Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng ngập mặn trồng thuần loài bần chua sonneratia caseolaris 7 6 5 tuổi tại xã đa lộc huyện hậu lộc tỉnh thanh hóa

Nghiên cứu đánh giá khả năng tạo bể chứa carbon của rừng ngập mặn bần chua tại Thanh Hóa, góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

• Tác giả: Trần Hoàng Ánh Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng ngập mặn trồng bần chua
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bể Chứa Carbon Rừng Ngập Mặn Bần Chua

Rừng ngập mặn (RNM), đặc biệt là rừng trồng bần chua, đóng vai trò quan trọng trong việc hấp thụ CO2 và giảm thiểu biến đổi khí hậu. Bể chứa carbon rừng ngập mặn là một giải pháp tự nhiên hiệu quả, lưu trữ lượng lớn carbon trong sinh khối và đất. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá khả năng tạo bể chứa carbon của rừng trồng bần chua tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Việc hiểu rõ cơ chế và tiềm năng của rừng ngập mặn trồng bần chua là rất quan trọng để xây dựng các chính sách bảo tồn và phát triển bền vững. Theo IPCC, việc định lượng carbon rừng là cần thiết để tham gia các chương trình REDD và REDD+.

1.1. Vai Trò Của Rừng Ngập Mặn Trong Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính

Rừng ngập mặn có khả năng cô lập và lưu trữ một lượng lớn khí nhà kính CO2. Hệ sinh thái rừng ngập mặn giúp làm dịu mát khí hậu, giảm nhiệt độ tối đa và làm chậm dòng chảy, giảm tác hại của sóng. Nghiên cứu sinh khối rừng là cơ sở để đánh giá lượng carbon tích lũy trong cây rừng, đặc biệt là rừng ngập mặn.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Bể Chứa Carbon Rừng Bần Chua

Nghiên cứu này cung cấp dữ liệu khoa học về khả năng lưu trữ carbon trong sinh khối rừng ngập mặn và đất. Kết quả nghiên cứu sẽ hỗ trợ việc thực hiện các chương trình giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu như REDD và REDD+ ở dải ven biển Bắc Trung bộ Việt Nam. Việc đánh giá chính xác trữ lượng carbon rừng ngập mặn là rất quan trọng để tham gia thị trường carbon toàn cầu.

II. Thách Thức Trong Đánh Giá Trữ Lượng Carbon Rừng Bần Chua

Việc đánh giá trữ lượng carbon rừng ngập mặn gặp nhiều thách thức do sự phức tạp của hệ sinh thái và các yếu tố ảnh hưởng. Ảnh hưởng của bần chua đến khả năng hấp thụ carbon cần được xem xét kỹ lưỡng. Các phương pháp đo lường carbon trong đất rừng ngập mặn cũng cần được chuẩn hóa để đảm bảo tính chính xác và so sánh được giữa các nghiên cứu. Sự suy giảm diện tích rừng ngập mặn do các hoạt động kinh tế và biến đổi khí hậu cũng là một thách thức lớn.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Khả Năng Hấp Thụ Carbon Của Rừng

Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ carbon của rừng ngập mặn, bao gồm loại rừng, đặc điểm cấu trúc, tuổi cây, mật độ cây và điều kiện môi trường. Tốc độ hấp thụ carbon của rừng ngập mặn cũng thay đổi theo thời gian và địa điểm. Cần có các nghiên cứu dài hạn để đánh giá chính xác tiềm năng lưu trữ carbon của rừng ngập mặn.

2.2. Khó Khăn Trong Đo Lường Carbon Dưới Mặt Đất Của Rừng Ngập Mặn

Việc đo lường carbon trong đất rừng ngập mặn và sinh khối dưới mặt đất gặp nhiều khó khăn do tính chất phức tạp của môi trường đất ngập mặn. Các phương pháp truyền thống thường tốn kém và mất nhiều thời gian. Cần có các phương pháp mới, hiệu quả hơn để đánh giá trữ lượng carbon dưới mặt đất của rừng ngập mặn.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bể Chứa Carbon Rừng Bần Chua

