội ngày càng phát triển nhu cầu về thực phẩm dinh dưỡng ngày càng cao nên thúc day sự phát triển ngành KT NTTS. Không những chỉ cung cấp thực phẩm dành cho con người, thủy san còn là nguồn thức ăn cho chăn nuôi và nuôi trồng. Những loại tôm,cá dùng làm nguyên liệu chính cho các cơ sở chế biến thức ăn cho gia súc gia cam.

Các loại rong biển có giá trị cao dùng làm phân bón ruộng rất tốt. KT-NTTS giúp ngư dân có nguồn thức ăn,có công việc dé làm, tăng thu nhập của người dân, không chỉ làm xóa đói giảm nghèo Ở nông, thôn mà còn giúp ngư dân làm giàu, tạo điều kiện dé hình thành và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nông thôn theo hướng hiện đại hóa. Phát triển hoạt động NTTS đóng một vai trò quan trọng trong việc chuyền dich cơ cau ngành nông nghiệp ( tỉ trọng ngành chăn nuôi tăng lên, tỷ trọng ngành trồng trọt giảm đi). Xu hướng diện tích đất trồng trọt kém hiệu quả, thay vào đó là việc phát triển NTTS sản diễn ra và phát triển mạnh.Đối với Công nghiệp.

KT-NTTS cung cấp nguyên liệu, sản phẩm cho các ngành công nghiệp như: công nghiệp chế biến thực phâm, công nghiệp dược phẩm, công nghiệp mỹ phẩm, hóa chất,.nhưng chủ yếu sử dụng cho công nghiệp chế biến. Ngày nay ngành chế biến thủy sản ngày càng phát triển, việc cung cấp nguồn nguyên liệu thủy sản từ hoạt động khai thác và nuôi trông là yêu tô không thê thiêu đê duy trì 11 SV: Khúc Thị Thùy Trang Lớp: Kinh tế quản lý TN-MT 56 và phát triển sản xuất, chế biến thực phẩm. đã có công nghệ chế biến thủy sản thành các sản phẩm đóng gói, đem ra thị trường trong nước và ngoài nước tiêu thụ. Dé được thị trường thế giới yêu thích và ưa chuộng các sảnh phẩm thủy sản này,cần phải đảm bảo quy chuẩn về đầu vào từ các nguồn nguyên liệu này.

Do đó, việc đảm bảo chất lượng thủy sản từ quá trình khai thác, cũng như từ nuôi tròng là điều kiện thiết yếu cần có, để có đượcmột sản phẩm vừa an toàn vừa sạch. Một số loại thủy sản từ nuôi trồng có thé là nguồn nguyên liệu cho các sản phâm có giá trị cho ngành dược phẩm như: dầu cá( chế biến từ gan cá nhám), thuốc chế biến từ vỏ bào ngư hay ngọc trai, rong biển,. Và các loại vitamin A, B1,B2,D, được chế biến từ một số sản phâm thủy sản. Những nguyên liệu cho ngành mĩ nghệ được sử dụng chủ yếu từ các hoạt động NTTS như: ngọc trai, vo Vem xanh dùng làm khả xà cir,.

Dùng làm đồ trang sức hay trang trí cho các dòng nội thất khác. Đối với xuất khẩu. Xuất khâu là hoạt động nhằm thu về nguồn kinh tế lớn góp phan thúc day quá trình phát triển kinh tế- xã hội của đất nước. Các sản phẩm thủy sản làm phong phú thêm về mặt hàng xuất khâu.

Những mặt hàng này ngày càng được biết tới qua việc sử dụng và phân bố rộng rãi trên thị trường trong và ngoài nước, dem lại nguồn thu từ kim ngạch xuất khâu lớn. KT-NTTS càng phát triển mạnh mẽ, nguồn thủy sản càng phong phú, tạo ra một nguôn vôn tích lũy lớn đâu tư cho ngành thủy sản và các ngành kinh tê khác. Đối với bảo vệ an ninh quốc phòng, lãnh thé quốc gia. KTTS không chỉ mang lại nguồn lợi về kinh tế, việc làm cho ngư dân, mà còn được biết đến qua việc đánh dấu lãnh thổ.

Bảo vệ an ninh, chủ quyền quốc gia trên vùng biển của mình, phát triển ồn định khu vực kinh tế biển đảo, bảo đảm an toàn cho các ngư dân ven biển, bảo vệ an ninh quốc phòng. Việc tăng số lượng lớn tàu đánh bắt vừa là để khai thác, vừa cung cấp nguyên liệu và tiêu dùng, vừa bảo đảm an ninh quôc phòng trên biên.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động khai thác và nuôi trồng. Yếu tố tự nhiên. Tự nhiên là yếu tố cơ bản cho sự phân bồ và phát triển NLTS.

Thủy sản có khả năng sinh trưởng và phát triển trong một điều kiện tự nhiên nhất định, với các yếu tố quan trọng như: đất, nước, không khí, nhiệt độ, môi trường sống tự nhiên. Các điều kiện này 12 SV: Khúc Thị Thùy Trang Lớp: Kinh tế quản lý TN-MT 56 quyết định đến sự sinh trưởng, khả năng phát triển, khả năng nuôi trồng, tác đông tới năng suât và sản lượng thủy sản. Đất dai sử dụng trong việc NTTS tác động đến sự sống còn và phát triển của các loài thủy sản.