Nghiên cứu này sử dụng kết hợp các phương pháp nghiên cứu bể chứa carbon khác nhau để đánh giá khả năng tạo bể chứa carbon của rừng ngập mặn trồng bần chua. Các phương pháp bao gồm: phương pháp tổng hợp và kế thừa, phương pháp bố trí thí nghiệm, phương pháp lấy mẫu đất, phương pháp xác định hàm lượng carbon tích lũy trong đất, phương pháp xác định lượng carbon trong cây và quần thể rừng, phương pháp xác định hàm lượng carbon tích lũy của rừng, phương pháp thống kê, xử lý số liệu. Việc sử dụng kết hợp các phương pháp giúp đảm bảo tính chính xác và tin cậy của kết quả nghiên cứu.

3.1. Phương Pháp Xác Định Sinh Khối Rừng Ngập Mặn Bần Chua

Sinh khối của cây (bao gồm sinh khối trên mặt đất và dưới mặt đất) được xác định tương ứng với các tuổi rừng. Đây là cơ sở để xác định lượng carbon trong cây và quần thể rừng ngập mặn tại khu vực nghiên cứu. Các phương pháp thống kê và xử lý số liệu được sử dụng để phân tích và đánh giá kết quả.

3.2. Đo Lường Hàm Lượng Carbon Trong Đất Rừng Ngập Mặn

Hàm lượng carbon tích lũy trong đất rừng ngập mặn trồng bần chua được xác định bằng các phương pháp hóa học. Mẫu đất được lấy ở các độ sâu khác nhau để đánh giá sự phân bố carbon theo chiều sâu. Kết quả được sử dụng để đánh giá khả năng lưu trữ carbon của đất rừng ngập mặn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tiềm Năng Bể Chứa Carbon Rừng Bần Chua

Kết quả nghiên cứu cho thấy rừng ngập mặn trồng bần chua có tiềm năng lớn trong việc tạo bể chứa carbon. Lượng carbon tích lũy trong sinh khối và đất của rừng ngập mặn là đáng kể. Đánh giá trữ lượng carbon rừng ngập mặn cho thấy sự khác biệt giữa các tuổi rừng và các thành phần của hệ sinh thái. Kết quả này cung cấp cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển rừng ngập mặn như một giải pháp giảm thiểu biến đổi khí hậu.

4.1. Lượng Carbon Tích Lũy Trong Sinh Khối Rừng Bần Chua

Lượng carbon tích lũy trong sinh khối cây và quần thể rừng (sinh khối trên mặt đất và dưới mặt đất) của rừng ngập mặn trồng bần chua được xác định. Kết quả cho thấy sự tăng trưởng của sinh khối và lượng carbon tích lũy theo tuổi rừng. Sinh khối thân và rễ chiếm tỉ lệ lớn nhất so với tổng sinh khối.

4.2. Đánh Giá Khả Năng Tạo Bể Chứa Carbon Trong Đất Rừng

Lượng carbon tích lũy trong đất rừng ngập mặn trồng bần chua được đánh giá. Kết quả cho thấy đất rừng ngập mặn có khả năng lưu trữ carbon lớn. Hàm lượng carbon trong đất thay đổi theo độ sâu và tuổi rừng.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Bảo Tồn và Phát Triển Rừng Bần Chua

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và chương trình bảo tồn rừng ngập mặn và phát triển bền vững. Việc trồng rừng ngập mặn và quản lý rừng hiệu quả có thể giúp tăng cường khả năng hấp thụ carbon và giảm thiểu biến đổi khí hậu. Phát triển bền vững rừng ngập mặn cần được kết hợp với các hoạt động kinh tế và xã hội để đảm bảo lợi ích cho cộng đồng địa phương.

5.1. Giải Pháp Giảm Thiểu Biến Đổi Khí Hậu Từ Rừng Ngập Mặn

Rừng ngập mặn là một giải pháp tự nhiên hiệu quả để giảm thiểu biến đổi khí hậu. Việc bảo tồn và phát triển rừng ngập mặn cần được ưu tiên trong các chiến lược ứng phó với biến đổi khí hậu. Cần có sự hợp tác giữa các bên liên quan để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

5.2. Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Rừng Ngập Mặn Bền Vững

Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho việc trồng rừng ngập mặn và quản lý rừng bền vững. Cộng đồng địa phương cần được tham gia vào quá trình quản lý rừng để đảm bảo lợi ích kinh tế và xã hội. Cần có các cơ chế khuyến khích các doanh nghiệp và tổ chức đầu tư vào phát triển rừng ngập mặn.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Về Bể Chứa Carbon Rừng

Nghiên cứu này đã cung cấp những thông tin quan trọng về khả năng tạo bể chứa carbon của rừng ngập mặn trồng bần chua. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các chính sách và chương trình bảo tồn rừng ngập mặn và giảm thiểu biến đổi khí hậu. Cần có các nghiên cứu tiếp theo để đánh giá tác động của các yếu tố khác nhau đến khả năng hấp thụ carbon của rừng ngập mặn.

6.1. Hướng Nghiên Cứu Mở Rộng Về Hệ Sinh Thái Rừng Ngập Mặn

Cần có các nghiên cứu sâu hơn về sinh thái rừng ngập mặn và các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng hấp thụ carbon. Nghiên cứu về đa dạng sinh học và chức năng của hệ sinh thái rừng ngập mặn cũng rất quan trọng. Cần có các nghiên cứu so sánh giữa các loại rừng ngập mặn khác nhau để đánh giá tiềm năng lưu trữ carbon.

6.2. Đề Xuất Giải Pháp Quản Lý Bền Vững Rừng Ngập Mặn

Cần có các giải pháp quản lý bền vững rừng ngập mặn để đảm bảo khả năng hấp thụ carbon và cung cấp các dịch vụ hệ sinh thái khác. Việc kết hợp các giải pháp kỹ thuật và quản lý là rất quan trọng. Cần có sự tham gia của cộng đồng địa phương và các bên liên quan để đảm bảo tính bền vững của các giải pháp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. Sự tích lũy cacbon trong sinh khối rừng ngập mặn. Các công trình nghiên cứu trên thế giới. Các công trình nghiên cứu trong nước.

Sự tích lũy cacbon trong đất rừng ngập mặn. Các nghiên cứu trên thế giới. Các nghiên cứu ở Việt Nam. Vị trí địa lý, đặc điểm tự nhiên khu vực nghiên cứu.

Vị trí địa lí. Đặc điểm khí tượng, thủy văn. Đặc điểm địa hình, thổ nhưỡng .18 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, ĐỊA ĐIỂM, THỜI GIAN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm hình thái. Đặc tính sinh thái. Giá trị của cây bần chua. Địa điểm nghiên cứu và đăc điểm rừng trồng.

Địa điểm nghiên cứu. Đặc điểm rừng trồng. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp tổng hợp và kế thừa.

Phương pháp bố trí thí nghiệm. Phương pháp lấy mẫu đất. Phương pháp xác định hàm lượng cacbon tích lũy trong đất. Phương pháp xác định lượng cacbon trong cây và quần thể rừng.

Phương pháp xác định hàm lượng cacbon tích lũy của rừng. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu. Thời gian nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc trưng mật độ, đường kính, chiều cao cây tại khu vực nghiên cứu. Sinh khối rừng trồng thuần loài bần chua (Sonneratia caseolaris) – cơ sở xác định lượng cacbon trong sinh khối rừng. Sinh khối cây rừng trồng thuần loài bần chua 7, 6, 5 tuổi. Sinh khối tổng số của rừng ngập mặn trồng thuần loài bần chua tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối rừng trồng thuần loài bần chua (Sonneratia caseolaris) tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối cây bần chua. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối rừng. Sự tích lũy cacbon trong đất rừng bần chua (S.Lượng cacbon (% cacbon) trong đất rừng .Lượng cacbon (tấn/ha) tích lũy trong đất rừng ở các độ tuổi khác nhau.

Đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng ngập mặn trồng thuần loài bần 7, 6, 5 tuổi tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa thông qua các bể chứa chính .1 Đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối trên mặt đất – bể chứa cacbon trong thực vật trên mặt đất (AGB). Đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối dưới mặt đất – bể chứa cacbon trong thực vật dưới mặt đất (BGB). Đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối tổng số của rừng. Khả năng tạo bể chứa cacbon trong đất rừng.

Đánh giá khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng ngập mặn trồng thuần loài bần chua 7, 6, 5 tuổi tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.78 TÀI LIỆU THAM KHẢO .85 vi DANH MỤC VIẾT TẮT BĐKH Biến đổi khí hậu Cs Cộng sự CIFOR Trung tâm nghiên cứu rừng Quốc tế (Center for International Forestry Research) IPCC Uỷ ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (Intergovermental Panel on Climate change) Giảm phát thải khí nhà kính thông qua các nỗ lực hạn chế mất REDD rừng và suy thoái rừng tại các nước đang phát triển (Reducing Emission from Deforestation and Degradation in developing countries).…… REDD+ Giai đoạn sau của REDD, Giảm phát thải khí nhà kính thông qua các nỗ lực hạn chế mất rừng và suy thoái rừng; Bảo tồn trữ lượng cacbon rừng; Quản lý bền vững tài nguyên rừng; và Tăng cường trữ lượng cacbon rừng. RNM Rừng ngập mặn R5T Rừng 5 tuổi R6T Rừng 6 tuổi R7T Rừng 7 tuổi vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.1: Tích lũy cacbon trong cây rừng ngập mặn. Tích lũy cacbon của rừng ngập mặn vùng ven biển đồng bằng Bắc Bộ. Lượng cacbon trong đất của một số loại RNM ở các độ sâu khác nhau tại miền Nam Thái Lan.

Lượng cacbon tích lũy trong đất RNM ở Cà Mau và Cần Giờ. Đặc điểm thời tiết các tháng tại khu vực nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu của luận văn ……………………………………. Đặc trưng mật độ, đường kính thân cây bần chua (Sonneratia caseolaris) tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Đặc trưng chiều cao cây rừng bần chua (m) .3: Sinh khối cây rừng trồng thuần loài bần chua 7, 6, 5 tuổi tại xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa (kg/cây). Sinh khối trên mặt đất của cây bần chua qua hai đợt nghiên cứu. Sinh khối dưới mặt đất của cây bần chua qua hai đợt nghiên cứu .6: Sinh khối trên mặt đất của quần thể rừng bần chua. Sinh khối dưới mặt đất của quần thể rừng bần chua.

Sinh khổi tổng số của rừng trồng thuần loài bần chua. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối trên mặt đất của cây .10: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối dưới mặt đất của cây (kg/cây) .11: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối cây (kg/cây). Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối trên mặt đất của rừng (tấn/ha) .13: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối dưới mặt đất của rừng. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối tổng số của rừng (Tấn/ha).

So sánh kết quả nghiên cứu với một số rừng khác .16: Lượng cacbon (%) trong đất rừng .17: Hàm lượng cacbon tích lũy trong đất rừng (tấn/ha) .18: So sánh hàm lượng cacbon tích lũy trong đất ở các RNM khác nhau. Khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối trên mặt đất của rừng. Khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối dưới mặt đất của rừng .21: Khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối rừng (Tấn/ha/năm) .22: Khả năng tạo bể chứa cacbon tích lũy ở các độ sâu khác nhau của đất .23: Khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng thông qua ba bể chứa chính (Tấn/ha/năm) .24: So sánh với một số rừng thuộc khu vực Đồng bằng Bắc Bộ.76 viii DANH MỤC HÌNH Hình 1. Vị trí địa lý xã Đa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa.

Cây bần chua (Sonneratia caseolaris) tại khu vực nghiên cứu. Rễ, thân, lá và quả cây bần chua. Hình ảnh rừng tại khu vực nghiên cứu. Sơ đồ bố trí thí nghiệm xác định mật độ, đo đường kính thân cây .5: Thiết bị lấy mẫu đất và quá trình lấy mẫu đất.

Đặc trưng mật độ rừng theo độ tuổi. Đặc trưng đường kính thân cây theo tuổi rừng qua hai đợt nghiên cứu. Đặc trưng chiều cao thân cây (m). Sinh khối trên mặt đất của cây bần chua (Sonneratia caseolaris) .5: Sinh khối dưới mặt đất của cây bần chua (Sonneratia caseolaris).6: Sinh khối tổng số của cây bần chua (Sonneratia caseolaris) .7: Sinh khối trên mặt đất của rừng (Tấn/ha).

Sinh khối dưới mặt đất của quần thể rừng bần chua (Tấn/ha) .9: Sinh khối tổng số của rừng bần chua (Sonneratia caseolaris) .10: So sánh sinh khối trên và dưới mặt đất của quần thể rừng bần chua. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối trên mặt đất của cây. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối dưới mặt đất của cây .13: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối cây (kg/cây) .14: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối trên mặt đất của rừng (tấn/ha) .15: Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối dưới mặt đất của rừng. Lượng cacbon tích lũy trong sinh khối rừng (tấn/ha).

Hàm lượng cacbon (% cacbon) trong đất .18: Lượng cacbon tích lũy trong đất (tấn/ha).19: Khả năng tạo bể chứa cacbon trong sinh khối trên mặt đất .20: Khả năng tạo bể chứa trong sinh khối dưới mặt đất của rừng .21: Khả năng tạo bể chứa cacbon trong đất của rừng .22: Khả năng tạo bể chứa cacbon của rừng. Tính cấp thiết của đề tài Môi trường đang phải tiếp nhận một lượng lớn khí nhà kính từ các hoạt động sinh hoạt và sản suất của con người, hàm lượng khí nhà kính gia tăng làm mất cân bằng nhiệt trên trái đất, là một trong những nguyên nhân chính gây nên biến đổi khí hậu. Trong các khí nhà kính thì CO2 (Cacbon dioxyt) được coi là tác nhân chủ yếu gây nên biến đổi khí hậu do chiếm nồng độ lớn nhất trong khí quyển. Biến đổi khí hậu đang trở thành vấn đề nóng bỏng nhất, là mối quan tâm hàng đầu của rất nhiều quốc gia trên thế giới, nó không còn đơn thuần chỉ là vấn đề về môi trường mà còn là vấn đề về sự phát triển kinh tế, xã hội và con người.

Để chủ động ứng phó và thích ứng với biến đổi khí hậu thì mục tiêu hàng đầu được đặt ra là giảm mức độ phát thải khí nhà kính – đặc biệt là khí CO2 vào môi trường. Trong đó có giải pháp là trồng rừng và bảo vệ rừng. Một trong các tác dụng của hệ sinh thái rừng là việc có thể cô lập và lưu trữ một lượng lớn khí nhà kính CO2. Việt Nam là một nước có nguồn tài nguyên rừng vô cùng phong phú, trong đó nổi bật là rừng ngập mặn.

Rừng ngập mặn có khả năng hấp thụ khí nhà kính – nguyên nhân chính gây nên biến đổi khí hậu. Hiện nay, diện tích rừng ngập mặn ở Việt Nam và trên thế giới đang có xu thế bị suy giảm, đó cũng là một nguyên nhân chủ yếu làm gia tăng lượng khí nhà kính CO2 và biến đổi khí hậu. Hội đồng liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC: The Intergovermental Panel on Climate Change) đã đưa ra chương trình giảm phát thải khí nhà kính từ mất rừng và suy thoái rừng tại các nước đang phát triển (REDD: Reducing Emission from Deforestation in developing countries). Hội nghị cũng đã chính thức công bố các dự án thử nghiệm cho phép các nước đang phát triển có thể tham gia chương trình REDD+ (Giai đoạn sau của REDD, các nước đang phát triển giảm tỉ lệ mất rừng và suy thoái rừng so với giai đoạn tham khảo để nhận được hỗ trợ tài chính từ các nước phát triển).

Theo hệ thống này, các nước sẽ đo đếm và giảm lượng phát thải CO2 từ mất rừng và suy thoái rừng trong phạm vi biên giới nước mình. Sau một thời gian nhất định, các nước sẽ tính toán lượng giảm phát thải CO 2 và nhận được số tín chỉ cacbon rừng tương ứng. Các tín chỉ này sau đó có thể được đem ra bán trên thị trường cacbon toàn cầu. Việt Nam là nước chịu tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu, vì vậy REDD là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giải quyết tình trạng này.

+ 2 Chương trình hành động quốc gia về REDD+ đã được phê duyệt tháng 6/2012.